ADİL TİCARET

Yorumlar

Transkript

ADİL TİCARET
ADİL TİCARET
(FAIR TRADE)
“Bir Sosyal Sorumluluk Projesi”
Dr Bülent Ergönül
Dünyada yaşamları küresel ticarete bağlı
olan milyonlarca insan vardır
Gelişmekte olan ülkelerdeki üreticilere
yardım etmeyi ve sürdürülebilirliği teşvik
etmeyi amaçlayan, pazar odaklı bir sosyal
harekettir
Gelişmekte olan ülkelere yardım
Gelişmekte olan ülkelerle daha fazla ticaret
Gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere
yapılan ihracatlarda, özellikle el sanatları
ürünleri, kahve, kakao, çay, muz, pamuk,
otantik meyveler ve çiçekler söz konusu
sosyal harekete konu olan temel
ürünlerdir
Gelişmekte olan ülkelerdeki küçük
üreticilerin ve aile şirketlerinin ürünleri için
adil ve stabil ücret politikası uygulamayı
taahhüt eden müşterilerin (alıcıların),
gönüllülük ilkesi ile oluşturdukları bir
harekettir
Böylece bu küçük üreticiler ve işletmeler var
olma savaşında ayakta kalabilecek, sürekli
ve sabit gelirleri ile geleceğe ilişkin
planlarını daha rahat yapabilecek, ürün
kalitesinden ve çevreye saygıdan ödün
vermeden üretimlerini gerçekleştirme
olanağı bulabileceklerdir
Adil ticaretin stratejik amacı;
Güçsüz kalmış üretici ve işçilerle çalışmak
Onların ekonomik anlamda kendi kendilerine
yeter olmalarını sağlamak
Üretimlerinin sürekliliğini sağlamak
Aynı kalite ve nicelikte üretim yapmalarını
sağlamak
Adil ticaretin stratejik amacı;
Ticaretin taraflarının küçük ölçekli aile
şirketlerinden oluşmaları
Politik olarak bağımsız organizasyonlar
altında örgütlenmeleri
Üreticilerin doğal kaynakları koruyarak,
sınırlı nicelikte kimyasal madde kullanarak
üretimlerini sürdürebilmeleri
Adil ticaret yapmayı taahhüt eden kuruluş ve
işletmelerin bu faaliyetlerini belgelendirdikleri ve
bağlı oldukları önemli
kuruluşlar;
FLO – “Fair Trade Labelling Organization”
WFTO – “World Fair Trade Organization”
NEWS – “Network of European Worldshops”
EFTA – European Fair Trade Association
Adil ticaret hareketi nasıl başladı?
1950-60’yıllarda dini temeli olan bir
hareketti
Katolik ve Protestan kiliselerinin destek
verdiği bir sosyal sorumluluk projesi
olarak öne çıktı
1980’lerde Oxfam (Oxford Committee for
Famine Relief) gibi kuruluşların
girişimleriyle politik bir hal aldı
Adil ticaret hareketi nasıl başladı?
Oxfam, özünde adil ticaret uygulamalarını
savunurken, öte yandan da politik
faaliyetlerini sürdürerek Dünya Ticaret
Örgütü’ne yoksul ülkelerde yaşam savaşı
veren küçük üreticilerin borçlarının iptali
için lobi yapıyordu
Adil ticaret hareketi nasıl başladı?
1988 yılında adil ticarete ilişkin ilk
etiketleme yapıldı (Max Havelaar,
Hollanda)
Meksika’dan ithal edilen ilk adil ticaret
etiketli ürün olan kahve Hollanda’da satışa
sunuldu
Adil ticaret hareketi nasıl başladı?
90’lı yıllar ile birlikte, büyük kuruluşların
bireysel girişimleri ile politik kimliğinden
sıyrılmış, geniş kitlelerce kabul görmüş,
tek hedefi özellikle belirli bölgelerde
genellikle de yoksul ailelerce üretilen
ürünlerin sürdürülebilirliği olan bir hareket
halini almıştır
Adil ticaret hareketi nasıl başladı?
90’lı yılların başında adil ticaret etiketli
ürünler Belkçika, İsviçre, Danimarka,
Norveç, Fransa, İngiltere ve Almanya gibi
Avrupa ülkeleri ile
ABD, Kanada ve Japonya’da ticarete konu
olmaya başlamıştır
Adil ticaret hareketi nasıl başladı?
1997’de bağımsız üreticiler ve şirketler bir
araya gelerek “FLO – Adil Ticaret
Sertifikasyon Kuruluşu” adını aldı (Bonn,
Almanya)
Adil ticaretin sınırları çizilerek, kuralları
konuldu, fiyatlandırma politikası stabil hale
getirildi.
2002’de günümüzdeki “Fairtrade”
sertifikasyon işareti oluşturuldu
2004’te uluslar arası adil ticaret
organizasyonu 2 farklı departman altında
çalışmalarına devam etmeye başladı
Fairtrade standards ve FLO-CERT
Fairtrade standards ve FLO-CERT
Fairtrade Standards; üreticilerin
desteklenmesi kapsamında ele alınan
standartlar ve kriterler üzerinde çalışırken,
FLO-CERT; kuruluşların adil ticaret
çerçevesinde gerçekleştirecekleri ticari
faaliyetlerin sertifikasyonu ile ilgili işlemleri
yürütmektedir
Adil Ticaretin Dört Önemli İlkesi
a.
b.
c.
d.
Ürünün doğrudan sertifika verilmiş küçük
üreticilerden alınması
En azından yıllık hasadının ötesinde uzun
dönemli bir sözleşme yapılması
Belirli prim ödemesinin yanında organik
ve adil ticaret sertifikalarının her ikisine
de sahip olanlara ek prim ödenmesi
Yıllık sözleşmesinin en azından %60’ını
kapsayacak olan ön ödemenin üreticiye
sağlanması
Adil ticaret çerçevesinde üreticiden beklenen
sorumluluklar
Çok küçük ölçekte üretim yapan (aileler gibi)
üreticilerin adil ticaret gerekliliklerini yerine
getiren bir kuruluş bünyesinde ticarete
katılması
Fabrika ve büyük çiftliklerde çalışanların ticaret
sendikalarında çalışmalara dahil olması
Zorla işçi çalıştırma ve çocuk işgücünden fayda
sağlama gibi yanlış uygulamalara gidilmemesi
Çevreye zarar vermeden üretim
Tüketici için Adil Ticaret etiketinin anlamı
Adil şartlarda üretimin ve ticaretin yapılıyor
olduğunun garantisi
Tüketici etiketli ürünler satın alınıp tüketildiğinde,
gelişmekte olan ülkelerdeki üreticiler ve işçiler
çokuluslu tekellere karşı mücadelelerinde
desteklenmiş oluyorlar
Adil ticarette başı çeken ülkeler, İsviçre,
İtalya, Almanya ve İngiltere’dir
2009 itibariyle Adil Ticaret etiketli ürünlerin
Dünya çapında pazarı 2,9 milyar Euro’yu
bulmuştur
Bir önceki yıla göre %22’lik bir artış
kaydedilmiştir
Adil Ticaret Faaliyetlerinden Örnekler
İsviçre’de adil ticaret faaliyetleri 1992 yılında
başlamıştır ve günümüzde %5 gibi bir paya
ulaşmıştır
İsviçre’de yılda kişi başına 20 Euro’luk adil ticarete
konu olan ürün tüketildiği bilinmektedir
Sivil toplum örgütleri zincir hipermarketler ile
entegre çalışarak bu ürünlerin tüketimini
arttırıcı yönde politika gütmektedir
Genel olarak Avrupa’da adil ticaret ürünlerinin
satışları 2000 yılından bugüne %20 artış
göstermiştir
Avrupa’da 55.000 kadar markette adil ticaret
etiketli ürünler satılmaktadır
1300 civarında ürün çeşidi ile 1,5 milyar Dolar’dan
fazla satış cirosu mevzu bahistir
İsviçre’de satılan şekerin %9’u, muzun ise %47’si
adil ticaret etiketlidir
İsviçre’ye göre çok daha büyük bir adil ticaret
pazarına sahip olan İngiltere’de ise tüketilen
çayın %5’i, muzun %6’sı ve kahvenin %20’si
adil ticaret etiketlidir
Fransa’da ise sadece adil ticaret etiketli ürünlerin
satışa sunulduğu özel marketler bulunmaktadır
Fransa’da tüketilen adil ticaret etiketli kahvelerin
yaklaşık %90’ının bu marketlerde satıldığı
bilinmektedir
Adil Ticaretin yasal çerçevesi üzerine en çok çalışan
hükümetlerden birisi dönemin Fransa hükümeti
olmuş, Ocak 2006’da adil ticarete ilişkin
bağlayıcı kanun ve standartlar yayımlanmıştır
Avrupa Adil Ticaret Tüzüğü ise 11 Mayıs 2005’te
kabul edilerek 2007 yılından itibaren
uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir
İspanya’da ise adil ticaret hareketi Bask Bölgesinde
1986 yılında başlamış, hızla yayılım göstererek
1996 yılında ulusal örgütlenmesini
tamamlamıştır
2003 yılında, Avrupa’da tüketilen adil ticaret
etiketli ürünlerin yaklaşık %1,9’unun
İspanya’da satıldığı belirlenmiştir
Latin Amerika ülkeleri ile tarihi anlamda yakınlığı
olduğu bilenen Güney Avrupa ülkelerinde adil
ticaret hususunda sosyal yardımlaşma ve
dayanışma duygusu daha fazla öne çıkmasına
karşın, ulusal anlamda yaygınlaşması diğer
Avrupa ülkelerine göre biraz daha fazla zaman
almıştır
Belçika’da ise adil ticaret ürünleri Oxfam ve Max
Havelaar etiketleriyle piyasaya sürülmüş ve
özellikle iyi eğitimli, yaşı ilerlemiş ve yüksek
gelir grubundan olan tüketiciler tarafından
özellikle kabul görmüştür
Kuzey Belçika’da Oxfam tarafından işletilen
yaklaşık 200 mağazada 6000 gönüllü bu
ürünlerin satışında görev almaktadır
Güney Belçika’da ise 70 Oxfam mağazasında
yaklaşık 3000 gönüllü görev almaktadır
Öte yandan ABD ve Kanada gibi ülkelerde büyük
bir tüketici potansiyeli olmasına karşın, adil
ticaret hala daha sınırlı bir büyüme
göstermektedir
Bu ülkelerde bu ürünlere en çok ilgiyi üniversite
öğrencilerinin gösterdiği ve kampüs alanlarında
bu ürünlerin satıldığı bilinmektedir
Ülkemizde Adil Ticaret
Ülkemizde pek bilinmiyor
Uygulanması hususunda yeterli inisiyatif oluşmamış
Sosyal yardımlaşma bilinci gelişmiş aktif
tüketicilerin (küresel tüketici) sayısının çok az
olmasına bağlanmakta
Türkiye’de FLO’nun bir ofisi yok, temsilciliği yok
Adil ticaret etiketli ürünler satılmıyor
Bu hareketi destekleyen bir kooperatif veya tüketici
örgütünün varlığına ilişkin bir bilgi yok
Fakat,
Fransız Alter Eco Commerce şirketi, Birleşmiş
Milletler Kalkınma Programı (UNDP)
çerçevesinde aldığı destek ile Adıyaman’ın
Besni ilçesinin Suvarlılı Köyü’nde yaşayan ve
üzüm tarımı yapan bazı aileleri adil ticaret
kuralları çerçevesinde desteklediği ve ürettikleri
kuru üzüme diğer alıcı kuruluşlardan daha
yüksek ücret ödemeyi taahhüt ederek uzun
süreli anlaşma yaptığı bilinmektedir
Bu adil ticaretin – UNDP vasıtası ile olsa da –
ülkemizdeki ilk resmi uygulaması olarak
bilinmektedir
Teşekkürler ….

Benzer belgeler