olgu sunumu

Yorumlar

Transkript

olgu sunumu
Bidder Tıp Bilimleri Dergisi
2010 • Cilt: 2 • Sayı: 1 • 31-33
DİAGNOSTİK KOLONOSKOPİ SONRASI
PNÖMOPERİTONEUM VE CİLT ALTI AMFİZEMİ: OLGU
SUNUMU
PNEUMOPERITONEUM AND SUBCUTANEOUS EMPHYSEMA AFTER
DIAGNOSTIC COLONOSCOPY: CASE REPORT
Ahmet GÜRER, Nuraydın ÖZLEM, Eyüp SELVİ, İsmail GÖMCELİ, Selma GÖĞKUŞ, Raci AYDIN
OLGU SUNUMU
CASE REPORT
ÖZET
ABSTRACT
Kolonoskopi alt gastrointestinal sistemde tanı ve tedavi amaçlı en sık kullanılan girişimsel yöntemdir. Teşhis amaçlı kolonoskopilerin yaklaşık %0.2 sinde kolon perforasyonuna rastlanılmaktadır. Seksen yaşında bayan hasta, 6 ay
önce kolon obstrüksiyonu nedeniyle acil olarak operasyona alınmış ve loop
ileostomi yapılmış. Preoperatif tanısal amaçlı ileostomiden kolonoskopi yapıldı. Kolonoskopiden sonra hastada pnömoperitoneum ve cilt altı amfizemi
gelişti ve laparotomi planlandı. Laparotomide hepatik fleksurada yoğun yapışıklık mevcuttu ve makroskopik olarak perforasyon saptanmadı. Bazen herhangi bir mukozal yırtık olmaksızın retroperitoneum, mediastinum veya da
peritonda serbest hava saptanabilir ve bu da gözle görülür bir defekt olmadan
pnömoperitoneuma sebep olabilir.
Anahtar kelimeler: Kolonoskopi, pnömoperitoneum, cilt altı amfizemi.
Colonoscopy is the most used diagnostic and therapeutic method for lower
gastrointestinal system. Colon perforation is encountered in approximately
0.2% of diagnostic colonoscopies. An 80-year old woman patient had undergone an emergency surgery 6 months before due to a colon obstruction
and performed a loop ileostomy. Colonoscopy was performed at ileostomy
site for the preoperative diagnostic purpose. Pneumoperitoneum and subcutaneous emphysema developed after the colonoscopy and laparotomy was
planned. There were too many adherences in hepatic flexure and no perforation was macroscopically determined. Free air can sometimes be detected
in retro peritoneum, mediastineum or peritoneum without any mucosal
rupture, and this can lead to pneumoperitoneum without having any visible
defect.
GİRİŞ
OLGU SUNUMU
Kolonoskopi, alt gastrointestinal sistem hastalıklarının teşhis ve tedavisinde en sık kullanılan girişimsel tekniktir. Kolonoskopik girişimlerin tedavi amaçlı yapılanlarında daha fazla görülmesine karşın teşhis
amaçlı kolonoskopilerde de komplikasyonlara rastlanmaktadır (1,2). Komplikasyon oranı tecrübeli ellerde
bile % 12 ye varabilmektedir (1,3). Kolon perforasyonu major komplikasyonlardan biridir. Biz burada loop
ileostomiden yapılan teşhis amaçlı kolonoskopi sonrası pnömoperitoneum, ve cilt altı amfizemi gelişen olguyu sunmaktayız.
Seksen yaşında bayan hasta; 6 ay önce mekanik intestinal obstrüksiyon tablosu ile başvurduğunda kolon
obstrüksiyonu öntanısı ile acil şartlarda eksploratris laparatomi yapılmış, eksplorasyonda sağ kolonda öncelikle inflamatuvar barsak hastalığına bağlı olduğu düşünülen etraf dokulara yapışık kitle saptanmış ve ieoçekal valvin tam çalışabileceği düşünülerek loop ileostomi açılmış. Hasta ileostominin kapatılması için kliniğimize başvurdu ve preoperatif tanısal amaçlı ileostomiden kolonoskopi yapıldı. Kolonoskopiden hemen
sonra hastada cilt altı amfizemi gelişti (Resim 1). Has-
Key words: Colonoscopy, pneumoperitoneum, subcutaneous emphysema.
Geliş Tarihi/Received: 11/11/2009 Kabul Tarihi/Accepted: 04/01/2010
İletişim:
İsmail GÖMCELİ
Akpınar Mah. 305. Sok. Beyazsaray Apt. No: 6/25 Dikmen Çankaya-ANKARA
Tel: 0505 575 77 35 e-mail: [email protected]
31
32
Bidder Tıp Bilimleri Dergisi
Resim 1- Kolonoskopi sonrası gelişen ciltaltı amfizem
tanın takibinde peritoneal irritasyon bulgularının gelişmesi ve çekilen düz grafilerinde karın içi serbest
hava saptanması üzerine acil olarak opere edildi. Anestezi indüksiyonu sırasında kardiak arrest gelişti ve kardiyopulmoner resusitasyona yanıt vermesi üzerine laparatomi yapıldı. Eksplorasyon esnasında karıniçi serbest hava boşaldı, ancak makroskopik olarak perforasyon saptanmadı, hepatik fleksurada çok sayıda yapışıklığı mevcuttu, yapışıklıklara müdahale edilmedi ve
karın içine dren yerleştirilerek operasyona son verildi.
Postoperatif dönemde hastanın takibi yoğun bakımda
yapıldı ve üçüncü gün exitus oldu.
TARTIŞMA
Fiberoptik kolonoskopi, 1969 yılından beri rektum,
kolon ve hatta terminal ileumun görüntülenmesinde
kullanılmaktadır (4). Gerek tanı, gerek tedavi amaçlı
kolonoskopilerde intraluminal mezenterik yaralanma,
seromusküler yırtılma ve splenik tavmaya bağlı olarak
hemoraji görülebilir. Perforasyon kolonoskopinin major komplikasyonlarındandır (1,2,5,6). Tanısal kolonoskopilerde kolon duvarına direkt mekanik penetrasyon, kolonoskop looponun lateral basısı, strüktür veya
hastalıklı barsak segmentini geçerken hava basıncı ile
meydana gelebilir (7).
Polipektomi sırasında kontrolsüz koter kullanımına
bağlı duvar nekrozu ve delinme daha nadir görülmektedir. Yayınlanan geniş kolonoskopi serilerinde barsak
perforasyonu oranı tanısal kolonoskopiler için %0,03%0,05, tedavi amaçlı kolonoskopilerde %0,073-%2 arasındadır. Kolonoskopik perforasyonlar % 64 rektosigmoid, %13 çekum, %8 transvers kolon, %7 inen kolon, %7 çıkan kolon, %1 ileumda gözlenmektedir (1,5).
Otopsi çalışmalarından gösterilmiştir ki intraluminal basınç 210 mm Hg basıncın üstünde perforasyon
gelişmektedir; rutin kolonoskopide bu kadar yüksek
basınçlara çıkılmaz. Kozarek ve ark. rutin diagnostik
kolonoskopi esnasında ortalama basınç değerlerinin 8
ile 57 mm Hg arasında olduğunu ölçmüşlerdir ve maximum 240 mm Hg basınca çıkmışlardır (8). Monte ve
ark. yaptıkları retrospektif çalışmada 22 kolon perforasyonunun birinde(%5), barotravmaya bağlı perforasyon saptamışlardır (7). Flexible sigmoidoskopi sonrası
çekal perforasyon ile ilgili bir makalede pnömatik mekanizmaya ışık tutulmuştur (1,9). Monte ve ark. yaptıkları retrospektif çalışmada 22 kolon perforasyonunun 1 inde (%5) barotravmaya bağlı perforasyon saptamışlardır (7).
Kolonoskopiye bağlı barsak delinmeleri ya işlem sırasında ince barsak, omentum gibi karın içi organların
görülmesiyle ya da gecikmeyle fark edilir. Hastanın aldığı sedatif ve analjezikler nedeni ile ağrı duymaması gecikmeye neden olur (4). Hastanın genel durumu,
iyi bir barsak temizliği yapılıp yapılmadığı, perforasyonun büyüklüğü, perforasyon ile teşhis arasındaki süre
en önemli faktörlerdir (1). Bu hastalarda sık takip gerekir. Medikal tedavide hastanın oral alımı kısıtlanması,
İV sıvı replasmanı, geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi önerilir. Hastada peritonit bulguları varsa laparotomi yapılmalıdır. Kolonoskopik yada radyolojik olarak
kanıtlanmış büyük perforasyon varlığı, jeneralize peritonit, sepsis cerrahi girişimin kesin endikasyonlarıdır.
Hastamızda kolonoskopi sonrası gelişen peritoneal irritasyon bulguları sonrası oral alımı kesilerek geniş spektrumlu bir antibiyotik başlanmış ve hasta radyolojik olarak pneumoperiton izlendikten sonra geciktirilmeden operasyona alınmıştır. Hastanın kolonoskopik olarak alınan biyopsilerinin patolojik sonucu kronik enflamasyon ve ülserasyon şeklinde rapor edilmiş
ve bu hastalık zemininde perforasyonun geliştiği düşünülmüştür.
Bazen de bizim hastamızda olduğu gibi herhangi
bir mukozal yırtık olmaksızın retroperitoneum, mediastinum, cilt altı veya da peritonda serbest hava saptanabilir. Bunu açıklamak için farklı mekanizmalar öne
sürülsede hala belirsizliğini korumaktadır. Perforasyona sebep olan basınçlara henüz ulaşmamış basınç artış-
2010 • Cilt: 2 • Sayı: 1 • 31-33
larında mukozada hava geçişine izin veren parsiyel yırtıklar olabilir ve bu da gözle görülür bir defekt olmadan
pnömoperitoneuma sebep olabilir. Bunlar cerrahi eksplorasyon için tek başına endikasyon teşkil etmezler.
KAYNAKLAR
1. Kavic SM, Basson MD. Complications of endoscopy. Am J Surg 2001;181:319-32.
2. Basson MD, Eter L, Panzini LA. Rates of colonoscopic perforation in current practice. Gastroenterol 1998;114:1115.
3. Frühmorgen P, Demling L. Complications of diagnostic and therapeutic colonoscopy in the Federal
Republic of Germany, Results of an injury. Endoscopy 1979;2:146-50.
4. Corman M.L. Colon and rectal surgery. In: Corman ML; ed. Flexible sigmoidoscopy and colo-
5.
6.
7.
8.
9.
33
noscopy. 5th ed. Philadelphia: Lippincott; 2005:
98-127.
Gebedau TM, Wong RA, Rappaport WD, et al.
Clinical presentation and management of iatrogenic colon perforations. Am J Surg 1996;172:45758.
Wesdorp IC, Bartelsman JF, Huibregtse K, et al.
Tratment of instrumental esophageal perforation.
Gut 1984;25:398-404.
Anderson ML, Pahsa TM, Leighton JA. Endoscopic perforation of the colon:lessons from a 10-year
study. Am J Gastroent 2000;95:3418-22.
Kozarek RA, Earnest DL. Silverstein ME, Smith
RG. Air-pressur-induced colon injury during diagnostic colonoscopy. Gastroenterol 1980;78:714.
Waye JD, Lewis BS, Yessayan S. Colonoscopy: a
prospective report of complications. J Clin Gastroenterol 1992;15:347-51.