ADIM ADIM KUR`AN DİLİ Dr. Necla Yasdıman (İKİNCİ BASKIYA

Yorumlar

Transkript

ADIM ADIM KUR`AN DİLİ Dr. Necla Yasdıman (İKİNCİ BASKIYA
ADIM ADIM KUR'AN DİLİ
Dr. Necla Yasdıman
(İKİNCİ BASKIYA)
ÖNSÖZ
Elinizdeki kitabın birinci baskısının kısa bir
zamanda tükenmesi ve gelen yoğun talepler
üzerine ikinci baskısının yapılması zarureti
doğmuştur. Ulaşan haberlerden bu kitabın önceki
baskısının önsözünde belirtilen şekilde kendi
kendine çalışanların bulunduğunu ve onların
belirtilen metod ile kitabı bitirdiklerinde başarıyı
elde ettiklerini öğrenmiş olmamız bizi ziyadesiyle
mutlu etmiştir.
Öğrencilerimizin de istekleri doğrultusunda, bu
yeni baskıya hem tek başına ve hem de topluca
çalışma yapmak isteyenlere daha fazla katkı
sağlayacağını umduğumuz bir takım ilâveler
yapmış bulunuyoruz. Bu bağlamda, öncelikle
birinci baskıdaki basım esnasında meydana gelen
hatalar giderilmeye çalışılmıştır. Yine, Arapça
alfabedeki harflerin yazılış kuralları anlatılmıştır.
Ayrıca, ayetlerde geçen kelimelerin anlamları
verilmiş, gerekli görülen yerlerde de irabları
(cümle içindeki gramer tahlilleri) yapılmıştır.
İlâveten, Fâtihâ, Yâsin, Tebâreke, Nebe, Bakara
Sûresi’nin son iki ayeti (Âmenerrasûlü), Âyet’ülKürsî, Kıyâme, Fecr Sûresi ve aşağısı, namaz
sureleri olarak bilinen kısa sûreler de dâhil olmak
üzere Kur’an’dan en fazla okunan sûreler tek tek
kelime anlamlarını vermek suretiyle kitabın
sonunda kaydedilmiştir.
Birinci baskının önsözünde de belirtiğimiz gibi,
Arapça gramer kitaplarında genellikle sarf nahiv
şeklinde sınıflandırma yapılarak, konu
bütünlüğünü sağlama düşüncesiyle henüz gramer
kuralları anlatılmamış metinler zamanından önce
verilmekte, bu durum ise Arapça’da belirli bir
seviyesi olmayan okuyucuya hitap etmemektedir.
Diğer taraftan, takip edilen bu metod Arapça’ya
yeni başlayanları umutsuzluğa sürüklemekte,
çoğunlukla da onların Arapça öğrenme heveslerini
kırmaktadır. Biz bu durumu gözönünde tutarak,
nevi şahsına münhasır bir metod olmak üzere adım
adım cümle kuruluşuna götüren yeni bir metodu
ortaya koymaya çalıştık. Bunu yaparken, şu anda
Arap ülkelerinin orta okul ve liselerinde okutulan
gramer kitapları ve Arap dünyasında yayınlanmış
olan bibliyografyada bir kısmını zikrettiğimiz,
pekçok kitap üzerinde araştırmalarda bulunduk. Bu
kitaplardan yeri geldikçe alıntılar ve tercümeler
yaptık. Tercümede Türkçe’nin bizim
konuştuğumuz kendine has güzel yapısını değil,
kelime kelime anlaşılsın diye söz konusu arapça
cümlenin birebir (motamot) çevirisini esas aldık.
Ayet mealleri için ise, bibliyografyada kullanılan
mealleri tercih ettik. Bununla birlikte, biz esas
olarak dersleri işlerken metin bütünlüğünü değil,
onun yerine dersin anlaşılmasını hedefledik.
Konuların sonunda yer alan bol cümle örnekleri,
yine konuyla ilgili ayetler ve ayrıca alıştırmalarla
bilgilerin pekiştirilmesini sağlamaya çalıştık.
Bu kitapta tüm gramer konularını kapsayacak
şekilde 1300’e yakın ayet incelenmiş, böylece
geriye kalan tüm Kur’an âyetlerinin de
anlaşılmasına zemin hazırlanmaya çalışılmıştır.
Kitaptaki ayetler yaşantımız boyunca hep
hatırlanması ve rehber alınması gereken ayetler
arasından özenle seçilmiştir.
Aslında bu kitabın öğrenci tarafından daha büyük
bir ilgi ile takip edilebilmesi için resim vb. şeyler
ilâve edilebilir, boyutları da küçültülebilirdi. Fakat
o takdirde kitabın hacmi yedi sekiz cilde ulaşacak;
bu durumda ise maliyetler artacak ve okuyucunun
alım gücü zorlanacaktı. Bu nedenle, kitap çok
yoğun bilgi içermesine karşın tek ciltten oluşmuş
bulunmaktadır. Yine de, ileride bu kitabı bölümler
halinde, yardımcı kitap ve CD ilâvesiyle çıkartmak
gibi bir arzumuz bulunmaktadır. Arkasından da
Allah izin verirse, halen üzerinde çalıştığımız
baştan sona tüm Kur’ân kelimelerinin mana ve
gramatik olarak incelendiği bir başka eseri
yayınlamayı düşünüyoruz.
Sonuçta, bu kitabı alıştırmalarını yapmak suretiyle
tamamiyle çalışan bir kimse, bir en fazla iki
senede, yaklaşık olarak beş bin kelime
öğrenecektir. Bu durumda da, Arapça yazılmış
kitapları, dergileri, gazeteleri genel olarak
anlayabilecek, bilemediği kelimeleri de sözlükten
bakmak suretiyle, tercümeler yapabilecektir. Diğer
taraftan, Arapça yayınları dinlemek ve imkân
buldukça Arapça konuşan kimselerle pratik
yapmak suretiyle de kendisini ifade edecek kadar
Arapça konuşabilecektir.
Çalışmak bizden, yardım Allah’tandır...
Dr. Neclâ Yasdıman
Şubat 2003 İZMİR
(ÜÇÜNCÜ BASKIYA)
ÖNSÖZ
İkinci baskının üzerinden bir sene dolmadan
üçüncü baskının yapılması önce Rabbin lütfuyla...
Sonra da Türk insanının O yüceler Yücesi’nin
insanlığa gönderdiği mektubu olan Kur’ân’ı
aslındaki sırlarıyla öğrenme gayretindendir. Bu bir
kitabı çalışmakla hem Allah’ın kitabını anlamaya,
hem konuşmaya başlıyorsak doğrusu bu, ucunda
böylesine kocaman nimetler bulunduğu için az bir
çabadır. Maliyet açısından herkes alabilsin diye
yine tek ciltte topladık. Arzu eden arkadaşlar
kitablarını aldıktan sonra bir ya da taşınması kolay
olsun diye iki cilt halinde ciltletebilirler.
Gönül dolusu dua ve başarılar...
Dr. Neclâ Yasdıman
Şubat 2004 İZMİR
(DÖRDÜNCÜ BASKIYA)
ÖNSÖZ
Sevgili okurlarımızın isteği ve Rabbimizin izni ile
kitabın CD’sini çıkarmayı bizlere nasip eden O
yüceler Yücesi Allah’a hamdolsun…
Dr. Neclâ Yasdıman
İzmir İl Müftülüğü
Merkez Vâizesi
Kasım 2004 İZMİR
Dinlemek için Tıklayınız :
ALLAH VE RASÛLÛ’NÜN KUR’ÂN’I
(ANLAYARAK) OKUMANIN FAZİLETİNE
İLİŞKİN BİRKAÇ MESAJI
... ‫ُﻗﻞْ ھَﻞْ ﯾَﺴْﺘَﻮِي اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﯾَﻌْﻠَﻤُﻮنَ وَاﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﻻَ َﯾﻌْﻠَﻤُﻮنَ إِﻧﱠﻤَﺎ ﯾَﺘَﺬَﻛﱠﺮُ أُوﻟُﻮا‬
‫ب‬
ِ ‫اﻟْﺄَﻟْﺒَﺎ‬
(39/ZÜMER, 9). ... De ki: Hiç bilenlerle
bilmeyenler bir olur mu? Doğrusu ancak akıl
sahipleri (bunları) hakkıyla düşünür.
...ِ‫اﻟْﻘُﺮْآنَ ﺗَﺮْﺗِﯿﻼً وَرَﺗﱢﻞ‬
(73/MÜZZEMMİL, 4). ... Kur’ân’ı açık açık
güzelce (düşünüp anlayarak ağır ağır tertîl üzere)
oku...
‫ﻋَﻦْ ﻋُﺜْﻤﺎَنَ رَﺿِﻰَ اﻟﻠّﮫُ ﻋَﻨْ ُﮫ‬: ‫ﻗﺎلَ )ص(أنﱠ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱠ‬: َ‫ﺧَﯿْﺮُﻛُﻢْ ﻣَﻦْ ﺗَﻌَﻠﱠﻢ‬
ُ‫ن وَﻋَﻠﱠ َﻤﮫ‬
َ ‫اﻟْﻘُﺮآ‬.
Hz. Osman (r.a.) ’dan rivâyet edildiğine göre:
“Resûlullah (a.s.) buyurdular ki:
“Sizin en hayırlınız Kur'ân'ı Kerim'i öğrenen ve
öğretendir.”[1]
ُ‫ﻋَﻦْ أَﺑِﻲ ھُﺮَﯾْﺮَةَ رَﺿِﻲَ اﻟﻠّﮫُ ﻋَﻨْﮫ‬: ِ‫ﻗﺎلَ )ص(أنﱠ رَﺳُﻮلَ اﻟﻠّﮫ‬:
ّ‫ت اﻟﻠ‬
ِ ‫ﮫِ ﺗَﻌﺎَﻟَﻰ ﯾَﺘْﻠُﻮنَ ﻛِﺘَﺎبَ اﻟﻠّﮫِ ﻣَﺎ اﺟْﺘَﻤَﻊَ ﻗَﻮْمٌ ﻓِﻲ ﺑﯿْﺖٍ ﻣِﻦْ ﺑُﯿُﻮ‬
،ُ‫ وَﻏَﺸِﯿَﺘْﮭُﻢُ اﻟﺮﱠﺣْ َﻤﺔ‬،ُ‫وَﯾَﺘَﺪَارَﺳُﻮﻧَﮫُ ﺑَﯿْﻨَﮭُﻢْ إِﻻﱠ ﻧَﺰَﻟَﺖْ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢُ اﻟﺴﱠﻜِﯿﻨَﺔ‬
ُ‫ وَذَﻛَﺮَھُﻢُ اﻟﻠّﮫُ ﻓِﯿﻤَﻦْ ﻋِﻨْ َﺪه‬،ُ‫وَﺣَﻔّﺘْﮭُﻢُ اﻟْﻤَﻼَ ِﺋﻜَﺔ‬.
Ebu Hüreyre (r.a.) anlatıyor: Resûlullah (a.s.)
buyurdular ki:
“Bir grup, Kitâbullah'ı okuyup ondan ders almak
üzere Allah'ın evlerinden birinde bir araya gelecek
olsalar, mutlaka üzerlerine sekinet (huzur, ferahlık)
iner ve onları Allah'ın rahmeti bürür. Melekler de
kanatlarıyla sararlar. Allah onları, yanında bulunan
(yüce) cemaatte anar”[2]
‫ﻋَﻦْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔَ رَﺿِﻰَ اﻟﻠّﮫُ ﻋَﻨْﮭﺎَ ﻗﺎﻟﺖ‬: َ‫ﻗﺎَل‬: ِ‫)ص(رَﺳُﻮلُ اﻟﻠّﮫ‬:
‫اَﻟْﻤَﺎھِﺮُ ﺑِﺎﻟْﻘُﺮْآنِ ﻣَﻊَ اﻟﺴﱠﻔَﺮَةِ اﻟْﻜِﺮامِ اﻟْﺒَﺮَرَةِ وَاﻟﱠﺬِى ﯾَﻘْﺮَأُ اﻟْﻘُﺮآنَ وَﯾَﺘَﺘَﻌْﺘَ ُﻊ‬
‫ن‬
ِ ‫ﻓِﯿﮫِ وَھُﻮَ ﻋَﻠَﯿْﮫِ ﺷَﺎقﱞ َﻟﮫُ أﺟْﺮَا‬.
Hz. Aişe (r.a.) anlatıyor: "Resûlullah (a.s.) şöyle
buyurdu:
“Kur'ân'da mâhir olan (hıfzını ve okuyuşunu güzel
yapan), Sefere denilen kerîm ve mutî meleklerle
berâber olacaktır. Kur'ân'ı kekeleyerek zorlukla
okuyana iki sevap vardır.”[3]
¯¯
KUR’ÂN HARFLERİNİN YAZILIŞ ŞEKİLLERİ
Yazarak öğrenmek konuları daha iyi anlayabilmek
için en iyi öğrenme metodudur. Bunun için de önce
Arapça yazmayı bilmek zorundayız. Aşağıdaki
yazılış tarzları dikkatle incelenip aynısı birkaç defa
yazılarak tatbik edildiği takdirde, Kur’ân okumayı
az da olsa bilen herkes yazmayı da öğrenecektir.
Baştan acemice de olsa, konuları işlerken hem
yazmamız hem de Kur’ân ve diğer metinleri
okumamız hızlanacaktır.
HARFLERİN TEK OLARAK, BAŞTA,
ORTADA VE SONDA YAZILIŞLARI
a) Harfler kelime içinde birbirine bitiştirilerek
yazıldıkları için başta, ortada ve sonda yazılış
şekillerinde kısmen değişiklikler olur. Arapça
yazılış kaidelerine göre altı harf kendinden önce
gelen harflere bitişirler. Fakat kendinden sonraki
harfle birleşmeyip ayrı yazılırlar. Bunlar ‫ز ر ذ د و ا‬
harfleridir. Kelime içindeki örnekleri şöyledir:
‫‪Başta‬‬
‫‪Ortada‬‬
‫‪Sonda‬‬
‫]‪Elif[4‬‬
‫ءأا‬
‫اَلْ‬
‫ﻞ‬
‫أَ َﻛ َ‬
‫ل‬
‫ﺳَﺄ َ‬
‫َ‬
‫ﻞ‬
‫ﺳُ ِﺌ َ‬
‫ﺑَﺪََأ‬
‫ﻗَﺮََأ‬
‫ل‬
‫]‪[5‬ﻗَﺎ َ‬
‫ﺟﺎَ َء‬
‫ﻛﺎَﻧَﺘ َﺎ‬
‫ﻓَﻮاَﻛِ َﮫ‬
‫ﺳَﻤِﻌْﻨَﺎ‬
‫َوﺟَﺪْﻧَﺎ‬
‫‪Vâv‬‬
‫و‬
‫ﺐ‬
‫ﺟ َ‬
‫وَ َ‬
‫ﺐ‬
‫وُ ِھ َ‬
‫ﺳ َﻮ َد‬
‫َ‬
‫ي‬
‫رُ ِو َ‬
‫ﻏَ َﺰ َو‬
‫وَھُ َﻮ‬
‫‪Dal‬‬
‫د‬
‫ﻞ‬
‫ﺧَ‬
‫َد َ‬
‫دُﻓِ َﻊ‬
‫ﻋَﺪَ َم‬
‫ل‬
‫ﻋُ ِﺪ َ‬
‫ﺠﺪُ‬
‫َﯾ ِ‬
‫وُِﻟ َﺪ‬
‫‪Zel‬‬
‫ذ‬
‫ﺐ‬
‫ذَ َھ َ‬
‫ذُﻛِ َﺮ‬
‫ب‬
‫ﻛَ َﺬ َ‬
‫ﻧَﺬَ َر‬
‫َﻟ َﻮ َذ‬
‫ﺧ َﺬ‬
‫أُ ِ‬
‫‪Rı‬‬
‫ر‬
‫رُﻣِ َﺰ‬
‫ﺐ‬
َ ‫رَ ِﻛ‬
‫ض‬
َ ِ‫ﻋُﺮ‬
‫ﺑَﺮَ َد‬
‫ذَﻛَ َﺮ‬
‫َﺑﺼَ َﺮ‬
Ze
‫ز‬
‫ع‬
َ ‫زَ َر‬
‫ﻖ‬
َ ِ‫زُﻟ‬
‫ن‬
َ َ‫وَز‬
‫ق‬
َ ِ‫رُز‬
‫رَﻣَ َﺰ‬
‫ﻛَﻨَ َﺰ‬
b) Bu altı harfin geriye kalanı kendinden sonraki
harfe birleştirilerek yazılır. Toplu halde yazılış
örnekleri şöyledir:
Sonda
Ortada
Başta
‫ﺐ‬
‫ﻛَﺘَ َ‬
‫ب‬
‫ﺷَ ِﺮ َ‬
‫ﻖ‬
‫ﺳَﺒَ َ‬
‫ﻛَﺒُ َﺮ‬
‫ﺑَﺪََأ‬
‫ﻞ‬
‫ﻄَ‬
‫ﺑَ َ‬
‫ببب‬
‫ب‬
‫‪Be‬‬
‫ﺖ‬
‫ﻧَﺒَ َ‬
‫ﺖ‬
‫ﺳَ َﻜ َ‬
‫ﺐ‬
‫ﻛُﺘِ َ‬
‫ﻒ‬
‫ھَﺘَ َ‬
‫ﻲ‬
‫ﺗَﻠِ َ‬
‫ك‬
‫ﺗَ َﺮ َ‬
‫تتت‬
‫ت‬
‫‪Te‬‬
‫ﺚ‬
‫ﺑَﻌَ َ‬
‫ث‬
‫ﺣَ َﺪ َ‬
‫ﻞ‬
‫ﻣُﺜِ َ‬
‫ﺐ‬
‫وَ َﺛ َ‬
‫ب‬
‫َﺛ َﻮ َ‬
‫ﻞ‬
‫َﺛﻘُ َ‬
‫ثثث‬
‫ث‬
‫‪Se‬‬
‫ج‬
‫ﺧَ َﺮ َ‬
‫ﺞ‬
‫ﻓَﻠِ َ‬
‫َرﺟَ َﻊ‬
‫ﻞ‬
‫ﺠَ‬
‫ﺧَ ِ‬
‫ﻞ‬
‫ﺟَ َﻌ َ‬
‫ﺢ‬
‫ﺟَﻨَ َ‬
‫ججج‬
‫ج‬
‫‪Cim‬‬
‫ﺢ‬
‫ﻓَﻠَ َ‬
‫ﺢ‬
‫ذُﺑِ َ‬
‫ﺤ َﺪ‬
‫ﺟَ‬
‫َ‬
‫َﻟﺤِ َﻢ‬
‫ﻆ‬
‫ﺣﻔِ َ‬
‫َ‬
‫ﺐ‬
‫ﺴ َ‬
‫ﺣَ ِ‬
‫ححح‬
‫ح‬
‫‪Ha‬‬
‫ﺦ‬
‫وَﺑَ َ‬
‫ﺦ‬
‫ﻃَﺒَ َ‬
‫ﺧ َﺬ‬
‫أُ ِ‬
‫ﻞ‬
‫ﺨَ‬
‫َﺑ ِ‬
‫ج‬
‫ﺧَ َﺮ َ‬
‫ﻖ‬
‫ﺧَﻠَ َ‬
‫خخخ‬
‫خ‬
‫‪Hı‬‬
‫ﺲ‬
‫ﻋَﺒَ َ‬
‫ﺲ‬
‫ﺑَﺌِ َ‬
‫ﺴ َﺮ‬
‫ﺧُ ِ‬
‫ﺐ‬
‫ﺴ َ‬
‫ﺣَ ِ‬
‫ﺠ َﺪ‬
‫ﺳَ‬
‫َ‬
‫ﺳَﻤِ َﻊ‬
‫سسس‬
‫س‬
‫‪Sin‬‬
‫ﻏﺶﱠ‬
‫َ‬
‫ش‬
‫ﻓَﺮَ َ‬
‫ﻲ‬
‫ﺧَﺸِ َ‬
‫ﻂ‬
‫ﻧَﺸَ َ‬
‫ﺷَﮭِ َﺪ‬
‫ﺷَﺘَ َﻢ‬
‫ششش‬
‫ش‬
‫‪Şın‬‬
‫ﯾَﻘُﺺﱡ‬
‫ﺺ‬
‫َﻧﻘَ َ‬
‫ﻞ‬
‫ﺻَ‬
‫وَ َ‬
‫ﻧُﺼِ َﺮ‬
‫ﺻَﻤَ َﺪ‬
‫ﺢ‬
‫ﺻَﺒَ َ‬
‫صصص‬
‫ص‬
‫‪Sad‬‬
‫ض‬
‫ﻣَﺮِ َ‬
‫ﺾ‬
‫ﺑَﻐُ َ‬
‫ﻞ‬
‫ﻀَ‬
‫ﻓُ ِ‬
‫ﻀ َﺮ‬
‫ﺣ َ‬
‫َ‬
‫ب‬
‫ﺿَ َﺮ َ‬
‫ﻚ‬
‫ﺿﺤِ َ‬
‫َ‬
‫ضضض‬
‫ض‬
‫‪Dat‬‬
‫ﻂ‬
‫ﻧُﺸِ َ‬
‫ﻂ‬
‫ﺑَﺴَ َ‬
‫ﻗُﻄِ َﻊ‬
‫ﻟَﻄَ َﻢ‬
‫ﺲ‬
‫ﻃُﻤِ َ‬
‫ﻃَﻠَ َﻊ‬
‫ططط‬
‫ط‬
‫‪Tı‬‬
‫ﻆ‬
‫ﺣُﻔِ َ‬
‫ﻆ‬
‫ﻏَﻠِ َ‬
‫ﻋَﻈُ َﻢ‬
‫ﻈ َﺮ‬
‫ﻧَ َ‬
‫ﻇُ ِﻔ َﺮ‬
‫ﻇَﻠَ َﻢ‬
‫ظظظ‬
‫ظ‬
‫‪Zı‬‬
‫رُﻓِ َﻊ‬
‫َوﻗَ َﻊ‬
‫ﺑَﻌُ َﺪ‬
‫ﻃَﻌِ َﻢ‬
‫ف‬
‫ﻋَ َﺮ َ‬
‫ﻋَﻠِ َﻢ‬
‫ععع‬
‫ع‬
‫‪Ayn‬‬
‫دُﻣِ َﻎ‬
‫ﺑََﻠ َﻎ‬
‫رَﻏَ َﺪ‬
‫ﺑَﻐَ َﺮ‬
‫ق‬
‫ﻏَﺮَ َ‬
‫ﺐ‬
‫ﻏُِﻠ َ‬
‫غغغ‬
‫غ‬
‫‪Gayn‬‬
‫ﻒ‬
‫ﺧُ ِﺘ َ‬
‫ف‬
‫ﻋَ َﺮ َ‬
‫ﻞ‬
‫ﻗُ ِﻔ َ‬
‫ﻖ‬
‫ﺷﻔِ َ‬
‫َ‬
‫ﻓَﮭِ َﻢ‬
‫ﺢ‬
‫ﻓَﺘَ َ‬
‫ففف‬
‫ف‬
‫‪Fe‬‬
‫ﻖ‬
‫ﺧُﻠِ َ‬
‫ق‬
‫رُزِ َ‬
‫ﻲ‬
‫َﺑﻘِ َ‬
‫ﺐ‬
‫َو َﻗ َ‬
‫ﻗَ َﺪ َر‬
‫ﻗَﺴَ َﻢ‬
‫ققق‬
‫ق‬
‫‪Kaf‬‬
‫ﻚ‬
‫ﻣََﻠ َ‬
‫ك‬
‫ﻋَ َﺪ َ‬
‫ﺲ‬
‫ﻋَﻜَ َ‬
‫ﺐ‬
‫رَ ِﻛ َ‬
‫ب‬
‫ﻛُ ِﺬ َ‬
‫ﺐ‬
‫ﻛَﺘَ َ‬
‫ككك‬
‫ك‬
‫‪Kef‬‬
‫ل‬
‫ﻧَﺰَ َ‬
‫ﻞ‬
‫أَ َﻣ َ‬
‫ﻃَﻠَ َﻊ‬
‫وُِﻟ َﺪ‬
‫ﻟَﻤَ َﻊ‬
‫ﺐ‬
‫ﻟَ ِﻌ َ‬
‫للل‬
‫ل‬
‫‪Lâm‬‬
‫َﻟﺄَ َم‬
‫دَھِ َﻢ‬
‫أَﺳْ َﻤﺮُ‬
‫ﺟَﻤَ َﻊ‬
‫ج‬
‫ﻣَ َﺮ َ‬
‫ح‬
‫ﻣَ َﺰ َ‬
‫ممم‬
‫م‬
‫‪Mim‬‬
‫ﻦ‬
‫أَﻣِ َ‬
‫ن‬
‫وَزَ َ‬
‫ﺲ‬
‫ﻛَﻨَ َ‬
‫ﻣَ َﻨ َﻎ‬
‫ع‬
‫ﻧُ ِﺰ َ‬
‫ﻧَﺪِ َم‬
‫ننن‬
‫ن‬
‫‪Nun‬‬
‫ﯾَ َﺪهُ‬
‫ﺗَﻠِ َﮫ‬
‫ﺟَﮭَ َﺪ‬
‫ﻇَ َﮭ َﺮ‬
‫ھَﺪَى‬
‫ﺠَﺄ‬
‫َھ َ‬
‫ههه‬
‫ه‬
‫‪He‬‬
‫اَيﱡ‬
‫ﻲ‬
‫دَﻋِ َ‬
‫ﺑَ َﯿ َﻊ‬
‫ﻛَﯿَ َﺪ‬
ُ‫ﺠﺪ‬
ِ ‫َﯾ‬
ُ‫ﯾَﻜَﺎد‬
‫ييي‬
‫ي‬
Ye
HEMZENİN YAZILIŞI
Diğer harflerden farklı olarak hemzenin başta,
ortada ve sonda yazılışında bazı kurallar vardır.
Elif’in harekeli şekline hemze denir. Bazen
hemzeyi eliften ayırt etmek için elifin üzerine veya
altına ُ‫ أَ إِ أ‬şeklinde ‫ ء‬işareti konur.
Hemze’nin başta yazılışı: Hemzenin harekesi fetha
ya da zamme ise elifin üstüne, kesre ise elifin
altına yazılır:
ٌ‫اُذُن‬- ٌ‫اِﻣْﺮَأَة‬-
ٌ‫ﺧﺬَ –اِﻣﺎَم‬
َ َ‫أ‬- َ‫أَﻛَﻞَ –أُﺧِﺬ‬
Hemzenin ortada yazılışı: Harekelerin en
kuvvetlisi kesre, sonra zamme, sonra fetha, en
zayıfı cezimdir.
Kesreyi harflerden “yâ” ‫ ى‬, zammeyi “vâv” ‫ و‬,
fethayı “elif” ‫ ا‬temsil eder. Hemze kelimenin
ortasında olduğu zaman onun harekesi ile
kendinden önceki harfin harekesi kuvvet yönünden
karşılaştırılır. Hangisi daha kuvvetli ise hemze o
harekeyi temsil eden harf üzerine yazılır:
Örnekler:
ُ‫( ﯾَﺄْﻛُﻞ‬yer)
Burada hemzeden önceki harfin (yâ’nın) harekesi
fetha, hemzeninki ise cezimdir. Fetha daha
kuvvetli sayıldığından hemze, fethayı temsil eden
elif harfi üzerine konmuştur. Yani; hemzeden önce
üstün olduğu için hemze elif üzerine yazılmıştır.
ُ‫( ﯾُﺆْ ِﻣﻦ‬inanır)
Burada yâ’nın harekesi olan zamme, hemzenin
harekesi olan cezimden daha kuvvetli olduğu için,
hemze zammeyi temsil eden “vâv” harfinin üzerine
yazılır. Yani kısacası; hemzeden önce ötre olduğu
için hemze vâv’ın üstüne yazılmıştır.
ُ‫( َﯾﻘْ َﺮأ‬okur)
Burada hemze, kendinden önce gelen harfin
harekesi olan fethayı temsil eden “elif” harfinin
üzerine yazılmıştır. Yani kendinden önce üstün
olduğu için hemze fetha üzerine yazılmıştır.
ْ‫ﺸﺊُﯾُﻨ‬
ِ (inşa eder)
Bu örnekte de hemze, kendinden önceki şın
harfinin harekesi olan kesreyi temsil eden “yâ”
harfinin üzerine yazılmıştır. Yani; kendinden önce
esre olduğu için hemze ye üzerine yazılmıştır.
Hemzenin sonda yazılışı: Aynen ortada yazılış
kaidelerinde söylendiği gibi kendisinden önceki
harfin harekesini temsil eden harfin üzerine yazılır:
‫( َﯾﻠْﺠَُﺄ‬sığınır) ٌ‫( ﻧَﺒَﺎ‬haber) ٌ‫( ﻧﺎَﺷِﺊ‬yetişen) ٌ‫ﺷﺎَﻃِﺊ‬
(kıyı)ٌ‫( اِﻣْﺮُؤ‬kişi)
Ancak kelime sonundaki hemzeden önce uzun sesli
veya sakin (cezimli) bir harf varsa, hemze, ayrı
olarak yani yalnız başına yazılır[6]:
‫( ﺟَﺰَا ٌء‬karşılık) ٌ‫( ﺟُﺰْء‬parça) ُ‫( ﺻَﺤْﺮاَء‬çöl) ٌ‫( ﺷَﻲْء‬şey
) ٌ‫( ﻋِﺐْء‬yük)
&&&&&&&&&&
ARAPÇA CÜMLE KURULUŞUNU
OLUŞTURAN UNSURLAR
Arapça’da bir kelime ya isim, ya fiil ya da harftir.
İsim, fiil ve harflerin bir mana oluşturacak şekilde
bir araya gelmesiyle cümle oluşur. Bir cümlenin
kurulması için gereken bu üç unsuru sırasıyla
işleyelim.
İSİM
Canlı cansız şeylere, varlıklara ad olan ve zamanla
ilgisi olmayan kelimelere isim denir. İsimler ya
ma`rife (belirli) ya da nekre (belirsiz) olur.
MA’RİFE: Bir ismin başında ْ‫ اَل‬takısı bulunursa o
isim belirlidir. ْ‫ اَل‬takısı alarak belirlenmiş kelimeye
ma`rife denir. ُ‫ اَﻟْﻘَﻠَﻢ‬dediğimizde herhangi değil,
belli bir kalemi anlatmış oluruz.
‫َاﻟْﻘَﻠَ ِﻢ‬
‫َاﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬
ُ‫َاﻟْﻘََﻠﻢ‬
Bu ْ‫ َال‬takısına da Harf-i tarif denir. Başına ْ‫اَل‬
takısı alan bir kelimenin sonuna tenvin gelmez.
NEKRE: Eğer ismin başında harf-i tarif denen ْ‫اَل‬
takısı yoksa bu isim belirsiz herhangi bir varlığı
anlatır. Bu belirsiz isme nekre denir. ٌ‫ ﻗَﻠَﻢ‬denilince
belirsiz genel herhangi bir kalem anlaşılır ve son
harfi de aşağıdaki örneklerde görüldüğü gibi
tenvinli olur:
‫ﻗَﻠَ ٍﻢ‬
‫ﻗَﻠَﻤًﺎ‬
ٌ‫ﻗََﻠﻢ‬
Belirsizliği, herhangiliği anlatan tenvinle bu kelime
“Bir kalem” diye tercüme edilebilir.
Cümle kuruluşunda genellikle marife isim
kullanılır. Bir isim ya marifedir ya da nekredir.
Diğer bir ifadeyle bir ismin başında hem harf-i tarif
olan (ْ‫ )اَل‬takısı hem de sonunda tenvin gelmez.
Ancak bazı özel isimlere ve zamirlere bitişik
isimler bazen tenvin almadığı gibi harf-i tarif de
(ْ‫ )َال‬almazlar[7]. Çünkü özel isim ve zamirler zaten
belirli varlıklara aittir. Örnek:
ٌ‫ﺑَﻜْﺮ‬
ٌ‫ﻋﺎَدِل‬
ٌ‫ﺧَﺎﻟِﺪ‬
ُ ُ‫ﯾُﻮﺳ‬
‫ﻒ‬
ُ‫ﻋُﻤَﺮ‬
ُ‫رَﻣَﻀَﺎن‬
ُ‫إِﺳْﺘَﺎﻧْﺒُﻮل‬
ُ‫إِزْﻣﯿِﺮ‬
ُ‫َﻣﻜﱠﺔ‬
‫ﺗُﺮْﻛِﯿ َﺎ‬
İsimlerin başında gelen ْ‫ اَل‬takısının hemzesi
başında bulunduğu kelimeye, ya lâm harfi
okunmadan şeddeli ya da lâm’a cezim verilmek
suretiyle birleşir. (ُ‫ )اَﻟﺸﱠﻤْﺲ‬ve (ُ‫ )اَﻟْﻘَﻤَﺮ‬gibi. Bilindiği
gibi tecvit ilminde buna idgâm-ı şemsiye ve izhâr-ı
kameriye adı verilir. Bu konuyu bilmemiz harfi
tariften sonraki harfin şeddeli mi şeddesiz mi
okunacağını tesbit etmemiz için zorunludur.
KAMERİ HARFLER
Bir kelimenin başında aşağıdaki cümlenin
bütününde yer alan 14 harften biri bulunursa
kendisiyle birleşen ْ‫ َال‬takısının lâmı cezimli (ْ‫)ل‬
okunur.
‫ﻋﻘِﯿ َﻤﮫُ‬
‫أَﺑْﻎِ ﺣَﺠﱠﻚَ وَ ﺧَﻒْ َ‬
‫‪Örnekleri:‬‬
‫‪Nekre‬‬
‫‪Ma’rife‬‬
‫‪Nekre‬‬
‫‪Ma’rife‬‬
‫َأ‬
‫أَذَا ٌ‬
‫ن‬
‫َاﻟْﺄَذَانُ‬
‫‪ezan‬‬
‫خ‬
‫ﺧُﺒْﺰٌ‬
‫َاﻟْﺨُﺒْﺰُ‬
‫‪ekmek‬‬
‫ب‬
‫َﺑﯿْﺖٌ‬
‫اَﻟْﺒَﯿْﺖُ‬
‫‪ev‬‬
‫ف‬
‫ﻓَ َﺮسٌ‬
‫َاﻟْﻔَ َﺮسُ‬
‫‪kısrak‬‬
‫غ‬
‫ﻏَ ِﻨﻲﱞ‬
‫اَﻟْﻐَ ِﻨﻲﱡ‬
‫‪zengin‬‬
‫ع‬
‫ﻋَﺮَﺑِﯿﱠﺔٌ‬
‫اَﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔُ‬
‫‪Arapça‬‬
‫ح‬
‫ﺣﺞﱞ‬
‫َ‬
‫ﺤﺞﱡ‬
‫َاﻟْ َ‬
‫‪hac‬‬
‫ق‬
‫ﻗَ َﻤﺮٌ‬
‫َاﻟْﻘَﻤَﺮُ‬
‫‪ay‬‬
‫ج‬
‫ﺟَﺎرٌ‬
‫َاﻟْﺠَﺎرُ‬
‫‪komşu‬‬
‫ي‬
ٌ‫َﯾﻮْم‬
ُ‫اَﻟْ َﯿﻮْم‬
gün
‫ك‬
ٌ‫ﻛَﺎ ِﺗﺐ‬
ُ‫اَﻟْﻜَﺎ ِﺗﺐ‬
katip
‫م‬
ٌ‫َﻣﻮْت‬
ُ‫اَﻟْ َﻤﻮْت‬
ölüm
‫و‬
ٌ‫ﻃﻦ‬
َ َ‫و‬
ُ‫ﻃﻦ‬
َ َ‫َاﻟْﻮ‬
vatan
‫ه‬
ٌ‫ِھﺠْﺮَة‬
ُ‫اَﻟْ ِﮭﺠْﺮَة‬
hicret
ŞEMSİ HARFLER
Arapça’nın geriye kalan diğer harfleri de şemsî
harflerdir. ْ‫ اَل‬takısından sonra gelen kelime bu
harflerden biriyle başlarsa ْ‫ اَل‬takısının lâmı (‫)ل‬
okunmaz, yanındaki harf şeddelenir. Fakat
okunmasa bile ‫ اَل‬takısı gene de yazılır. Örnekleri:
Nekre
Ma’rife
Nekre
Ma’rife
‫ت‬
ٌ‫ﺗِﻠْﻤﯿِﺬ‬
ُ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬ‬
öğrenci
‫ث‬
ٌ‫َﺛﻮْب‬
ُ‫اَﻟﺜﱠﻮْب‬
elbise
‫د‬
ٌ‫دِﯾﻦ‬
ُ‫اَﻟﺪﱢﯾﻦ‬
din
‫ذ‬
‫ذِﺋْ ٌ‬
‫ﺐ‬
‫اَﻟﺬﱢﺋْﺐُ‬
‫‪kurt‬‬
‫ز‬
‫زَﻣَﺎنٌ‬
‫اَﻟﺰﱠﻣَﺎنُ‬
‫‪zaman‬‬
‫ر‬
‫َرﺟُﻞٌ‬
‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞُ‬
‫‪adam‬‬
‫س‬
‫ﺳُﻮرَةٌ‬
‫اَﻟﺴﱡﻮرَةُ‬
‫‪sûre‬‬
‫ش‬
‫ﺷﺠَﺮَةٌ‬
‫َ‬
‫اَﻟﺸﱠﺠَﺮَةُ‬
‫‪ağaç‬‬
‫ص‬
‫ﺻَﺪ ِﯾ َﻘﺔٌ‬
‫اَﻟﺼﱠﺪ ِﯾ َﻘﺔُ‬
‫‪kız arkadaş‬‬
‫ط‬
‫ﻃَﺎﺋِﺮَ ٌة‬
‫اَﻟﻄﱠﺎﺋِﺮَةُ‬
‫‪uçak‬‬
‫ض‬
‫ﺿﻼََﻟﺔٌ‬
‫َ‬
‫اَﻟﻀﱠﻼََﻟﺔُ‬
‫‪dalâlet, sapıklık‬‬
‫ظ‬
‫ﻇَﺎ ِھﺮٌ‬
‫اَﻟﻈﱠﺎ ِھﺮُ‬
‫‪zahir, açık‬‬
‫ن‬
‫ﻧَﺎرٌ‬
‫اَﻟﻨﱠﺎرُ‬
‫‪ateş‬‬
‫ل‬
‫ﻟَﯿْﻞٌ‬
‫اَﻟﻠﱠﯿْﻞُ‬
‫‪gece‬‬
‫ش‬
‫ﺷﻤْﺲٌ‬
‫َ‬
‫اَﻟﺸﱠﻤْﺲُ‬
‫‪güneş‬‬
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri marife (belirli) yapınız ve
ileride kurulacak cümleler için manalarını üçer
kere yazmak suretiyle ezberleyiniz.
ٌ‫ِﻓﻜْﺮ‬
fikir
ٌ‫ﺷُﻜْﺮ‬
şükür
ٌ‫ﺟَﻤَﻞ‬
deve
ٌ‫ﻟَﺤْﻢ‬
et
ٌ‫ﻇُﻠْ َﻤﺔ‬
karanlık, zulmet
ٌ‫ﺑَﯿْﺖ‬
ev
‫ﻋﻢﱞ‬
َ
amca
ٌ‫ھِﺮﱠة‬
kedi
ٌ‫ﺟَﺒَﻞ‬
dağ
ٌ‫ﯾَﻤﯿِﻦ‬
sağ
ٌ‫ﯾَﺴﺎَر‬
sol
ٌ‫ﺿَ َﺮر‬
zarar
ٌ‫وَ َرق‬
kağıt
ٌ‫وَﻟَﺪ‬
erkek çocuk
ٌ‫اِﺑْﻦ‬
oğlan
ٌ‫أَب‬
baba
ٌ‫ﺣﺼَﺎن‬
ِ
at
ٌ‫ﺑِﻨْﺖ‬
kız
‫ﻇِﻞﱞ‬
gölge
ٌ‫ﻣَﻜْﺘﻮُب‬
mektup
ٌ‫ﺗَﺠْﻮ ِﯾﺪ‬
tecvit
ٌ‫ﺑََﻠﺪ‬
ülke, memleket
ٌ‫ﺗﺎَ ِﺋﺐ‬
tövbe eden
ٌ‫ﻓَﻘﯿِﺮ‬
fakir
2. Aşağıdaki isimleri nekre (belirsiz)
yapınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
ُ‫اَﻟﻄﱢﻔْﻞ‬
(küçük) erkek çocuk
ُ‫اَﻟﻄﱢﻔَْﻠﺔ‬
(küçük) kız çocuk
ُ‫اَﻟﺸﱢﺘَﺎء‬
kış
‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ‬
‫‪erkek öğrenci‬‬
‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِ َﺬةُ‬
‫‪kız öğrenci‬‬
‫اِﻣْﺮَأَةٌ=اَﻟْﻤَﺮَْأةُ‬
‫‪kadın‬‬
‫اَﻟﺪﱠرْسُ‬
‫‪ders‬‬
‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞُ‬
‫‪adam‬‬
‫َاﻟْﺨُﺒْﺰُ‬
‫‪ekmek‬‬
‫اَﻟﻠﱠﺤْﻢُ‬
‫‪et‬‬
‫اَﻟﻀﱠﺠِﯿﺞُ‬
‫‪gürültü‬‬
‫سَُاﻟْﻔَ َﺮ‬
‫)‪kısrak(dişi at‬‬
‫اَﻟﺼﱠﯿْﻒُ‬
‫‪yaz‬‬
‫اَﻟﺜﱠﻌَْﻠ ُ‬
‫ﺐ‬
‫‪tilki‬‬
‫اَﻟْﻤَﺎءُ‬
‫‪su‬‬
‫اَﻟﺴﱠﻤَﻚُ‬
‫‪balık‬‬
‫اَﻟﺴﱠﻤَﺎءُ‬
‫‪gök‬‬
‫ﺟﺔُ‬
‫اَﻟﺪﱠﺟﺎَ َ‬
‫‪tavuk‬‬
‫اَﻟﺘﺎﱠﺟِﺮُ‬
‫‪tüccar‬‬
‫اَﻟﺮﱡﻣْﺢُ‬
‫‪kargı-mızrak‬‬
‫اَﻟْﺒَﺎبُ‬
‫‪kapı‬‬
‫ﺤﺼَﺎنُ‬
‫َاﻟْ ِ‬
‫)‪at (erkek at‬‬
3. Aşağıdaki kelimelerin nekre ve marife olanlarını
iki ayrı grupta toplayarak defterinize yazınız.
ُ‫اَﻟﺪﱠﻓﺎَﺗِﺮ‬
defterler
ُ‫اَﻟﺪﱠﻓْ َﺘﺮ‬
defter
ُ‫اَﻟﺰﱠھْ َﺮة‬
çiçek
ُ‫ﺳﺔ‬
َ َ‫اَﻟْﻤَﺪْر‬
okul
ٌ‫ﺑَﺎب‬
kapı
ٌ‫ﻧَﺎﻓِ َﺬة‬
pencere
ٌ‫دَرْس‬
ders
ٌ‫ﺧُﺒْﺰ‬
ekmek
ُ‫اَﻟْﻐُﺮْ َﻓﺔ‬
oda
ُ‫َاﻟْﻘَﻤَﺮ‬
ay
‫اَﻟْﺄُمﱡ‬
anne
ُ‫اَﻟْﻤُﺴِْﻠﻢ‬
müslüman erkek
ٌ‫ﺑَﯿْﺖ‬
Ev
ُ‫اَﻟﻨﱠﺠْﻢ‬
yıldız
ُ‫اَﻟْﻤُﺴْﻠِ َﻤﺔ‬
müslüman kadın
ُ‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞ‬
adam
ُ‫اَﻟْﻤُﻠْﻚ‬
mülk
ٌ‫ﻋَﺎِﻟﻢ‬
bilgin
ُ‫َاﻻِﺑْﻦ‬
oğul
ٌ‫ﺻَﺒَﺎح‬
sabah
ٌ‫ﺟﺔ‬
َ ‫َدﺟَﺎ‬
tavuk
ُ‫اَﻟْﻤَﺎء‬
su
ُ‫اَﻟْﻤَﺮَْأة‬
kadın
ُ‫اَﻟﺸﱠﻤْﺲ‬
güneş
&&&&&&&&&&
FİİL
Zamana bağlı olarak bir işin, bir halin veya bir
hareketin oluşunu belirten kelimelere fiil denir.
Arapça’da iki temel fiil çekimi vardır. Diğer
kalıplar bu ikisinden türetilir. Bunlar fiil-i mâzî
(geçmiş zaman) ve fiil-i muzâri (geniş zaman,
şimdiki zamanın karşılığı)dır.
FİİL-İ MÂZİ
Türkçe’mizdeki –di’li geçmiş zamana denir.
Geçmişte daha önce yapılmış bir işi bildirir.
(Türkçe’deki …di-dı, dü-du, ti-tı, tü-tu eklerini
sağlar).
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
yazdı
‫ﻋَﻠِ َﻢ‬
bildi
‫َﻧﺼَ َﺮ‬
yardım etti
‫ﻞ‬
َ ‫أَ َﻛ‬
yedi
‫ب‬
َ ‫ﺷَ ِﺮ‬
içti
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬
açtı
‫ﻀ َﺮ‬
َ ‫ﺣ‬
َ
geldi
‫ﺟ َﺪ‬
َ ‫َو‬
buldu
‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
vurdu
‫ﻛَﺴَ َﺮ‬
kırdı
‫ﺐ‬
َ ‫رَ ِﻛ‬
bindi
‫ﺷَ َﻜ َﺮ‬
teşekkür etti, şükretti
‫ﺳَﻤِ َﻊ‬
duydu, işitti
‫ﻞ‬
َ‫ﺧ‬
َ ‫َد‬
girdi
‫س‬
َ َ‫دَر‬
ders yaptı, eğitim gördü
‫ﺐ‬
َ َ‫ذَھ‬
gitti
‫ﻧَﺸَ َﺮ‬
yaydı
‫ﻗَﻄَ َﻊ‬
kesti
Yukarıda fiile örnek olarak gösterilen kelimeler
geçmişte yapılmış bir işi bildirmekte ve erkek için
kullanılmaktadır. Kadın için kullanıldıklarında
yukarıdaki fiillerin sonuna cezimli ْ‫ ت‬harfi eklenir.
Erkekte kullanılanlara Arapça’da müzekker (eril),
kadında kullanılanlara müennes (dişi) denir.
Örnekler:
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
den →
ْ‫ﻛَﺘَ َﺒﺖ‬
(o kadın) yazdı
‫ﻞ‬
َ ‫أَ َﻛ‬
den →
ْ‫أَﻛَﻠَﺖ‬
(o kadın) yedi
‫ﺟ َﺪ‬
َ ‫َو‬
den →
ْ‫ﺟﺪَت‬
َ ‫َو‬
(o kadın) buldu
Arapça’da kendinden bahsedilene yani üçüncü
şahsa; erkek için gâib, kadın için gâibe denir.
FİİL-İ MAZİ ÇEKİM TABLOSU
Cemi
(Çoğul)
Müsennâ (İkil)Tesniye
Müfred (Tekil)
Müzekker
‫ﻛَﺘَﺒﻮُا‬
‫ﻛَﺘَﺒ َﺎ‬
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
Gâib (3. şahıs)
(Onlar) yazdılar
(O ikisi) yazdı
(O) yazdı
Müennes
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﺘ َﺎ‬
ْ‫ﻛَﺘَ َﺒﺖ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤ َﺎ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
Muhâtab (2. şahıs)
(Sizler) yazdınız
(Siz ikiniz) yazdınız
(Sen) yazdın
Müennes
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻦﱠ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤ َﺎ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
Muhâtaba
Müzek.+Müe.
‫ﻛَﺘَﺒْﻨ َﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﻨ َﺎ‬
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
Mütekellim (1.şahıs)
(Bizler) yazdık
(İkimiz) yazdık
(Ben) yazdım
FÂİL (Özne)
Fâil (özne), bir işi yapana denir. Harekesi ötre ya
da ötre tenvin olur. Fiile kim ya da ne sorusunu
sorduğumuzda aldığımız cevap fâildir. Fiil ile fâil
arasında müzekkerlik (erkeklik), müenneslik
(dişilik), tekillik çoğulluk bakımından uyum
olması şarttır.
Fâil
Fiil
Çocuk gitti (Kim gitti?)
ُ‫اﻟْﻮَﻟَﺪ‬.
‫ﺐ‬
َ ‫ذَ َھ‬
Kız okudu (Kim okudu?)
ُ‫اﻟْﺒِﻨْﺖ‬.
‫ت‬
ِ ‫ﻗَﺮََأ‬
Öğrenci oturdu (Kim oturdu?)
ُ‫اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬ‬.
‫ﺲ‬
َ َ‫ﺟَﻠ‬
Bir adam çıktı (Kim çıktı ?)
ٌ‫ َرﺟُﻞ‬.
‫ج‬
َ ‫ﺧَ َﺮ‬
Not: Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi harf-i
tarifli kelime cümle ortasında geldiği takdirde
geçiş önceki kelimenin harekesiyle olur.
MEF’ÛLUN BİH (Tümleç)
Mef’ûlun bih; kendisine iş yapılanı bildiren
isimdir. Harekesi üstün (َ-) ya da üstün tenvin olur
( ‫)ًا‬. Fiile ne, kimi, neyi, neye sorusunu
sorduğumuzda aldığımız cevap mef’ûldür. Fiil ile
fâil arasında olması gereken müzekker-müennes
uyumu şartı mef’ûlün bihle diğerleri arasında
yoktur. Yâni mef’ûlün bih’in fiil ya da fâil ile
müzekkerlik müenneslik, tekillik çoğulluk vs.
açısından uyumlu olma şartı aranmaz.
Meful
Fâil
Fiil
Öğrenci dersi yazdı (Neyi yazdı?)
‫س‬
َ ْ‫اﻟﺪﱠر‬.
ُ‫اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬ‬
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
Baba suyu içti (Neyi içti?)
‫اﻟْﻤَﺎ َء‬.
ُ‫اﻟْﺎَب‬
‫ب‬
َ ‫ﺷَ ِﺮ‬
Öğrenci bir kitap okudu (Ne okudu?)
‫ﻛِﺘﺎَﺑ ًﺎ‬.
ُ‫اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬ‬
‫ﻗَﺮََأ‬
Halit öğrenciye vurdu (Kime vurdu?)
‫اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ َﺬ‬.
ٌ‫ﺧﺎَﻟِﺪ‬
‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi fâilin açıkça
yazılışı (öğrenci, baba, Halit gibi) gâib fiil
kullanıldığında gerçekleşir. Muhâtab ve
mütekellim fiillerde fiil ve fâil birarada olur. Yine
de fiile aynı sorular (ne, neyi, kimi kime)
sorulduğunda alınan cevap mef’ûldür ve harekesi
üstündür:
Dersi yazdım (Neyi yazdım?)
‫س‬
َ ْ‫اﻟﺪﱠر‬.
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
Suyu içtiniz (Neyi içtiniz?)
‫اﻟْﻤَﺎ َء‬.
‫ﺷَﺮِﺑْﺘُﻦﱠ‬
Halid’e sordun (Kime sordun?)
‫ﺧﺎَﻟِﺪًا‬.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺳَﺄﻟ‬
َ
Bir kitap okudunuz (Ne okudunuz)(belirtisiz
nesne)
‫ﻛِﺘﺎَﺑ ًﺎ‬.
ْ‫ﻗَﺮَأْﺗُﻢ‬
Öğrenciye vurdun (Kime vurdun?)
‫اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ َﺬ‬.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺿَﺮَﺑ‬
Vasıl Hemzesi
Belirtme takısı olan harf-i tarif yani ْ‫ اَل‬takısının
hemzesi söz başlarında okunur. Örnek:
‫ﺐ‬
َ ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ ذَ َھ‬. (el-veledü zehebe) Çocuk gitti.
Bu cümlede fâil başta geldiğinden ْ‫ اَل‬takısı olduğu
gibi okunmuştur. Aynı ْ‫ اَل‬takısı söz arasında gelirse
elifi, yazıldığı halde okunmaz. Geçişte yazıldığı
halde okunmayan bu hemzeye hemze-i vasıl denir.
ُ‫ﺐ اﻟْﻮَﻟَﺪ‬
َ َ‫ذَھ‬.
(zehebel veledu)
Çocuk gitti.
Kelime başındaki vasıl hemzesinin elifinin üzerine
(‫ )ء أ‬işareti konmaz. Yani (ُ‫ )أَ إِ أ‬şeklinde değil (ُ‫)اَ اِ ا‬
şeklinde yazılır ( ُ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬ‬- ُ‫ )اَﻟْﻮَﻟَﺪ‬gibi.
Bu konuyla ilgili kaideleri şöyle özetleyebiliriz:
1) a- Vasıl hemzesiyle başlayan kelimeden önce,
yaniْ‫ َال‬takısından önce (üstün, esre, ötre şeklinde)
hareke varsa geçişte ‫ل‬
ْ َ‫ ا‬takısının hemzesi (َ‫)أ‬
harekelenmez. Harekeden sonra gelen elif lâm’lı
(harf-i tarifli) kelime, kamerî harflerden biriyle
başlıyorsa doğrudan evvelki kelimenin harekesiyle
lâm’a (ْ‫ )ل‬cezim verilir. Örnek:
ُ‫ﺐ اﻟْﻮَﻟَﺪ‬
َ َ‫ذَھ‬.
(zehebel veledu)
Çocuk gitti.
‫ﺿَﺮَ ْﺑﺖُ اﻟْﻮََﻟ َﺪ‬.
(darabtü'lvelede)
Çocuğu dövdüm.
‫أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬.
(ehaztü’l-kaleme)
Kalemi aldım.
‫ﺷَﺮِﺑْﺖَ اﻟْﻤَﺎ َء‬.
Suyu içtin.
‫ﺖ‬
َ ْ‫دَﺧَﻞَ اﻟْﺒَﯿ‬.
Eve girdi.
‫ﺣَﻀَﺮَ اﻟْ َﻌ ﱡﻢ‬.
Amca geldi.
b- Harekeden sonra gelen elif lâm’lı (harf-i tarifli)
kelime, şemsî harflerden biriyle başlıyorsa
doğrudan önceki kelimenin harekesiyle şemsi harf
şeddelenir. Harf-i tarif yazılı olduğu halde
okunmaz. Örnek:
‫أَﺧَﺬْتُ اﻟﺪﱠﻓْ َﺘ َﺮ‬.
(Ehaztü’d-deftera)
Defteri aldım.
‫ﺷَﺮِﺑْﺖَ اﻟﺰﱠﻣْﺰَ َم‬.
(Şeribte’z-zemzeme)
Zemzemi içtin.
‫ن‬
َ ‫ﻞ اﻟﺪﱡﻛﺎﱠ‬
َ َ‫دَﺧ‬.
(Dehale’d-dükkâne)
Dükkana girdi.
ُ‫ﺣَﻀَ َﺮ اﻟﻄﱠﻌَﺎم‬.
(Hadara’t-taâmü)
Yemek geldi.
2) Vasıl hemzesiyle başlayan kelimelere
kendilerinden önce sonu sâkin (cezimli) bir kelime
birleştirilirken esre ile geçiş yapılır.
İlk harf-i kamerî olan bir kelimede geçiş:
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒَﺖِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ اﻟﺪﱠر‬.
(Ketebeti’l-bintu’d-derse)
Kız dersi yazdı.
İlk harfi şemsî olan bir kelimede geçiş:
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒَﺖِ اﻟﺪﱠر‬.
(Ketebeti’d-derse)
(Kız) dersi yazdı.
Ancak ْ‫ ﺗُﻢ‬zamirinde geçiş ötre ile yapılır ve bu
kaideden hariçtir:
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢُ اﻟﺪﱠر‬.
(Ketebtümü’d-derse)
Dersi yazdınız (müz.).
‫ﺳَﻤِﻌْﺘُﻢُ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬.
(Semi’tümü’l-habera)
Haberi işittiniz (müz.).
3) Harf-i tariften önce tenvinli (nekre) bir kelime
yer alırsa geçiş, tenvinin nûnuna esre vermek
suretiyle gerçekleşir:
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺐَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟﺪﱠر‬.
(Ketebe Hâlidünidderse)
Halit dersi yazdı.
‫ب‬
َ ‫ﻗَﺮَأَ ﻋﺎَدِلٌ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬.
(Karae Âdilünilkitabe)
Âdil kitabı okudu.
CÜMLE
Tam bir fikir anlatan kelime topluluğuna cümle
denir. Arapça’da cümle ikiye ayrılır:
a) İsim cümlesi
b) Fiil cümlesi
İsimle başlayan cümlelere isim cümlesi, fiille
başlayan cümlelere ise fiil cümlesi denir.
‫ن‬
َ َ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ رَﻛِﺐَ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
(Çocuk ata bindi).
‫ن‬
َ َ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖُ رَﻛِﺒَﺖِ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
(Kız ata bindi).
İsimle başladığı için isim cümlesidir.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫رَﻛِﺐَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟ‬.
(Çocuk ata bindi).
‫ن‬
َ َ‫رَﻛِﺒَﺖِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
(Kız ata bindi).
Fiille başladığı için fiil cümlesidir.
Arapça’da genellikle cümleler fiil cümlesi olarak
kurulur. Bir cümle önce fiille başlar, sonra fâil
(özne) sonra da varsa mef’ûl (tümleç) dediğimiz
geriye kalanla devam eder.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫اﻟ‬.
ُ‫اﻟْﻮَﻟَﺪ‬
‫ﺐ‬
َ ‫رَ ِﻛ‬
Meful
Fâil
Fiil
Cümlede vurgulamak istediğimiz şey fâilin bizzat
kendisi olduğu takdirde fâil başa getirilebilir ancak
cümle artık fiil cümlesi değil isim cümlesi olur.
İsim cümlesinin elemanlarına ise mübtedâ (özne)
ve haber (geriye kalan) denir. Mübtedâ esâsen isim
cümlesinin fâili yerindedir. Sadece isim cümlesi
olduğu için elemanlarının ismi değişmiştir[8]:
‫ن‬
َ َ‫اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
‫ﺐ‬
َ ‫رَ ِﻛ‬
ُ‫َاﻟْﻮَﻟَﺪ‬
Meful
Haber
Fiil
Mübtedâ
Fâil
F Görüldüğü gibi gibi yukarıda verilen fiil cümlesi
örnekleri, fiil-i mâzînin müfred gâib ve müfred
gâibesinden seçilmiştir.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
(Müfred gâib ve müfred gâibelerle ilgili cümle
alıştırmaları)
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere defterinize
yazınız.
resim yaptı
‫رَﺳَ َﻢ‬
cam
ُ‫اَﻟﺰﱡﺟﺎَج‬
bahçe
ُ‫َاﻟْﺤَﺪ ِﯾ َﻘﺔ‬
oturdu
‫ﺲ‬
َ َ‫ﺟَﻠ‬
kız
ُ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖ‬
çiçek
ُ‫اَﻟﺰﱠھْ َﺮة‬
kopardı
‫ﻒ‬
َ ‫ﻄ‬
َ َ‫ﻗ‬
yıkadı
‫ﻞ‬
َ‫ﺴ‬
َ َ‫ﻏ‬
ağaç
ُ‫اَﻟﺸﱠﺠَﺮَة‬
ayağa kalktı, durdu
‫ﻒ‬
َ ‫َو َﻗ‬
ders yaptı
‫س‬
َ َ‫دَر‬
ödev, görev
ُ‫َاﻟْﻮاَﺟِﺐ‬
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize
yazınız.
‫ﻏَﺴَﻠَﺖِ اﻟْﻤَﺮْأَةُ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ َﺔ‬.
Kadın bahçeyi yıkadı.
ُ‫س اﻻِﺑْﻦ‬
َ َ‫دَر‬.
Oğlan ders yaptı.
‫ﻗَﻄَﻒَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟﺰﱠھْ َﺮ َة‬.
Çocuk çiçeği kopardı.
‫ﺷﺠَ َﺮ ًة‬
َ َ‫رَﺳَﻢ‬.
Bir ağaç çizdi.
‫ﺐ‬
َ ‫ﺟ‬
ِ َ‫ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ اﻟْﻮا‬.
Fatıma ödevi yazdı.
ْ‫ﺖُﺟَﻠَﺴَﺖِ اﻟْﺒِﻨ‬.
Kız oturdu.
‫ج‬
َ ‫ﻛَﺴَﺮَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟﺰﱡﺟَﺎ‬.
Çocuk camı kırdı.
ُ‫وَﻗَﻒَ اﻟﺮﱠﺟُﻞ‬.
Adam durdu.
3. Aşağıdaki cümleleri Türkçe’ye
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺐَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟﺪﱠر‬.
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻓَﺎﻃِﻤَﺔُ اﻟﺪﱠر‬.
‫ن َﻧ‬
َ َ‫ﺼَﺮَ ﺟَﻤﺎَلٌ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
‫ن‬
َ َ‫ﻧَﺼَﺮَتْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
‫ب‬
َ ‫ﻓَﺘَﺢَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ اﻟْﺒَﺎ‬.
‫ب‬
َ ‫ﻓَﺘَﺤَﺖِْ اﻟْﻤَﺮْأَةُ اﻟْﺒَﺎ‬.
‫س‬
َ َ‫رَﻛِﺐَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ اﻟْ َﻔﺮ‬.
‫س‬
َ َ‫رَﻛِﺒَﺖِ اﻟْﻤَﺮْأَةُ اﻟْ َﻔﺮ‬.
4. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Halid dersi bildi.
2. At suyu içti.
3. Halid kalemi buldu.
4. Fatıma dersi bildi.
5. Kısrak suyu içti.
6. Aişe eti yedi.
7. Fatıma bir kalem buldu.
5. Aşağıdaki cümlelerdeki boşluklara öğrendiğiniz
fiilleri kullanınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
..... ‫ب‬
َ َ‫اﻟﻤْﺮَأْةُ اﻟْﺒﺎ‬.
..... َ‫اﻟﺮﱠﺟُﻞُ اﻟﺪﱠرْس‬.
..... ‫ب‬
َ ‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟْﺒَﺎ‬.
..... َ‫اﻟْﻤَﺮْأَةُ اﻟﺪﱠرْس‬.
..... ‫ن‬
َ َ‫ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
..... َ‫اﻟْﺤِﺼﺎَنُ اﻟْﻤﺎَء‬.
..... ‫ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ اﻟﻠﱠﺤْ َﻢ‬.
..... َ‫ﺟَﻤﺎَلٌ اﻟْﻔَﺮَس‬.
..... ‫ب‬
َ َ‫ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ اﻟْﺒﺎ‬.
..... َ‫اﻟْﺤِﺼﺎَنُ اﻟْﻔَﺮَس‬.
6. Aşağıdaki fiillerin manasını söyleyip kendi
siygalarına ait cümleler kurunuz.(Cevaplar için
üzerine tıklayınız)
َ‫أَﻛَﻞ‬- ْ‫ﻓَﺘَﺤَﺖ‬- َ‫ﻛَﺘَﺐ‬- ْ‫ﻧَﺼَﺮَت‬ْ‫ﻛَﺘَ َﺒﺖ‬- َ‫ﻧَﺼَﺮ‬- ْ‫أَﻛَﻠَﺖ‬- َ‫ﻓَﺘَﺢ‬- َ‫ذَھَﺐ‬- ْ‫رَﻛِﺒَﺖ‬
MAZİ FİİLİN MÜFRED MUHÂTAB VE
MÜTEKELLİM ÖRNEKLERİ
Müfred Müzekker Muhatap Örnekleri:
‫ب‬
َ ‫ ﺿَ َﺮ‬den →
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺿَﺮَﺑ‬
(Sen) dövdün
‫ﺐ‬
َ َ‫ ﻛَﺘ‬den →
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
yazdın
‫ ﻋَﻠِ َﻢ‬den →
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻋَﻠِﻤ‬
(Sen) bildin
‫ﺟ َﺪ‬
َ ‫ َو‬den →
‫ت‬
َ ْ‫َوﺟَﺪ‬
buldun
َ‫ﻋَﻠِﻢ‬- َ‫وَﺟَﺪ‬
‫ب‬
َ ‫ ﺷَ ِﺮ‬den →
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺷَﺮِﺑ‬
(Sen) içtin
‫ﺢ‬
َ َ‫ ﻓَﺘ‬dan →
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻓَﺘَﺤ‬
açtın
Görüldüğü gibi, mesela üçüncü şahısَ‫ ﻛَﺘَﺐ‬fiilinin
sonunu cezim yapıp üstün okunuşlu birَ‫ ت‬harfi
eklediğimizde karşımızdakine yani muhâtaba
seslenmiş oluruz. Bu sona eklenen َ‫ ت‬harfine
muhatap zamiri denir.
Müfred Müennes Muhâtaba Örnekleri:
Kadına seslendiğimizde muhâtab zamiri olan َ‫ت‬
harfini esre ِ‫ ت‬olarak okuruz. Türkçe’de muhâtaba
ikinci şahıs deriz.
‫ت‬
ِ ْ‫َوﺟَﺪ‬
(Sen kadın) buldun
‫ﺖ‬
ِ ْ‫أَ َﻛﻠ‬
(Sen kadın) yedin
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻋَﻠِﻤ‬
(Sen kadın) bildin
‫ت‬
ِ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
(Sen kadın) yardım ettin
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺷَﺮِﺑ‬
(Sen kadın) içtin
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻓَﺘَﺤ‬
(Sen kadın) açtın
Müfred Mütekellim Örnekleri:
Esre ya da üstün ‫ ت‬leri ötre olarak okursak o
zaman kendimizden yani birinci şahıs olan
mütekellimden (konuşandan) bahsetmiş oluruz:
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
yazdım
ُ‫ﻀﺮْت‬
َ ‫ﺣ‬
َ
geldim
‫ﺑْﺖُﺷَ ِﺮ‬
içtim
ُ‫ذَھَﺒْﺖ‬
gittim
ُ‫ﻓَ َﺘﺤْﺖ‬
açtım
ُ ْ‫ﺟﺪ‬
‫ت‬
َ ‫َو‬
buldum
Arapça’da bu tekil (müfred) fiile “mütekellim
vahde” denir. Türkçe’de ise birinci şahıs denir.
Böylece müfred bölümleri şu şekilde
özetleyebiliriz:
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
ْ‫ﻛَﺘَ َﺒﺖ‬
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
Ben yazdım
Sen yazdın
O yazdı
? ALIŞTIRMALAR ?
(Müfred muhâtab-müfred muhâtaba ve müfred
mütekellimle ilgili cümle alıştırmaları)
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere defterinize
yazınız
‫ةُاَﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر‬
araba
ُ‫َاﻟْﺨَﺒَﺮ‬
haber
‫ﺲ‬
َ ِ‫ﻟَﺒ‬
giydi
ُ‫اَﻟﺮﱢﺳﺎََﻟﺔ‬
mektup
ٌ‫ﺣﺔ‬
َ ‫ﺗُﻔﺎﱠ‬
elma
‫ﻖ‬
َ َ‫ﺧَﻠ‬
yarattı, halketti
ٌ‫ﺻُﻮرَة‬
resim
ُ‫اَﻟْ َﻤﻼَ ِﺑﺲ‬
elbiseler
‫رَﺳَ َﻢ‬
resim çizdi
ُ‫َاﻟْ َﻘﮭْ َﻮة‬
kahve
ُ‫اَﻟﻄﱠﻌَﺎم‬
yemek
‫ﺳَﻤِ َﻊ‬
işitti, duydu
ُ‫اَﻟﺸﺎﱠي‬
çay
ُ‫اَﻟْﻤَﻄْ َﺒﺦ‬
mutfak
‫ﻞ‬
َ ‫ﺣَ َﻤ‬
taşıdı
ُ‫اَﻟْﺒُﺮْﺗُﻘَﺎل‬
portakal
ُ‫َاﻟْﺤَﻘﯿِ َﺒﺔ‬
çanta
‫ﻞ‬
َ ِ‫ﻋَﻤ‬
yaptı, işledi
‫اَﻟْ َﯿﻮْ َم‬
bugün
ُ‫اَﻟْﻜُ َﺮة‬
top
‫ﺐ‬
َ ‫ﻟَ ِﻌ‬
oynadı
ُ‫َاﻟْﺤِﺬَاء‬
ayakkabı
‫ﺤ ُﺔ‬
َ ‫اَﻟﻨﱠﺼ ِﯿ‬
nasihat
‫ﺲ‬
َ َ‫ﺟَﻠ‬
oturdu
ُ‫اَﻟﺴﱡﺆاَل‬
soru
ُ‫َاﻟْﺄَرْض‬
yeryüzü
‫ﻻ‬
َ
hayır
ُ‫ﺳﺔ‬
َ ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢ‬
öğretmen (bayan)
ْ‫ﻧَ َﻌﻢ‬
evet
ُ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢس‬
öğretmen (bay)
ْ‫ھَﻞ‬- ‫َأ‬
….mi, mı (Soru edatları)
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize
yazınız.
‫ﻟَﺒِﺴْﺖُ اﻟْﺤِﺬاَ َء‬.
Ayakkabıyı giydim.
‫ﺳَﻤِﻌْﺖَ اﻟﻨﱠﺼﯿِﺤَ َﺔ‬.
Nasihatı işittin.
‫ل‬
َ ‫ﺖ اﻟﺴﱡﺆَا‬
ِ ْ‫ﻋَﻠِﻤ‬.
Soruyu bildin (müe.).
‫ھَﻞْ رَﺳَﻤْﺖَ اﻟﺼﱡﻮ َر َة‬.
Resmi çizdin mi? (müz.)
‫ل‬
َ ‫أَﻛَﻠْﺖِ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘَﺎ‬.
Portakalı yedin.
‫ رَﺳَﻤْﺖُ اﻟﺼﱡﻮ َر َة‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, resmi çizdim.
‫ﻓَﺘَﺤْﺖُ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ‬.
Çantayı açtım.
‫ب‬
َ ‫وَﺟَﺪْتِ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬.
Kitabı buldun (müe.).
‫ﺢ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬.
Çantayı açtı.
‫ھَﻞْ ﺳَﻤِﻌْﺖَ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ ؟‬
Haberi işittin mi?
‫ﻗَﺮأْتُ ﻗِﺼﱠ ًﺔ‬.
Bir kıssa okudum.
‫ﻧَﻌَﻢْ ﺳَﻤِﻌْﺖُ اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬.
Evet haberi işittim.
‫ﻋَﻤِﻠْﺖِ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Bugün yemeği yaptın.
‫ﺖ َدﻓْﺘَﺮًا‬
َ ْ‫ﺣَﻤَﻠ‬.
Bir defter taşıdın.
‫ﺳَﻤِﻌْﺖُ اﻟﻨﱠﺼﯿِﺤَ َﺔ‬.
Nasihatı işittim.
‫ﺟﺐَ؟‬
ِ ‫ھَﻞْ ﻋَﻤِﻠْﺖَ اﻟْﻮَا‬
Ödevi yaptın mı?
‫ﻟَﻌِﺒْﺖُ اﻟْﻜُ َﺮ َة‬.
Top oynadım.
‫ب‬
َ ‫ ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, kitabı okudum.
‫دَﺧَﻠْﺖُ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦَ وَ ﻋَﻤِﻠْﺖُ اﻟْ َﻘﮭْ َﻮ َة‬.
Mutfağa girdim ve kahveyi yaptım.
3. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Arabayı yıkadım.
2. Aişe elbiseleri yıkadı.
3. Bahçeye girdin ve oturdun.
4. Muhammed bir mektup okudu.
5. Zeynep bir elma yedi.
4. Aşağıdaki muhatap ve mütekellim fiillerden
oluşan cümleleri manalandırınız.(Cevaplar için
üzerine tıklayınız)
‫ن‬
َ َ‫رَﻛِﺒْﺖِ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫رَﻛِﺒْﺖُ اﻟ‬.
‫ﺖ اﻟْﻮََﻟ َﺪ‬
ِ ْ‫ﺿَﺮَﺑ‬.
‫ﺖ اﻟْﻮََﻟ َﺪ‬
َ ْ‫ﺿَﺮَﺑ‬.
‫ﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟْﻤﺎَ َء‬.
‫ب‬
َ ‫ﻓَﺘَﺤْﺖُ اﻟْﺒَﺎ‬.
‫ت اﻟْ َﻘ‬
ِ ْ‫ﺟﺪ‬
َ ‫ﻠَﻢَ َو‬.
‫ت اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬
َ ْ‫وَﺟَﺪ‬..
5. Aşağıdaki fiillerin Türkçe karşılıklarını
söyleyiniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
َ َ‫ﺿَﺮ‬- ْ‫ﻋَﻠِﻤَﺖ‬- ِ‫أَﻛَﻠْﺖ‬- ُ‫ﺷَﺮِﺑْﺖ‬- ْ‫ﺿَﺮَﺑَﺖ‬- َ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬- ِ‫ﻓَﺘَﺤْﺖ‬- َ‫ﻋَﻠِﻢ‬‫ب‬
ُ‫ﻓَ َﺘﺤْﺖ‬- ْ‫أَﻛَﻠَﺖ‬- ُ‫أَﻛَﻠْﺖ‬- ِ‫ﻧَﺼَﺮْت‬- َ‫ﺪَتْ وَﺟ‬- َ‫ﻓَﺘَﺢ‬- ُ‫ﺷَﺮِﺑْﺖ‬- ْ‫ﻧَﺼَﺮَت‬
- ‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬- َ‫ﺷَﺮِب‬- َ‫ﻧَﺸَﺮ‬- ْ‫ﻛَﺘَ َﺒﺖ‬- ْ‫ﻓَﺘَﺤَﺖ‬- ْ‫رَﻛِﺒَﺖ‬
MAZİ FİİLERDE TESNİYE
(MÜSENNÂ YA DA İKİL)
Bir işin iki kişi tarafından yapıldığını anlatmak için
üçüncü şahıs tekil fiilin sonuna harekesiz bir elif (
‫ ) ا‬ekleriz.
Tesniye Müzekker (erkek) Gâib Örnekleri:
‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
den →
‫ﺿَﺮَﺑَﺎ‬
ikisi dövdü
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬
dan →
‫ﻓَﺘَﺤَﺎ‬
ikisi açtı
‫ﻋَﻠِ َﻢ‬
den →
‫ﻋَﻠِﻤَﺎ‬
ikisi bildi
‫ﺟ َﺪ‬
َ ‫َو‬
den →
‫َوﺟَﺪَا‬
ikisi buldu
‫ب‬
َ ‫ﺷَ ِﺮ‬
den →
‫ﺷَﺮِﺑَﺎ‬
ikisi içti
‫ﻞ‬
َ ‫أَ َﻛ‬
den →
‫ﻼ‬
َ ‫أَ َﻛ‬
ikisi yedi
‫ھَﻞْ أَﺣْﻤَﺪُ وَ ﻋُﻤَﺮُ ﻓَﺘَﺤﺎَ اﻟْﺒﺎَبَ ؟‬
Ahmed ve Ömer kapıyı açtılar mı?
‫ھَﻞْ أَﺣْﻤَﺪُ وَ ﻋُﻤَﺮُ ﺳَﻤِﻌَﺎ اﻟْﺨَﺒَﺮَ؟‬
Ahmed ve Ömer haberi işittiler mi?
Tesniye Müennes (kadın) Gâibe Örnekleri:
ْ‫ﺿَﺮَﺑَﺖ‬
den
‫ﺿَﺮَﺑَﺘَﺎ‬
‫‪ikisi dövdü‬‬
‫ﻓَ َﺘﺤَﺖْ‬
‫ﻓَ َﺘﺤَﺘَﺎ‬
‫‪ikisi açtı‬‬
‫ﻋَﻠِ َﻤﺖْ‬
‫‪den‬‬
‫ﻋَﻠِﻤَﺘ َﺎ‬
‫‪ikisi bildi‬‬
‫ﺟﺪَتْ‬
‫َو َ‬
‫َوﺟَﺪَﺗَﺎ‬
‫‪ikisi buldu‬‬
‫ﺷَﺮِﺑَﺖْ‬
‫‪den‬‬
‫ﺷَﺮِﺑَﺘَﺎ‬
‫‪ikisi içti‬‬
‫أَﻛَﻠَﺖْ‬
‫أَﻛَﻠَﺘَﺎ‬
‫‪ikisi yedi‬‬
‫ب؟‬
‫ھَﻞْ زَﯾْﻨَﺐُ وَ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﻓَﺘَﺤَﺘﺎَ اﻟْﺒﺎَ َ‬
Zeynep ve Fâtıma kapıyı açtılar mı?
‫ھَﻞْ زَﯾْﻨَﺐُ وَ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﺳَﻤِﻌَﺘﺎَ اﻟْﺨَﺒَﺮَ ؟‬
Zeynep ve Fâtıma haberi işittiler mi?
Tesniye Muhâtab - Muhâtaba Örnekleri:
Fiilin sonuna müzekker için de müennes için de
aynı olmak üzere َ‫ ﺗُﻤﺎ‬dediğimiz tesniye muhatap
zamiri eklenir.
‫ﺿَﺮَﺑْﺘُﻤَﺎ‬
ikiniz vurdunuz
‫ﻓَ َﺘﺤْﺘُﻤَﺎ‬
ikiniz açtınız
‫ﻋَﻠِﻤْﺘُﻤ َﺎ‬
ikiniz bildiniz
‫َوﺟَﺪْﺗُﻤَﺎ‬
ikiniz buldunuz
‫ﺷَﺮِﺑْﺘُﻤَﺎ‬
ikiniz içtiniz
‫أَﻛَﻠْﺘُﻤ َﺎ‬
ikiniz yediniz
‫ب؟‬
َ َ‫ھَﻞْ ﻓَﺘَﺤْﺘُﻤﺎَ اﻟْﺒﺎ‬
İkiniz kapıyı açtınız mı?
‫ھَﻞْ ﺳَﻤِﻌْﺘُﻤَﺎ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ ؟‬
İkiniz haberi işittiniz mi?
Tesniye Mütekellim Örnekleri:
Mütekellimlerin yani birinci şahısların tesniyesi ile
cemisi aynıdır. İki veya daha fazla kişi için hep
çoğul olarak َ‫ ﻧﺎ‬gelir:
‫ﻓَ َﺘﺤْﻨَﺎ‬
ikimiz açtık veya biz açtık َ‫ وَﺟَﺪْﻧﺎ‬ikimiz
bulduk veya biz bulduk gibi
‫ب‬
َ َ‫ﻓَﺘَﺤْﻨﺎَ اﻟْﺒﺎ‬.
İkimiz kapıyı açtık.
‫ﺳَﻤِﻌْﻨَﺎ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬.
Haberi işittik.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki soru kelimelerini yanlarındaki
kısaltılmış halleriyle birlikte üçer kere defterinize
yazınız ve ezberleyiniz.
‫ﻦْ َﻣ‬
kim
‫)ﻋَﻼَمَ(ﻋَﻠَﻰ ﻣﺎَذَا‬
ne üzerine
‫ﻣﺎَذَا‬- َ‫ﻣﺎ‬
ne
‫)ﻋَﻢﱠ(ﻋَﻦْ ﻣﺎَذَا‬
ne hakkında, neden
‫)ﻟِﻢَ(ﻟِﻤﺎَذَا‬
niçin
‫)ﻣِﻤﱠﺎ( ِﻣﻦْ ﻣَﺎ‬
hangi şeyden, neden
‫)ﺑِﻢَ(ﺑِﻤﺎَذَا‬
ne ile
ْ‫)ﻣِﻤﱠﻦْ(ﻣِﻦْ َﻣﻦ‬
kimden
‫ﻦ‬
َ ْ‫أَﯾ‬
nerede
ْ‫ھَﻞ‬- ‫َأ‬
mi, mı
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻣِﻦْ أﯾ‬
nereden
‫ﻒ‬
َ ْ‫ﻛَﯿ‬
nasıl
‫ﻦ‬
َ ْ‫إِﻟَﻰ أَﯾ‬
nereye
‫ﻣَﺘَﻰ‬
ne zaman
ْ‫ﺑِ َﻜﻢ‬
kaça
ْ‫َﻛﻢ‬
kaç
Not: Soru kelimeleri cümlenin başına gelir ve
kendinden sonra gelen kelimenin harekesine etki
etmezler.
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize
yazınız.
‫ﺳَﻤِﻌْﺘُﻤﺎَ اﻟﻨﱠﺼ ِﯿﺤَ َﺔ‬.
(İkiniz) nasihatı işittiniz (müz-müe.)
‫ھَﻞْ رَﺳَﻤَﺘﺎَ اﻟﺼﱡﻮرَ َة ؟‬
(İkisi) resmi çizdiler mi? (müe.)
‫ رَﺳَﻤَﺘﺎَ اﻟﺼﱡﻮ َر َة‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬
Evet, (o ikisi) resmi çizdiler.
‫ب‬
َ ‫وَﺟَﺪاَ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬.
(İkisi) kitabı buldular (müz.)
‫ھَﻞْ ﺳَﻤِﻌَﺎ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ ؟‬
(İkisi) haberi işittiler mi?
‫ﻧَﻌَﻢْ ﺳَﻤِﻌَﺎ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬.
Evet, (o ikisi) haberi işittiler (müz.)
‫ھَﻞْ ﻋَﻤِﻠْﺘُﻤﺎَ اﻟْﻮَاﺟِﺐَ ؟‬
‫ب‬
َ ‫ ﻗَﺮَأْﻧﺎَ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬، َ‫ﻻ‬.
(İkiniz) ödevi yaptınız mı?
Hayır, kitap okuduk.
‫ﻛَﯿْﻒَ ﺣَﻤَﻠَﺘﺎَ اﻟﺪﱠﻓﺎَﺗِﺮَ؟‬
(İkisi) defterleri nasıl taşıdılar ? (müe.)
‫ﺳَﻤِﻌْﻨﺎَ اﻟﻨﱠﺼ ِﯿﺤَ َﺔ‬.
(İkimiz) nasihatı işittik.
‫ﻟَﺒِﺴْﺘُﻤَﺎ اﻟْﺤِﺬَا َء‬.
(İkiniz) ayakkabıyı giydiniz (müz-müe.).
‫ﻤْﺘُﻤﺎَ اﻟﺴﱡﺆَالَﻋَِﻠ‬.
(İkiniz) soruyu bildiniz (müz-müe.).
‫ﻣَﺘَﻰ أَﻛَﻠْﺘُﻤﺎَ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘﺎَلَ ؟‬
(İkiniz) portakalı ne zaman yediniz ? (müz-müe.)
‫أَﯾْﻦَ ﻓَﺘَﺤْﻨﺎَ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَﺔَ ؟‬
(İkimiz) çantayı nerde açtık ?
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻓَﺘَﺤﺎَ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ ؟‬
(İkisi) çantayı niçin açtılar ? (müz.)
‫ﻗَﺮأْﺗُﻤَﺎ ﻗِﺼﱠ ًﺔ‬.
(İkiniz) bir kıssa okudunuz.
‫دَﺧَﻠْﺘُﻤﺎَ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦَ وَ ﻋَﻤِﻠْﺘُﻤَﺎ اﻟْ َﻘﮭْﻮَ َة‬.
(İkiniz) mutfağa girdiniz ve kahve yaptınız.
‫ﻟَﻌِﺒﺎَ اﻟْﻜُﺮَ َة‬.
(İkisi) top oynadılar (müz.).
‫ﻋَﻤِﻠَﺘﺎَ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
(İkisi) bugün yemeği yaptılar (müe.).
3. Aşağıdaki cümlelere uygun fiilleri
koyunuz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
..... ‫ﺖ‬
َ ْ‫اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟْﺒِﻨ‬.
..... َ‫ اﻟﻠﱠﺤْﻢ‬.
..... ‫اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬.
..... َ‫ﺟَﻤﺎَلٌ اﻟﺪﱠرْس‬.
MAZİ FİİLLERDE CEMİ (ÇOĞUL) HALİ
Bir işi ikiden fazla kişi yaptığı zaman müzekker
gâib için fiilin sonuna (ُ‫ )او‬eklenip cemi müzekker
gâib yapılmış olur. Örnekler:
‫ب‬
َ ‫ ﺿَ َﺮ‬den →
‫ﺿَﺮَﺑُﻮا‬
Onlar dövdüler
‫ب‬
َ ‫ ﺷَ ِﺮ‬den →
‫ﺷَﺮِﺑُﻮا‬
Onlar içtiler
den →َ‫ﻋَﻠِﻢ‬
‫ﻋَِﻠﻤُﻮا‬
Onlar bildiler
‫ﻞ‬
َ ‫ أَ َﻛ‬den →
‫أَﻛَﻠﻮُا‬
Onlar yediler
Cemi müennes gâibe'de (yani o kadınlarda) fiilin
son harfi cezimlenip -َ‫ ْن‬eklenir:
→ َ‫أَ َﻛﻞ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫أَﻛَﻠ‬
(O bayanlar) yediler
→ ‫ﻋَِﻠ َﻢ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻋَﻠِﻤ‬
bildiler
→ َ‫ﺷ ِﺮب‬
َ
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺷَﺮِﺑ‬
(O bayanlar) içtiler
→َ‫ﻛَ َﺘﺐ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
yazdılar
→ َ‫ﺟﺪ‬
َ ‫َو‬
‫ن‬
َ ْ‫َوﺟَﺪ‬
(O bayanlar) buldular
→‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺿَﺮَﺑ‬
vurdular
Muhâtab çoğulda; fiilin sonundaki cezimden sonra
müzekkerlerde ْ‫ ﺗُﻢ‬müenneslerde ‫ ﺗُﻦﱠ‬eklenir.
Örnekler:
Müennes
Müzekker
‫ﺿَﺮَﺑْﺘُﻦﱠ‬
dövdünüz
ْ‫ﺿَﺮَﺑْﺘُﻢ‬
‫ﻋَﻠِﻤْﺘُﻦﱠ‬
bildiniz
ْ‫ﻋَﻠِﻤْﺘُﻢ‬
‫أَﻛَﻠْﺘُﻦﱠ‬
yediniz
ْ‫أَﻛَﻠْﺘُﻢ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻦﱠ‬
yardım ettiniz
ْ‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻢ‬
‫َوﺟَﺪْﺗُﻦﱠ‬
buldunuz
ْ‫َوﺟَﺪْﺗُﻢ‬
‫َدﺧَﻠْﺘُﻦﱠ‬
girdiniz
ْ‫َدﺧَﻠْﺘُﻢ‬
Mütekellimin çoğulu: Birinci şahsın (ben’in)
çoğulunda kaide, fiilin sonuna cezimden sonra
tesniye için de cemi için de ‫ ﻧَﺎ‬zamirinin
eklenmesidir. Erkek ve dişi için aynıdır.
den →َ‫وَﺟَﺪ‬
‫َوﺟَﺪْﻧَﺎ‬
(Biz-İkimiz) bulduk
den →َ‫أَﻛَﻞ‬
ْ‫ﻨَﺎأَ َﻛﻠ‬
yedik
den → َ‫ﻓَﺘَﺢ‬
‫ﻓَ َﺘﺤْﻨَﺎ‬
açtık
den → َ‫ﻋَﻠِﻢ‬
‫ﻋَﻠِﻤْﻨَﺎ‬
bildik
den → َ‫ﺷَﺮِب‬
‫ﺷَﺮِﺑْﻨَﺎ‬
içtik
‫ب؟‬
َ َ‫ھَﻞْ ﻓَﺘَﺤْﺘُﻢُ اﻟْﺒﺎ‬
Kapıyı açtınız mı?
‫ھَﻞْ ﺳَﻤِﻌْﺘُﻦﱠ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ ؟‬
Haberi işittiniz mi?
‫ ﺳَﻤِﻌْﻨَﺎ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet haberi işittik.
Son iki konuyu özetlersek fiillerin tesniye ve cemi
halinin tablosu şöyledir:
Cemi
Tesniye
‫ﻛَﺘَﺒُﻮا‬
‫ﻛَﺘَﺒَﺎ‬
Gâib
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﺘَﺎ‬
Gâibe
ْ‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤَﺎ‬
Muhatap
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻦﱠ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤَﺎ‬
Muhâtaba
‫ﻛَﺘَﺒْﻨَﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﻨَﺎ‬
Mütekellim
F Arapça cümle kuruluşunda fâil, fiilden sonraya
kalırsa fiil daima tekil olur. Sadece fiilin müzekker
mi yoksa müennes mi olduğu belirtilir. Yani, fâilin
ortada geldiği gâib fiil cümlesinde; fâil bizzat
cümlede yer aldığında söz konusu fâil, ister tesniye
ister cemi olsun baştaki fiil daima tekil yani
müfrettir.
‫ن‬
َ ‫ﺤْﺼَﺎ‬
ِ ‫اﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ اﻟ‬. ِ‫رَﻛِﺒَﺖ‬
(İki kız ata bindi).
‫ن‬
َ ‫ﺤْﺼَﺎ‬
ِ ‫اﻟْﺒَﻨَﺎتُ اﻟ‬. ِ‫رَﻛِﺒَﺖ‬
(Kızlar ata bindi).
İsim cümlesinde ise durum farklıdır:
İsim cümlesinde fâil başa geldiğinde ortaya
konulan fiil, fâilin durumuna göre ya tesniye ya da
cemi olarak çekimli halde gelir.
‫ن‬
َ ‫ﺤْﺼَﺎ‬
ِ ‫اَﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ رَﻛِﺒَﺘﺎَ اﻟ‬.
(İki kız ata bindi).
ْ‫ﺤ‬
ِ ‫ﺼَﺎنَاﻟ‬. ُ‫رَﻛِﺒْﻦَ اَﻟْﺒَﻨَﺎت‬
(Kızlar ata bindi).
Fâil, tesniye ya da cemi olarak bizzat gâib cümlede
yer almadığında ise başa gelen fiil çoğul olur:
‫ن‬
َ ‫ﺤْﺼَﺎ‬
ِ ‫رَﻛِﺒَﺘﺎَ اﻟ‬.
İkisi ata bindi (müennes).
‫ن‬
َ ‫ﺤْﺼَﺎ‬
ِ ‫اﻟ‬. َ‫رَﻛِﺒْﻦ‬
Ata bindiler (müennes).
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒﻮُا اﻟﺪﱠر‬.
Dersi yazdılar (müzekker).
Mâzî fiillerle ilgili genel cümle örnekleri:
‫ﺲ‬
َ ِ‫ﻟَﺒِﺴْﻨﺎَ اﻟْ َﻤﻼَﺑ‬.
Elbiseleri giydik.
‫ﺳَﻤِﻌْﻨﺎَ اﻟﻨﱠﺼ ِﯿﺤَ َﺔ‬.
Nasihatı işittik.
‫ل‬
َ ‫ﻋَﻠِﻤْﺘُﻢُ اﻟﺴﱡﺆَا‬.
Soruyu bildiniz (müz.).
‫ل‬
َ َ‫أَﻛَﻠْﺘُﻦﱠ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘﺎ‬.
Portakalı yediniz (müe.).
‫ﻓَﺘَﺤُﻮا اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ‬.
Çantayı açtılar (müz.).
‫ﺢ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬.
Çantayı açtı.
‫ﻗَﺮأْﺗُﻢْ ﻗِﺼﱠﺔً وَ ﻟَﻌِﺒْﺘُﻢُ اﻟْﻜُﺮَ َة‬.
Bir kıssa okudunuz ve top oynadınız.
‫دَﺧَﻠْﻨﺎَ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦَ وَ ﻋَﻤِﻠْﻨَﺎ اﻟْ َﻘﮭْ َﻮ َة‬.
Mutfağa girdik ve kahve yaptık.
‫ﻋَﻤِﻠْﺘُﻦﱠ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Bugün yemeği yaptınız.
‫ھَﻞْ رَﺳَﻤْﺖَ اﻟﺼﱡﻮ َر َة‬.
Resmi çizdin mi? (müz.)
‫ رَﺳَﻤْﺖُ اﻟﺼﱡﻮ َر َة‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, resmi çizdim.
‫ب‬
َ ‫وَﺟَﺪْﺗُﻢُ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬.
Kitabı buldunuz (müz.).
‫ھَﻞْ ﺳَﻤِﻌْﻦَ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ ؟‬
Haberi işittiler mi?
‫ﻦ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
َ ْ‫ﻧَﻌَﻢْ ﺳَﻤِﻌ‬.
Evet, haberi işittiler.
‫ھَﻞْ ﻋَﻤِﻠُﻮا اﻟْﻮَاﺟِﺐَ ؟‬
Ödevi yaptılar mı?
‫ب‬
َ ‫ ﻗَﺮَأُوا اﻟْﻜِﺘَﺎ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, kitap okudular.
‫ﺣَﻤَﻠْﻦَ اﻟﺪﱠﻓﺎَ ِﺗ َﺮ‬.
Defterleri taşıdılar.
‫ﺳَﻤِﻌْﺘُﻢُ اﻟﻨﱠﺼ ِﯿﺤَ َﺔ‬.
Nasihatı işittiniz.
‫ﺦ‬
َ َ‫ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ وَ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ وَ زَﯾْﻨَﺐُ دَﺧَﻠْﻦَ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Aişe, Fatıma ve Zeynep mutfağa girdiler.
‫ﻃ‬
ِ َ‫ﺸﺔُ َو ﻓﺎ‬
َ ِ‫ﺐ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦَدَﺧَﻠَﺖْ ﻋﺎَﺋ‬
ُ َ‫ﻤَﺔُ وَ زَﯾْﻨ‬.
Aişe, Fatıma ve Zeynep mutfağa girdi.
‫ﺦ‬
َ َ‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ وَ ﻋﺎَدِلٌ وَ ﻋُﻤَﺮُ دَﺧَﻠُﻮا اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Halit, Adil ve Ömer mutfağa girdiler.
‫ﺦ‬
َ َ‫دَﺧَﻞَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ وَ ﻋﺎَدِلٌ وَ ﻋُﻤَﺮُ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Halit, Adil ve Ömer mutfağa girdi.
‫ﻦ اﻟﻄﱠﻌﺎَ َم‬
َ ْ‫اَﻟﻨﱢﺴﺎَءُ أَﻛَﻠ‬.
Kadınlar yemeği yediler.
‫أَﻛَﻠَﺖِ اﻟﻨﱢﺴﺎَءُ اﻟﻄﱠﻌﺎَ َم‬.
Kadınlar yemeği yedi.
‫اَﻟﺮﱢﺟﺎَلُ ﺳَﻤِﻌُﻮا اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬.
Erkekler haberi işittiler.
‫ﺳَﻤِﻊَ اﻟﺮﱢﺟَﺎلُ اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬.
Erkekler haberi işitti.
OLUMSUZ MAZİ FİİL
Öğrendiğimiz mâzî fiilin başına َ‫ ﻣﺎ‬olumsuz
takısı (harfu nefy) eklenirse mâzî fiilini
olumsuzlaştırır. Örnek:
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
yazdım
ُ‫ﻣَﺎ ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
yazmadım
‫ﻋَِﻠﻤُﻮا‬
bildiler
‫ﻣَﺎ ﻋَِﻠﻤُﻮا‬
bilmediler
ْ‫ﺷَﺮِﺑْﺘُﻢ‬
içtiniz
ْ‫ﻣﺎَ ﺷَﺮِﺑْﺘُﻢ‬
içmediniz
‫ت‬
َ ْ‫ﻣَﺎ َﻧﺼَﺮ‬
yardım etmedin
ْ‫ﻣَﺎ َﻧﺼَﺮْﺗُﻢ‬
yardım etmediniz
‫ﻣَﺎ َﻧﺼَﺮْﺗُﻤَﺎ‬
ikiniz yardım etmediniz
‫ب‬
َ ‫ﻣﺎَ ﻓَﺘَﺤْﺘُﻢُ اﻟْﺒَﺎ‬.
Kapıyı açmadınız.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫ﻣﺎَ ﺿَﺮَﺑْﺖَ اﻟ‬.
Ata vurmadın.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫ﺿَﺮَﺑْﺖَ اﻟ‬.
Ata vurdun.
‫وَﺟَﺪْﻧَﺎ اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬.
Kalemi bulduk.
‫ﻣَﺎ وَﺟَﺪْﻧَﺎ اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬.
Kalemi bulmadık.
‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻣﺎَ ﻛَﺘَﺐَ اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَ َﺔ‬.
Halit mektubu yazmadı.
‫ﻋﺎَدِلٌ ﻣﺎَ ﻗَﺮَأَ اﻟﺼﱠﺤ ِﯿﻔَ َﺔ‬.
Adil gazeteyi okumadı.
‫إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﻣﺎَ َأﺧَ َﺬ اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬.
İbrahim kalemi almadı.
‫ب‬
َ ‫ﺖ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬
ِ َ‫ﺧَﺪﯾِﺠَﺔُ ﻣﺎَ ﻓَﺘَﺤ‬.
Hatice kitabı açmadı.
‫ن اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ‬
َ ْ‫ﻣﺎَ وَﺟَﺪ‬.
Çantayı bulmadılar.
‫ن‬
َ ‫ﻣﺎَ ﻓَﮭِﻤْﺘُﻢُ اﻟْﻘُﺮْآ‬.
Kur’ân’ı anlamadınız.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫[ھَﻞْ ﻋَﻤِﻠْﺖِ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ أَﻣ‬9]‫؟‬
Dün ödevi yaptın mı?
‫ﺲ‬
ِ ْ‫ ﻣﺎَ ﻋَﻤِﻠْﺖُ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ أَﻣ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, dün ödevi yapmadım.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
ُ‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺐ‬
erkek öğrenci (büyük)
ُ‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِ َﺒﺔ‬
kız öğrenci (büyük)
ُ‫اَﻟﻄﱡﻼﱠب‬
erkek öğrenciler
ُ‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَت‬
kız öğrenciler
ُ‫اَﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬ‬
erkek öğrenciler (küçük)
ُ ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَا‬
‫ت‬
kız öğrenciler (küçük)
ُ‫اَﻟْﻤَﻜْﺘَ َﺒﺔ‬
kütüphane
ُ‫ﺠ َﺮس‬
َ ْ‫َاﻟ‬
zil
ُ‫َاﻟَْﺄوْﻻَد‬
çocuklar
ُ‫َاﻟْ َﻘﮭْ َﻮة‬
kahve
ُ‫اَﻟﻄﱠﻌَﺎم‬
yemek
‫ف‬
َ ‫ﻋَ َﺮ‬
bildi, tanıdı
ُ‫اَﻟﺸﺎﱠي‬
çay
ُ‫اَﻟْﻤَﻄْ َﺒﺦ‬
mutfak
‫ن‬
َ ‫ﺧَﺎِﻟﺪُو‬
Hâlit’ler
‫اَﻟﺼﱠﻒﱡ‬
sınıf
ُ‫ اَﻟﻨﱢﺴَﺎء‬kadınlar
‫اَﻟﻨﺎﱠﻓِ َﺬ ُة‬
pencere
ُ‫َاﻟْﻔِﻨْﺠَﺎن‬
fincan
ُ‫اَﻟْﺒَﻨَﺎت‬
kızlar
‫[ﺛُﻢﱠ‬10]
sonra
ُ‫اَﻟﺮﱢﺟَﺎل‬
adamlar
ٌ‫ﻓَﺎﻃِﻤَﺎت‬
Fatıma’lar
‫[ﻣُﺒَﻜﱢﺮًا‬11]
erken
ُ‫اَﻟْﻤُﺪﯾِﺮ‬
müdür
‫ﻞ‬
َ‫ﺻ‬
َ َ‫و‬
vardı, geldi ulaştı
‫ﻞ‬
َ ‫ﻓَ َﻌ‬
yaptı
‫ﺑَﻠَﻰ‬
evet, bilakis (Olumsuz sorunun cevabı olumlu
olduğunda kullanılır).
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize
yazınız.
‫ﻦ اﻟﺼﱠﻒﱠ‬
َ ْ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬاَتُ ﺳَﻤِﻌْﻦَ اﻟْﺠَﺮَسَ وَ دَﺧَﻠ‬
(Kız) Öğrenciler zili duydular ve sınıfa girdiler.
‫ي‬
َ ‫اَﻟﻨﱢﺴَﺎءُ أَﻛَﻠْﻦَ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ ﺛُﻢﱠ ﻣﺎَ ﺷَﺮِﺑْﻦَ اﻟﺸﺎﱠ‬
Kadınlar yemek yediler sonra çay içmediler.
‫اَﻟﺮﱢﺟﺎَلُ أَﻛَﻠُﻮا اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ ﺛُﻢﱠ ﺷَﺮِﺑﻮُا اﻟْ َﻘﮭْ َﻮ َة‬
Erkekler yemek yediler sonra kahve içtiler.
‫ھَﻞْ دَﺧَﻠﻮُا اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔَ وَﻗَﺮَأُوا ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ؟‬
Kütüphaneye girdiler ve bir kitap okudular mı ?
‫ﻦ اﻟْﺠَ َﺮ‬
َ ْ‫سَ وَ ﻣﺎَ دَﺧَﻠْﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱠﻣﺎَ ﺳَﻤِﻌ‬
Zili duymadılar ve sınıfa girmediler (müe).
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻣﺎَ دَﺧَﻠْﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱠ ؟‬
Niçin sınıfa girmediler?
‫س؟‬
َ َ‫أَ ﻣﺎَ ﺳَﻤِﻌْﺘُﻢُ ا ْﻟﺠَﺮ‬
Zili duymadınız mı? (müz.)
‫س‬
َ َ‫ ﺳَﻤِﻌْﻨﺎَ اﻟْﺠَﺮ‬، ‫ﺑَﻠَﻰ‬
Evet (bilakis), duyduk.
‫ھَﻞْ ﻣﺎَ دَﺧَﻠْﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱠ ؟‬
Sınıfa girmediler mi ?
‫ﻦ اﻟﺼﱠﻒﱠ‬
َ ْ‫ دَﺧَﻠ‬، َ‫ﺑَﻠﻰ‬
Evet (bilakis) girdiler.
ُ‫ ﻣَﻦْ دَﺧَﻞَ اﻟﺼﱠﻒﱠ ؟ دَﺧَﻞَ اﻟْﻤُﺪ ِﯾﺮ‬.
Sınıfa kim girdi? Müdür girdi.
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻞَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ؟‬
Öğrenci ne yaptı?
‫ﻒ‬
‫ﻋَﺮَفَ اﻟْﻤُﺪِﯾ َﺮ وَ َو َﻗ َ‬
‫‪Müdürü tanıdı ve ayağa kalktı.‬‬
‫‪3. Aşağıdaki cümle kuruluşlarını tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫س‬
‫‪.‬اَﻟﺮﱢﺟَﺎلُ ﻛَﺘَﺒُﻮا اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫‪2‬‬‫س‬
‫‪.‬اَﻟﻨﱢﺴَﺎءُ ﻛَﺘَﺒْﻦَ اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫‪1‬‬‫ن‬
‫ﺤﺼَﺎ َ‬
‫‪.‬اَﻟﻄﱡﻼﱠبُ ﺿَﺮﺑُﻮا اﻟْ ِ‬
‫‪4‬‬‫ن‬
‫ﺤﺼَﺎ َ‬
‫‪.‬اَﻟْﺒَﻨَﺎتُ ﺿَﺮَﺑْﻦَ اﻟْ ِ‬
‫‪3‬‬‫‪.‬ﺧَﺎﻟِﺪُونَ أﻛَﻠُﻮا اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬
‫‪6‬‬‫ﻦ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬
‫‪.‬ﻓَﺎﻃِﻤَﺎتٌ أَﻛَﻠْ َ‬
‫‪5‬‬‫‪.‬وَﺟَﺪْﺗُﻢْ ﻗَﻠَﻤًﺎ‬
‫‪8‬‬‫‪.‬وَﺟَﺪْﺗُﻦﱠ ﻗَﻠَﻤًﺎ‬
‫‪7-‬‬
‫‪.‬ﻻَ ‪ ،‬ﻣﺎَ ﺷَﺮِﺑْﻨﺎَ اﻟْﻤَﺎ َء‬
‫‪10‬‬‫ﻤَﺎءَ ؟ھَﻞْ ﺷَﺮِﺑْﺘُﻦﱠ اﻟْ‬
‫‪9‬‬‫‪.‬ﻧَﻌَﻢْ ﻧَﺼَﺮْﻧﺎَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ َﺬ‬
‫‪12‬‬‫أَ ﻧَﺼَﺮْﺗُﻦﱠ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَ ؟‬
‫‪11‬‬‫‪.‬ﺑَﻠَﻰ ‪ ،‬أَﻛَﻠْﻨَﺎ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬
‫‪14‬‬‫ھَﻞْ ﻣﺎَ أَﻛَﻠْﺘُﻦﱠ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ ؟‬
‫‪13‬‬‫س‬
‫‪.‬ﻋَﻠِﻤْﻨَﺎ اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫‪16‬‬‫س‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺒْﻨَﺎ اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫‪15‬‬‫‪.‬وَﺟَﺪْﻧَﺎ اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬
‫‪18‬‬‫س‬
‫‪.‬رَﻛِﺒْﻨَﺎ اﻟْﻔَﺮَ َ‬
‫‪17‬‬‫ب‬
‫‪.‬ﻓَﺘَﺤْﺘُﻢُ اﻟْﺒَﺎ َ‬
20‫ب‬
َ ‫ﻓَﺘَﺤْﺘُﻦﱠ اﻟْﺒَﺎ‬.
19‫ﺦ‬
َ َ‫دَﺧَﻠْﺘُﻤَﺎ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
22‫ن‬
َ َ‫ﻛَﺴَﺮْﺗُﻤَﺎ اﻟْﻔِﻨْﺠﺎ‬.
21‫أَﻛَﻠْﺘُﻢُ اﻟﻄﱠﻌﺎَ َم‬.
24‫رَﻛِﺒْﺘُﻦﱠ اﻟﺴﱠﯿﱠﺎرَ َة‬.
23-
4. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Dersi bildik.
2. Kısrak suyu içti.
3. Kapıyı açmadım.
4. Çocuk ders yazdı.
5. Kız bir kalem buldu.
6. Kız kalemi buldu.
7. Kadınlar ekmeği yediler.
8. Adam kısrağa yardım etti.
9. Talebeler kapıyı açtılar.
10. Suyu içmedik.
11. Kızlar ekmek yemediler.
12. Talebe kapıyı açmadı.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
MÂZÎ FİİL ÇEKİM TABLOSU
(AYNEN EZBERLENECEKTİR)
Sona eklenen zamir
Fiil-i Mâzî
Manası
Gramer kaidesine göre deyimi
‫َﻧﺼَ َﺮ‬
Yardım etti
Müfred müzekker gâib
‫ا‬
‫َﻧﺼَﺮَا‬
İkisi yardım etti
Tesniye müzekker gâib
‫وُا‬
‫َﻧﺼَﺮُوا‬
Yardım ettiler
Cemi müzekker gâib
ْ
‫ت‬
ْ‫َﻧﺼَﺮَت‬
Yardım etti
Müfred müennes gâibe
‫ﺗَﺎ‬
‫َﻧﺼَﺮَﺗَﺎ‬
İkisi yardım etti
Tesniye müennes gâibe
‫ن‬
َ
‫ن‬
َ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
Yardım ettiler
Cemi müennes gâibe
‫ت‬
َ
‫ت‬
َ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
Yardım ettin
Müfred müzekker muhatap
‫ﺗُﻤَﺎ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻤَﺎ‬
İkiniz yardım ettiniz
Tesniye müzekker muhatap
‫ﺗُ ْﻢ‬
ْ‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻢ‬
Yardım ettiniz
Cemi müzekker muhatap
‫ت‬
ِ
‫ت‬
ِ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
Yardım ettin
Müfred müennes muhâtaba
‫ﺗُﻤَﺎ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻤَﺎ‬
İkiniz yardım ettiniz
Tesniye müennes muhâtaba
‫ﺗُ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻦﱠ‬
Yardım ettiniz
Cemi müennes muhâtaba
ُ
‫ت‬
ُ‫َﻧﺼَﺮْت‬
Yardım ettim
Müfred mütekellim vahde
‫ﻧَﺎ‬
‫َﻧﺼَﺮْﻧَﺎ‬
İkimiz yardım ettik
Tesniye mütekellim
‫ﻧَﺎ‬
‫َﻧﺼَﺮْﻧَﺎ‬
Yardım ettik
Cemi mütekellim
Ezberlenecek tablo hali:
‫َﻧﺼَﺮُوا‬
‫َﻧﺼَﺮَا‬
‫َﻧﺼَ َﺮ‬
‫ن‬
َ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
‫َﻧﺼَﺮَﺗَﺎ‬
‫ﺼ‬
َ ‫َﺮتْ َﻧ‬
ْ‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻢ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻤَﺎ‬
‫ت‬
َ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻦﱠ‬
‫َﻧﺼَﺮْﺗُﻤَﺎ‬
‫ت‬
ِ ْ‫َﻧﺼَﺮ‬
‫َﻧﺼَﺮْﻧَﺎ‬
ُ‫َﻧﺼَﺮْت‬
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
?GENEL DEĞERLENDİRME
ALIŞTIRMALARI?
1. Aşağıdaki fiilleri yukarıdaki tabloya göre
çekiniz.
َ‫ َدﺧَﻞ‬- ‫ج‬
َ َ‫ﺧَﺮ‬- َ‫ﻛَﺘَﺐ‬- َ‫ﺿَﺮَب‬- َ‫ﻓَﺘَﺢ‬- َ‫وَﺟَﺪ‬- َ‫ﻋَﻠِﻢ‬- َ‫ﻗَﺘَﻞ‬- َ‫ذَھَﺐ‬
2. Aşağıdaki fiillerin manalarını söyleyip Arapça
grameriyle deyimlendiriniz.(Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
‫ﺿَﺮَﺑْﺘُ ْﻢ‬- ‫ﻛَﺘَﺒُﻮا‬- ‫ﻞ‬
َ َ‫ﻗَﺘ‬- ِ‫ﺷَﺮِﺑْﺖ‬- َ‫دَﺧَﻠْﻦ‬- ‫ ﻓَﺘَﺤَﺎ‬- َ‫ﻧَﺼَﺮْﻧَﺎ –ذَھَﺒْﺖ‬ْ‫أَ َﻛﻠْﺘُﻤَﺎ –ﻋَﻠِ َﻤﺖ‬- ‫ﻦ‬
‫رَﻛِﺒْﺘُ ﱠ‬- ْ‫أَﻛَﻠَﺖ‬- ‫وَﺟَﺪْﻧَﺎ‬- َ‫ﺿَﺮَب‬- ْ‫ﻋَﻠِﻤْﺖِ –ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢ‬
- ‫ﺷَﺮِﺑَﺎ‬- ‫وَﺟَﺪْﺗُﻦﱠ‬- َ‫أَﻛَﻞ‬- ‫ﻓَﺘَﺤُﻮا‬- ‫ﺿَﺮَﺑَﺘَﺎ‬- ‫أَﻛَﻠَﺘَﺎ‬- َ‫ﻓَﺘَﺤْﺖ‬- ‫وَﺟَﺪَا‬‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺷَﺮِﺑ‬- َ‫ﻋَﻠِﻤْﺖ‬- ْ‫ ﺿَﺮَﺑْﺘُﻢ‬.
3. Aşağıdaki fiillerin müenneslerini
söyleyiniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ﻼ‬
َ ‫أَ َﻛ‬- ‫ﺿَﺮَﺑْﻨَﺎ‬- ْ‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢ‬- ‫ﺷَﺮِﺑُﻮا‬- َ‫ﺿَﺮَب‬
4. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
ُ‫اَ ْﻟﻤُﺼْﺤَﻒ‬
mushaf
ُ‫َاﻟْﻮاَﻟِﺪ‬
baba
‫ﺐ‬
َ ‫ﻟَ ِﻌ‬
oynadı
ُ‫اَﻟﻠﱡ َﻐﺔ‬
lisan, dil
ُ‫َاﻟْﻮاَﻟِﺪَة‬
anne
‫ﻞ‬
َ ِ‫ﻋَﻤ‬
çalıştı
‫ﻼ‬
ً ‫ﻗَﻠ ِﯿ‬
biraz, az
ُ‫اَﻟْﻘُﺮْآنُ اﻟْﻜَﺮ ِﯾﻢ‬
Kur’ân-ı Kerim
‫ﻞ‬
َ ‫ﻗَ َﺘ‬
öldürdü
ُ‫َاﻟْﺤَﺒْﻞ‬
ip
ُ‫َاﻟْﺄُﺳْﺘَﺎذ‬
hoca, öğretmen
‫ﺲ‬
َ َ‫ﺣَﺒ‬
hapsetti
ُ‫ﻼم‬
َ ‫اَﻟْ َﻜ‬
söz, konuşma
ٌ‫ﺳُﺆاَل‬
sual, soru
‫ﺧ َﺬ‬
َ ‫َأ‬
aldı
ُ‫اَﻟْﻜَﻠْﺐ‬
köpek
ُ‫اﻟْﺨَﺒَﺮ‬
haber
‫ﻓَﮭِ َﻢ‬
anladı
ُ‫َاﻟْﻮاَﺟِﺐ‬
ödev, görev
‫اَﻟﺼﱠﺤ ِﯿ َﻔ ُﺔ‬
gazete, sayfa
‫ﻗَﻄَ َﻊ‬
kesti
ُ‫اَﻟْﺤَﺎﻓَِﻠﺔ‬
otobüs
ُ‫َاﻟْﺤَﻤﺎﱠم‬
banyo
‫ﺳَﻤِ َﻊ‬
işitti
ُ‫ﺠﻠﱠﺔ‬
َ ‫اَﻟْ َﻤ‬
dergi
ُ‫اَﻟﺬﱢﺋْﺐ‬
kurt
‫ﺦ‬
َ َ‫ﻃَﺒ‬
pişirdi
‫َاﻟْ ِﻘﻂﱡ‬
kedi (erkek)
‫ﻃﻲﱡ‬
ِ ْ‫اَﻟﺸﱡﺮ‬
polis
‫ﻞ‬
َ‫ﺴ‬
َ َ‫ﻏ‬
yıkadı
ُ‫اَﻟْﮭِﺮﱠة‬
kedi (dişi)
‫اَﻟﻠﱢ ﱡ‬
‫ﺺ‬
hırsız
‫ﻆ‬
َ ِ‫ﺣﻔ‬
َ
ezberledi
ُ‫اَﻟﻐُﺮْ َﻓﺔ‬
oda
ُ‫اَ ْﻟﺨَﺮوُف‬
kuzu
ُ‫اَﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪ‬
mescid
ُ‫اَﻟْ َﻤﻼَ ِﺑﺲ‬
elbiseler
5. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere yazınız.
‫اَﻟﻄﱡﻼﱠبُ دَﺧَﻠﻮُا اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔَ وَﻗَ َﺮأُوا ﻛِﺘﺎَﺑًﺎ‬.
(Erkek) Öğrenciler kütüphaneye girdiler ve bir
kitap okudular.
‫دَﺧَﻞَ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔَ وَﻗَ َﺮأُوا ﻛِﺘﺎَﺑًﺎ‬.
(Erkek) Öğrenciler kütüphaneye girdiler ve bir
kitap okudular.
‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتُ دَﺧَﻠْﻦَ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔَ وَﻗَﺮَأْنَ ﻛِﺘﺎَﺑًﺎ‬.
(Kız) Öğrenciler kütüphaneye girdiler ve bir kitap
okudular.
‫دَﺧَﻠَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتُ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔَ وَﻗَﺮَأْنَ ﻛِﺘﺎَﺑًﺎ‬.
(Kız) Öğrenciler kütüphaneye girdiler ve bir kitap
okudular.
‫اَﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ ﺳَﻤِﻌﻮُا اﻟْﺠَﺮَسَ وَ دَﺧَﻠﻮُا اﻟﺼﱠﻒﱠ‬.
(Erkek) Öğrenciler zili duydular ve sınıfa girdiler.
‫ﻏَﺴَﻠَﺖِ اﻟْﻤَﺮْأَةُ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ َﺔ‬.
Kadın bahçeyi yıkadı.
‫أَﻛَﻞَ ا ْﻟ ِﻘﻂﱡ اﻟﻠﱠﺤْ َﻢ‬.
Kedi eti yedi.
‫دَﺧَﻞَ ﻋَﻠِﻲﱞ اﻟْﺤَﻤﺎﱠ َم‬.
Ali banyoya girdi.
‫ﻣﺎَ وَﺟَﺪَ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ َﺔ‬.
İbrâhim çantayı bulmadı.
‫ﺳَﺄَلَ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ َأﺣْ َﻤ َﺪ‬.
İbrâhim Ahmed’e sordu.
ُ‫وَﺻَﻠَﺖِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ وَ رَﻛِﺐَ ﻋُ َﻤﺮ‬.
Araba geldi ve Ömer bindi.
ُ‫ﻣﺎَ أَﺧَﺬَ اﻟْﻘَﻠَﻢَ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢ‬.
İbrâhim kalemi almadı.
‫إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﻣﺎَ ﻗَﺮَأَ اﻟﺮﱢﺳﺎﻟَ َﺔ‬.
İbrâhim mektubu okumadı.
‫أَﺧَﺬوُا اﻟْﻘَﻠَﻢَ وَ ﻛَﺘَﺒﻮُا اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬.
Kalemi aldılar ve Arapça’yı yazdılar.
‫ﺣَﺒَﺲَ اﻟﺸﱡﺮْﻃِﻲﱡ اﻟﻠﱢﺺﱠ‬.
Polis hırsızı hapsetti.
‫ف‬
َ ُ‫أَﻛَﻞَ اﻟﺬﱢﺋْﺐُ اﻟْﺨَﺮو‬.
Kurt kuzuyu yedi.
‫ﻃَﺒَﺨَﺖِ اﻟْﻤَﺮَْأةُ اﻟﻄﱠﻌﺎَ َم‬.
Kadın yemeği pişirdi.
‫ﻓَﺘَﺢَ أﺣْﻤَﺪُ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَةَ وَ دَﺧَﻠَﺖِ اﻟﺸﱠﻤْﺲُ اﻟْﻐُﺮْﻓَ َﺔ‬.
Ahmet pencereyi açtı ve güneş odaya girdi.
‫تِ اﻷُمﱡ اﻟْﻤَﺠَﻠﱠﺔَﻗَﺮَأَ اﻷَبُ اﻟﺼﱠﺤ ِﯿﻔَ َﺔ وَ ﻗَﺮََأ‬.
Baba gazete okudu ve anne dergi okudu.
‫ج‬
َ ‫ ﻗَﺮَأَ ﻗَﻠﯿِﻼً ﺛُﻢﱠ ﺧَ َﺮ‬، َ‫دَﺧَﻞَ إِﺑْﺮاَھﯿِ ُﻢ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔ‬.
İbrâhim kütüphaneye girdi, biraz okudu sonra çıktı.
6. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Ali nasihatı işitti.
2. Aişe bir mektup yazdı.
3. Kadın bahçeyi yıkadı.
4. Çocuk çiçeği kopardı.
5. İmam mescide girdi.
6. Adam ayağa kalktı.
7. Aşağıdaki cümlelerin sağ tarafını kapatarak sol
tarafını, sol tarafını kapatarak sağ tarafını
yukarıdaki kelimeler yardımıyla yazınız.
‫ﺣَﻔِﻆَ ﻋُﻤَﺮُ اﻟْﻘُﺮْآنَ اﻟْﻜَﺮﯾِ َﻢ‬.
Ömer Kur’ân’ı Kerîm’i ezberledi.
‫ھَﻞْ رَﻛِﺒَﺖْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ ؟‬
Aişe otobüse bindi mi?
‫أَﯾْﻦَ ﻛَﺘَﺐَ ﺳَﻌﯿِﺪٌ اﻟْﻮَاﺟِﺐَ ؟‬
Said ödevi nerede yazdı?
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻗَﺘَﻞَ اﻟْﻜَﻠْﺐُ اﻟْﮭِﺮﱠ َة ؟‬
Köpek kediyi niçin öldürdü?
‫ﻛَﯿْﻒَ ﻓَﮭِﻢَ ﺟَﻤﺎَلٌ اﻟْ َﻜﻼَ َم ؟‬
Cemal konuşmayı nasıl anladı?
‫ﺤ‬
َ ْ‫ﺒْﻞَ ؟ﻟِﻤﺎَذاَ ﻗَﻄَﻌَﺖْ زَﯾْ َﻨﺐُ اﻟ‬
Zeynep ipi niçin kesti?
‫ ﺳُﺆَاﻻً ؟‬‫ﻣَﻦْ ﺳَﺄَلَ ﻋَﻠِﯿﺎ‬
Kim Ali’ye bir sual sordu?
‫ﻣَﺘَﻰ ﻓَﺘَﺢَ ﻋُﻤَﺮُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ؟‬
Ömer kitabı ne zaman açtı?
‫ﻗَﺮأْتُ ﻗِﺼﱠ ًﺔ‬.
Bir hikaye okudum.
‫ھَﻞْ رَﺳَﻤْﺖَ ﺻُﻮرَ ًة ؟‬
Bir resim çizdin mi?
‫ل‬
َ ‫ ﻣَﺎ ﻋَﻤِﻠْﻨَﺎ اﻟﺴﱡﺆَا‬Soruyu bilmedik.
‫ ھَﻞْ ﻋَﻤِﻠْﺖَ ا ْﻟﻮَاﺟِﺐَ ؟‬Ödevi yaptın mı?
‫ﺲ؟‬
َ ِ‫ ھَﻞْ ﻟَﺒِﺴْﺘُﻦﱠ اﻟْ َﻤﻼَﺑ‬Elbiseleri giydiniz mi?
‫ أَﻗَﺮَأَ اﻷُﺳْﺘَﺎذُ اﻟﺼﱠﺤِﯿﻔَﺔَ ؟‬Hoca gazeteyi okudu mu?
‫ نَدَﺧَﻞَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪَ َوﻗَﺮََأ اﻟْﻘُﺮْآ‬Ahmet mescide girdi ve
Kur’ân okudu.
‫ ﻣَﺎ ﻟَﻌِﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ اﻟْﻜُﺮَ َة‬Öğrenci top oynamadı.
ُ‫ ﻣَﺎ وَﺻَﻠَﺖِ اﻟﺴﱠﯿﱠﺎرَة‬Araba gelmedi.
‫ي؟‬
َ ‫ ﻛَﯿْﻒَ ﺷَﺮِﺑَﺖْ ﻓَﺎﻃِﻤَﺔُ اﻟﺸﱠﺎ‬Fâtıma çayı nasıl içti?
‫ ﻛَﺴَﺮَ ﻋَِﻠﻲﱞ ﻓِﻨْﺠَﺎﻧًﺎ‬Ali bir fincan kırdı.
‫ وَﺟَﺪَ ﺳَﻌِﯿﺪٌ ﻓِﻨْﺠَﺎﻧًﺎ‬Said bir fincan buldu.
‫ دَﺧَﻞَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦَ وَﻋَﻤِﻞَ اﻟﻄﱠﻌَﺎ َم‬Ahmed mutfağa girdi ve
yemeği yaptı.
‫ ﻋَﻤِﻠْﺖِ اﻟﻄﱠﻌَﺎمَ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬Bugün yemeği sen yaptın.
‫ دَﺧَﻞَ اﻟﻄﱠﺎﻟِﺐُ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔَ وَ ﻗَﺮَأَ ﻛِﺘَﺎﺑًﺎ‬Öğrenci kütüphaneye girdi
ve bir kitap okudu.
‫ ﻋَﺮَﻓْﺘُﻢُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ َﺬ‬Öğrenciyi tanıdınız.
ُ‫ﺖ اﻟْﺤَﺎﻓَِﻠﺔ‬
ِ َ‫ وَﺻَﻠ‬Otobüs geldi.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Buhârî, Fedâilu'l-Kur'ân 21; Tirmizi,
Fedâilu'l-Kur'ân15, 2909; Ebû Dâvud, Salât 349,
1452; İbn Mâce, Mukaddime 16, 211. H.
[2] Müslim, Zikir 38, 2699; Ebû Dâvud, Salât
349, 1455; Tirmizî, Kırâ'at 3, 2946; İbn Mâce,
Mukaddime 17, 225. Allah'ın evi tâbiri öncelikle
mescidleri ifâde ederse de âlimler esas olan
gayenin Kur’ân müzâkeresi olduğunu belirterek bu
fazileti elde etmek arzusuyla, han, kışla, medrese,
ev vb. gibi başka yerlerde de toplanınca da aynı
mükafatı alabileceği görüşünü beyan etmişlerdir.
Geniş bilgi için bkz. Canan, İbrâhim, Hadis
Ansiklopedisi (Kütüb-i Sitte), (I-XVI), Akçağ
Yayınevi, İstanbul, ty.
[3] Buhârî, Tevhid 52; Müslim, Müsafirîn 244;
Ebû Dâvud, Vitr 14, (1454); Tirmizî, Sevâbu'lKur'ân 13 (2906); İbn Mâce, Edeb 52, (2779).
[4] Harekeli elife hemze denir. Bir sonraki
konuda hemzenin yazılışı müstakil olarak
anlatılacaktır.
[5] Med uzatmak demektir. Kendinden önceki
harfin harekesini uzatmaya yarayan med harfleri
Elif-Vâv-Yâ ( ‫ ا‬- ‫و‬- ‫ )ي‬olmak üzere 3 tanedir. (َ‫)اُوﺗِﯿﻨﺎ‬
örneğinde olduğu gibi üstünü elif (‫)ا‬, esreyi yâ (‫)ي‬,
ötreyi vâv (‫ )و‬uzatır. Örnekler: (َ‫ )ﻗﺎَل‬kâle, (ُ‫ )ﻗِﯿﻞ‬kîle,
(ُ‫ )َأﻋُﻮذ‬eûzü, (َ‫ )ﻓِﯿﮭﺎ‬fîhâ, (ُ‫ )ﯾَﻘُﻮل‬yekûlu, (َ‫ )ﯾُﻮﺳُﻒ‬yûsufe,
(َ‫ )ﻏَﺎﻓِﻠِﯿﻦ‬gâfilîne, (َ‫ )ﯾُﺤِﯿﻄُﻮن‬yuhîtûne, (َ‫)ﺗُﺤِﺒﱡﻮن‬
tuhıbbûne gibi. Med harfi olan elif (‫)ا‬, bazen vâv
(‫ )و‬veya Yâ (‫ )ي‬şeklinde yazılır. Bu vâv ve yâ’lar
bir önceki harfi â sesi ile uzatarak okuturlar: (‫)ﻣُﻮﺳَﻰ‬
Mûsâ, (‫ )ﻋِﯿﺴَﻰ‬Îsâ, (‫ )ﻛَﻔَﻰ‬kefâ, (ً‫ )ﺻَﻠَﻮة‬salâten, (ٌ‫)ﻧَﺠَﻮة‬
necâtun gibi. Bir başka husus; üstün ve esre
harekeli şeddeli kelimeleri yazarken kolaylık
açısından hareke şeddenin altında ise esreyi,
şeddenin üstünde ise fethayı gösterir: Örnek: (َ‫)ذَﻛﱠﺮ‬
zekkera, (َ‫ )ذُﻛﱢﺮ‬zükkira gibi.
[6] Bkz. Maksudoğlu, Mehmet, Arapça
Dilbilgisi, Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi
Yayınları,
İstanbul, 1998.
[7] Özel isimlerle ilgili geniş bilgi ileride
gelecektir.
[8] Mübtedâ haberle ilgili geniş açıklama daha
sonra verilecektir.
[9]
(ِ‫( )أَﻣْﺲ‬dün) kelimesi her zaman esre olan
mebni (harekesi her zaman aynı olan) zaman
zarfıdır.
[10] Son harfinin harekesi duruma göre
değişmeyen (mebnî) bir kelimedir. Yakında
işlenecektir.
[11] Nekre kelimelerin sonundaki üstün tenvin,
tâ-i merbuta (kapalı ‫ ) ة‬hariç elifin üzerine yazılır.
Dinlemek için Tıklayınız :
HARF-İ CERLER
İsimlerin başında “harf-i cer” denen harfler olursa
o ismin sonunu esre yaparlar. Bu harf-i cerler en
çok kullanılış sırasına göre örnekleri ile beraber
şöyledir:
ْ ‫ِﻣ‬
‫ﻦ‬
..den, ..dan
(Başlamak, kısmiyet ve açıklama için kullanılır)
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﯿ‬
evden →
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺧَﺮَﺟْﺖُ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﯿ‬.
Evden çıktım.
‫ﻣِﻦْ ﻧَﺎﻓِﺬَ ٍة‬
bir pencereden →
‫ﻧَﻈَﺮَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻣِﻦْ ﻧَﺎﻓِ َﺬ ٍة‬.
Çocuk bir pencereden baktı.
‫ب‬
ِ ‫ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﺎ‬
kapıdan →
‫ﻞ‬
َ‫ﺧ‬
َ ‫ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﺎبِ ؟ ﻣَﻦْ َد‬
Kapıdan kim girdi?
Kâide: (ْ‫ )ﻣِﻦ‬harf-i cerinden sonra gelen isim harf-i
tarif (ْ‫)ال‬ile başlıyorsa nun’a cezim yerine fetha
verilerek öbür kelimeye geçiş yapılır: ِ‫ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﯿْﺖ‬
(minel beyti), ِ‫( ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﺎب‬minel bâbi) gibi.
‫ﻲ‬
ِ‫ﻓ‬
..de, ..da, içinde, hakkında
(Mekan ya da zaman gibi zarfiyet bildirir)
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬
evde, evin içinde →
‫ﺟَﻠَﺴْﺖُ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿْﺖِ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Bugün evde oturdum.
‫ﻓﻲِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر ِة‬
arabada →
‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻟَﻌِﺐَ ﻓﻲِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر ِة‬.
Çocuk arabanın içinde oynadı.
‫ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
okulda →
‫ﻛَﺘَﺒْﺖُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Dersi okulda yazdım.
‫ح‬
ِ ‫ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﺒَﺎ‬
sabahleyin →
‫ح‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺒْﺖُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﺒَﺎ ِ‬
‫‪Dersi sabah yazdım.‬‬
‫إِﻟَﻰ‬
‫‪..e, ..a, ..ye, ..ya‬‬
‫)‪(Sonun bitişi için kullanılır‬‬
‫إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫→ ‪okula‬‬
‫‪.‬ﺣَﻀَﺮَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪Öğrenci okula geldi.‬‬
‫ﺖ‬
‫إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْ ِ‬
‫→ ‪eve‬‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻣُﺒَﻜﱢﺮًا‬
‫‪Eve erken gittim.‬‬
‫ق‬
‫إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮ ِ‬
çarşıya →
‫ق‬
ِ ‫ذَھَﺒَﺖْ زَﯾْﻨَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮ‬.
Zeynep çarşıya gitti.
‫ﻋَﻠَﻰ‬
..e, ..a, ..ye, ..ya, üzerine, üstünde
‫ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤَﺎ ِء‬
suyun üzerinde →
‫ﺳَﺒَﺢَ اﻟْﻘَﻠَﻢُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤَﺎ ِء‬.
Kalem suyun üzerinde yüzdü.
‫ض‬
ِ ْ‫ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَر‬
yerin üzerine, yere →
‫ض‬
ِ ْ‫ﺳَﻘَﻂَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَر‬.
Çocuk yere düştü.
‫ﺳﻲﱢ‬
ِ ْ‫ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜُﺮ‬
sandalye üzerine →
‫ﺳﻲﱢ‬
ِ ْ‫ﺟَﻠَﺴْﺖُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜُﺮ‬.
Sandalyeye oturdum.
‫ب‬
ِ
ile, ..le
‫ﺑِﺎﻟْﻘَﻠَ ِﻢ‬
kalem ile, kalemle →
‫ﻛَﺘَﺒْﺖُ اﻟﺪﱠرْسَ ﺑِﺎﻟْﻘَﻠَ ِﻢ‬.
Dersi kalemle yazdım.
‫ﻦ‬
ِ ‫ﺑِﺎﻟﺴﱢﻜﱢﯿ‬
bıçakla →
‫ﻦ‬
ِ ‫ﻗَﺸَﺮْتُ اﻟْﻔﺎَﻛِﮭَﺔَ ﺑِﺎﻟﺴﱢﻜﱢﯿ‬.
Meyveyi bıçakla soydum.
‫ﺑِﺎﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ ِﺔ‬
otobüsle →
‫ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﺑِﺎﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ ِﺔ‬.
Okula otobüsle gittim.
F Genelde cansız eşya ya da insan dışındaki
varlıklar için ِ‫ ب‬kullanılır. İnsan söz konusu
olunca da َ‫( ﻣَﻊ‬ile, beraber) zarfı tercih edilir:
‫ذَھَﺒْﺖُ ﻣَﻊَ ﺧﺎَﻟِﺪٍ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Halit'le okula gittim.
‫ﻖ‬
ٍ ِ‫ﺷَﺮِﺑْﺖَ اﻟﺸﺎﱠيَ ﻣَ َﻊ ﺻَﺪﯾ‬.
Bir arkadaşla çay içtin.
ْ‫ﻋ‬
‫ﻦ‬
َ
den, dan, hakkında
ْ‫ﻋﻦ‬
َ ٍ‫ﻣُﻌَﻠﱢﻢ‬
öğretmenden →
‫ﺳَﻤِﻌْﺖُ اﻟْﺨَﺒَﺮَ ﻋَﻦْ ﻣُﻌَﻠﱢ ٍﻢ‬.
Haberi bir öğretmenden işittim.
‫ﻞ‬
ِ ْ‫ﻋَﻦِ اﻟﻄﱢﻔ‬
çocuktan →
‫ﻞ‬
ِ ْ‫ذَھَﺐَ اﻟْﺨَﻮْفُ ﻋَﻦِ اﻟﻄﱢﻔ‬.
Çocuktan korku gitti.
‫ﻋَﻦِ اﻟﺘﱠﻼَﻣ ِﯿ ِﺬ‬
öğrencilerden, öğrenciler hakkında
‫ﺳَﺄَلَ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ ﻋَﻦِ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِ ِﺬ‬
Müdür öğrencileri (öğrenciler hakkında) sordu.
‫ل‬
ِ
için
‫ﻟِﻠﱠ ِﮫ‬
Allah için →
‫ﺻَﻠﱠﯿْﺖُ ﻟِﻠﱠﮫِ ﺗَﻌَﺎﻟَﻰ‬.
Allâhu Teala için namaz kıldım.
‫ِﻟﺨَﺎِﻟ ٍﺪ‬
Halit için →
‫ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ِﻟﺨَﺎِﻟ ٍﺪ‬.
Çarşıya Halit için gittim.
‫ﻟِﻠﺪﱢراَﺳَ ِﺔ‬
eğitim için →
‫ﻟِﻠﺪﱢراَﺳَﺔِ ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okula eğitim için gittim.
Not: Bu harf-i cer ْ‫ أل‬ile ma’rife olan bir ismin
başına geldiğinde harf-i tarifin elifi hazfedilir
(kaldırılır, atılır): ُ‫ﻟِﻠﻄﺎﱠﻟِﺐِ–ﻟِﻠْﺒَﯿْﺖِ اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ \ –اَﻟْﺒَ ْﯿﺖ‬
gibi.
‫ك‬
َ
gibi
‫اَﻟْﺄَرْضُ ﻛَﺎﻟْﻜُ َﺮ ِة‬.
Dünya top gibidir.
‫ﻟْﺄَﺳَﺪَِأﺣْﻤَﺪُ ﻛَﺎ‬.
Ahmet arslan gibidir.
‫ﺣَﺘﱠﻲ‬
...ceye kadar, ta ki
‫ت‬
ِ ْ‫ﺣَﺘﱠﻲ اﻟْ َﻤﻮ‬
Ölüme kadar (ölünceye kadar)
‫ت‬
ِ ْ‫ﻋَﺒَﺪْتُ اﷲَ ﺣَﺘﱠﻲ اﻟْﻤَﻮ‬.
Ölüme kadar (ölünceye kadar) Allah'a ibadet
ettim.
‫رُبﱠ‬
olur ki, belki, bazı, nice vardır
‫س‬
َ ْ‫ﺐ اﻟﺪﱠر‬
َ َ‫رُبﱠ ﻃﺎَﻟِﺐٍ ﻣﺎَ ﻛَﺘ‬.
Ders yazmayan nice öğrenci vardır.
ْ‫ﻣُﺬ‬- ُ‫ﻣُﻨْﺬ‬
..den beri, ..dan beri, ..den itibaren
‫غ‬
ِ ُ‫وَﺟَﺒَﺖِ اﻟﺼﱠﻼَةُ ﻣُﻨْﺬُ اﻟْﺒُﻠﻮ‬.
Buluğdan itibaren namaz vacip oldu.
F Mef’ûlu bihin harekesi mansûbtur (üstündür).
Aslında fiil ve fâilden sonra geriye kalan kelimeler
ve harf-i cerler mef’ûldür. Fakat harf-i cer alan
mef’ûlü bihin son harfinin harekesi esre olur ve o
kelimeye mefulun bih gayr-i sarih denir. Harf-i cer
almayan mef’ûle mef’ûlun bih sarih denir.
Genellikle cümlede önce mef’ûlün bih sarih (üstün
harekesini açık olarak alan mef’ûl), sonra da
mef’ûlün bih gayr-i sarih (üstün harekesini açık
olarak alamayan mef’ûl) yazılır.
‫ﻛَﺘَﺐَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟﺪﱠرْسَ ﺑِﺎﻟْﻘَﻠَ ِﻢ‬.
M.B.Gayr-i Sarih. M.B.Sarih
Çocuk dersi kalemle yazdı.
Harf-i Cerle İlgili Genel Cümle Örnekleri:
‫ھَﻞْ ذَھَﺒْﺖِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
‫?‪Okula gittin mi‬‬
‫‪.‬ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪Evet, okula gittim.‬‬
‫‪.‬ھَﻞْ ذَھَﺒْﺘُﻢْ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫?‪Okula gittiniz mi‬‬
‫‪.‬ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪Evet, okula gittik.‬‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺘُﻤﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪İkiniz okula gittiniz.‬‬
‫ھَﻞْ ذَھَﺒْﺘُﻦﱠ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
‫?‪Okula gittiniz mi‬‬
‫‪.‬ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪Evet, okula gittik.‬‬
‫ن‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ِﻟﻠْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَ ِ‬
‫‪Okula imtihan için gittim.‬‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻟِﻠْﺈِﺳْﺘِﺮاَﺣَ ِﺔ‬
‫‪Eve dinlenmek için gittim.‬‬
‫ﻼ ِة‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻟِﻠﺼﱠ َ‬
‫‪Mescide namaz için gittim.‬‬
‫‪.‬ﻧَﻈَﺮَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ إِﻟَﻰ اﻟﺼﱡﻮ َر ِة‬
‫‪(Erkek) Öğrenci resme baktı.‬‬
‫‪.‬ﻧَﻈَﺮَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَةُ إِﻟَﻰ اﻟﺼﱡﻮ َر ِة‬
‫‪(Kız) Öğrenci resme baktı.‬‬
‫‪.‬ﻧَﻈَﺮْتُ إِﻟَﻰ اﻟﺼﱡﻮ َر ِة‬
‫‪Resme baktım.‬‬
‫‪.‬اﻟﺸﺎﱠﻃِﺊِ ]‪[1‬ﺳَﺒَﺢَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻓِﻲ ھَﺬَا‬
‫‪Çocuk bu kıyıda yüzdü.‬‬
‫ﺦ‬
‫ﻋﻤِﻞَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟﺸﺎﱠىَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻄْﺒَ ِ‬
‫‪َ.‬‬
‫‪Halit mutfakta çay yaptı.‬‬
‫‪.‬ﻗَﺮَأْتُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬
‫‪Dersi bahçede okudum.‬‬
‫‪.‬ﻗَﺮأْﻧﺎَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَ ِﺔ‬
‫‪Kitabı kütüphanede okuduk.‬‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﺑِﺎﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ ِﺔ‬
‫‪Okula otobüsle gittik.‬‬
‫ﻞ أَﺣْﻤَﺪُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ ﺑِﺎﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر ِة‬
‫‪.‬وَﺻَ َ‬
‫‪Ahmet hava alanına arabayla gitti (ulaştı, vardı).‬‬
‫ن‬
‫ﺤﺼَﺎ ِ‬
‫‪.‬ﻧَﺰَلَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻋَﻦِ اﻟْ ِ‬
‫‪Ahmet attan indi.‬‬
‫ﻼ‬
‫‪.‬مُ اﻟﻈﱡﻠْﻢَ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﺮْأَةِرَﻓَ َﻊ اﻟْﺈِﺳ َ‬
İslam kadından zulmü kaldırdı.
‫ل‬
ِ ‫ﻦ اﻟْﻤَﺎ‬
ِ َ‫ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋ‬.
Mal hakkında sordum.
‫ﺾ‬
ِ ‫ﺳَﺄَلَ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﺮِﯾ‬.
Doktor hastadan (hasta hakkında) sordu.
‫ﺦ‬
ِ َ‫اَﻟْﺄُمﱡ ﻋَﻤِﻠَﺖِ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Anne yemeği mutfakta yaptı.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺟَﻠَﺲَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬.
Muhammed evde oturdu.
‫ﺟَﻠَﺴَﺖْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ‬.
Aişe odada oturdu.
‫ﺧَﺮَجَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠ ﱢ‬.
‫ﻒ‬
Öğrenciler sınıftan çıktı.
‫اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﺧَﺮَﺟُﻮا ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠ ﱢ‬.
‫ﻒ‬
(aynı manada isim cümlesi)
‫ض‬
ِ ْ‫رَ َﻓﻊَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟْﺤَﻘِﯿﺒَﺔَ ﻣِﻦَ اﻟْﺄَر‬.
Çocuk çantayı yerden kaldırdı.
‫ﻦ اﻟﺴﱠﻤﺎَ ِء‬
َ ِ‫ﻧَﺰَلَ اﻟْﻤَﻄَﺮُ ﻣ‬.
Gökten yağmur indi (Yağmur yağdı).
‫ﺢ‬
ِ َ‫اَﻟْﺄَوْﻻَدُ ﺳَﺒَﺤُﻮا ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺴْﺒ‬.
Çocuklar havuzda yüzdü.
‫ﺳَﺒَﺢَ اﻟْﺨَﺸَﺐُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤﺎَ ِء‬.
Tahta suyun üzerinde yüzdü.
‫ض‬
ِ ْ‫ﺳَﻘَﻂَ اﻟﺜﱠﻤَﺮُ ﻋَﻠَﻰ اﻟَْﺄر‬.
Meyve yere (yerin üzerine) düştü.
‫ﻏَﻀِﺐَ اﻟﺴﱠﯿﱢﺪُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺨﺎَدِ ِم‬.
Efendi (bey) hizmetçiye kızdı.
‫ﻒ‬
ِ ْ‫اَﻟْﻮَﻗْﺖُ ﻛﺎَﻟﺴﱠﯿ‬.
Vakit kılıç gibidir.
‫اَﻟْﻌِﻠْﻢُ ﻛَﺎﻟْ َﺒﺤْ ِﺮ‬.
İlim deniz gibidir.
‫ﻞ‬
ِ ْ‫ﻗَﺮَأْتُ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﺣَﺘﱠﻰ اﻟﻠﱠﯿ‬.
Geceye kadar kitap okudum.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫ﻣﺎَ ﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟﺸﺎﱠىَ ﻣُﻨْﺬُ أَﻣ‬.
Dünden beri çay içmedim.
ْ‫ﻤَﺴﺎَءِﻛَﺘَﺒْﺖُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠﺒﺎَحِ ﺣَﺘﱠﻰ اﻟ‬.
Sabahtan akşama kadar ders yazdım.
‫ﺐ اﻟْﻜُ َﺮ َة‬
َ ِ‫ذَھَﺐَ ﻋُﻤَﺮُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻠْﻌَﺐِ وَ ﻟَﻌ‬.
Ömer oyun sahasına gitti ve top oynadı.
‫ي‬
َ ‫أَﻛَﻠْﺖُ ﻓﻲِ اﻟْﻔَﻄﻮُرِ اﻟْﺒَﯿْﺾَ وَﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟﺸﺎﱠ‬.
Kahvaltıda yumurta yedim ve çay içtim.
MÜTEADDÎ VE LÂZIM FİİLLER
(Geçişli ve geçişsiz fiiller)
Yukarıda gördüğümüz cümlelerde bazen fiilin
üstün harekeyle harekelenen açık bir meful
aldığını, bazen de açık mef’ûl almayıp harf-i cerle
devam ettiğini görürüz. İşte açıkça mef’ûl alan
fiillere müteaddî fiil, fâiliyle yetinip mef’ûl
almayan ya da mef’ûlünü harf-i cerle alan fiillere
de lâzım fiiller denir.
Müteaddi yani mef’ûl alan fiilde fâilin yaptığı iş
başkasına geçer veya herhangi bir şeyle alakası
bulunur. Türkçe karşılığı geçişli fiildir.
‫أَﻛَﻞَ ﻓَﺮِﯾﺪٌ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬.
Ferit ekmeği yedi.
Bu cümlede “Ferit neyi yedi?” sorusunu mutlaka
sorarız, yani fiil mef’ûl istemektedir.
‫ﺿَﺮَبَ ﺧَﺎِﻟﺪٌ اﻟْﻮََﻟ َﺪ‬.
Halit çocuğu dövdü.
Bu cümlede de “Halit kimi dövdü?” sorusunu
sorarız. Halid'in yaptığı iş başkasıyla alakalı olup
onlara geçmektedir.
Lâzım fiil ise; fâiliyle yetinip mef’ûl almayan
fiildir. Fiilin yaptığı iş kendisinde kalıp başkasını
etkilemez. Türkçe karşılığı geçişsiz fiildir.
ٌ‫ﺟَﻠَﺲَ ﺧَﺎﻟِﺪ‬. Halit oturdu.
َ‫ﺎﻟِﺪٌدَﺧَﻞَ ﺧ‬. Halit girdi.
Bu cümlelerde mefulü gerektiren neyi, neye ve
kimi, kime gibi soru akla gelmemektedir. Yani
mef’ûle gerek yoktur. Bu konuyu şu şekilde de
ifade edebiliriz:
KAİDE: Arapça’da fiiller mef’ûllerine göre çeşitli
kısımlara ayrılırlar:
a) Hiç mef’ûl almayan fiiller: Yukarıda işlediğimiz
gibi fâiliyle yetinip mef’ûl almayan “Lâzım fiiller”
bu grubtandır.
b) Mef’ûlünü harf-i cerle alan fiiler: Bazı fiiller
beraberlerindeki (kendine ait) harf-i cerle birlikte
tek bir mana ifade ederler. Artık yanındaki harf-i
cer aslî manasında tercüme edilmez. Dikkat
edilmesi gereken nokta; bu harf-i cerlerin fâilin
başında değil, mef’ûlün başında geldiğini
unutmamaktır. Söz konusu bu fiiller mef’ûllerini
aşağıdaki harf-i cerlerden biri ile alabilirler:
‫ب‬
ِ
‫ل‬
ِ
‫ﻋَﻠَﻰ‬
ْ‫ﻋﻦ‬
َ
‫ﻓِﻲ‬
‫إِﻟَﻰ‬
ْ‫ِﻣﻦ‬
Örnek:
ْ‫ﻋﻦ‬
َ َ‫ﺑَﺤَﺚ‬
aradı, araştırdı
‫ﺑَﺤَﺚَ ﻋَﻠِﻲﱞ ﻋَﻦِ اﻟْﺤَﻘِﯿﺒَﺔِ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠ ﱢ‬.
‫ﻒ‬
Ali çantayı sınıfta araştırdı.
‫ل‬
ِ َ‫ﻗﺎَل‬
(Birine) dedi, söyledi
‫ل‬
ِ ‫ﻗﺎَلَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻟِﻠﺮﱠﺳُﻮ‬:
Allah peygamber’e dedi:
‫ن‬
ِ ‫ﻗﺎَلَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻓِﻲ اﻟْﻘُﺮْآ‬:
Allah Kur’ân’da (şöyle) dedi (buyurdu)[2]:
c) Mef’ûlünü harf-i cersiz alan fiiller: Yukarıda
örneklerini gördüğümüz müteaddî fiiller bu
grubtandır. Harf-i cere ihtiyaç olmaksızın direk
mefullerine bağlanırlar. İlerdeki konularda
göreceğimiz gibi bazı fiiller yine harf-i cere ihtiyaç
olmaksızın iki ya da üç mef’ûl alarak da tam bir
cümle oluştururlar:
‫وَﺟَﺪَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنُ اﻟْﻌِﻠْﻢَ ﻧَﺎﻓِﻌًﺎ‬.
İnsan ilmi faydalı buldu.
F Şu bilgiyi akılda tutmamız bundan sonraki
konular için zorunludur:
Üstün harekeye fetha, böyle harekelenmiş
kelimeye mansûb, bu duruma da nasb hali deriz.
Ötre harekeye zamme, böyle harekeli kelimeye
merfû veya mazmûm, bu duruma da ref hali deriz.
Esre harekeye kesre, böyle harekeli kelimeye
mecrûr veya meksur, bu duruma da cer hali deriz.
Aynı şekilde tutarlı işarete de cezm, böyle harekeli
kelimeye de meczûm deriz.
MÜZEKKER - MÜENNES
Müzekker; canlı ya da cansız varlıkların erkek
olanını gösteren isimdir. Türkçe’dekinin aksine
Arapça’da cansız varlıklar da müzekker ya da
müennes kabul edilmektedir. Müzekker ismin
herhangi ayırıcı bir harfi yoktur:
ٌ‫أَب‬
baba
ُ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬ‬
öğrenci
ٌ‫َرﺟُﻞ‬
adam
ُ‫َاﻟْﺤِﺼَﺎن‬
at
ُ‫اَﻟْﻜِﺘَﺎب‬
kitap
ٌ‫ﺑَﺎب‬
kapı
ٌ‫ﺧﺎَﻟِﺪ‬
Halit
‫ِﻗﻂﱞ‬
kedi
ُ‫َاﻟْﻤُﺆْ ِﻣﻦ‬
mü’min (erkek)
Müennes; canlı ya da cansız varlıkların dişi olanını
gösterir.
İsimlerde müenneslik alâmetleri üçtür:
a) Tâ-i te’nis ya da tâ-i merbûta (Bitişik, yuvarlak
tâ) ‫ة‬: En çok kullanılan müenneslik alâmetidir.
ُ‫اَﻟﺼﱡﻮرَة‬
resim
ُ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِ َﺬة‬
kız öğrenci
ُ‫اَﻟْﻤَﺮَْأة‬
kadın
ُ‫ﻓﺎَﻃِ َﻤﺔ‬
Fâtıma
ٌ‫ﻓﺎَﺋِ َﺪة‬
fayda
ٌ‫ﻧَﺎﻓِ َﺬة‬
pencere
ُ‫ﺸﺔ‬
َ ِ‫ﻋﺎَﺋ‬
Ayşe
ٌ‫ِﻗﻄﱠﺔ‬
kedi (dişi)
ُ‫َاﻟْﻤُﺆْﻣِ َﻨﺔ‬
mü’min (kadın)
Cümlede fiil ile fâil arasındaki uygunluk gibi
müzekker müennes uygunluğu istenilen
durumlarda sıfatlar müzekker halden aşağıdaki
örneklerde görüldüğü gibi müennese çevrilir[3]:
ٌ‫ﻧَﻈﯿِﻒٌ ث ﻧَﻈ ِﯿ َﻔﺔ‬
temiz
ٌ‫ﺟَﻤﯿِﻞٌ ث ﺟَﻤﯿَِﻠﺔ‬
güzel
ٌ‫ﻛَﺒﯿِﺮٌ ث ﻛَﺒﯿِ َﺮة‬
büyük
ٌ‫ﻣُﺴْﻠِﻢٌ ث ﻣُﺴْﻠِ َﻤﺔ‬
müslüman
ٌ‫ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪٌ ث ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪَة‬
çalışkan
ٌ‫ﻄﺔ‬
َ ِ‫ﻧَﺸﯿِﻂٌ ث ﻧَﺸﯿ‬
neşeli, dinç
b) Elif-i Memdûde (Uzun elif): (‫ )ءا‬Bu elifle biten
isimlerin müennes olması için eliften sonra gelen
hemzenin kelimenin kök harflerinden olmaması
gerekir[4]. Bu tür müennes isimler genelde sıfat
anlamı taşıyan isimlerdir[5], elif ve hemze de
ekleme harflerdir.
ُ‫أَﺣْﻤَﺮُ ث ﺣَﻤْﺮَاء‬
kırmızı
ُ‫أَﺳْﻤَﺮُ ث ﺳَﻤْﺮَاء‬
esmer
ُ‫ﺧﻀْﺮَاء‬
َ ‫أَﺧْﻀَﺮُ ث‬
yeşil
‫أَﺑْﯿَﺾُ ث ﺑَﯿْﻀﺎَ ُء‬
beyaz
ُ‫ﺳﻮْدَاء‬
َ ‫أَﺳْﻮَدُ ث‬
siyah
ُ‫ﺻﻔْﺮَاء‬
َ ‫أَﺻْﻔَﺮُ ث‬
sarı
ُ‫ﻋﺮْﺟَﺎء‬
َ ‫أَﻋْﺮَجُ ث‬
topal
ُ‫ﺷﻘْﺮَاء‬
َ
sarışın
ُ‫اَﻟﺼﱠﺤْﺮَاء‬
çöl
c) Elif-i Maksûre (Kısa elif): (‫ )ى‬İsimlerin sonunda
noktasız ‫ ى‬şeklinde yazılan ve kendisinden önceki
harf fethalı olduğu için elif olarak okunan bu harf o
ismin müennes olduğunu gösterir[6].
‫ﻰ‬
َ ‫ﺳَﻠْﻤ‬
Selma
ْ‫ﺒَﺮُ ث ﻛُﺒْﺮَىَأﻛ‬
daha büyük
‫ﻰ‬
َ ‫ﻟَﯿْﻠ‬
Leyla
‫أَﺻْﻐَﺮُ ث ﺻُﻐْﺮَى‬
daha küçük
‫ﻰ‬
َ ‫ﺣُﺒْﻠ‬
hamile
‫ﻋَﻄْﺸﺎَنُ ث ﻋَﻄْﺸَﻰ‬
Susuz
* Bu üç te’nis (müennes) alâmeti olmadan da
müennes olan isimler vardır. Bunlar:
1-Kadınlara ait özel isimler:
ُ‫ﺳُﻌَﺎد‬
Suad
ُ‫ھِﻨْﺪ‬
Hint
ُ‫زَﯾْ َﻨﺐ‬
Zeynep
ُ‫ﻣَﺮْ َﯾﻢ‬
Meryem
2-Dişi varlıklara delâlet eden isimler:
ٌ‫أُﺧْﺖ‬
kızkardeş
‫أُمﱞ‬
anne
3-Vücudun çift organlarının isimleri:
ٌ‫أُذُن‬
kulak
ٌ‫ﻋَﯿْﻦ‬
göz
ٌ‫ِرﺟْﻞ‬
ayak
4-Ülke, şehir ve kabile isimleri:
ُ‫ﻣِﺼْﺮ‬
Mısır
ُ‫اَﻟﺸﺎﱠم‬
Şam
ُ‫ﻏَﻄَﻔَﺎن‬
Gatafan kabilesi
5-Rüzgar ve çeşitli ateş isimleri:
ٌ‫ﺳَﻌﯿِﺮ‬
kuvvetli ateş
ٌ‫ﻧﺎَر‬
ateş
ٌ‫دَﺑﻮُر‬
batı rüzgarı
6-Canlı fakat akıl sahibi olmayan topluluk isimleri:
ٌ‫إِ ِﺑﻞ‬
develer
ٌ‫ﻏَ َﻨﻢ‬
koyun, keçiler
ٌ‫ﺣَﻤَﺎم‬
güvercinler
* Bunların dışında müennes olduklarını duyarak
veya sözlüklere bakmak suretiyle öğrendiğimiz
bazı kelimeler vardır ki bunlara semâî müennes
(işitmek suretiyle müennes olduğu bilinen) denir.
Örnek:
ٌ‫رُوح‬
ruh
ُ‫َاﻟْﺄَرْض‬
yer
ٌ‫ﻧَﻔْﺲ‬
can
ٌ‫داَر‬
ev, yurt
ُ‫اَﻟﺸﱠﻤْﺲ‬
güneş
Konuyla İlgili Cümle Örnekleri:
ُ‫ﺖ اﻟﺸﱠﻤْﺲ‬
ِ َ‫ﻃَﻠَﻌ‬.
Güneş doğdu.
‫ن‬
َ ‫ﻗَﺮَأَتِ اﻟْﻤُﺆْﻣِ َﻨﺔُ اﻟْﻘُﺮْآ‬.
Mü’min (kadın) Kur’ân okudu.
‫ﺐ‬
َ ‫ﺟ‬
ِ ‫ﻋَﻤِﻠَﺖِ اﻟْﻤُﺠْﺘَﮭِﺪَةُ اﻟْﻮَا‬.
Çalışkan (kadın) ödevi yaptı.
‫ﺐ‬
َ ‫ﺟ‬
ِ َ‫ﻋَﻤِﻞَ اﻟْﻤُﺠْﺘَﮭِﺪُ اﻟْﻮا‬.
Çalışkan (erkek) ödevi yaptı.
‫ﺳَﻤِﻊَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ اﻟْﺠَﺮَسَ وَ دَﺧَﻞَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ َﺔ‬.
Öğrenci zili duydu ve sınıfa girdi.
‫ﺳَﻤِﻌَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِ َﺬةُ اﻟْﺠَﺮَسَ وَ دَﺧَﻠَﺖِ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَ َﺔ‬.
(Kız) öğrenci zili duydu ve sınıfa girdi.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? GENEL DEĞERLENDİRME
ALIŞTIRMALARI ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere defterinize
yazınız ve ezberleyiniz.
‫ﺛُﻢﱠ‬
sonra
ُ‫اَﻟﺴﱠﻤَﻚ‬
balık
‫ﺧ َﺬ‬
َ ‫َأ‬
aldı
ُ‫اَﻟْﻌُﻤْ َﺮة‬
umre
ُ‫اَﻟْﻤَﻨْ ِﺰل‬
ev
‫ج‬
َ ‫ﺧَ َﺮ‬
çıktı
ُ‫اَﻟْﺒَﯿْﺾ‬
yumurta
ُ‫اَﻟْﻌَ َﻤﻞ‬
iş
‫ﻦ‬
َ َ‫ﺳَﻜ‬
oturdu, yerleşti
ُ‫اَﻟْﺨﺎَ ِدم‬
hizmetçi
ُ‫ﺳﺔ‬
َ َ‫اَﻟﺪﱢرا‬
eğitim
‫ﻀ َﺮ‬
َ ‫ﺣ‬
َ
geldi
ُ‫اَﻟﺴﱠﯿﱢﺪ‬
bay, efendi,
ُ‫اَﻟْﻤَﻄَﺎر‬
hava alanı
‫ﺐ‬
َ ‫ﻀ‬
ِ ‫ﻏ‬
َ
kızdı
ُ‫اَﻟﺴﱠﯿﱢ َﺪة‬
hanım
ُ‫َاﻟْﺈِﻓْﻄَﺎر‬
iftar
‫ﺲ‬
َ َ‫ﺟَﻠ‬
oturdu
ُ‫اَﻟْ َﻤﺼْﻨَﻊ‬
fabrika
ُ‫اَﻟﺴﱠ َﻔﺮ‬
yolculuk
‫ﻞ‬
َ‫ﺻ‬
َ َ‫و‬
vardı, ulaştı
ُ‫اَﻟْﻤَﻜْﺘَ َﺒﺔ‬
kütüphane
ُ‫اَﻟﺴﱡﻮق‬
çarşı
‫ﻂ‬
َ َ‫ﺳﻘ‬
َ
düştü
ُ‫اَﻟْﻤُﮭَﻨْ ِﺪس‬
mühendis
ُ‫اَﻟْﻌَﺼﯿِﺮ‬
meyve suyu
‫ل‬
َ ‫ﻧَ َﺰ‬
indi
ُ‫اَﻟْﻌُﻄَْﻠﺔ‬
tatil
ُ‫اَﻟْﻔﺎَﻛِ َﮭﺔ‬
meyve
‫ﻞ‬
َ‫ﺧ‬
َ ‫َد‬
girdi
ُ‫اَﻟْﻐُﺮْ َﻓﺔ‬
oda
ُ‫اَﻟْﺤَﺎﻓَِﻠﺔ‬
otobüs
‫َرﺟَ َﻊ‬
döndü
ُ‫َاﻟْﻌﺎَﺋَِﻠﺔ‬
aile
‫ﻀ َﺮ‬
َ ْ‫أَﺣ‬
getirdi
ُ‫اَﻟﺸﱠﻘﱠﺔ‬
apartman dairesi
ُ‫ﺳﺔ‬
َ َ‫اَﻟْﻤَﺪْر‬
okul
ُ‫اَﻟﻨﺎﱠﻓِ َﺬة‬
pencere
‫ﻞ‬
َ ِ‫ﻋَﻤ‬
yaptı, işledi, çalıştı
ُ‫َاﻟْﺤَﺪ ِﯾ َﻘﺔ‬
bahçe
ُ‫اَﻟﺼﱠﻼَة‬
namaz
‫ل‬
َ ‫ﺳَﺄ‬
َ
sordu
ُ‫َاﻟْﺄَرْض‬
yer, yeryüzü
ُ‫َاﻟَْﺄوْﻻَد‬
çocuklar
‫ﻈ َﺮ‬
َ َ‫ﻧ‬
baktı
ُ‫اَﻟﺴﱡﻌُﻮدِﯾﱠﺔ‬
Suud(i Arabistan)
ُ‫ﺣﺔ‬
َ ‫اَﻟْﺎِﺳْﺘِﺮَا‬
dinlenme, dinlenmek (masdar)
ِ َ‫ﺻَﺒﺎَﺣﺎً–ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﺒﺎ‬
‫ح‬
sabahleyin, sabah
ُ‫َاﻟْﻔَﻄﻮُر‬
kahvaltı
‫ﻇُﮭْﺮاً–ﻓﻲِ اﻟﻈﱡﮭْ ِﺮ‬
öğlenleyin, öğle
ُ‫اﻟْﻐَﺪاَء‬
öğle yemeği
‫ﻋَﺼْﺮاً–ﻓﻲِ اﻟْ َﻌﺼْ ِﺮ‬
ikindi vakti, ikindi
ُ‫اﻟْﻌَﺸَﺎء‬
akşam yemeği
‫ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴَﺎ ِء‬- ً‫ﻣَﺴﺎَء‬
akşamleyin, akşam
ُ‫َاﻟْﻘِﺮَاءَة‬
okuma, okumak
ِ ْ‫ﻓﻲِ اﻟﻠﱠﯿ‬- ً‫ﻟَﯿْﻼ‬
‫ﻞ‬
geceleyin, gece
ُ‫اَﻟْﻤُﺪﯾِﺮ‬
müdür
ُ‫اَﻟﺰﱡﻗَﺎق‬
sokak
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize
yazınız.
‫ﺧَﺮَجَ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠ ﱢ‬.
‫ﻒ‬
Müdür sınıftan çıktı.
‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Dersi bahçede okudum.
‫ﺦ ﺻَﺒﺎَﺣًﺎ‬
ِ َ‫أَﺣْﻤَﺪُ ﻋَﻤِﻞَ اﻟﺸﺎﱠيَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Ahmet sabahleyin mutfakta çay yaptı.
‫ذَھَﺒَﺖِ اﻟْﻌﺎَﺋِﻠَﺔُ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪﯾﻘَﺔِ ﻣَﺴﺎَ ًء‬.
Aile akşamleyin bahçeye gitti.
‫ﺖا‬
ِ َ‫ﻟْﻌﺎَﺋِﻠَﺔُ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ ﻟَﯿْﻼًﺟَﻠَﺴ‬.
Aile geceleyin bahçede oturdu.
‫ﺦ‬
ِ َ‫اَﻟْﺄُمﱡ ﻋَﻤِﻠَﺖِ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Anne mutfakta yemek yaptı.
‫ن‬
ِ َ‫ﻧَﺰَلَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻋَﻦِ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
Ahmet attan indi.
‫ﻏَﻀِﺐَ اﻟﺴﱠﯿﱢﺪُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺨﺎَدِ ِم‬.
Bey hizmetçiye kızdı.
‫ض‬
ِ ْ‫ﺳَﻘَﻂَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَر‬.
Çocuk yere düştü.
‫ﻼ‬
ً ْ‫وَﺻَﻞَ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ ﺑِﺎﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻟَﯿ‬.
Müdür geceleyin eve arabayla gitti.
‫ﺳَﻜَﻨَﺖْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﻓﻲِ ﺷَﻘﱠ ٍﺔ‬.
Aişe bir dairede oturdu.
ُ‫ب ﻣ‬
َ ِ‫ﺖﺷَﺮ‬
ِ ْ‫ﺤَﻤﱠﺪٌ ﻋَﺼِﯿﺮاً ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻄْ َﻌﻢِ ﺛُﻢﱠ ذَھَﺐَ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Muhammed lokantada meyve suyu içti sonra eve
gitti.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ﺛُﻢﱠ رَﺟَﻌُﻮا إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Çarşıya gittiler sonra eve döndüler.
‫ﺐ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَ َة‬
َ ِ‫ذَھَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ ﺛُﻢﱠ رَﻛ‬.
Ahmet hava alanına gitti sonra uçağa bindi.
3. Aşağıdaki soru kelimelerinden oluşmuş harf-i
cerli cümleleri ikişer kere yazınız.
‫ﻣَﻦْ ﻗَﺮَأَ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ؟‬
Kim kütüphanede bir kitap okudu?
‫ﺖ؟‬
ِ ْ‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻠَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬
Fatıma evde ne yaptı?
‫ﺐ‬
َ ‫ﺟ‬
ِ َ‫ﺖ اﻟْﻮا‬
ِ َ‫ﻋَﻤِﻠ‬.
Ödev yaptı.
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ ؟‬
Niçin mescide gittin?
‫ﻼ ِة‬
َ ‫ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻟِﻠﺼﱠ‬.
Mescide namaz için gittim.
‫ﺑِﻤﺎَذاَ ﻟَﻌِﺐَ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ ؟‬
Öğrenciler neyle oynadı?
‫ﻟَﻌِﺐَ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ ﺑِﺎﻟْﻜُ َﺮ ِة‬.
Öğrenciler topla oynadı.
‫ﺟَﻠَﺴْﺘُﻢْ )ﻋَﻼَمَ(ﻋَﻠَﻰ ﻣﺎَذَا‬.
Ne üzerine oturdunuz?
‫ﺳﻲﱢ‬
ِ َ‫ﺟَﻠَﺴْﻨﺎَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜَﺮا‬.
Sandalyeler üzerine oturduk. (Sandalyelere
oturduk)
‫ﻋﻦْ ﻣﺎَذَا‬
َ (‫ﺳَﺄَﻟْﺘُﻢْ ؟ )ﻋَﻢﱠ‬
Ne (hakkında) sordunuz?
‫ﺾ‬
ِ ‫ﺳَﺄَﻟْﻨﺎَ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﺮِﯾ‬.
Hasta hakkında sorduk.
‫ﺳﺄَﻟْﺘُﻢْ ؟‬
َ ْ‫ﻋَﻤﱠﻦ‬
Kim (hakkında) sordunuz?
‫أَﯾْﻦَ ﺟَﻠَﺴْﺘُﻢْ ؟‬
Nerede oturdunuz?
‫ﺟَﻠَﺴْﻨﺎَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ‬.
Sınıfta oturduk.
ْ ‫ﻣِﻦْ ( ِﻣﻤﱠ‬+ ْ‫أَﺧَﺬْتِ رِﺳﺎَﻟَﺔً ؟ )ﻣَﻦ‬
‫ﻦ‬
Kimden bir mektup aldın?
‫ﻣِﻦْ أﯾْﻦَ ﺣَﻀَﺮْﺗُﻦﱠ ؟‬
Nereden geldiniz?
‫إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ذَھَﺒْﺖِ ﻓﻲِ اﻟْﻌُﻄْﻠَ ِﺔ ؟‬
Tatilde nereye gittin?
‫إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ذَھَﺒْﺘُﻦﱠ ؟‬
Nereye gittiniz?
‫ق؟‬
ِ ‫أَ ذَھَﺒْﺘُﻦﱠ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡ‬
Çarşıya mı gittiniz? (Çarşıya gittiniz mi?)
‫ق‬
ِ ‫ ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡ‬، ْ‫ ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, çarşıya gittik.
‫ﻛَﯿْﻒَ ذَھَﺒْﺘُﻦﱠ ؟‬
Nasıl gittiniz?
‫ذَھَﺒْﻨﺎَ ﺑِﺎﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَ ِة‬.
Arabayla gittik.
‫ق؟‬
ِ ‫ﻣَﺘَﻰ رَﺟَﻌْﺘُﻤﺎَ ﻣِﻦَ اﻟﺴﻮﱡ‬
(İkiniz) çarşıdan ne zaman döndünüz?
‫رَﺟَﻌْﻨﺎَ ﻣَﺴﺎَ ًء‬.
Akşamleyin döndük.
‫ھَﻞْ ﺟَﻠَﺲَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻓﻲِ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ؟‬
Ahmet odada mı oturdu?
‫ ﺟَﻠَﺲَ ﻓﻲِ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ‬، ْ‫ ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet odada oturdu.
‫ﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ‬
ِ ‫ ﻣﺎَ ﺟَﻠَﺲَ ﻓ‬، َ‫ ﻻ‬.
Hayır odada oturmadı.
‫ﻣَﻦْ ﻧَﺰَلَ ﻣِﻦَ اﻟﺴﯿﺎﱠرَ ِة ؟‬
Arabadan kim indi?
‫اَﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ ﻧَﺰَلَ ﻣِﻦَ اﻟﺴﯿﺎﱠ َر ِة‬.
Arabadan müdür indi.
‫ض؟‬
ِ َ‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ إِﻟَﻰ اﻟﺮﱢﯾﺎ‬
Ahmet neden Riyad'a gitti?
‫ﺣْﻤَﺪُ إِﻟَﻰ اﻟﺮﱢﯾﺎَضِ ﻟِﻠﺪﱢراَﺳَﺔِذَھَﺐَ َأ‬.
Ahmet eğitim için Riyad’a gitti.
‫ﻣِﻦْ أﯾْﻦَ ﺣَﻀَﺮَ اﻟَْﺄوْﻻَدُ ؟‬
Çocuklar nereden geldi?
‫ﺣَﻀَﺮَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣِﻦَ اﻟْﻤﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Çocuklar okuldan geldi.
‫ﺑِ َﻢ ﻛَﺘَﺒْﺖَ اﻟﺪﱠرْسَ ؟ ﻛَﺘَﺒْﺖُ ﺑِﺎﻟْﻘَﻠَ ِﻢ‬.
Dersi neyle yazdın? Kalemle yazdım.
‫ﺟَﻠَﺲَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ ؟ )ﻋَﻼَمَ(ﻋَﻠَﻰ ﻣﺎَذَا‬
Öğrenciler ne üzerine oturdular?
‫ﺳﻲﱢ‬
ِ َ‫ﺟَﻠَﺲَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜَﺮا‬.
Öğrenciler sandalyeler üzerine oturdular.
‫ت‬
َ ْ‫ﻀﺮ‬
َ ْ‫[ﻟِﻤَﻦْ أَﺣ‬7] ‫اﻟْﻘَﻠَﻢَ ؟‬
Kalemi kimin için getirdin?
‫س‬
ِ ِ‫أَﺣْﻀَﺮْتُ اﻟْﻘَﻠَﻢَ ﻟِﻠْﻤُﮭَﻨْﺪ‬.
Kalemi mühendis için getirdim.
‫ق؟‬
ِ ‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒﻮُا إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮ‬
Niçin çarşıya gittiler ?
‫ﻟِﻤﺎَذاَ رَﺟَﻌﻮُا ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺤَﻄﱠﺔِ؟‬
Niçin istasyondan döndüler?
‫ﻦ‬
َ ِ‫اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔِ ؟ ﻟِﻤﺎَذاَ ﻧَﺰَﻟﻮُا ﻣ‬
Niçin otobüsten indiler?
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻧَﻈَﺮوُا ﻣِﻦَ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَةِ ؟‬
Niçin pencereden baktılar?
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﺧَﺮَﺟﻮُا ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱢ ؟‬
Niçin sınıftan çıktılar ?
‫‪4. Aşağıdaki Arapça cümleleri tercüme ediniz.‬‬
‫)‪(Cevap için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻻ‬
‫‪.‬ﻣﺎَ ﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟْﻤﺎَءَ ‪َ ,‬‬
‫ﺖ اﻟْﻤَﺎءَ ؟‬
‫أَ ﺷَﺮِﺑْ َ‬
‫ب‬
‫‪.‬دَﺧَﻞَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﺎ ِ‬
‫ﻣَﻦْ دَﺧَﻞَ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﺎبِ ؟‬
‫‪.‬أَﻛَﻠْﻨﺎَ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ ﺻَﺒﺎَﺣًﺎ‬
‫ﻣَﺘَﻰ أَﻛَﻠْﺘُﻢُ اﻟْﺨُﺒْﺰَ ؟‬
‫ﻣَﻦْ ﺧَﺮَﺟَﺖْ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
‫ب‬
‫‪.‬ﺧَﺮَﺟْﺖُ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﺎ ِ‬
‫‪.‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣَﺴﺎَءً ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ‬
‫ﻣَﺘَﻰ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ؟‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺐَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪرَﺳَ ِﺔ‬
‫ﺖ‬
‫‪.‬وَﺟَﺪْتُ ﻗَﻠَﻤﺎً ﻓﻲِ اﻟْﺒَﯿْ ِ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ِﻟﻠْﻘِﺮاَﺋَ ِﺔ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَ ِﺔ ؟‬
‫‪.‬ﻟِﻠْﻌَﻤَﻞِ ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْ َﻤﺼْﻨَ ِﻊ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْ َﻤﺼْﻨَ ِﻊ ؟‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻨْﺰِلِ ِﻟﻠْﺈِﻓْﻄَﺎ ِر‬
‫ل؟‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻨْﺰِ ِ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻟِ ْﻠﺈِﺳْﺘِﺮاَﺣَ ِﺔ‬
‫ﺖ؟‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْ ِ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ ﻟِﻠﺴﱠ َﻔ ِﺮ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ ؟‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻟِﻠﺪﱢراَﺳَ ِﺔ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻌُﻮدِﯾﱠﺔِ ﻟِﻠْﻌُﻤْ َﺮ ِة‬
‫ﺤﺞﱢ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻌُﻮدِﯾﱠﺔِ ِﻟﻠْ َ‬
‫‪5. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya çeviriniz.‬‬
‫)‪(Cevap için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪1. Kitabı kütüphanede okuduk.‬‬
‫‪2. Kız ata bindi.‬‬
‫‪3. Sabahleyin bahçeye gittik.‬‬
‫?‪4. Eve kim geldi‬‬
‫?‪5. Okula gittiniz mi‬‬
‫‪6. Hayır okula gitmedim.‬‬
7. Evden ne zaman geldiniz?
8. Akşamleyin geldik.
9. At bahçeye girdi.
10. Kısrağa bindin mi?
11. Hayır kısrağa binmedim.
12. Okula pencereden kim girdi?
13. Kısrağa kim bindi?
14. Kısrağa ben bindim.
15. Kız kalemle ders yazdı.
16. Bahçeden kim çıktı?
17. Kadın çıktı.
18. Kapıyı kim açtı?
19. Kapıyı adam açtı.
20. Okula kim gitti?
21. Okula biz gittik.
22. Ne zaman geldiniz?
23. İkindide geldik.
24. Kalemle yazdık.
25. Kalemi sokakta kim buldu?
26. Çocuk okula gitti.
27. Kadınlar okuldan çıktı.
28. Adamlar bahçeden çıktı.
29. Fatma ata bindi.
30. Kız eve gitti.
31. Talebeler okulda ders yazdılar.
32. Sokakta atı buldu.
33. Okuldan ne zaman çıktınız?
34. At suyu sabah içti.
35. Suyu içtiniz mi?
36. Hayır, suyu içmedik.
37. Çarşıya çıkmadık.
6. Yukarıda verilen kelimeler yardımıyla aşağıdaki
cümlelerin tercümelerini kapatarak önce
Arapça’dan Türkçe’ye sonra Türkçe’den
Arapça’ya çeviriniz.
‫ﺾ‬
َ ْ‫ ﻣﺎَذاَ أَﻛَﻠْﺖَ ﻓﻲِ اﻟْﻔَﻄﻮُرِ ؟ أَﻛَﻠْﺖُ اﻟْﺒَﯿ‬.
Kahvaltıda ne yedin? Yumurta yedim.
‫ﻚ‬
َ َ‫ ﻣﺎَذاَ أَﻛَﻠْﺖِ ﻓﻲِ اﻟْﻐَﺪاَءِ ؟ أَﻛَﻠْﺖُ اﻟﺴﱠﻤ‬.
Öğle yemeğinde ne yedin? Balık yedim.
‫ ﻣﺎَذاَ ﺷَﺮِﺑْﺖِ ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺸﺎَءِ ؟ ﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟْﻌَﺼﯿِ َﺮ‬.
Akşam yemeğinde ne içtin? Meyve suyu içtim.
‫ﻞ‬
ِ ْ‫ ﻣَﺘَﻰ أَﻛَﻠْﺖِ اﻟْﻔﺎَﻛِﮭَﺔَ ؟ أَﻛَﻠْﺖُ اﻟْﻔﺎَﻛِﮭَﺔَ ﻓﻲِ اﻟﻠﱠﯿ‬.
Meyveyi ne zaman yedin? Meyveyi gece yedim.
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﺧَﺮَﺟْﺘُﻢْ ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱢ ؟‬
Niçin sınıftan çıktınız?
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻧَﺰَﻟﻮُا ﻣِﻦَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ ِﺔ ؟‬
Niçin otobüsten indiler?
‫ﻈَﺮُوا ﻣِﻦَ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَ ِة ؟ﻟِﻤﺎَذاَ َﻧ‬
Niçin pencereden baktılar?
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] (َ‫ )ھَﺬا‬bu. Harf-i cerden sonra da gelse son
harekesi hiç değişmeyen (mebni) işaret ismidir.
İsimlerden önce gelir. Müzekker için َ‫ ھَﺬا‬müennes
için ‫ ھَﺬِ ِه‬gelir. Önüne geldiği kelimenin son
harfinin harekesine tesir etmez. Bazı harfler
kendilerinden sonra med harfi olan elif
bulunmadığı halde sanki elif varmış gibi uzatılarak
okunur. Örnek: (َ‫ھَﺬا‬-ِ‫( )ھَﺬِه‬hâzâ-hâzihî) bu, (َ‫)ذَﻟِﻚ‬
(zâlike)o, (‫( )ﻟَﻜِﻦﱠ‬lâkinne) fakat, (ُ‫()اَﻟﺮﱠﺣْﻤَﻦ‬erRahmânu) Rahmân.
[2] Burada görüldüğü gibi (َ‫ )ﻗﺎَل‬fiili birine bir
şeyi söylemek manasında kullanıldığı zaman
mef’ûlünün başına (ِ‫ )ل‬harf-i cerini alır. Normal
kullanımda buna gerek yoktur. Ayrıca fiille birlikte
kullanılan harf-i cer değiştiği zaman mananın da
değiştiği durumlar da vardır. Örneğin (‫)رَﻏِﺐَ ﻓِﻲ‬
istemek, arzu etmek manasına geldiği halde ( َ‫رَﻏِﺐ‬
ْ‫ﻋ‬
‫ﻦ‬
َ ) yüz çevirmek manasına gelir. (ْ‫)ﺖُ ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻔَﺮِرَﻏِﺒ‬
Yolculuğu istedim. (ِ‫ )رَﻏِﺒﻮُا ﻋَﻦِ اﻟﻠﱠﮫ‬Allah’a yüz
çevirdiler gibi. İlerleyen konularda buna işaret
edileceğinden endişe edilmemelidir.
[3] Yuvarlak tâ önceki harfe bitişmeden tek
başına yazıldığında ‫ ة‬şeklinde, kendisinden önceki
harfe bitişik ise ‫ةل‬şeklinde yazılır. Günlük
konuşmada tâ-i merbutanın yer aldığı kelimenin
sonunda durulunca, Kur’ân’daki duraklarda olduğu
gibi tâ okunmaz, ‫ ﺟَﻤﯿِﻠَﮫ‬şeklinde telaffuz edilir.
Ayrıca örneklerde görüldüğü gibi bir kelimenin
müennesi belirtilmek istendiğinde kısaca ‫ ث‬işareti
konulur.
[4] Örneğin (ٌ‫( )اِﺑْﺘِﺪاَء‬başlangıç) kelimesinde hemze
(َ‫( )ﺑَﺪَأ‬başladı) fiilinin kök harfidir. Bu sebeple
kelime müennes değildir. Ayrıca kelimenin (ُ‫)ﻓُﻌَﻼَء‬
vezninde bir müzekker çoğul olmaması gerekir.
Örneğin (ُ‫()ﺷُﻌَﺮاَء‬şairler) kelimesi (ٌ‫()ﺷﺎَﻋِﺮ‬şair)
müzekker isminin çoğulu olduğundan müennes
sayılmaz.
[5] Sonu elif-i memdûde ile biten bu isimler gayr-i
münsariftir. Gayr-i münsarif kelimeler başına harfi tarif gelmesi ve isim tamlamasından tamlanan
(muzaf) olması hariç sonuna kesre ve tenvin
almayan isimlerdir. Gayr-i münsarifler kesre yerine
fetha ile mecrûr olur. Tenvin yerine tenvinsiz
hareke durumunu alırlar. Bilindiği gibi başına harfi tarif almayan kelime nekre kabul edilir. ( َ‫ذَھَﺒْﺖُ ﻣَﻊ‬
‫( )َأﺣْﻤَ َﺪ‬Ahmed ile gittim) gibi. Ayrıntılı bilgi ve
örnekler ilerideki konularda işlenecektir.
[6] Sonunda elif-i maksûre bulunan isimler de
gayr-i munsariftir. Elif-i maksûreyle biten ismin
ref (ötre) olması gerektiği durumlarda sondaki
yâ’nın harekesine dokunulmaz, “damme takdir
edilir” denir. Nasb (üstün) ve cer (esre) hallerinde
de “fetha takdir edilir” denir.
[7] (َ‫( )أَﺣْﻀَﺮ‬getirdi) fiili dört harfli bir fiildir.
Aynen üç harfli mâzî fiil gibi çekilir.
Dinlemek için Tıklayınız :
ZAMİRLER
Zamirler ismin yerini tutan mebnî kelimelerdir.
Mebnî; hiçbir halde son harfinin harekesi
değişmeyen, hep aynı kalan kelime demektir. Yani
zamirler fâil olduklarında son harekeleri zamme
(ötre) olmaz. Aynı şekilde mef’ûl durumunda
olması halinde sonu fetha (üstün) veya harf-i
cerden sonra geldiklerinde sonları esre olmaz,
oldukları halde kalırlar[1].
Zamirler, muttasıl (birleşik), munfasıl (ayrı) ve
müstetir (gizli) olmak üzere üçe ayrılır:
I) MUTTASIL (BİRLEŞİK) ZAMİRLER
Kelimeye bitişik zamire muttasıl zamir denir.
Muttasıl zamir fiile birleştiği gibi isimlerin ve
(harf-i cer gibi) harflerin de sonuna birleşir.
Fiillerin sonuna birleşen şahıs zamirleri o cümlenin
fâili olur. Şimdiye kadar gördüğümüz mâzî fiillere
birleşen zamirler hep fâil muttasıl şahıs
zamirleridir. Örneğin;
‫( ﻛَﺘَﺒْﻨ َﺎ‬Biz yazdık) ve ُ‫( ﻛَﺘَﺒْﺖ‬Ben yazdım) fiilindeki ُ‫ت‬
ve َ‫ ﻧﺎ‬zamirleri fâildir. Halbuki fâilin harekesi merfû
(zamme) hükmündedir. Ancak zamirler mebnî
olduklarından mahallen merfûdurlar (son
harflerinin harekesi mahalleri itibariyle ötre
konumundadır).
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒْﻨﺎَ اﻟﺪﱠر‬
Dersi yazdık.
Mef’ûl Fiil+Fâil
Fiillere birleşen fâil muttasıl zamirler hatırlanacağı
gibi toplu olarak şöyledir:
Cem
Tesniye
Müfred
Müzekker
‫وُا‬
‫َا‬
Gâib
(Onlar)
(O ikisi)
(O)
Müennes
‫ن‬
َْ
‫ﺗَﺎ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫ﺗُﻢ‬
‫ﺗُﻤَﺎ‬
‫ت‬
َ
Muhâtab
(Sizler)
(Siz ikiniz)
(Sen)
Müennes
‫ﺗُﻦﱠ‬
‫ﺗُﻤَﺎ‬
‫ت‬
ِ
Muhâtaba
Müz + Müe
‫ﻧَﺎ‬
‫ﻧَﺎ‬
ُ‫ت‬
Mütekellim
(Bizler)
(İkimiz)
(Ben)
Fiillere birleşen bu fâil zamirler isimlere birleşmez.
Aşağıda söz konusu edeceğimiz zamirler ise hem
isimlerin sonuna hem de mef’ûl zamirler olarak
fiillerin sonuna birleşirler:
a) İsimlerin sonuna birleşen muttasıl zamirler:
İsimlerin sonuna birleşen zamirler, isim tamlaması
[muzâf (tamlanan)-muzâfun ileyh (tamlayan)]
şeklinde o ismin kime ait olduğunu bildirir[2].
Sonuna zamir alan kelime ise artık harf-i tarif
almaz. Çünkü zaten belirli hale gelmiştir. Örnek:
(Senin kalemin)
َ‫ﻗَﻠَﻤُﻚ‬
M. ileyh Muzâf
İsimlerin sonuna eklenen birleşik zamirlerin tablo
halinde gösterimi şu şekildedir:
Çekim Tablosu
Cem
Tesniye
Müfred
Müzekker
ْ‫ﻗََﻠﻤُﮭُﻢ‬
‫ﻗََﻠﻤُﮭُﻤَﺎ‬
ُ‫ﻗََﻠﻤُﮫ‬
Gâib
Onların kalemi
O ikisinin kalemi
Onun kalemi
Müennes
‫ﻗََﻠﻤُﮭُﻦﱠ‬
‫ﻗَﻠَﻤُﮭُﻤَﺎ‬
‫ﻗَﻠَﻤُﮭَﺎ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫ﻗََﻠﻤُﻜُﻢ‬
‫ﻗَﻠَﻤُﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
َ ُ‫ﻗََﻠﻤ‬
Muhâtab
Sizin kaleminiz
İkinizin kalemi
Seninkalemin
Müennes
‫ﻗََﻠﻤُﻜُﻦﱠ‬
‫ﻗَﻠَﻤُﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
ِ ُ‫ﻗََﻠﻤ‬
Muhâtaba
Müz+ Müe
‫ﻗَﻠَﻤُﻨَﺎ‬
‫ﻗَﻠَﻤُﻨَﺎ‬
‫ﻗَﻠَﻤِﻲ‬
Mütekellim
Bizim kalemimiz
İkimizin kalemi
Benim kalemim
Not: Zamirlerin harekesi değişmez fakat zamirden
önceki ismin harekesi fâil mef’ûl vs. oluşuna yani
cümledeki yerine göre hareke alır. Ancak
mütekellim yâ’sı (‫ )ي‬birleşen ismin son harfinin
harekesi her durumda esre olarak harekelenir.
(‫ )ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﻲ‬okulum, (‫ )ﺻَﺪِﯾﻘِﻲ‬arkadaşım gibi.
Cümle Örnekleri:
‫ﺣَﻀَﺮَ وَﻟَﺪُكَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Çocuğun okuldan geldi (fâil).
ُ‫وَﺟَﺪَ أﺣْﻤَﺪُ ﻗَﻠَ َﻤﮫ‬.
Ahmed kalemini buldu (meful).
‫ﻚ‬
َ ‫ﻛَﺘَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ دَرْﺳَﮫُ ِﺑﻘَﻠَ ِﻤ‬.
Ahmed dersini senin kaleminle yazdı (mefulün bih
gayr-i sarih).
‫وَﺿَﻊَ ﻛِﺘﺎَﺑَﮫُ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ‬.
(O) kitabını masaya koydu.
‫ﻓَ َﺘﺤْﻨﺎَ ﺑﺎَ َﺑ ُﮫ‬.
(Onun) kapısını açtık.
‫ﻦ‬
ِ ‫وَھَﺐَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﺣَﯿﺎَﺗَﮫُ ﻟِﻠﺪﱢﯾ‬.
Halit hayatını din için bağışladı.
‫أَﺧَﺬْنَ ﻛُﺘُﺒَﮭُ ﱠ‬.
‫ﻦ‬
Kitaplarını aldılar.
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟﺸﺎﱠىَ ﻣَﻊَ ﺻَﺪﯾِﻘ‬.
Arkadaşımla çay içtim.
‫ﻓَﺘَﺤْﻨﺎَ أَﺑْﻮاَ َﺑﮭُ ْﻢ‬.
Kapılarını açtık.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻗَﺮَأْتُ ﻛُﺘُﺒِﻲ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬.
Evde kitaplarımı okudum.
‫رَﻛِﺒْﺖُ ﺳَﯿﺎﱠرَﺗِﻲ‬.
Arabama bindim.
F Zamirle birleşen isimlerin harf-i cerden sonra
geldikleri takdirde, isimler esre olsa da zamirlerin
harekesinin değişmeyeceği unutulmamalıdır.
Sadece gâiblerdeki (he ‫ ) ه‬li zamirlerin (‫)ه‬
harflerinin harekesi ses uyumundan dolayı esre
olur. Diğeriyle karıştırılmaması için gâibe müennes
olduğu gibi kalır:
Çekim Tablosu
Cem
Tesniye
Müfred
Müzekker
ْ‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮭِﻢ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮭِﻤ َﺎ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِ ِﮫ‬
Gâib
Onların evine
İkisinin evine
Onun evine
Müennes
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮭِﻦﱠ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮭِﻤ َﺎ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮭ َﺎ‬
Gâibe
Müzekker
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﻜُ ْﻢ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
َ ‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْ ِﺘ‬
Muhâtab
Sizin evinize
İkinizin evine
Senin evine
Müennes
‫إِﻟَىﺒَﯿْﺘِﻜُﻦﱠ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
ِ ‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْ ِﺘ‬
Muhâtaba
Müz + Müe
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﻨَﺎ‬
‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﻨَﺎ‬
‫ﻰ‬
ِ ‫إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘ‬
Mütekellim
Bizim evimize
İkimizin evine
Benim evime
Karşılaştırmalı Cümle Örnekleri:
‫ﻚ‬
َ ‫ذَھَﺐَ اﻟْﺠﺎَرُ إِﻟَﻰ ﺑَﯿْ ِﺘ‬.
Komşu senin evine gitti.
‫ذَھَﺐَ اﻟْﺠﺎَرُ إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِ ِﮫ‬.
Komşu (kendi) evine gitti.
‫ﻣَﺘَﻰ ذَھَﺐَ ﻋَﻤﱡﻚَ إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮫِ؟‬
Amcan ne zaman evine gitti?
‫ذَھَﺐَ ﻋَﻤﱢﻲ إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِ ِﮫ ﺻَﺒَﺎﺣًﺎ‬.
Amcam evine sabahleyin gitti.
‫ﺖ؟‬
َ ْ‫ﻣِﻦْ أَﯾْﻦَ ﺣَﻀَﺮْتَ إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ذَھَﺒ‬
Nereden geldin nereye gittin?
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ وَذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ ﺧَﺎﻟَﺘِﻲ‬.
Okuldan geldim ve teyzeme gittim.
‫ﻃَﻠَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣِﻦْ واَﻟِﺪِهِ اﻟﺪﱠراﱠﺟَ َﺔ‬.
Ahmet babasından bisiklet istedi.
‫س‬
َ ‫ﺐ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣِﻦْ واَﻟِﺪِھِﻢُ اﻟْﻔُﻠُﻮ‬
َ َ‫ﻃَﻠ‬.
Çocuklar babalarından para istediler.
‫ﺻﻔﱢ ِﮭ ْﻢ‬
َ ‫ﻛَﺘَﺒﻮُا دُرُوﺳَﮭُﻢْ ﻓِﻲ‬.
(Onlar) derslerini sınıflarında yazdılar.
‫ﺟَﻠَﺴﺎَ ﻓِﻲ ﺳَﯿﺎﱠرَﺗِﮭِﻤَﺎ‬.
(O ikisi) arabalarında oturdular.
‫وَﺿَﻊَ ﻛُﺘُﺒَﮫُ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ‬.
Kitaplarını masanın üzerine koydu.
‫ﺣﻘِﯿﺒَﺘِ ِﮫ‬
َ ‫وَﺿَﻊَ ﻛُﺘُﺒَﮫُ ﻓِﻲ‬.
Kitaplarını çantasına koydu.
‫ﻧَﺰَﻟْﻦَ ﻣِﻦْ ﺳَﯿﺎﱠرَﺗِﮭ َﺎ‬.
(O bayanlar) o (bayan)ın arabasından indiler.
ْ‫ﻓَﻜﱠﺮْﻧﺎَ ﻓِﻲ ﺣﺎَِﻟﻜُﻢ‬.
Haliniz hakkında düşündük[3].
ُ‫ﻣﺎَ ھِﻮاَﯾَﺘُﻚَ ؟ ھِﻮاَﯾَﺘﻲِ اﻟﺮﱠﺳْﻢُ وَ اﻟﺼﱢﺤَﺎ َﻓﺔ‬.
Hobin nedir? Hobim resim ve gazeteciliktir.
‫اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ذَ َھﺒُﻮا إِﻟَﻰ ﻣَﺪاَرِﺳِﮭِﻢْ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَدَ ٍة‬.
Öğrenciler okullarına saadet (mutluluk) içinde
gittiler.
‫ﻃَﻠَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ وَ ﻋﺎَدِلٌ ﻣِﻦْ واَﻟِﺪِھِﻤﺎَ اﻟﺪﱠراﱠﺟَ َﺔ‬.
Ahmet ve Adil babalarından bisiklet istediler.
b) Fiillerin sonuna birleşen muttasıl zamirler:
Söz konusu bu birleşik zamirler fiillerin sonuna
birleştiği takdirde o cümlenin mef’ûlü olurlar.
Mâzî fiilin her sigasının sonuna gelebilecek mef’ûl
zamirlerin çekim tablosunu َ‫ ﻛَﺘَﺐ‬fiilinde şöyle
gösterebiliriz:
Cemi
Tesniye
Müfred
Müzekker
ْ‫ﻛَﺘَﺒَﮭُﻢ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﮭُﻤَﺎ‬
ُ‫ﻛَﺘَ َﺒﮫ‬
Gâib
Onları/onlara yazdı
O ikisini/o ikisine yazdı
Onu/ona yazdı
Müennes
‫ﻛَﺘَﺒَﮭُﻦﱠ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﮭُﻤ َﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﮭ َﺎ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫ﻛَﺘَﺒَﻜُﻢ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ﻛَﺘَ َﺒ‬
Muhâtab
Sizi/size yazdı
İkinizi/ikinize yazdı
Seni/sana yazdı
Müennes
‫ﻛَﺘَﺒَﻜُﻦﱠ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
ِ ‫ﻛَﺘَ َﺒ‬
Muhâtaba
Müz + Müe
‫ﻛَﺘَﺒَﻨَﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﻨَﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒَﻨِﻰ‬
Mütekellim
Bizi/bize yazdı
İkimizi/ikimize yazdı
Beni/bana yazdı
Burada çekilen tablo َ‫ ﻛَﺘَﺐ‬fiiline aittir. Fiilin diğer
tüm siygalarına bu zamirler eklenebilir. Ancak
fiillerin sonuna birleşen şahıs zamirleri (fâil
zamirler) ile mef’ûl zamirler karıştırılmamalıdır.
Örneğin; َ‫( ﻛَﺘَﺒْﻨﺎ‬Biz yazdık) ve ُ‫( ﻛَﺘَﺒْﺖ‬Ben yazdım)
fiilindeki ُ‫ ت‬ve َ‫ ﻧﺎ‬zamirleri fâildir.
‫س‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺒْﻨﺎَ اﻟﺪﱠر‬.
Dersi yazdık.
Mef’ûl Fiil+Fâil
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﻨَﺎه‬.
Onu (dersi) yazdık.
Fiil+Fâil+Mef’ûl
(ُ‫ )ﻛَ َﺘﺒْﻨَﺎه‬kelimesindeki (ُ‫ )ه‬zamiri ise mef’ûldür.
Diğer örnekler:
‫ﻚ‬
َ ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺘ‬
Seni yazdım.
ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺘَﮫ‬
Onu yazdın.
ُ‫ﺷَﺮِﺑْ َﺘﮫ‬
Onu içtin.
ْ‫َوﺟَﺪْﺗُﻨﱠﮭُﻢ‬
Onları buldunuz.
ise muttasıl meful zamirdir. ْ‫ ھُﻢ‬muttasıl fâil zamir,
ُ‫ ﻦﱠﺗ‬ibaresinde ْ‫وَﺟَﺪْﺗُﻨﱠﮭُﻢ‬Mesela;
Kâide: a) Fâil durumunda olan gâib cemi
müzekker zamirini (‫)او‬, mef’ûl zamire bağlarken
cemi alâmeti olan vav ve elifin elifi düşer:
ُ‫َوﺟَﺪوُه‬
Onu buldular.
ْ‫َوﺟَﺪوُھُﻢ‬
Onları buldular.
ُ‫ﺷَﺮِﺑﻮُه‬
Onu içtiler.
ْ‫ﻛَﺘَﺒﻮُﻛُﻢ‬
Sizi yazdılar.
b) Muhâtab cemi müzekkerin son harfi olan
cezimli mimin (ْ‫ ) ﺗُﻢ‬cezmini kaldırıp ötre ve vav
koymak suretiyle meful zamire bağlarız. Yani ْ‫ﺗُﻢ‬
fâil zamirine bir başka mef’ûl zamirin bitişmesi
halinde geçiş, mime eklenen bir vâv ile yapılır:
ُ‫َوﺟَﺪْﺗُﻤُﻮه‬
Onu buldunuz.
ْ‫وَﺟَﺪْﺗُﻤُﻮھُﻢ‬
Onları buldunuz.
ُ‫ﺷَﺮِﺑْﺘُﻤُﻮه‬
Onu içtiniz.
ُ‫ﺳَﻤِﻌْﺘُﻤُﻮه‬
Onu duydunuz.
c) ‫( ﻛَﺘَﺒَﻨِِﻰ‬beni yazdı) de yeralan ‫ ن‬harfine Arapça’da
nûn-u vikâye (koruyucu nun) denir. Fiil, muttasıl
mütekellim zamiri olan ‫ ي‬ile birleştiğinde araya bir
‫ ن‬gelir. ‫ ﻛَﺘَﺒَﻨِﻲ‬örneğindeki ‫ ن‬harfi üstünle biten
fiilin sonunu esreden korumuştur:
‫ﻲ‬
ِ ‫َوﺟَﺪْﺗَﻨ‬
Beni buldun.
‫ﻲ‬
ِ ‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻨﱠﻨ‬
Beni yazdınız.
‫ﻲ‬
ِ ‫َوﺟَﺪوُﻧ‬
Beni buldular.
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺳَﻤِﻌْﺘُﻤُﻮﻧ‬
Beni duydunuz.
d) Muttasıl...ْ‫ ھُﻢ‬ve...ْ‫ ﻛُﻢ‬zamirlerinden sonra
hemze-i vasıl’dan olan harfi tarif gelirse geçiş,
sonlarındaki sakin mimlerin ötre ile harekelenmesi
ile olur.
ُ‫ﺷَﻜَﺮَﻛُﻢُ اﻟﺮﱠﺟُﻞ‬.
Adam size teşekkür etti.
ُ‫ﺷَﻜَﺮَھُﻢُ اﻟﺮﱠﺟُﻞ‬.
Adam onlara teşekkür etti.
‫ﻣَﻨَﺤَﻜُﻢُ اﻟﻠﱠﮫُ ھَﺬِ ِه اﻟﺴﱠﻌﺎَ َد َة‬.
Allah size bu saadeti bağışladı.
‫ﻣَﻨَﺤَﮭُﻢُ اﻟﻠﱠﮫُ ھَﺬِهِ اﻟﻨﱢﻌْﻤَ َﺔ‬.
Allah onlara bu nimeti bağışladı.
Karşılaştırmalı Cümle Örnekleri:
‫ﻣَﻨَﺤَﻨﺎَ اﻟﻠﱠﮫُ ھَﺬِهِ اﻟْﻔُﺮْﺻَ َﺔ‬.
Allah bize bu fırsatı bağışladı.
‫ﺷَﻜَﺮَﻧﺎَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَ َد ٍة‬.
Adam bize saadet içinde teşekkür etti.
‫ﺷَﻜَﺮْﺗُﻤُﻮﻧﺎَ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَ َد ٍة‬.
Bize saadet içinde teşekkür ettiniz.
‫ﺷَﻜَﺮْﺗُﻤُﻮﻧِﻲ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَ َد ٍة‬.
Bana saadet içinde teşekkür ettiniz.
‫ﺷَﻜَﺮْﺗُﻤُﻮهُ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَ َد ٍة‬.
Ona saadet içinde teşekkür ettiniz.
‫ﺷَﻜَﺮْﺗُﻤُﻮھﺎَ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَ َد ٍة‬.
Ona saadet içinde teşekkür ettiniz.
‫ﺷَﻜَﺮْﺗُﻤُﻮھُﻦﱠ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَ َد ٍة‬.
O (baya)nlara saadet içinde teşekkür ettiniz.
‫راﱠﺟَﺔَ ؟ھَﻞْ رَﻛِﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ اﻟﺪﱠ‬
Öğrenci bisiklete bindi mi?
‫ رَﻛِﺒَﮭ َﺎ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, ona bindi.
‫ﻛَﯿْﻒَ رَﻛِﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ اﻟﺪﱠراﱠﺟَ َﺔ ؟‬
Öğrenci bisiklete nasıl bindi?
‫رَﻛِﺒَﮭﺎَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ َﻛﺜِﯿﺮًا‬.
Öğrenci ona çok bindi.
‫ﻣﺎَذاَ ﻟَﻌِﺐَ اﻟْﻔَﺮِﯾﻖُ ؟‬
Takım ne oynadı?
‫ﻟَﻌِﺐَ اﻟْﻔَﺮِﯾﻖُ اﻟْﻤُﺒﺎَرَا َة‬.
Takım maç oynadı.
‫ھَﻞْ ﻗَﺮَأُوا اﻟْﻘِﺼﱠ َﺔ ؟‬
Hikayeyi okudular mı?
‫ ﻗَ َﺮأُوھَﺎ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet onu okudular.
‫ﺐ؟‬
َ ُ‫ھَﻞْ ﻓَﺘَﺤُﻮا اﻟْﻜُﺘ‬
Kitapları açtılar mı?
‫ ﻓَﺘَﺤُﻮھَﺎ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet onları açtılar[4]
‫ﺳَﺄَﻟْﻨﺎَهُ ﻋَﻦْ ﺣﺎَﻟِ ِﮫ‬.
Ona durumu (hali) hakkında sorduk.
‫ﻚ‬
َ ُ‫ﻧَﺼَﺮَكَ ﺻَﺪِﯾﻘ‬.
Arkadaşın sana yardım etti.
‫ﻧَﻔَﻌَﻨِﻲ اﻟﺪﱠواَ ُء‬.
İlaç bana fayda verdi.
‫ﻧَﻔَﻌَﻨِﻲ إِﺟْﺘَﮭﺎَدِي‬.
Çalışmam bana fayda verdi.
‫[ﺷﺎَھَﺪْﺗُ ُﮫ‬5] ِ‫وَ أَﺻْﺪِﻗﺎَءَهُ ﻓِﻲ اﻟﺴﱡﻮق‬.
Onu ve arkadaşlarını çarşıda gördüm.
‫ﻣﺎَذاَ ﺷﺎَھَﺪْتَ ﻓِﻲ ا ْﻟﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ ؟‬
Bahçede ne gördün?
‫ﺷﺎَھَﺪْﺗُﻚَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Bahçede seni gördüm.
‫ﺷﺎَھَﺪْﺗَﻨِﻲ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Bahçede beni gördün.
‫ﺐ؟‬
َ ‫ﻣَﺘَﻰ زاَرَ واَﻟِﺪُكَ اﻟﻄﱠﺒِﯿ‬
Baban doktoru ne zaman ziyaret etti? [6]
‫ﺐ؟‬
َ ‫ﻣَﺘَﻰ زاَرَتْ واَﻟِﺪَﺗُﻚَ اﻟﻄﱠﺒِﯿ‬
Annen doktoru ne zaman ziyaret etti?
‫ﺲِزاَرَتْ واَﻟِﺪَﺗِﻲ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐَ َأ ْﻣ‬.
Annem doktoru dün ziyaret etti.
‫!زاَرَتْ واَِﻟﺪَﺗُﮫُ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐَ أَﻣْﺲِ ﯾﺎَ أُﺳْﺘَﺎذِي‬
Annesi doktoru dün ziyaret etti ey hocam!
‫ھَﻞِ اﻟْﺄَوْﻻَدُ زاَروُا اﻟْﻤَﺮِﯾﺾَ ؟‬
Çocuklar hastayı ziyaret ettiler mi?
‫ اَﻟْﺄَوْﻻَدُ زاَرُو‬، ْ‫هُﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, çocuklar onu ziyaret ettiler.
c) Harflerin (örneğin harf-i cerlerin) sonuna
birleşen zamirler:
Harf-i cerler ismin önüne geldikleri gibi
ismin yerini tutan zamirle de birleşir.
Harf-i cerle birleşen zamirlerin çekimi
şöyledir:
ْ‫إﻟَﯿْ ِﮭﻢ‬
‫إﻟَﯿْﮭِﻤ َﺎ‬
‫إﻟَﯿْ ِﮫ‬
‫ﻣِﻨْﮭُ ْﻢ‬
‫ﻣِﻨْﮭُﻤَﺎ‬
‫ﻣِﻨْﮫُ‬
‫‪onlara‬‬
‫‪o ikisine‬‬
‫‪ona‬‬
‫*‬
‫‪onlardan‬‬
‫‪o ikisinden‬‬
‫‪ondan‬‬
‫إﻟَﯿْﮭِﻦﱠ‬
‫إﻟَﯿْﮭِﻤَﺎ‬
‫إﻟَﯿْﮭَﺎ‬
‫ﻣِﻨْﮭُ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ﻣِﻨْﮭُﻤَﺎ‬
‫ﻣِﻨْﮭَﺎ‬
‫إﻟَﯿْﻜُﻢْ‬
‫إﻟَﯿْﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫إﻟَﯿْ َ‬
‫ﻣِﻨْﻜُ ْﻢ‬
‫ﻣِﻨْﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻣِﻨْ َ‬
‫‪size‬‬
‫‪ikinize‬‬
‫‪sana‬‬
‫*‬
‫‪sizden‬‬
‫‪ikinizden‬‬
‫‪senden‬‬
‫إﻟَﯿْﻜُﻦﱠ‬
‫إﻟَﯿْﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫إﻟَﯿْ ِ‬
‫ﻣِﻨْﻜُ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ﻣِﻨْﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻣِﻨْ ِ‬
‫إﻟَﯿْﻨَﺎ‬
‫إﻟَﯿْﻨَﺎ‬
‫إَِﻟﻲﱠ‬
‫ﻣِﻨﱠﺎ‬
‫ﻣِﻨﱠﺎ‬
‫ﻣِﻨﱢﻲ‬
bize
ikimize
bana
*
bizden
ikimizden
benden
Kaide: ِ‫ ﻟـ‬harf-i ceri isme birleşirse ِ‫ ﻟـ‬olarak esre
ile, mütekellim ya’sı hariç zamire birleşirse ‫ﻟَـ‬
olarak üstün hareke ile bağlanır. Cümlenin başında
gelirse mülkiyet (var manası) ifade eder[7].
‫ِﻟﺨَﺎِﻟ ٍﺪ‬
Halid için, Halid'in veya Halid'in var
(Halid’e ait) (isme birleşmiş),
‫َﻟ ُﮫ‬
Onun için, onun, onun var (zamire
birleşmiş),
‫ﻟِﻲ‬
Benim için, benim, benim var (mütekellim
ya’sına birleşmiş).
Bu harf-i cer'in burada verilen üç manası da
cümledeki yerine göre geçerli olur:
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺤﻘِﯿﺒَﺔُ ﻟ‬
َ ْ‫اَﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﻟِﺨﺎَﻟِﺪٍ وَاﻟ‬.
Kitap Halit’in çanta benimdir.
ُ‫ﺤﻘِﯿﺒَﺔُ َﻟﮫ‬
َ ‫اَﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﻟِﻲ وَا ْﻟ‬.
Kitap benim çanta onundur.
ٌ‫ﻟﻰِ ﻛِﺘَﺎب‬.
Benim bir kitabım var.
‫ل‬
ِ harf-i cerinin zamirle birleşen çekim tablosu
şöyledir:
ْ‫َﻟﮭُﻢ‬
‫ﻟَﮭُﻤَﺎ‬
ُ‫َﻟﮫ‬
onların
o ikisinin
onun
‫َﻟﮭُﻦﱠ‬
‫ﻟَﮭُﻤَﺎ‬
‫ﻟَﮭَﺎ‬
‫َﻟﻜُﻢْ‬
‫ﻟَﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫َﻟ َ‬
‫‪sizin‬‬
‫‪ikinizin‬‬
‫‪senin‬‬
‫َﻟﻜُﻦﱠ‬
‫ﻟَﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫َﻟ ِ‬
‫ﻟَﻨَﺎ‬
‫ﻟَﻨَﺎ‬
‫ﻲ‬
‫ﻟِ‬
‫‪Bizim‬‬
ikimizin
benim
¯¯¯
‫ﻣَ َﻌﮭُ ْﻢ‬
‫ﻣَﻌَﮭُﻤَﺎ‬
ُ‫[ﻣَ َﻌﮫ‬8]
‫ﺑِ ِﮭ ْﻢ‬
‫ﺑِﮭِﻤَﺎ‬
‫ﺑِ ِﮫ‬
onlarla
o ikisiyle
onunla
*
onlarla
o ikisiyle
onunla
‫ﻣَ َﻌﮭُ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ﻣَﻌَﮭُﻤَﺎ‬
‫ﻣَﻌَﮭَﺎ‬
‫ﺑِﮭِﻦﱠ‬
‫ﺑِﮭِﻤَﺎ‬
‫ﺑِﮭَﺎ‬
‫ﻣَﻌَﻜُ ْﻢ‬
‫ﻣَﻌَﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ﻣَ َﻌ‬
‫ِﺑﻜُ ْﻢ‬
‫ﺑِﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ِﺑ‬
sizlerle
ikinizle
seninle
*
sizlerle
ikinizle
seninle
‫ﻣَﻌَﻜُﻦﱠ‬
‫ﻣَﻌَﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
ِ ‫ﻣَ َﻌ‬
‫ﺑِﻜُﻦﱠ‬
‫ﺑِﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
ِ ‫ِﺑ‬
‫ﻣَﻌَﻨَﺎ‬
‫ﻣَﻌَﻨَﺎ‬
‫ﻣَﻌِﻲ‬
‫ﺑِﻨَﺎ‬
‫ﺑِﻨَﺎ‬
‫ﺑِﻲ‬
bizimle
ikimizle
benimle
*
bizimle
ikimizle
benimle
¯¯¯
ْ‫ﻓِﯿ ِﮭﻢ‬
‫ﻓِﯿﮭِﻤَﺎ‬
‫ﻓِﯿ ِﮫ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﮭِ ْﻢ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﮭِﻤَﺎ‬
‫ﻋَﻠَﯿْ ِﮫ‬
‫‪onlarda‬‬
‫‪o ikisinde‬‬
‫‪onda‬‬
‫*‬
‫‪onlara‬‬
‫‪ikisine‬‬
‫‪ona‬‬
‫ﻓِﯿ ِﮭﻦﱠ‬
‫ﻓِﯿﮭِﻤَﺎ‬
‫ﻓِﯿﮭَﺎ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﮭِ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﮭِﻤَﺎ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﮭ َﺎ‬
‫ﻓِﯿﻜُﻢْ‬
‫ﻓِﯿﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻓِﯿ َ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﻜُ ْﻢ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻋَﻠَﯿْ َ‬
‫‪sizde‬‬
‫‪ikinizde‬‬
‫‪sende‬‬
‫*‬
‫‪size‬‬
‫‪ikinize‬‬
‫‪sana‬‬
‫ﻓِﯿﻜُﻦﱠ‬
‫ﻓِﯿﻜُﻤَﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻓِﯿ ِ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﻜُ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻋَﻠَﯿْ ِ‬
‫ﻓِﯿﻨَﺎ‬
‫ﻓِﯿﻨَﺎ‬
‫ِﻓﻲﱠ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﻨَﺎ‬
‫ﻋَﻠَﯿْﻨَﺎ‬
‫ﻋََﻠﻰﱠ‬
bizde
ikimizde
bende
*
bize
ikimize
bana
Kâide: ْ‫ ﻛُﻢ‬ve ْ‫ ھُﻢ‬zamirleri gibi kendinden önceki
harfi ötreli olup cezimle biten kelimelerden sonra
harf-i tarife geçiş ötre ile olur:
ُ‫ﻼم‬
َ ‫ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢُ اﻟﺴﱠ‬. Sizin üzerinize selâm olsun.
ُ‫ھُﻢُ اﻟْﻔُﻘَﺮاَء‬. Onlar fakirdirler.
Cümle Örnekleri
ْ‫ﻃَﻠَﺐَ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ ﻣِﻨْﻜُﻢ‬.
Öğretmen sizden ödevi istedi.
ْ‫ذَھَﺒﻮُا إِﻟَﯿْ ِﮭﻢ‬.
Onlara gittiler.
‫ﻛَﺘَﺐَ اﺳْ َﻤﻚَ ﻋَﻠَﯿْﮭَﺎ‬
(Senin) ismini onun üzerine yazdı.
‫أَﺧَﺬَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣَ َﻌﮫُ ﺣَﻘﯿِﺒَ ًﺔ‬.
Ahmet beraberine bir çanta aldı.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻟَﻜُﻦﱠ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Sizin için eve geldim.
‫وَﺟَﺪوُا اﻟْﻘَﻠَ َﻢ ﻓﯿِ ِﮫ‬.
Kalemi orda buldular.
ٌ‫ﻚ ﺻَﻐِﯿﺮ‬
َ ُ‫ﻗَﻠَﻤ‬.
Senin kalemin küçüktür.
ٌ‫ﻃﻮِﯾﻞ‬
َ ُ‫ﺷَﻌْﺮُه‬.
Onun saçı uzundur.
ْ‫ﺿَﺮَﺑَﺘْﻨَﺎ أُﺧْﺘُﮭُﻢ‬.
Kızkardeşleri bizi dövdü.
ُ‫ﻗَﺘَﻠَﮭُﻤَﺎ َأﺣْ َﻤﺪ‬.
O ikisini Ahmet öldürdü.
‫ﻛَﺘَﺒَﻜُﻢْ أَﺣْﻤَﺪُ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Ahmet sizi okulda yazdı.
II) MUNFASIL (AYRI) ZAMİRLER
Herhangi bir kelimeye bitişmeksizin ayrı yazılan
zamirlerdir. İki ayrı munfasıl zamir türü vardır.
Birisi fâil olarak diğeri de meful olarak kullanılır:
a) Fâil yerine geçen munfasıl zamirler:
Aşağıdaki munfasıl zamirler cümlede ismin yerini
tutup fâil yerine geçerler:
Çekim Tablosu
Cemi
Müsennâ
Müfred
Müzekker
ْ‫ھُﻢ‬
‫ھُﻤَﺎ‬
‫ھُ َﻮ‬
Gâib
Onlar
O ikisi
O
Müennes
‫ھُﻦﱠ‬
‫ھُﻤَﺎ‬
‫ﻲ‬
َ ِ‫ھ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫أَﻧْﺘُﻢ‬
‫أَﻧْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫أَﻧ‬
Muhâtab
Siz(ler)
İkiniz
Sen
Müennes
‫أَﻧْﺘُﻦﱠ‬
‫أَﻧْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫أَﻧ‬
Muhâtaba
Müz + Müe
ُ‫ﻧَﺤْﻦ‬
ُ‫ﻧَﺤْﻦ‬
‫أَﻧَﺎ‬
Mütekellim
Biz
İkimiz
Ben
Cümle Örnekleri:
‫ھَﻞْ أَﻧْﺖَ ﻣُ َﺪرﱢسٌ ؟‬
Sen öğretmen misin?
ٌ‫ أَﻧَﺎ ﻃﺎَﻟِﺐ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, ben öğrenciyim.
‫ﻣَﻦْ ذَھَﺐَ إﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
Okula kim gitti?
‫ﺐ‬
َ ‫ھُﻮَ ذَ َھ‬.
O gitti.
‫أَﻧْﺘُﻤَﺎ ذَ َھﺒْﺘُﻤَﺎ‬.
Siz ikiniz gittiniz.
‫ل‬
ِ ‫ھُﻮَ ﻣَﺮﯾِﺾٌ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻨْ ِﺰ‬.
O evde hastadır.
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻠَﺖْ ﻓﺎَﻃِ َﻤﺔُ ؟‬
Fatıma ne yaptı?
‫ھِﻲَ ﻛَﺘَﺒَﺖْ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺧﺎَﻟَﺘِﮭَﺎ‬.
O, teyzesine bir mektup yazdı.
‫أَﻧﺎَ ﻛَﺘَﺒْﺖُ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺟَﺪيﱢ‬.
Ben dedeme bir mektup yazdım.
‫ن‬
َ ‫ﻦ اﻟْﻘُﺮْآ‬
َ ْ‫ھُﻦﱠ ﺣَﻔِﻈ‬.
Onlar Kur’ân’ı ezberlediler.
‫ھُﻢْ دَرَﺳُﻮا اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬.
Onlar Arapça okudular (tahsil ettiler).
‫ھُﻮَ رَﻛِﺐَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬.
O otobüse bindi.
‫ھُﻦﱠ ﺷَﺮِﺑْﻦَ اﻟْﻌَﺼﯿِ َﺮ‬.
Onlar meyve suyu içtiler.
* Görüldüğü gibi bu fâil zamirler fiille birlikte
kullanıldıklarında fiilin önüne geçerler. Normal
kullanımın dışında fiilden sonra geldikleri takdirde
fâiline vurgu kazandırırlar:
‫ك‬
َ ِ‫ﻛَﺘَﺒْﺖَ أَﻧْﺖَ ﻟِﻮاَﻟِﺪ‬.
Babana (baban için) sen yazdın.
‫ﺲ‬
َ ِ‫ﻏَﺴَﻠْﺖِ أَﻧْﺖِ اﻟْ َﻤﻼَﺑ‬.
Sen elbiseleri yıkadın (sen).
‫ي‬
َ ‫ﺷَﺮِﺑْﺖِ أَﻧْﺖِ اﻟﺸﺎﱠ‬.
Sen çay içtin (sen) ya da “Çayı sen içtin sen”.
* Zamirlerin pekiştirilmesi tekrar edilmek suretiyle
olur.
ُ‫ھُﻮَ ھُﻮَ اﻟْﻐَﻔُﻮرُ اﻟﺮﱠﺣِﯿﻢ‬.
O, O gafurdur, rahimdir.
Aynı şekilde muttasıl zamir birleşmiş bir isimden
sonra o muttasıl zamirin mukabili olan munfasıl
zamir getirilirse manayı pekiştirmiş olur:
‫ھَﺬِهِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘِﻲ أَﻧ َﺎ‬.
Bu benim çamtamdır benim.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ھَﺬاَ ﻛِﺘﺎَﺑُﻚَ أَﻧ‬.
Bu senin kitabındır senin.
Görüldüğü gibi, (‫ )ﺣَﻘﯿِﺒَﺘِﻲ‬kelimesindeki mütekellim
ya’sına uygun munfasıl zamir (َ‫)أَﻧﺎ‬, (َ‫)ﻛِﺘﺎَﺑُﻚ‬
kelimesinin sonundaki muttasıl zamirin mukabil
munfasıl zamiri de (َ‫ )أَﻧْﺖ‬dir.
Not: ْ‫ ھُﻢ‬ve ْ‫ أَﻧْﺘُﻢ‬munfasıl zamirlerinden sonra
hemze-i vasıl (elif-lâmlı kelime) gelirse
sonlarındaki cezimli mimler zamme ile
harekelenir:
ُ‫ھُﻢُ اﻟْﻔُﻘَﺮاَء‬.
Onlar fakirdir.
ُ‫أَﻧْﺘُﻢُ اﻟَْﺄﻏْﻨِﯿَﺎ َء‬.
Sizler zenginsiniz.
b) Mef’ûl yerine geçen munfasıl zamirler:
Aşağıdaki munfasıl (ayrı) zamirler cümlede mef’ûl
yerine geçerler.
Cemi
Tesniye
Müfred
Müzekker
ْ‫إﯾﱠﺎھُﻢ‬
‫إﯾﱠﺎھُﻤَﺎ‬
ُ‫إِﯾﺎﱠه‬
Gâib
onları, onlara
o ikisini, o ikisine
onu, ona
Müennes
‫إﯾﱠﺎھُﻦﱠ‬
‫إﯾﱠﺎھُﻤَﺎ‬
‫إﯾﱠﺎھَﺎ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫إﯾﱠﺎﻛُﻢ‬
‫إﯾﱠﺎﻛُﻤَﺎ‬
‫ك‬
َ ‫إﯾﱠﺎ‬
Muhâtab
sizi, size
siz ikinizi, ikinize
seni, sana
Müennes
‫ِإﯾﱠﺎﻛُﻦﱠ‬
‫إﯾﱠﺎﻛُﻤَﺎ‬
‫ك‬
ِ ‫إﯾﱠﺎ‬
Muhâtaba
Müz-Müe
‫إﯾﱠﺎﻧَﺎ‬
‫إﯾﱠﺎﻧَﺎ‬
‫ي‬
َ ‫إﯾﱠﺎ‬
Mütekellim
bizi, bize
ikimizi, ikimize
beni, bana
Cümle Örnekleri:
‫ق‬
ِ ‫أﻧَﺎ رَأَﯾْﺘُﻚَ وَ إﯾﱠﺎهُ ﻓِﻲ اﻟﺴﱡﻮ‬.
Ben seni ve onu çarşıda gördüm[9].
‫ك‬
َ ‫ﻇَﻦﱠ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﺧﺎَﻟِﺪاً إِﯾﺎﱠ‬.
Adam Halit’i sen zannetti.
‫ﻇَﻨﱠﺖِ اﻟْﻤَﺮْأَةُ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔَ إِﯾﺎﱠھَﺎ‬.
Kadın Aişe’yi o sandı.
ُ‫ﻋَﻠﱠﻤَﮫُ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢُ إِﯾﺎﱠه‬.
Öğretmen onu ona öğretti.
‫ھَﻞْ ﻋَﻠﱠﻤَﻚَ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢُ إﯾﺎﱠهُ ؟‬
Öğretmen onu sana öğretti mi?
‫ق‬
ِ ‫رَأَﯾْﺖُ ﺧﺎَﻟِﺪاً وَ إِﯾﺎﱠﻛُﻦﱠ ﻓِﻲ اﻟﺴُﻮ‬.
Halit’i ve sizi çarşıda gördüm.
‫ھُﻢْزاَرَﻧَﺎ وَ إِﯾﺎﱠ‬.
(O) bizi ve onları ziyaret etti.
‫وَﺟَﺪْﻧَﺎ اِﺧْﻮاَﻧَﻜُﻢْ وَإﯾﱠﺎﻛُﻢْ أَﻏْﻨِﯿَﺎ َء‬.
Kardeşlerinizi ve sizi zengin bulduk.
*Mef’ûl munfasıl zamirler başa geldikleri takdirde
vurguyu kuvvetlendirmek amacıyla “yalnız, ancak
sana, ancak ona..” manası verirler:
‫!إِﯾﺎﱠكَ ﻋَﺒَﺪْتُ ﯾﺎَ رَﺑﱢﻲ‬
Yalnızca sana ibadet ettim ey Rabbim!
ُ‫إِﯾﺎﱠهُ َﻗﺼَﺪْت‬.
Ben ancak onu kastettim.
ُ‫إِﯾﺎﱠكِ ﻣَﺪَحَ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮُ وَ اﻟْﻤُ َﻌﻠﱢﻢ‬.
Müdür ve öğretmen yalnız seni methetti.
ُ‫ح اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذ‬
َ َ‫إِﯾﺎﱠىَ ﻣَﺪ‬.
Hoca yalnız beni methetti.
ُ‫إِﯾﺎﱠھُﻢْ ﻣَﺪَحَ اﻟْﻤُﺪَرﱢس‬.
Öğretmen yalnız onları methetti.
III) MÜSTETİR (GİZLİ ZAMİR)
Telaffuzda ya da yazıda görülmeyip fiilde var
olduğu düşünülen zamirdir. Mâzî fiilde müstetir
yani örtülü (ya da gizli olan) zamir َ‫ھُﻮ‬ve َ‫ ھِﻲ‬dir.
Zira diğer siygalarda geçen fiillerin fâil zamirleri
bizzat fiilde görülür:
Örneğin; (Biz) yazdık َ‫ ﻛَﺘَﺒْﻨﺎ‬ve (Ben) yazdım ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
fiilindeki ُ‫ ت‬ve َ‫ ﻧﺎ‬zamirleri fâildir. Ancak َ‫ﻛَﺘَﺐ‬
dendiğinde fiile birleşen herhangi bir zamir
görülmemektedir. Telaffuzda yer almasa da burada
fiilde var olduğu düşünülen zamir َ‫( ھُﻮ‬o) dir. Aynı
şekilde ْ‫ ﻛَﺘَﺒَﺖ‬fiilinin sonundaki ْ‫ ت‬fâil değil, fâilin
müennes olduğunu gösteren alâmettir. Bu fiilde var
olduğu düşünülen zamir َ‫ ھِﻲ‬dir. Özet olarak; bütün
mâzî fiillerin müfred müzekker gâib ve müfred
müennes gâibelerinin fâilleri müstetir (gizli) olan
‫ ھُ َﻮ‬ve ‫ﻲ‬
َ ِ‫ ھ‬zamirleridir.
‫( َوﺟَ َﺪ أُﻣﱠ ُﮫ‬Annesini buldu) cümlesinde fâil; kim buldu
sorusunun cevabı olan ve fiilin altında gizli olduğu
düşünülen َ‫ ھُﻮ‬zamiridir.َ‫( وَﺟَﺪَتْ أُﻣﱠﮭﺎ‬Annesini buldu)
cümlesinde fâil; kim buldu sorusunun cevabı olan
ve fiilin altında gizli olduğu düşünülen
‫ﻲ‬
َ ِ‫ھ‬zamiridir.
Karşılaştırmalı Genel Cümle Örnekleri:
ُ‫إِﯾﺎﱠﻛُﻦﱠ ﺳَﺎَلَ اﻟﺮﱠﺟُﻞ‬.
Adam yalnız sizi sordu.
‫ي‬
ِ ‫أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻔُﻠﻮُسَ ﻣِﻦْ واَﻟِﺪ‬.
Paraları babamdan aldım.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ھُﻦﱠ ﻋَﺮَﻓْﻦَ اﻟْﺒَﯿ‬.
Onlar evi tanıdı.
‫ﻧَﺤْﻦُ ﻋَﺮَﻓْﻨﺎَ اﻟْﻤُﺪﯾِ َﺮ‬.
Bizler müdürü tanıdık.
‫ل‬
َ َ‫أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﺣَﻤَﻠْﺘُﻤﺎَ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘﺎ‬.
İkiniz portakalı taşıdınız.
‫ھُﻢْ أَﻛَﻠﻮُا اﻟْﺤَﻠْﻮَى‬.
Onlar tatlıyı yediler.
‫ھُﻢْ ﻓَﮭِﻤﻮُا اﻟْﻘِﺼﱠ َﺔ‬.
Onlar hikayeyi anladılar.
‫ذَھَﺒَﺖْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ إِﻟَﻰ ﻏُﺮْﻓَﺘِﮭَﺎ‬.
Aişe odasına gitti.
‫[ﻧَﺤْﻦُ ﻟَﻌِﺒْﻨﺎَ ﻣَﻌَﮭُﻢْ ﻛُﺮَةَ اﻟﺴﱠﻠﱠ ِﺔ‬10].
Biz onlarla basketbol oynadık.
‫ﻲ‬
ِ ‫أَﻧْﺖَ ﺷَﺮِﺑْﺖَ اﻟﺸﺎﱠيَ ﻣَ َﻊ ﺻَﺪﯾِﻘ‬.
Sen arkadaşımla çay içtin.
‫ﻚ‬
ِ ‫أَﻧْﺖِ ﻛَﺘَﺒْﺖِ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﻋَﻤﱠ ِﺘ‬.
Sen halana bir mektup yazdın.
‫ﻧَﺤْﻦُ ﻛَﺘَﺒْﻨﺎَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﻣُﺪَرﱢﺳَﺘِﻨَﺎ‬.
Biz öğretmenimize bir mektup yazdık.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫رَﺟَﻊَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣَﻊَ أُﺧْﺘِﮫِ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Ahmet eve kız kardeşiyle döndü.
‫ھِﻲَ ذَھَ َﺒﺖْ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﻣَﻊَ ﺻَﺪِﯾﻘَﺘِﮭَﺎ‬.
O çarşıya kız arkadaşıyla gitti.
‫ﺖ َدﻓْﺘَﺮًا‬
َ ْ‫أَﻧْﺖَ ﺣَﻤَﻠ‬.
Sen bir defter taşıdın.
ُ‫ﻞ ﺣَﻘﯿِﺒَ َﺘﮫ‬
َ َ‫ﻧَﺰَلَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣِﻦَ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةِ وَﺣَﻤ‬.
Ahmet uçaktan indi ve çantasını yüklendi (taşıdı).
‫أَﯾْﻦَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮭﺎَ ؟ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮭﺎَ ﻓﻲِ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ‬.
Onun çantası nerede ? Onun çantası odadadır.
‫أَﻧﺎَ ﻛَﺘَﺒْﺖُ ِﻟﺄَﺧﻲ‬. ‫ﻟِﻤَﻦْ ﻛَﺘَﺒْﺖَ أَﻧْﺖَ ؟‬
Ben kardeşim için (kardeşime) yazdım. Sen kime
yazdın?
‫ ﻛَﺘَﺐَ ﺑِ ِﮫ‬، ْ‫ھَﻞْ ﻛَﺘَﺐَ اﻟﺪﱠرْسَ ﺑﺎﻟْﻘَﻠَﻢِ ؟ ﻧَﻌَﻢ‬.
Dersi kalemle mi yazdı? Evet onunla yazdı.
‫ﻞ َو‬
َ ِ‫[ھُﻢْ ﻛَﺘَﺒﻮُا ﻟَﮫُ أَﯾْﻀﺎً ھُﻮَ ﻛَﺘَﺐَ ﻟَﮭُﻢُ اﻟﺮﱠﺳﺎَﺋ‬11].
O, onlara mektuplar yazdı, onlar da ona yazdılar.
‫إِﯾﺎﱠىَ أَﻣَ َﺮ واَِﻟﺪِي‬.
Babam yalnız bana emretti.
ُ ‫إِﯾﺎﱠهُ ﻣَﺪَحَ اﻟﺮﱠﺋِﯿ‬.
‫ﺲ‬
Başkan yalnız onu methetti.
ٌ ِ‫ﻲ ﻋَﺎد‬
‫ل‬
ِ ‫ﻣﺎَ اﺳْﻤُﻚَ ؟ اِﺳْﻤ‬.
İsmin nedir? İsmim Adil’dir.
ُ َ‫ﻣﺎَ اﺳْﻤُﻚِ ؟ اِﺳْﻤﻲِ زَﯾْﻨ‬.
‫ﺐ‬
İsmin nedir? İsmim Zeynep’tir.
‫ﻣِﻦْ أﯾْﻦَ أَﻧْﺖَ ؟‬
Sen neredensin? (Nerelisin)
‫أَﻧﺎَ ﻣِﻦْ إِزْﻣﯿِﺮ وَ أَﻧْﺖِ؟‬
Ben İzmir’denim (İzmir’liyim. Ya) sen?
‫أَﻧﺎَ ﻣِﻦْ إِﺳْﺘَﺎﻧْﺒُﻮل‬.
Ben İstanbul’danım.
‫ﻣﺎَ ﺟِﻨْﺴِﯿﱠﺘُﻚَ ؟‬
Milliyetin nedir?
‫ﺟِﻨْﺴِﯿﱠﺘﻲِ ﺗُﺮْﻛِﯿﱠﺔ‬.
Milliyetim Türk’tür.
‫ﻲ؟‬
ِ ‫ﻟِﻤﺎَذاَ أَﺧَﺬَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻛِﺘﺎَﺑ‬
Niçin Ahmet kitabımı aldı ?
‫ﺖ‬
َ ْ‫رَأَﯾْﺘُﻚَ أَﻧ‬.
Seni seni gördüm.
‫ذَھَﺒْﺖُ أَﻧﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okula ben gittim (ben).
‫ﻚ؟‬
َ ُ‫ﻛَﯿْﻒَ ﺣَﺎﻟ‬
Nasılsın?
‫اَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠﱠﮫِ أَﻧﺎَ ِﺑﺨَﯿْ ٍﺮ‬. ‫وَ أَﻧْﺖَ ؟‬
Elhamdülillah iyiyim. (Ya) sen?
‫ﻼ‬
ً ‫ﺷُﻜْﺮًا ﺟَﺰِﯾ‬. ‫ﻛَﯿْﻒَ أَوْﻻَدُكَ ؟‬
Çok teşekkür ederim. Çocukların nasıl?
ْ‫ھُﻢْ ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ﻣَﻊَ أُﻣﱢ ِﮭﻢ‬.
Onlar anneleriyle çarşıya gittiler.
‫ﻲ‬
ِ ‫أَﻧﺎَ ﺷَﺮِﺑْﺖُ اﻟﺸﺎﱠىَ ﻣَ َﻊ ﺻَﺪﯾِﻘ‬.
Ben arkadaşımla çay içtim.
‫ﻛَﯿْﻒَ أَﻧْﺖِ اﻟْﺂنَ ﯾَﺎ أُﻣﱢﻲ؟‬
Şimdi nasılsın ey anneciğim?
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺑِﺨَﯿْﺮٍ ﯾﺎَ ﺑِﻨْﺘ‬.
İyiyim ey kızım.
‫أَﻧﺎَ وَ أَﻧْﺖَ ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Ben ve sen okula gittik.
‫ھُﻢْ َو ﺟِﯿﺮاَﻧُﮭُﻢْ ﺟَﻠَﺴُﻮا ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Onlar ve komşuları bahçede oturdular.
‫ن‬
َ ‫ھُﻢْ ﺣَﻔِﻈُﻮا اﻟْﻘُﺮْآ‬.
Onlar Kur’ân’ı ezberlediler.
‫أَﻧﺎَ وَ ﺻَﺪِﯾﻘَﺘِﻲ رَﺟَﻌْﻨﺎَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Ben ve arkadaşım okuldan döndük.
‫س‬
َ ْ‫أَﻧْﺘُﻦﱠ ﻛَﺘَﺒْﺘُﻦﱠ اﻟﺪﱠر‬.
Siz dersi yazdınız.
‫ھُﻢْ ﺷﺎَھَﺪوُا اﻟْﻤُﺒﺎَراَ َة‬.
Onlar maç seyrettiler.
‫ﺤﻠْﻮَى‬
َ ْ‫ﻦ اﻟ‬
َ ْ‫ھُﻦﱠ أَﻛَﻠ‬.
Onlar tatlıyı yediler.
‫أَﻧْﺘُﻢْ ﺷَﺮِﺑْﺘُﻢُ اﻟْﻌَﺼﯿِ َﺮ‬.
Sizler meyve suyu içtiniz.
‫ن‬
ِ َ‫أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﻧَﺠَﺤْﺘُﻤﺎَ ﻓِﻲ اﻟْﺈﻣْﺘِﺤﺎ‬.
İkiniz imtihanda başardınız.
‫ﻛَﺘَﺐَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ھَﺬِهِ اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺔَ إِﻟَﻰ ﺻَﺪ ِﯾﻘِ ِﮫ‬.
Halit bu mektubu arkadaşına yazdı.
‫ذَھَﺐَ ﺻﺎَدِقٌ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪِهِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄْﻌَ ِﻢ‬.
Sadık babasıyla lokantaya gitti.
‫َأﻛَﻞَ واَﻟِﺪُهُ ﻃَﻌﺎَﻣﺎً ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﻄْﻌَ ِﻢ‬.
Babası lokantadan yemek yedi.
‫أَﻛَﻞَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟْﻔَﻄﻮُرَ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪِهِ وَ أَﻛَﻞَ اﻟْﻐَﺪاَءَ ﻣَ َﻊ واَﻟِﺪَﺗِ ِﮫ‬.
Halit kahvaltıyı babasıyla yedi ve öğle yemeğini
annesiyle yedi.
Not:َ‫ ف‬harfi basit cümlelerin birbirine bağlanışında
kullanılan harflerdendir: Ve, ardından, akabinde,
bu sebeple, hemen manalarında tercüme edilir.
Netice sebebe genellikle bu harfle bağlanır.
‫ﺐ‬
ِ ‫ﺳَﻘَﻂَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﻓَﺬَھَﺐَ إِﻟَﻰ اﻟﻄﱠﺒِﯿ‬.
Adam düştü ve (bu sebeple) doktora gitti
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
KONULARLA İLGİLİ AYETLER
1- ٍ‫ﺧَﻠَﻖَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنَ ﻣِﻦْ ﻋَﻠَﻖ‬.
Mecrûr Câr
Mef’ûl
Fiil
(96/ALAK 2) (Allah) insanı bir alakdan yarattı.
ُ‫اَﻟْﻌََﻠﻖ‬
asılı duran şey, alaka, embriyo, kan pıhtısı
‫ﻖ‬
َ َ‫ﺧَﻠ‬
yarattı
2- ُ‫َﻓﻘَﺪﱠ َره‬
Mef’ûl Fiil
ُ‫ﺧَﻠَﻘَﮫ‬
ٍ‫ﻣِﻦْ ﻧُﻄْﻔَﺔ‬.
Mef’ûl Fiil
Mecrûr Câr
(80/ABESE 19) Bir nutfeden yarattı onu (insanı)
ve akabinde takdir etti (şekil verdi)[12].
ٌ‫ﻧُﻄْ َﻔﺔ‬
nutfe, sperma
‫َﻗﺪﱠ َر‬
takdir etti, ölçtü
‫ف‬
َ ...
akabinde, bunun üzerine, bu sebeple, bunun için
(harekeye tesiri yoktur).
3- ُ‫ﺧﻠْﻘَﮫ‬
َ
َ‫وَ ﺿَﺮَبَ ﻟَﻨﺎَ ﻣَﺜَﻼً وَ ﻧَﺴِﻲ‬.
Mef’ûl (isim tamlaması)
Mec.Câr Fiil
Fiil
Mef’ûl
(36/YÂSÎN 78) Bize bir misal verdi ve yaratılışını
unuttu.
‫ﻼ‬
ً َ‫ﺿَﺮَبَ ﻣَﺜ‬
misal verdi. َ‫ ﺿَﺮَب‬fiili yalnız kullanıldığında
vurmak, dövmek vs. manasındadır. Aynı cümlede
‫ﻼ‬
ً ‫ ﻣَ َﺜ‬kelimesi de yer alırsa misal vermek anlamına
gelir. Bu şekilde Arapça’da pek çok örnek vardır.
‫ﻲ‬
َ ِ‫ﻧَﺴ‬
unuttu. (Sonu illet harfleriyle gelen fiillerin çekimi
daha sonra işlenecektir.)
ٌ‫ﺧﻠْﻖ‬
َ
yaratma, yaratılış, halk etme. (َ‫ )ﺧَﻠَﻖ‬fiilinin
masdarıdır. Arapça’da masdarlar isimdir, yani
başlarına harf-i tarif veya sonlarına tenvin alırlar.
Cümledeki fiillerin fâilleri müstetir (gizli) olup
gâib fiilin mukâbili olan (َ‫ )ھُﻮ‬zamiridir.
4- ‫وَدﱠﻋَﻚَ رَﺑﱡﻚَ وَ ﻣﺎَ ﻗَﻠَﻰ‬
َ‫ﻣﺎ‬.
Fiil Harfu nefy
Fâil
Mef’ûl-Fiil Harfu nefy
(93/DUHÂ 3) Rabbin seni terketmedi ve
darılmadı.
‫ع‬
َ ‫َودﱠ‬
terketti, ayrıldı, yüzüstü bıraktı
‫ﻗَﻠَﻰ‬
darıldı, buğzetti
5- ‫ ﻓَ َﮭﺪَى‬‫وَ وَﺟَﺪَكَ ﺿﺎَﻻ‬.
(93/DUHÂ 7) Ve seni şaşırmış buldu bunun
üzerine hidayet etti.
‫ﺿﺎَلﱞ‬
hayrette kalan, şaşıran, şaşırmış
‫ھَﺪَى‬
hidayet etti, yol gösterdi
6- ‫وَ وَﺟَﺪَكَ ﻋﺎَﺋِﻼً ﻓَﺄَﻏْﻨَﻰ‬.
(93/DUHÂ, 8) Seni yoksul buldu, bu sebeple
zenginleştirdi.
‫اَ ِﺋﻞٌع‬
yoksul
‫أَﻏْﻨَﻰ‬
zenginleştirdi
7- َ‫وَوَﺿَﻌْﻨﺎَ ﻋَﻨْﻚَ وِزْرَك‬.
(94/İNŞİRAH, 2) Yükünü senden (hafifletip)
kaldırdık.
‫َوﺿَ َﻊ‬
koydu, kaldırdı
‫[وِزْرٌ ج‬13] ٌ‫أَوْزاَر‬
ağır yük, vebal
8- َ‫وَ رَﻓَﻌْﻨﺎَ ﻟَﻚَ ذِﻛْﺮَك‬.
(94/İNŞİRAH, 4) Ve senin için şanını (zikrini,
anılmanı) yükselttik.
‫َرﻓَ َﻊ‬
kaldırdı, yükseltti
ٌ‫ذِﻛْﺮ‬
zikir, anma, anılma
9- ِ‫ﻗﺎَلَ رَبﱢ إِنﱠ ﻗَﻮْﻣِﻲ ﻛَﺬﱠﺑُﻮن‬.
(26/ŞUARÂ, 117) (Nuh:) Rabbim dedi, gerçekten
kavmim beni yalanladı.
‫ل‬
َ ‫ﻗَﺎ‬
dedi, söyledi
‫ِإنﱠ‬
gerçekten, muhakkak (te’kid edatı)
‫رَبﱢ‬
Rabbim (Sondaki esre (‫ )رَﺑﱢﻲ‬kelimesindeki
mütekellim ya (‫ )ي‬sını temsil eden sembol
kısaltmadır.
‫ب‬
َ ‫َﻛﺬﱠ‬
yalanladı, yalan isnad etti, inanmadı
‫ن‬
ِ (ِ‫)ﻛَﺬﱠﺑُﻮن‬
(‫ )ن‬nûnu vikâye, (‫ )ن‬harfinin altındaki esre
mütekellim yâ (‫ )ي‬sının kısaltılmış halidir. (‫)ﻛَﺬﱠﺑُﻮا‬
yalanladılar fiiline nûnu’l-vikâye ve mütekkelim
yâ’sı birleşince cemî vavının elifi düşmüş ve
(ِ‫ )ﻛَﺬﱠﺑُﻮن‬olmuştur.
10- َ‫ ﻖﱠ ا ْﻟﻘَﻮْلُ ﻋَﻠَﻰ أَﻛْﺜَﺮِھِﻢْﻟَﻘَﺪْ ﺣ‬...
(36/YÂSÎN, 7).Onların çoğunun (ekseriyetinin)
üzerine (azabla ilgili) söz hak oldu.
‫َﻟ َﻘ ْﺪ‬
gerçekten, hakikaten, and olsun (te’kid edatı)
ُ ْ‫اﻟْ َﻘﻮ‬
‫ل‬
söz (azab sözü)
ُ‫أَﻛْﺜَﺮ‬
ekseriyet, çok, en çok, daha çok
‫ﺣﱠ‬
‫ﻖ‬
َ
hak oldu, gerçek oldu, hak etti
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki zaman zarflarını[14] üçer kere
yazınız.
‫ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﺒﺎحِ =ﺻَﺒﺎَﺣًﺎ‬
sabahleyin, sabah
ُ‫ﻓﻲِ اﻟﻈﱡﮭْﺮِ =ﮭْﺮاً ﻇ‬
öğlenleyin, öğle
‫ﻋﺼْﺮًا‬
َ = ِ‫ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺼْﺮ‬
ikindileyin, ikindi vaktinde
‫ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴﺎَءِ =ﻣَﺴَﺎ ًء‬
akşamleyin, akşam
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻞ =ﻟَﯿ‬
ِ ْ‫ﻓﻲِ اﻟﻠﱠﯿ‬
geceleyin, gece
ُ‫اَﻟْ َﯿﻮْم‬
gün
‫ھَﺬاَ اﻟْﯿَﻮْمَ=اَﻟْ َﯿﻮْ َم‬
bugün
ُ‫َاﻟْﻤﺴﺎَء‬
akşam
‫ھَﺬاَ اﻟْﻤَﺴَﺎ َء‬
bu akşam
‫ن‬
َ ‫اﻟْﺂ‬
şimdi
‫ع‬
َ ُ‫ھَﺬاَ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮ‬
bu hafta
‫ﻛُﻞﱠ َﯾﻮْ ٍم‬
her gün
‫[ﻛُﻞﱠ‬15] ٍ‫ﻟَﯿْﻠَﺔ‬
her gece
2. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
ُ‫اَﻟﺰﱡﻗَﺎق‬
sokak
‫ﺳﻲﱡ‬
ِ ْ‫اَﻟْﻜُﺮ‬
sandalye
‫ﻞ‬
َ‫ﺴ‬
َ َ‫ﻏ‬
yıkadı
ُ‫اَﻟْﺄُﺧْﺖ‬
kızkardeş
‫ﺳﻲﱡ‬
ِ ‫اَﻟْﻜَﺮَا‬
sandalyeler
‫ﻞ‬
َ ‫ﻓَ َﻌ‬
yaptı
ُ‫َاﻟَْﺄخ‬
erkek kardeş
ُ‫اَﻟْﻤَﻨْ ِﺰل‬
ev
‫ف‬
َ ‫ﻋَ َﺮ‬
tanıdı
ٌ‫واَﻟِﺪ‬
baba
ٌ‫واَﻟِﺪَة‬
anne
‫ﻞ‬
َ ‫ﺣَ َﻤ‬
taşıdı, yüklendi
ُ‫اَﻟْﺨﺎََﻟﺔ‬
teyze
ُ‫اَﻟﺮﱢﺳﺎََﻟﺔ‬
mektup
‫ل‬
َ ‫ﻧَ َﺰ‬
indi
ُ‫اَﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَة‬
uçak
ُ‫َاﻟْﻤﺎَء‬
su
‫َرﺟَ َﻊ‬
döndü
‫ﺟَﺪﱞ‬
dede
‫ھَﺬَا‬
bu (müz)
‫ھَﺬِ ِه‬
bu (müe)
ٌ‫ﺟَﺪﱠة‬
nine
‫ﻚ‬
َ ‫ذَِﻟ‬
şu, o (müz)[16]
‫ﻚ‬
َ ْ‫ِﺗﻠ‬
şu, o (müe)
ٌ‫ﻋﻤﱠﺔ‬
َ
hala
ٌ‫ﺧﺎََﻟﺔ‬
teyze
‫اَﻟﮭِْﺮﱠ ُة‬
kedi
‫ﻋﻢﱞ‬
َ
amca
ٌ‫ﺧﺎَل‬
dayı
ٌ‫ﺻَﺪ ِﯾﻖ‬
arkadaş
ُ‫اَﻟﺸﺎﱠي‬
çay
ٌ‫ﺻَﺪﯾِﻘﺎَت‬
kız arkadaşlar
ٌ‫ﺻَﺪ ِﯾ َﻘﺔ‬
kız arkadaş
ُ‫اَﻟْﻐُﺮْ َﻓﺔ‬
oda
‫ن‬
َ ‫اَﻟﺘﱢِﻠﻔِﺰْﯾُﻮ‬
televizyon
‫ﺷﺎَھَ َﺪ‬
gördü, seyretti
‫ﺟِﺪًّا‬
çok
ٌ‫َﻣﺸْﻐﻮُل‬
meşgul
ٌ‫ﻣَﺴْ َﺒﺢ‬
havuz
ٌ‫ﺟَﯿﱢﺪ‬
iyi
ٌ‫ﺧَﯿْﺮ‬
iyi, daha iyi
‫ﺢ‬
َ َ‫ﺳَﺒ‬
yüzdü
ٌ‫ﻧﺎَر‬
ateş
ٌ‫رُﺳُﻞ‬
elçiler, peygamberler
ٌ‫أَﻣْﺮ‬
emir, iş
‫ﻦ‬
َ َ‫ﻟَﻌ‬
lanetledi
‫ﻣَ َﻨ َﻊ‬
menetti, yasakladı
‫ذَﻛَ َﺮ‬
zikretti
ُ‫َاﻟْﺈِﺧْﻮَة‬
erkekkardeşler
ُ‫َاﻟَْﺄﺧَﻮاَت‬
kızkardeşler
ُ‫اﻟَْﺄﺧْﺒﺎَر‬
haberler
3. Aşağıdaki Arapça cümleleri ikişer kere yazınız.
‫ﻚ؟‬
َ ‫ھَﻞْ ﻛَﺘَﺒْﺖَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺻَﺪ ِﯾ ِﻘ‬
Arkadaşına bir mektup yazdın mı?
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻞَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟْ َﯿﻮْ َم ؟‬
Ahmet bugün ne yaptı?
‫ھُﻮَ ﻛَﺘَﺐَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺧﺎَﻟَﺘِ ِﮫ‬.
O, teyzesine bir mektup yazdı.
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻠَﺖْ زَﯾْﻨَﺐُ ؟‬
Zeynep ne yaptı?
‫ھِﻲَ ﻋَﻤِﻠَﺖِ اﻟﺸﺎﱠيَ ﻟِﺼَﺪﯾِﻘﺎَﺗِﮭَﺎ‬.
O, arkadaşları için bir çay yaptı.
‫؟ ﻟِﻤﺎَذاَ ﻧَﺠَﺢَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻓِﻲ ﺗِﺠﺎَرَﺗِ ِﮫ‬
Ahmet ticaretinde niçin başardı?
‫ن‬
َ ‫أَﺑﻲِ ﺷﺎَھَﺪَ اﻟﺘﱢِﻠﻔِﺰْﯾُﻮ‬.
Babam televizyon seyretti.
ُ‫ﺳﮫ‬
َ ْ‫ﻛَﺘَﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ دَر‬.
Öğrenci dersini yazdı.
‫ﻛَﺘَﺒَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَةُ دَرْﺳَﮭَﺎ‬.
(Kız) öğrenci dersini yazdı.
‫ﻛَﺘَﺒَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَةُ دُرُوﺳَﮭَﺎ‬.
(Kız) öğrenci derslerini yazdı.
ْ‫ﺳﮭُﻢ‬
َ ُ‫ﻛَﺘَﺐَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ دُرو‬.
(Erkek) öğrenciler derslerini yazdı.
‫ﺳﮭُﻦﱠ‬
َ ُ‫ﻛَﺘَﺒَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬاَتُ دُرو‬.
(Kız) öğrenciler derslerini yazdılar.
ْ‫ﻲ اﻟ‬
ِ ‫ﺲﻓ‬
َ َ‫ﻐُﺮْﻓَﺔِﺟَﺪﱡهُ ﺟَﻠ‬.
Dedesi odada oturdu.
‫ﺲ‬
َ ِ‫ﺟَﺪﱠﺗُﮫُ ﻏَﺴَﻠَﺖِ اﻟْ َﻤﻼَﺑ‬.
Ninesi elbiseleri yıkadı.
‫ھَﻞْ ﻋَﺮَﻓْﺖِ ھَﺬَا اﻟْﻮَﻟَ َﺪ ؟‬
Bu çocuğu tanıdın mı?
ُ‫ﻧَﻌَﻢْ ﻋَ َﺮﻓْﺘُﮫ‬. ُ‫ھَﺬاَ أَﺣْﻤَﺪ‬.
Evet, onu tanıdım. Bu Ahmet’tir.
‫ﺖ؟‬
َ ْ‫ھَﻞْ ﻋَﺮَﻓْﺖِ ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨ‬
Bu kızı tanıdın mı?
‫ ﻣﺎَ ﻋَ َﺮﻓْﺘُﮭَﺎ‬، َ‫ﻻ‬. ‫ﻣﺎَ اﺳْﻤُﮭﺎَ ؟‬
Hayır, onu tanımadım? İsmi nedir?
ُ‫اِﺳْﻤُﮭﺎَ ﻣَﺮْ َﯾﻢ‬.
Onun ismi Meryem’dir.
ُ‫ﻞ ﺣَﻘﯿِﺒَ َﺘﮫ‬
َ َ‫ﻧَﺰَلَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣِﻦَ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةِ وَﺣَﻤ‬.
Ahmet uçaktan indi ve çantasını yüklendi.
‫ق‬
ِ ‫ذَھَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪِهِ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮ‬.
Ahmet çarşıya babası ile beraber gitti.
‫أُﺧْﺘﻲِ ذَھَﺒَﺖْ إِﻟَﻰ ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﮭَﺎ‬.
Kızkardeşim okuluna gitti.
‫ﺢ‬
ِ َ‫ﻧَﺤْﻦُ ﺳَﺒَﺤْﻨﺎَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴْﺒ‬.
Biz havuzda yüzdük.
‫أَﻧْﺖِ ﻣﺎَ ﻓَﮭِﻤْﺖِ اﻟْﻘُﺮْآنَ ﺟَﯿﱢﺪًا‬.
Sen Kur’ân’ı iyi anlamadın.
‫أَﻧْﺖِ رَﺳَﻤْﺖِ ﺟَﯿﱢﺪًا‬.
Sen iyi resim çizdin.
‫أَﻧﺎَ ﻣَﺸْﻐﻮُلٌ ﺟِﺪا‬.
Ben çok meşgulüm.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺟﻊَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣَﻊَ أُﺧْﺘِﮫِ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿ‬
َ َ‫ر‬.
Ahmet eve kızkardeşiyle beraber döndü.
‫ھُﻤﺎَ رَﺟَﻌﺎَ ﻓﻲِ اﻟْ َﻌﺼْ ِﺮ‬.
Onlar ikindide döndüler.
‫ﺣَﻀَﺮَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Çocuklar okuldan geldi.
‫ﻲ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ ِﺔ‬
ِ ‫أَﯾْﻦَ ھُﻢُ اﻟْﺂنَ؟ ھُﻢُ اﻟْﺂنَ ﻓ‬.
Şimdi onlar nerde? Şimdi onlar bahçede.
‫ﻲ اﻟْﺂنَ ؟‬
َ ِ‫إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ذَھَﺒَﺖْ ھ‬
Şu anda o nereye gitti?
‫ﻋﻤﱢﮭَﺎ‬
َ ‫ذَھَﺒَﺖْ إِﻟَﻰ‬.
Amcasına gitti.
‫ﻛَﺘَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ ھَﺬِ ِه اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺔَ إِﻟَﻰ ﺻَﺪ ِﯾﻘِﮫِ ﻋُﻤَ َﺮ‬.
Ahmed bu mektubu arkadaşı Ömer’e yazdı.
‫ﺮﱢﺳﺎَﻟَﺔَ إِﻟَﻰ ﺻَﺪﯾِﻘَﺘِﮭﺎَ زَﯾْﻨَﺐَﻛَﺘَﺒَﺖْ ﺧَﺪﯾِﺠَﺔُ ھَﺬِ ِه اﻟ‬.
Hatice bu mektubu arkadaşı Zeyneb’e yazdı.
‫ﺠ ِﺪ‬
ِ ْ‫ذَھَﺐَ ﯾﻮُﺳُﻒُ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪِهِ ﻛُﻞﱠ ﻟَﯿْﻠَﺔٍ إِﻟَﻰ اﻟْ َﻤﺴ‬.
Yusuf babasıyla her gece mescide gitti.
4. Aşağıdaki Arapça cümle parçalarını ve
cümleleri tercüme ediniz.(Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
‫ﻓِﻲ ﻧﺎَرِ ِه‬- ِ‫–ﺳَﻤِﻌْﺘُﮭُﻤﺎَ –ﺳَﺄَﻻَھﺎَ –ذَﻛَﺮَﺗْﮫُ –رُﺳُﻠُﻨﺎَ –ﻣِﻦْ أَﻣْﺮي‬
‫ﺳَﻤِﻌْﺘُﻤُﻮﻧِﻲ‬- َ‫أَﻧْﺖَ ﻟَﻌِﺒْﺖَ ﻣَﻌﻲِ اﻟْﻜُﺮَة‬- َ‫ﮫُ اﻟْﻜُﺮَةَ أَﻧْﺖِ ﻟَﻌِﺒْﺖِ ﻣَﻌ‬- َ‫ھِﻲ‬
‫ﻟَﻌِﺒَﺖْ ﻣَﻌَﻚَ اﻟْﻜُﺮَ َة‬- َ‫ﻧَﺤْﻦُ ﻟَﻌِﺒْﻨﺎَ ﻣَﻌَﮭُﻢُ اﻟْﻜُﺮَة‬- ُ‫أَﺧَﺬَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣَﻌَﮭُﻢ‬
‫ﺲ‬
َ ِ‫اﻟ َﻤﻼَﺑ‬.
5. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekelendiriniz ve
tercüme ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫اﻟﻨﺴﺎء أﻛﻠﻦ اﻟﻠﺤﻢ ﻣﺴﺎ ًء‬.
‫ﻣﺘﻰ أَﻛﻠﺖ اﻟﻨﺴﺎء اﻟﻠﺤﻢ ؟‬
‫‪.‬مويلا اذه يتسردم ىلإ تبهذ‬
‫أَ ﻣﺎ ذھﺒﺖ إﻟﻰ ﻣﺪرﺳﺘﻚ ھﺬا اﻟﯿﻮم ؟‬
‫‪.‬قوسلا يف ةرهلا لتق يمع‬
‫؟قوسلا يف ةرهلا لتق نم‬
‫‪.‬ﻛﺘﺒﻨﻲ اﻟﻤﻌﻠّﻢ ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ‬
‫؟ ةسردملا يف مكبتك نم‬
‫‪.‬قوسلا يف هاياو كتيأر انا‬
‫؟قوسلا يف تيأر نم‬
‫ھﻞ ذھﺒﺖ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﺻﺒﺎﺣﺎً؟‬
‫ﻣﻦ ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎب ﻓﻲ ﺑَﯿْ ِﺘﻚَ ؟‬
‫أ ذھﺐ ﺧﺎﻟﺪ إﻟﻰ ﻣﺪرﺳﺘﮫ ﻣﻊ ﺧَﺎﻟَﺘِﻚ؟‬
‫‪.‬مهسورد اوبتك لاجرلا‬
‫؟قوسلا يف ةرهلا لتق نم‬
‫‪6. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
1. Kapıdan kim çıktı?
2. Öğrenciler çıktı.
3. Sokakta kim kalem buldu?
4. Evde suyu kim içti?
5. Suyu kızkardeşim içti.
6. Halan dün nereye gitti?
7. Öğrenciler okulda sandalyeler üzerine oturdu.
8. Okulumdan çıktım evinize geldim.
9. Bugün evinize ne zaman gittiniz?
7. Aşağıdaki boşlukları doldurunuz.(Cevaplar için
üzerine tıklayınız)
..... ‫يسركلا نم كملق ةمطاف‬.
‫ﻣَﻦْ أﺧﺬ‬.... ‫؟يسركلا نم‬
..... ‫ةسردملا يف بابلا ءاسنلا‬.
‫ لاجرلا‬..... ‫ةقيدحلا ىلإ‬
‫ ىتم‬..... ‫ﻋﻤّﻚ ﻣﻦ ﺑﯿﺘﻜﻢ؟‬
‫‪.‬ةسردملا يف سردلا ‪.....‬‬
‫‪.‬مكتيب ىلإ ‪ .....‬يتسردم نم ‪.....‬‬
‫؟تبهذ نيأ ىلإ ‪ .....‬نيأ نم‬
‫‪8. Aşağıdaki fiilleri tablo halinde mef’ûl muttasıl‬‬
‫‪zamirlerle çekiniz.‬‬
‫ﻧَﻔَﻊَ ‪-‬ﻋَﻠِﻤْﻨﺎَ ‪-‬ﺿَﺮَﺑْﺖَ ‪-‬ﺳَﺄَﻟْﺘُﻦﱠ ‪-‬ﺷَﻜَﺮْﺗُﻢْ –ﺧَﻠَﻖَ‬
‫‪9. Yukarıda verilen kelimeler yardımıyla aşağıdaki‬‬
‫‪cümleleri tercüme ediniz.(Cevaplar için üzerine‬‬
‫)‪tıklayınız‬‬
‫ھَﻞْ واَﻟِﺪُكَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻨْﺰِلِ ؟ ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻠَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ –ﻣﺎَ اﺳْﻤُﻚَ ؟ اِﺳْﻤﻲِ ﺻﺎَﻟِ ٌ‬
‫ﺢ‬
‫أَﻧْﺖَ –أَﻧﺎَ ﻛَﺘَﺒْﺖُ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺧﺎَﻟَﺘِﻲ –؟ ھِﻲَ ﻛَﺘَﺒَﺖْ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺧﺎَﻟَﺘِﮭﺎَ‬
‫ﻚ َﻛ‬
‫زَﯾْﻨَﺐُ ﻛَﺘَﺒَﺖْ –ﻧَﺤْﻦُ ﻛَﺘَﺒْﻨﺎَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺧﺎَﻟَﺘِﻨﺎَ ‪-‬ﺘَﺒْﺖَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺧﺎَﻟَ ِﺘ َ‬
‫ھِﻲَ ذَھَﺒَﺖْ إِﻟَﻰ –ھُﻮَ ﻛَﺘَﺐَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺟَﺪﱢهِ –رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ َﻣﺪْرَﺳَﺘِﮭﺎَ‬
‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ ذَھَﺐَ –ﺪﱢﻧﺎَ ﻧَﺤْﻦُ ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﻣَﻊَ ﺟَ –اﻟﺴﻮﱡقِ ﻣَﻊَ ﺻَﺪ ِﯾﻘَﺘِﮭَﺎ‬
‫ﻓﻲِ ‪-‬وَﺻَﻞَ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﺑِﺴَﯿﺎﱠرَﺗِﮫِ –إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﻣَ َﻊ واَﻟِﺪِهِ‬
‫ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺼْﺮِ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺼْﺮِ زاَرَﺗْﻚَ أَﺧَﻮاَﺗُﻚَ ‪-‬اﻟْﻌَﺼْﺮِ زاَرَكَ إِﺧْﻮَﺗُﻚَ‬
‫ﻲ ﻋﺎَﺋِﻠَﺘﻲِ‬
‫اﻟْﻌَﺼْﺮِ زاَرَھﺎَ واَﻟِﺪُھﺎَ ﻓﻲِ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺼْﺮِ زاَرَهُ واَﻟِﺪُهُ ‪-‬زاَرَﺗْﻨ ِ‬
‫ﺳَﻤِﻊَ –ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺼْﺮِ زاَرَهُ أَﺻْﺪِﻗﺎَﺋُﮫُ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺼْﺮِ زاَرَھُﻢْ أُﺳْﺘﺎَذُھُﻢْ ‪-‬‬
‫ﺳَﻤِﻌْﻨﺎَ ‪-‬ﻣِﻦْ أَﯾْﻦَ ﺳَﻤِﻌْﺘُﻢُ اﻟْﻸَﺧْﺒﺎَرَ ؟ ‪-‬ﺳَﻤِ َﻊ ﻣِﻨﱢﻲ اﻟْﺄَﺧْﺒﺎَرَ ‪-‬ﻣِﻨْﮫُ اﻟَْﺄﺧْﺒﺎَرَ‬
‫ﻣَﻨَﻌْﺘُﻤُﻮﻧِﻲ ‪-‬أَﺧَﺬُوكَ ‪-‬ﺷَﻜَﺮْﺗُﻤُﻮھُﻦﱠ –ﻟﻠﱠﮫُ ﺧَﻠَﻘَﮭُﻢُ ا ‪-‬اﻟْﺄَﺧْﺒﺎَرَ ﻣِﻨْﻜُﻢْ‬‫ﺳَﺄﻻَھَﺎ‬
‫‪ .‬ﺧَﻠَﻘَﻜُﻢْ ‪-‬ﻓَﻌَﻠْﻨﺎَھﺎَ –دَﺧَﻠْﺘَﮫُ –ﻋَﺒَﺪْﻧﺎَهُ ‪-‬ذَﻛَﺮْﺗَﮫُ ‪-‬ﻟَﻌَﻨَﺘْﮭُﻢْ ‪َ -‬‬
‫‪10. Aşağıdaki fiilleri kullanarak birer cümle‬‬
‫‪kurunuz.‬‬
‫ﺖ ‪-‬ﺷَﺮِﺑْﺖَ ‪-‬ذَھَﺒَﺎ –ﺿَﺮَبَ ‪-‬ذَھَ َﺒ ْ‬
‫ﺖ‬
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ‪-‬دَﺧَﻠْﺘُﻢْ ‪-‬ﻛَﺘَﺒْﻦَ ‪-‬ﻓَﺘَﺤْ ِ‬‫ﺧَﺮَﺟَﺖْ ‪-‬رَﻛِ َﺒﺖْ ‪-‬ﺷَﺮِﺑْﻦَ ‪-‬ﺿَﺮَﺑُﻮا ‪-‬ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢْ ‪-‬أَﻛَﻞَ‬
‫‪11. Aşağıdaki fiillerin manalarını ve tesniyelerini‬‬
‫)‪yazınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻞ‬
‫ذَھَﺒْﺘُﻦﱠ ‪-‬ﺧَﺮَﺟَﺖْ ‪-‬رَﻛِﺒَﺖْ ‪-‬ﺷَﺮِﺑْﻦَ ‪-‬ﻓَﺘَﺤْﺖُ ‪-‬ﺿَﺮَﺑُﻮا ‪-‬ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢْ ‪ -‬أ َﻛ َ‬
‫‪12. Yukarıda verilen ayetleri ikişer defa manası ve‬‬
‫‪kelimeleri ile birlikte defterinize yazıp‬‬
‫‪ezberleyiniz.‬‬
‫¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯‬
------------------------------------------------------------------------------[1] Daha önce hatırlanacağı gibi harf-i tarif alan
isimlerin son harekesi cümledeki durumuna göre
üstün esre ötre olarak harekeleniyordu.
[2] İsim tamlaması ile geniş açıklama daha
sonra gelecektir.
[3] (َ‫ ﻓَﻜﱠﺮ‬düşündü) fiili şimdiye kadar gördüğümüz
sülâsî mücerred (üç harfli) fiillerden değildir. Orta
harfine şedde ilave edilmiş sülasî mezîd (üç harfli
fiile harf ilave edilmiş) fiillerdendir. Ancak çekimi
aynen sülâsi mücerred gibidir. İlerde işlenecek bu
konuya şimdiden alışılması için ara ara bu tip
sülasiye harf ilave edilmiş fiiller gelecektir.
[4] Arapça gramerinde cansız (gayr-i âkil)
çoğullar tek bir müennes hükmündedir. Dolayısıyla
kitap müzekker bir kelime olmasına rağmen çoğulu
tek bir gâibe müennes zamiri ile karşılanmıştır.
[5]
(َ‫ )ﺷﺎَھَﺪ‬gördü
[6] (َ‫( )زاَر‬ziyaret etti) fiili illet harfleri
dediğimiz ‫( ا ي و‬vâv, yâ, elif) harflerinden birini
bulundurduğu için illetli fiiller grubundandır. Yine
ileride işlenecek konuya alışılması bakımından ara
ara illetli fiillerden seçilmiş örneklere de yer
verilecektir. Ancak son harfinden bir önceki harfi
illetli olan bu tip fiillerin gâibe cemi müennesten
sonraki çekimi farklı olduğundan sonrasının
çekimini şu anda yapmayınız.
[7] “Var” manasıyla ilgili geniş bilgi ilerde
gelecektir.
[8] Bilindiği gibi َ‫ ﻣَﻊ‬zarftır. Çok kullanıldığı
için zamirlerle birlikte çekime onu da aldık.
[9] ‫( رَأَى‬gördü) fiili de son harfi illet harfleri
dediğimiz (‫و‬-‫ي‬-‫ )ا‬harflerden biriyle bitmiştir. Son
harfi illetli biten fiiller gâibe cemi müennes
nûnu’na kadar daha sonra işleyeceğimiz gibi belli
kuralları olan farklı bir çekime sahiptir. Ancak
gâibe cemi müennes nûnundan sonra sonu ‫ ي‬ile
biten fiiler de diğer üçlü fiilerde olduğu gibi son
harf olan ‫ ي‬ye cezim verilerek devam edilir. (ُ‫)رَأَﯾْﺖ‬
(gördüm) gibi. Öğrencilere düşen bu illetli fiilleri
şu anda kendilerinin çekmeleri değil verilen
örnekleri tercüme etmeleridir.
[10] (ِ‫ )ﻛُﺮَةُ اﻟﺴﱠﻠﱠﺔ‬basketbol
[11] (ً‫ )أَﯾْﻀﺎ‬de, da
[12] Başa getirilen kelimeyi vurgulamak için
devrik cümle kurulmuş ve harf-i cerli kelime
fiilden önceye alınmış.
[13] Sözlüklerde de görüleceği gibi (‫ )ج‬işareti
çoğulu verilecek kelimenin önüne gelir, kısaca
cemi kelimesinin sembolüdür.
[14] Zaman ve mekanla ilgili isimlere zarf denir.
Başlarına harf-i cer gelmediği takdirde zarfların
son harfi üstün olur. Cümleleri rahat kurmamız
açısından kelimeler içinde ara ara zarf isimleri
verilecektir. Zarflarla ilgili geniş açıklama daha
sonra gelecektir.
[15] (‫( )ﻛُﻞﱠ‬her) kelimesi tenvinli olmadığı
takdirde önüne geldiği ismi esreler.
[16] Şu, o anlamında işâret ismidir. Müzekker için
‫ﻚ‬
َ ‫ ذَِﻟ‬müennes için َ‫ ﺗِﻠْﻚ‬gelir. Aynı şekilde tüm işaret
isimlerinin kelimenin harekesine tesirleri yoktur.
Dinlemek için Tıklayınız :
ZARFLAR
Zarflar; fiilin meydana geldiği zamanı ve mekanı
belirten, “Ne zaman” ve “nerede” sorularının
cevabı olan kelimelerdir. Kendinden sonra gelen
ismi, cer harfleri gibi mecrûr (esreli) yapar.
Zarflar; zaman zarfı ve mekan zarfı olmak üzere
iki kısımdır:
a) Bazı Önemli Mekan Zarfları:
‫أﻣَﺎ َم‬
önünde
‫ب‬
ِ ‫أﻣَﺎمَ اﻟْﺒَﺎ‬
kapının önünde
‫ﻒ‬
َ ْ‫ﺧﻠ‬
َ
arkasında
‫ب‬
ِ ‫ﺧَﻠْﻒَ اﻟْﺒَﺎ‬
kapının arkasında
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺗَﺤ‬
altında
‫ب‬
ِ ‫ﺗَﺤْﺖَ اﻟْﺒَﺎ‬
kapının altında
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺑَﯿ‬
arasında
‫ﺑَﯿْﻦَ اﻟْﺒَﺎبِ وَاﻟﻨﱠﺎﻓِﺬَ ِة‬
kapı ve pencerenin arasında
‫ﻋِﻨْ َﺪ‬
yanında
‫ب‬
ِ ‫ﻋِﻨْﺪَ اﻟْﺒَﺎ‬
kapının yanında
‫ق‬
َ ْ‫ﻓَﻮ‬
üstünde, üzerinde
‫ق اﻟﺮﱠفﱢ‬
َ ْ‫ﻓَﻮ‬
rafın üzerinde
‫ﻂ‬
َ َ‫وَﺳ‬
ortasına, ortasında
‫ع‬
ِ ‫وَﺳَﻂَ اﻟﺸﺎﱠ ِر‬
caddenin ortasına
‫ل‬
َ ْ‫ﺣﻮ‬
َ
etrafında, çevresinde
ْ‫ﺒَﺔِﺣَﻮْلَ اﻟْ َﻜﻌ‬
Kabe’nin etrafında
‫ﻣَ َﻊ‬
birlikte, beraber
‫س‬
ِ ‫ﻣَﻊَ اﻟﻨﺎﱠ‬
insanlarla beraber
‫ﻞ‬
َ‫ﺧ‬
ِ ‫دَا‬
içinde
‫داَﺧِﻞَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ‬
şehrin içinde
‫ج‬
َ ‫ﺧﺎَ ِر‬
dışında
‫ﺧﺎَرِجَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ‬
şehrin dışında
*Harf-i cerden sonra gelmedikleri takdirde
yukarıda verilen bu zarfların son harflerinin
harekesi [merfû (ötre) durumda da olsa] daima
üstün olur.
Cümle Örnekleri:
‫أَﯾْﻦَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮫُ ؟‬
Onun çantası nerede?
‫ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮫُ ﺗَﺤْﺖَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر ِة‬.
Çantası arabanın altındadır.
‫ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮫُ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَ ِة‬.
Çantası arabanın yanındadır.
‫أَﯾْﻦَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮭﺎَ ؟‬
Onun çantası nerede?
‫ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮭﺎَ ﺗَﺤْﺖَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَ ِة‬.
Onun çantası arabanın altındadır.
‫ﻂ اﻟْﻘَﺮْﯾَ ِﺔ‬
َ َ‫ﻣَﻨْﺰِﻟُﻨﺎَ وَﺳ‬.
Evimiz kasabanın ortasındadır.
‫ﺟَﻠَﺲَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ أَﻣﺎَ َم اﻟْﻤﺎَﺋِ َﺪ ِة‬.
Çocuklar sofranın önüne oturdu.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫ﺟَﻠَﺲَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﺗَﺤْﺖَ اﻟﺸﱠﻤ‬.
Çocuklar güneşin altında oturdu.
‫ك أَﺣْﻤَﺪُ دَراﱠﺟَﺘَﮫُ أَﻣﺎَمَ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
َ َ‫ﺗَﺮ‬.
Ahmet bisikletini okulun önünde bıraktı.
‫ل‬
ِ ‫اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ﺧَﻠْﻒَ اﻟْﻤَﻨْ ِﺰ‬.
Araba evin arkasındadır.
‫ق اﻟْﻤﺎَﺋِ َﺪ ِة‬
َ ْ‫اَﻟﻄﱠﻌﺎَمُ ﻓَﻮ‬.
Yemek sofranın üzerindedir.
‫ق اﻟﺮﱠفﱢ‬
َ ْ‫اَﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﻓَﻮ‬.
Kitap rafın üzerindedir.
‫ﺖ اﻟﺸﱠﺠَ َﺮ ِة‬
َ ْ‫ﺟَﻠَﺲَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﺗَﺤ‬.
Çocuklar ağacın altında oturdu.
‫ل‬
ِ ‫اَﻟْﻌﺎَﺋِﻠَﺔُ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﻨْ ِﺰ‬.
Aile evin önündedir.
‫ق‬
ِ ُ‫وَﻗَﻔَﺖِ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔُ أَﻣﺎَ َم اﻟْﻔُﻨْﺪ‬.
Otobüs otelin önünde durdu.
‫ﺳﺎَرَ اﻟْﻘﺎَﺋِﺪُ ﺣَﻮْلَ اﻟْﻤُﻌَﺴْ َﻜ ِﺮ‬.
Komutan kampın çevresinde yürüdü.
‫ﻃﺎَفَ اﻟْﺤُﺠﺎﱠجُ ﺣَﻮْلَ اﻟْﻜَﻌْﺒَ ِﺔ‬.
Hacılar Kabe’nin çevresinde tavaf etti.
‫إِﻧْﺘَﻈَﺮَ اﻟْﻌُﻤﺎﱠلُ أَﻣﺎَمَ اﻟﺸﱠﺮِﻛَ ِﺔ‬.
İşçiler şirketin önünde bekledi.
‫ﻧَﺰَلَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻣِﻦَ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔِ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Halit okulun önünde otobüsten indi.
‫ھَﻞِ اﻟْﻤَﻄﺎَرُ داَﺧِﻞَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ ؟‬
Havaalanı şehrin içinde midir?
‫ اﻟْﻤَﻄﺎَرُ ﺧﺎَرِجَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, hava alanı şehrin dışındadır.
‫اَﻟْﻤَﻠْﻌَﺐُ وَﺳَﻂَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ‬.
Oyun sahası şehrin ortasındadır.
‫اَﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔُ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ‬.
Bahçe şehrin önündedir.
‫اَﻟْﻤَﺴْﺒَﺢُ ﺧَﻠْﻒَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ‬.
Havuz şehrin arkasındadır.
‫ھَﻞِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ داَﺧِﻞَ اﻟﺼﱠﻒﱢ ؟‬
Öğrenci sınıfın içinde midir?
‫ﻞ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ ِﺔ‬
َ ِ‫اَﻟْﻜِﺘﺎَبُ داَﺧ‬.
Kitap çantanın içindedir.
‫ج اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَ ِﺔ‬
َ ِ‫اَﻟْﻘَﻠَﻢُ ﺧﺎَر‬.
Kalem çantanın dışındadır.
‫ق‬
ِ ‫ﻧَﺰَﻟَﺖْ زَﯾْﻨَﺐُ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪَﺗِﮭﺎَ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ ﻓﻲِ وَﺳَﻂِ اﻟﺴﱡﻮ‬.
Zeynep annesiyle beraber çarşının ortasında
arabadan indi[1]
b) Bazı Önemli Zaman Zarfları:
‫ﻞ‬
َ ْ‫ﻗَﺒ‬
önce
ْ‫ﺮٌﻓَﺠ‬
fecr
‫ن‬
َ ‫َاﻟْﺂ‬
şimdi
‫ﺑَﻌْ َﺪ‬
sonra
ٌ‫َﯾﻮْم‬
gün
‫ﻟَﯿَْﻠ ٌﺔ‬
bir gece
ٌ‫ﻟَﯿْﻞ‬
gece
ٌ‫ﺻَﺒﺎَح‬
sabah
‫ﺲ‬
ِ ْ‫أَﻣ‬
dün
ٌ‫ﻋﺔ‬
َ َ‫ﺳﺎ‬
saat
‫ل‬
َ ‫ﻃَﻮَا‬
boyunca
ٌ‫ﻇُﮭْﺮ‬
öğle
ٌ‫أُﺳْﺒُﻮع‬
hafta
‫أَﺛْﻨَﺎ َء‬
esnasında
ٌ‫ﻋَﺼْﺮ‬
ikindi
ٌ‫ﺷَﮭْﺮ‬
ay
ٌ‫ﻧَﮭﺎَر‬
gündüz
ٌ‫ﻣَﺴﺎَء‬
akşam
‫ﻋَﺎ ٌم‬- ٌ‫ﺳَﻨَﺔ‬
yıl
ٌ‫َدﻗِﯿ َﻘﺔ‬
dakika
Cümle Örnekleri:
‫ﻣَﺘَﻰ ﺣَﻀَﺮْتَ ﻣِﻦَ اﻟﺴﻮﱡقِ؟‬
Çarşıdan ne zaman geldin?
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻗَ ْﺒﻞَ َدﻗِﯿﻘَ ٍﺔ‬.
Bir dakika önce geldim.
‫ﻞ ﺳﺎَﻋَ ٍﺔ‬
َ ْ‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻗَﺒ‬.
Bir saat önce geldim.
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻗَﺒْﻞَ َﯾﻮْ ٍم‬.
Bir gün önce geldim.
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻗَﺒْﻞَ ﻟَﯿْﻠَ ٍﺔ‬.
Bir gece önce geldim.
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻇُﮭْﺮًا‬.
Öğlenleyin geldim.
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻀﺮْتُ ﻟَﯿ‬
َ َ‫ﺣ‬.
Geceleyin geldim.
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﺻَﺒﺎَﺣًﺎ‬.
Sabahleyin geldim.
‫ع‬
ٍ ُ‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻗَﺒْﻞَ أُﺳْﺒﻮ‬.
Bir hafta önce geldim.
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﺑَﻌْﺪَ ﺳَﻨَ ٍﺔ‬.
Bir sene sonra geldim.
‫ﺷﮭْ ٍﺮ‬
َ َ‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﺑَﻌْﺪ‬.
Bir ay sonra geldim.
‫ﻀﺮَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﺑَﻌْ َﺪ ﺳﺎَﻋَ ٍﺔ‬
َ َ‫ﺣ‬.
Halit bir saat sonra eve geldi.
‫ﻞ ﺳﺎَﻋَ ٍﺔ‬
َ ْ‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻣِﻦْ ﺑَﻠَﺪيِ ﻗَﺒ‬.
Bir saat önce memleketimden geldim.
‫ﻣَﺘَﻰ وَﺻَﻞَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
Çocuklar okuldan ne zaman geldi?
‫ﻞ‬
ٍ ‫ﻞ ﻗَﻠ ِﯿ‬
َ ْ‫وَﺻَﻞَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻗَﺒ‬.
Çocuklar okuldan az önce geldi.
‫أَﯾْﻦَ ھُﻢُ اﻟْﺂنَ ؟‬
Onlar şimdi nerede?
‫ل‬
ِ ‫ھُﻢُ اﻟْﺂنَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻨْ ِﺰ‬.
Onlar şimdi evde.
‫ﺷﺎَھَﺪْﻧﺎَ اﻟﺘﱢﻠِﻔِﺰْﯾُﻮنَ أَﺛْﻨﺎَ َء اﻟﻄﱠﻌﺎَ ِم‬.
Yemek esnasında televizyon seyrettik.
‫ﺳﻔَﺮِي‬
َ َ‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ أَﺛْﻨَﺎء‬.
Yolculuğum esnasında kitap okudum.
‫ﺷﺎَھَﺪْﻧﺎَ اﻟﺘﱢﻠِﻔِﺰْﯾُﻮنَ ﻃَﻮاَلَ اﻟﻨﱠﮭَﺎ ِر‬.
Gün(düz) boyunca televizyon seyrettik.
‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ﻃَﻮاَلَ اﻟَﯿﻮْ ِم‬.
Gün boyunca kitap okudum.
‫دَرَﺳْﺖُ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ ﻋﺎَﻣًﺎ‬.
Bir sene Arapça tahsil ettim.
‫ﻓﻲِ اﻟﻈﱡﮭْﺮِ ﺟَﻠَﺴَﺖِ اﻟْﻌﺎَﺋِﻠَﺔُ ﺣَﻮْلَ اﻟْﻤﺎَﺋِﺪَةِ وَ أَﻛَﻠَﺖِ اﻟْﻐَﺪاَ َء‬.
Öğlenleyin aile sofranın etrafında oturdu ve öğle
yemeği yedi.
Gün Ay ve Mevsim adları:
1-Gün Adları:
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﯾَ ْﻮمُ اﻟْﺎِﺛْﻨَﯿ‬
Pazartesi
‫ﯾَﻮْمُ اﻟْﺠُﻤْﻌَ ِﺔ‬
Cuma
‫ﯾَﻮْمُ اﻟﺜﱡﻼَﺛَﺎ ِء‬
Salı
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﯾَﻮْمُ اﻟﺴﱠﺒ‬
Cumartesi
‫ﯾَﻮْمُ اﻟْﺄَرْﺑِﻌَﺎ ِء‬
Çarşamba
‫ﺣ ِﺪ‬
َ ‫ﯾَﻮْمُ اﻟَْﺄ‬
Pazar
‫ﺲ‬
ِ ‫ﯾَﻮْمُ اﻟْﺨَﻤِﯿ‬
Perşembe
(‫ )ﯾَﻮْم‬kelimesi genelde kullanılmaz:
‫ﻦ‬
ِ ْ‫َاﻟْﺎِﺛْﻨَﯿ‬
Pazartesi
ُ‫اَﻟﺜﱡﻼَﺛَﺎء‬
Salı
ُ‫َاﻟْﺠُﻤُ َﻌﺔ‬
Cuma
2-Ay Adları:
a-Milâdî yılın aylarının adları: İki türlü ifade
edilebilir:
‫ﯾَﻨﺎَﯾِﺮ‬
Ocak
‫ﻛﺎَﻧُﻮنُ اﻟﺜﺎﱠﻧِﻲ‬
1. ay
‫ﻓَﺒْﺮاَﯾِﺮ‬
Şubat
‫ﺷُﺒﺎَط‬
2. ay
‫ﻣﺎَرْس‬
‫‪Mart‬‬
‫آذاَر‬
‫‪3. ay‬‬
‫أَﺑْﺮِﯾﻞ‬
‫‪Nisan‬‬
‫ﻧِﯿﺴﺎَن‬
‫‪4. ay‬‬
‫)ﻣﺎَﯾِﺲ(ﻣﺎَﯾُﻮ‬
‫‪Mayıs‬‬
‫أَﯾﺎﱠر‬
‫‪5. ay‬‬
‫)ﯾُﻮﻧِﯿَﮫ (ﯾُﻮﻧْﯿُﻮ‬
‫‪Haziran‬‬
‫ﺧَﺰِﯾﺮاَن‬
‫‪6. ay‬‬
‫)ﯾُﻮﻟِﯿَﮫ(ﯾُﻮﻟْﯿُﻮ‬
‫‪Temmuz‬‬
‫َﺗﻤﱡﻮز‬
‫‪7. ay‬‬
‫َأﻏُﺴْﻄُﺲ‬
‫‪Ağustos‬‬
‫بآ‬
‫‪8. ay‬‬
‫ﺳَﺒْﺘَﻤْﺒِﺮ‬
‫‪Eylül‬‬
‫أَﯾْﻠُﻮل‬
‫‪9. ay‬‬
‫أُﻛْﺘُﻮﺑِﺮ‬
‫‪Ekim‬‬
‫ﻦ اﻟَْﺄوﱠلُ‬
‫ﺗَﺸْﺮِﯾ ِ‬
‫‪10. ay‬‬
‫ﻧُﻮﻓِﻤْﺒِﺮ‬
‫‪Kasım‬‬
‫ﺗَﺸْﺮِﯾﻦِ اﻟﺜﺎﱠﻧِﻲ‬
‫‪11. ay‬‬
‫دِﯾﺴِﻤْﺒِﺮ‬
‫‪Aralık‬‬
‫ﻛﺎَﻧُﻮنُ اﻟَْﺄوﱠلُ‬
‫‪12. ay‬‬
‫‪b- Hicrî Yılın Aylarının Adları:‬‬
‫)اَﻟْﻤُﺤَﺮﱠمُ اﻟْﺤَﺮاَم(‬
‫َاﻟْﻤُﺤَﺮﱠمُ‬
‫‪1. ay‬‬
‫)ﺻَﻔَﺮُ اﻟْﺨَﯿْﺮِ(‬
‫ﺻ َﻔﺮٌ‬
‫َ‬
‫‪2. ay‬‬
‫)رَﺑِﯿﻊٌ اﻟَْﺄوﱠلُ(‬
‫ل‬
‫رَﺑِﯿﻊُ اﻟَْﺄوﱠ ِ‬
‫‪3. ay‬‬
‫)رَﺑِﯿﻊٌ اﻟْﺂﺧِﺮُ(‬
‫رَﺑِﯿﻊُ اﻟْﺂﺧِ ِﺮ‬
‫‪4. ay‬‬
‫ﺟُﻤﺎَدَى اﻟْﺄُوﻟَﻰ‬
‫‪5. ay‬‬
‫ﺟُﻤﺎَدَى اﻟْﺂﺧِ َﺮ ِة‬
‫‪6. ay‬‬
‫)رَﺟَﺐٌ أَوْ رَﺟَﺐٌ اﻟْﻔَﺮْدُ(‬
‫َرﺟَﺐُ‬
‫‪7. ay‬‬
(ُ‫)ﺷَﻌْﺒﺎَنُ اﻟْﻤُﻌَﻈﱠﻢ‬
ُ‫ﺷَﻌْﺒَﺎن‬
8. ay
(ُ‫)رَﻣَﻀﺎَنُ اﻟْﻤُﻜَﺮﱠم‬
ُ‫رَﻣَﻀَﺎن‬
9. ay
ُ ‫ﺷَﻮاﱠ‬
‫ل‬
10. ay
‫ذُو اﻟْﻘَﻌْ َﺪ ِة‬
11. ay
‫ﺤﺠﱠ ِﺔ‬
ِ ْ‫ذُو اﻟ‬
12. ay
Not: Ay adları genellikle ‫( ﺷَﮭْﺮ‬ay) kelimesiyle
tamlama halinde kullanılır:
‫ﺷَﮭْﺮُ ذِي اﻟْﻘَﻌْ َﺪ ِة‬
Zü’l-Ka’de ayı
‫ن‬
َ َ‫ﺷَﮭْﺮُ رَﻣَﻀﺎ‬
Ramazan ayı
Mevsimlerin Adları:
‫ﻓَﺼْﻞُ اﻟﺮﱠﺑِﯿ ِﻊ‬
ُ‫اَﻟﺮﱠﺑِﯿﻊ‬
İlkbahar (mevsimi)
‫ﻒ‬
ِ ْ‫ﻓَﺼْﻞُ اﻟﺼﱠﯿ‬
ُ‫اَﻟﺼﱠﯿْﻒ‬
Yaz (mevsimi)
‫ﻒ‬
ِ ‫ﻓَﺼْﻞُ اﻟْﺨَﺮِﯾ‬
ُ‫َاﻟْﺨَﺮِﯾﻒ‬
Sonbahar (mevsimi)
‫ﻓَﺼْﻞُ اﻟﺸﱢﺘﺎَ ِء‬
ُ‫اَﻟﺸﱢﺘﺎَء‬
Kış (mevsimi)
------------------------------------------------------------------------------[1] Harf-i cerler zarf almış terkiplerde zarfın
önüne gelir.
Dinlemek için Tıklayınız :
MÜBTEDÂ - HABER
İsim cümlesinin, isimle başlayan ve isimden sonra
bazen fiille devam eden cümlelere dendiğini daha
önce görmüştük. İsim cümlesinin içinde bazen fiil
yer almayabilir. Yani bu cümle sadece iki veya
daha fazla isimden de oluşabilir.
Nasıl fiil cümlesinin öğelerine fiil + fâil + mef’ûl
deniyorsa isim cümlesinin öğelerine de mübtedâ +
haber denir.
Mübtedâ genellikle cümlenin başında bulunur.
Özel isim ya da zamir, işaret sıfatı v.b. gibi mebnî
(harekesi değişmeyen) kelime değilse başına ْ‫اَل‬
takısı alır. Son harfinin harekesi de elif ve yâ (‫)ى ا‬
gibi illetli harf değilse ötre olur.
ٌ‫ﺟَﯿﱢﺪ‬.
ُ‫َاﻟْﻘََﻠﻢ‬
Kalem iyidir.
ٌ‫ﺟَﻤِﯿﻞ‬.
ُ‫َاﻟْﻮَﻟَﺪ‬
Çocuk güzeldir.
Haber
Mübtedâ
Haber
Mübtedâ
Haber kendisiyle hüküm verilen cümle parçasıdır.
Tercüme olarak “..dir, ..dır, ..tür, ..tur” takısı
verilir. “..güzeldir, küçüktür” gibi. Bundan dolayı
"Küllü dırdırın; haber" tabiri; cümlede her ...dir
veya ...dırla biten kelimenin haber olduğuna işaret
eder.
Örnek cümlede görüldüğü gibi mübtedâ marife,
haber nekre olur. Mübtedâ ile haber arasında
müzekkerlik-müenneslik, teklik-ikilik-çokluk
bakımından uyum vardır. Yani mübtedâ
müzekkerse haber de müzekker olur. Mübtedâ
müennes ise haber de son harfin harekesini üstün
yapıp yanına kapalı tâ (tâ-i merbuta ‫ )ة‬getirilmek
suretiyle müennes yapılır. Mübtedâ tesniye ya da
cemi ise haber de kaide gereği tesniye veya cemi
yapılır. Örnekler:
ٌ‫اَﻟْﻘَﻠَﻢُ ﻃَﻮﯾِﻞ‬.
Kalem uzundur.
ٌ‫ﺤﺔ‬
َ ‫اَﻟﺼﱡﻮرَةُ ﻗَﺒ ِﯿ‬.
Resim çirkindir.
ٌ‫اَﻟْﺒَﯿْﺖُ ﻛَﺒﯿِﺮ‬.
Ev büyüktür.
‫ن‬
ِ ‫ن ﻛَﺒﯿِﺮَا‬
ِ َ‫اَﻟْﺒَﯿْﺘﺎ‬.
İki ev büyüktür[1].
ٌ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﻏﺎَﺋِﺐ‬.
Öğretmen gâibtir (yoktur).
‫ن‬
َ ‫ن ﻏﺎَﺋِﺒُﻮ‬
َ ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮ‬.
Öğretmenler yoktur[2].
ٌ‫اَﻟﺼﱠﻒﱡ واَﺳِﻊ‬.
Sınıf geniştir.
ٌ‫اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َرةُ ﺟَﺪﯾِﺪَة‬.
Araba yenidir.
F
Özel isimler, zaten belirli oldukları için
başlarına harf-i tarif almazlar. Allah kelimesi de
özel isim olduğu için başına ayrıca ( ْ‫ )اَل‬takısı
almaz.
ٌ‫اَﻟﻠﱠﮫُ وَاﺣِﺪ‬.
Allah birdir.
ُ‫ﺪَرﱢسٌَأﺣْ َﻤﺪُ ﻣ‬.
Ahmet öğretmendir.
ٌ‫ﺳﺔ‬
َ ‫ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﻣُﺪَرﱢ‬.
Fatıma öğretmendir.
ٌ‫زَﯾْﻨَﺐُ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
Zeynep güzeldir.
ٌ‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻧَﺸِﯿﻂ‬.
Halit çalışkandır.
F
Zamirler ismin yerini tutan kelimelerdir.
Mübtedâ oldukları takdirde özel isme işaret
ettikleri için başlarına ْ‫ اَل‬takısı almazlar. Mebnî
olmaları dolayısıyla da son harflerinin harekesi
değişmez. Mahallen merfû (ötre) olur.
ٌ‫ﺷَﺎﻋِﺮ‬.
‫أَﻧَﺎ‬
Ben şairim.
Haber
Mübtedâ
ٌ‫ﻲ ﻋﺎَﺋَِﻠﺔ‬
َ ِ‫ھ‬.
O bir ailedir.
ٌ‫ھُﻮَ ﺻﺎَدِقٌ وَ أَﻣ ِﯿﻦ‬.
O doğru ve emindir.
ٌ‫ﺿﺔ‬
َ ‫أَﻧْﺖِ ﻣُﻤَﺮﱢ‬.
Sen hemşiresin.
ٌ‫ھُ َﻮ ﻣُﺤَﻤﱠﺪ‬.
O Muhammed’dir.
Aynı şekilde sonuna tenvin almayan (gayr-i
munsarif) özel isimler, haber diye sonu ötre tenvin
yapılmaz.
ُ‫ھِﻲَ ﻓﺎَﻃِ َﻤﺔ‬.
O Fâtıma’dır.
*Mübtedâ bu cümlelerde görüldüğü üzere munfasıl
(ayrı) zamir halinde geldiği gibi, isimle birleşmiş
muttasıl zamirli bir kelimeyle de gelebilir.
Görüldüğü gibi mübtedâ marife olarak
gelmektedir. Başında harf-i tarif olmadığı halde
zamirler ve işaret isimleri belli bir varlığa delalet
ettikleri için marifedirler. Sonuna zamir birleşmiş
isimler de zaten marife olduklarından başlarına
harf-i tarif (‫ )اََل‬almazlar:
ٌ‫ﻗَﻠَﻤُﮭَﺎ ﺻَﻐِﯿﺮ‬.
(Onun) kalemi küçüktür.
ٌ‫ﺑَﯿْﺘُﻨَﺎ ﺟَﻤِﯿﻞ‬.
Evimiz güzeldir.
‫ﺮِﯾﻢٌواَﻟِﺪُهُ َﻛ‬.
(Onun) babası cömerttir.
ٌ‫ﻚ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬
ِ ‫أُﻣﱡ‬.
Annen güzeldir.
ٌ‫ﺣَﺪِﯾﻘَﺘُﮭُﻢْ واَﺳِ َﻌﺔ‬
Bahçeleri geniştir.
Sonuna muttasıl zamir alan isimler aynı şekilde
haber diye ötre tenvin değil, sadece ötre hareke
alırlar:
‫ﻚ‬
ِ ُ‫ھَﺬِهِ ﺻَﺪ ِﯾﻘَﺘ‬.
Bu senin arkadaşındır.
‫ھَﺬِهِ ﺻَﺪ ِﯾﻘَﺘُﮭَﺎ‬. Bu onun arkadaşıdır.
ٌ‫ﻚ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬
َ ُ‫ﺻَﺪِﯾﻘَﺘ‬. Arkadaşın güzeldir.
Not:
‫ن‬
َ َ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ رَﻛِﺐَ اﻟْﺤِﺼﺎ‬. Çocuk ata bindi.
Haber
Mübtedâ
Bu cümlede de görüldüğü gibi; fâil isim olarak
başa geldiğinden cümle; isim cümlesidir. İsim
cümlesi olduğu için artık öğelerini fâil-fiil-mef’ûl
şeklinde değil, mübtedâ-haber şeklinde söyleriz.
Cümlenin öznesi mübtedâdır ve haberi de bir fiil
cümlesidir.
FAkıldan çıkarılmaması gereken husus; isim
cümlesinin öğeleriyle fiil cümlesinin öğelerini
birbirine karıştırmamaktır. Meseleyi özetleyecek
olursak cümleler şu kelime parçalarından oluşur:
İsim Cümlesi:
Mübtedâ+ Haber
Çocuk ata bindi.
َ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ رَﻛِﺐَ اﻟْﺤِﺼﺎَن‬.
Haber
Fiil Cümlesi:
→
Mübtedâ
Fiil+ Fâil+ Mef’ûl
Çocuk ata bindi.
َ‫اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟْﺤِﺼﺎَن‬. َ‫رَﻛِﺐ‬
Meful
Fâil
→
Fiil
F Gramerde her cansız çoğul tek bir müennes
hükmündedir. Yani cansız varlıklar ya da
hayvanlarda, kelimenin müfredi müzekker olsa bile
çoğul yapıldığında tek bir müennese uygulanan
kaide uygulanır. Örnekler:
ٌ‫ ﻛِﺘَﺎب‬kitap (müfredi müzekker)
ٌ‫ﻛُﺘُﺐ‬
kitaplar
ٌ‫ زَھْ َﺮة‬çiçek (müfredi müennes)
ٌ‫زُھُﻮر‬
çiçekler
‫اَﻟْﻜُﺘُﺐُ ﻛَﺜِﯿ َﺮ ٌة‬.
Kitaplar çoktur.
‫اَﻟﺰﱡھُﻮرُ ﺟَﻤِﯿَﻠ ٌﺔ‬.
Çiçekler güzeldir.
‫ﻃﻮِﯾَﻠ ٌﺔ‬
َ ُ‫اَﻟْﺄَﻗْﻼَم‬.
Kalemler uzundur.
‫اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠراَتُ ﺳَﺮِﯾ َﻌ ٌﺔ‬.
Arabalar hızlıdır.
Haberin Cümle Oluşu
Haber bazen tek bir kelimeden (müfred isim)
oluştuğu gibi, bazen cümleden, bazen de harf-i
cerli ya da zarflı cümle parçasından (şibh-i cümle)
oluşabilir.
a) Müfred Haber: Şimdiye kadar gördüğümüz
cümlelerde olduğu gibi haber; sonu illetli olmayan
müfred (tekil) bir isimden oluştuğu takdirde son
harfi ötre tenvinlidir:
ٌ‫ﺧﺎَِﻟﺪٌ ﻃﺎَﻟِﺐ‬. Halit öğrencidir.
ٌ‫ﺧَﺪﯾِﺠَﺔُ ﻣُﺠْﺘَﮭِ َﺪة‬. Hatice çalışkandır.
b) Cümle olan Haber: Aşağıdaki örneklerde
görüldüğü gibi mübtedâdan sonra gelen kısım başlı
başına bir cümledir[3].
‫ن‬
َ َ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ رَﻛِﺐَ اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
Çocuk ata bindi.
‫اَﻟْﺎَوْﻻَدُ ذَھَﺒُﻮا‬.
Çocuklar gittiler.
‫ﻦ‬
َ ْ‫اَﻟﻨﱢﺴَﺎءُ ذَھَﺒ‬.
Kadınlar gittiler.
c) Şibh-i Cümle olan Haber: Şibh-i cümle; cümle
benzeri demektir. Harf-i cerle (yanındaki kelime
olan) mecrûrundan, zarfla yanındaki kelimeden
oluşan cümle parçasına tam bir cümle olmadıkları
için şibh-i cümle (cümle benzeri) denir.
1) (Şibh-i cümle) Zarf olan haber:
‫اَﻟْﻐَﯿْﺐُ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Gayb Allah’ın yanındadır.
‫ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮫُ ﺗَﺤْﺖَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر ِة‬.
Çantası arabanın altındadır.
‫ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮫُ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَ ِة‬.
Çantası arabanın yanındadır.
2) (Şibh-i cümle) Câr-mecrûr olan haber:
‫ﻚ‬
ِ ِ‫ھَﺬِهِ اﻟﻨﱠﻈﺎﱠرَةُ ﻟِﻮاَﻟِﺪَﺗ‬.
Bu gözlük annenindir.
‫ھَﺬاَ اﻟْﻘَﻠَﻢُ ﻟِﻮاَﻟِﺪِھَﺎ‬.
Bu kalem onun (müe) babasınındır.
‫ﺧَﺪﯾِﺠَﺔُ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ ِﺔ‬. Hatice bahçededir.
‫اَﻟْﻤُﺆْﻣِﻦُ ﻓِﻲ اﻟْﺠَﻨﱠ ِﺔ‬.
Mü’min cennettedir.
Örneklerde görüldüğü gibi haberi şibh-i cümle olan
cümlelerde mübtedâ ile haber arasında
müzekkerlik müenneslik vs. uyum aranmaz.
* ( ‫ھَﺬَا‬- ِ‫ )ھَﺬِه‬işaret isimleri marife kelimenin
yanında mübtedâyı işaret etmektedir ve cümleye
herhangi bir etkisi yoktur. Ancak nekre kelimenin
önünde gelirse tıpkı zamirde olduğu gibi kendileri
mübtedâ, nekre isim ise haber olur:
ٌ‫ﺗِﻠْﻤِﯿﺬ‬
َ‫ھَﺬا‬.
Bu öğrencidir.
Haber
Mübtedâ
ٌ‫ھَﺬاَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ ﻧَﺸِﯿﻂ‬.
Bu öğrenci çalışkandır.
Haber
Mübtedâ
‫ھَﺬِهِ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﻟِﻮاَﻟِﺪِي‬.
Bu saat babamındır.
Haber
Mübtedâ
ُ‫ھَﺬِهِ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ َﻟﮫ‬.
Bu saat onundur.
Haber
ُ‫ھَﺬِهِ َﻟﮫ‬.
Bu onundur.
Mübtedâ
Haber Mübtedâ
(mahallen merfû)
*Arapça’da haber edatı yoktur. Tercümede biz onu
gerektiği şekilde ilave ederiz.
‫أَﻧﺎَ أَﻧ َﺎ‬.
Ben benim.
‫ﺖ‬
َ ْ‫أَﻧْﺖَ أَﻧ‬.
Sen sensin.
‫ھُ َﻮ ھُ َﻮ‬.
O odur.
Not: Başta gelen soru edatları genellikle haberdir:
‫ﺖ؟‬
َ ْ‫ﻛَﯿْﻒَ أَﻧ‬
Nasılsın ?
‫ﺖ؟‬
َ ْ‫ﻣَﻦْ أَﻧ‬
Sen kimsin?
‫ﻣَﺘَﻰ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنُ ؟‬
İmtihan ne zaman?
Bu cümlelerde (َ‫ )ﻣَﻦْ ()ﻛَﯿْﻒ‬ve (‫ )ﻣَﺘَﻰ‬haber olup soru
edatı olduğundan başa geçmesi zorunludur[4].
Sonra gelen kelimeler de mübtedâdır.
Genel Cümle Örnekleri:
‫ھَﺬِهِ ﺗِﻠْﻤِﯿ َﺬ ٌة‬.
Bu öğrencidir (müe).
‫ﻄ ٌﺔ‬
َ ‫ھَﺬِهِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَةُ ﻧَﺸِﯿ‬.
Bu öğrenci çalışkandır (müe).
ٌ ِ‫ھَﺬاَ اﻟْﻤَﻜﺎَنُ ھﺎَد‬.
‫ئ‬
Bu mekan sakindir.
‫ھَﺬِهِ ﻣُﻨَﻈﱠ َﻤ ٌﺔ‬.
Bu düzenlidir.
‫ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔُ ﻣُﻨَﻈﱠ َﻤ ٌﺔ‬.
Bu okul düzenlidir.
‫ﺼ ٌﺔ‬
َ ‫ھَﺬِهِ اﻟﺼﱠﺪِﯾﻘَﺔُ ﻣُﺨِْﻠ‬.
Bu arkadaş ihlaslıdır.
ٌ‫ﺼﺔ‬
َ ‫ﺻَﺪِﯾﻘَﺘُﻚَ ﻣُﺨِْﻠ‬.
Arkadaşın ihlaslıdır (müe).
ٌ‫ﻚ ﻣُﺨْﻠِﺺ‬
َ ُ‫ﺻَﺪِﯾﻘ‬.
Arkadaşın ihlaslıdır (müz).
‫ﺖ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ َﺔ‬
ِ َ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖُ دَﺧَﻠ‬.
Kız bahçeye girdi.
‫ﻞ‬
َ ْ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢسُ دَﺧَﻞَ اﻟْﻔَﺼ‬.
Öğretmen sınıfa girdi.
‫ت اﻟْﻘِﺼﱠ َﺔ‬
ِ َ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺔُ ﻣﺎَ ﻗَﺮَأ‬.
Öğretmen hikayeyi okumadı.
‫ﻲ‬
ِ ‫ھَﺬِهِ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﻟِﻮاَﻟِﺪَﺗ‬.
Bu saat annemindir.
‫ھَﺬِهِ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﻟَﮭَﺎ‬.
Bu saat onundur.
‫ھَﺬِهِ ﻟَﮭَﺎ‬.
Bu onundur.
‫أَﺣْ َﻤﺪُ َﻓﻘِﯿ ٌﺮ‬.
Ahmet fakirdir.
‫ﺎﱠرَﺗُﻚَ ﺟَﺪﯾِ َﺪةٌﺳَﯿ‬.
Araban yenidir.
‫ﻣَﻠْﻌَﺒُﻨَﺎ واَﺳِ ٌﻊ‬.
Oyun sahamız geniştir.
ٌ‫اَﻟﺸﱠﺮِﻛَﺔُ َﻣﺸْﮭﻮُرَة‬.
Şirket meşhurdur.
‫اَﻟﺰﱢﺣﺎَمُ ﺷَﺪِﯾ ٌﺪ‬.
Kalabalık şiddetlidir.
ٌ‫اَﻟْﺤَﯿﺎَةُ ﺳَﻌِﯿ َﺪة‬.
Hayat mutludur.
‫اَﻟْﻤَﻌْﺮِضُ ﻣُﺴْﺘَ ِﻤ ﱞﺮ‬.
Sergi devamlıdır.
ٌ‫اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ﺳَﺮِﯾ َﻌﺔ‬.
Araba hızlıdır.
‫ﺠﻮﱡ ﺣَﺎ ﱞر‬
َ ْ‫اَﻟ‬.
Hava sıcaktır.
ٌ‫اَﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔُ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
Bahçe güzeldir.
‫ﺿﺮُورِ ﱞ‬
‫ي‬
َ ُ‫اَﻟْﻮاَﺟِﺐ‬.
Ödev zaruridir.
‫اَﻟْﺄُمﱡ ﻛَﺎﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Anne okul gibidir.
‫ﻏﺎَﺋِﺐٌ َاﻟْﺄُﺳْﺘَﺎ ُذ‬.
Hoca gâibtir (yoktur).
ٌ‫اَﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةُ ﺳَﺮِﯾ َﻌﺔ‬.
Uçak hızlıdır.
‫ﺳَﻌ ِﯿﺪٌ ﻓَﻘﯿِ ٌﺮ‬.
Said fakirdir.
ٌ‫ﻄﺔ‬
َ ‫أُﺧْﺘﻲِ ﻧَﺸِﯿ‬.
Kızkardeşim çalışkandır.
‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﺟَﺪ ِﯾ ٌﺪ‬. Öğretmen yenidir.
ٌ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺔُ ﺟَﺪﯾِﺪَة‬. (Bayan) Öğretmen yenidir.
‫اَﻟْﺈِﺳْﻼَمُ دِﯾﻨِﻲ‬.
İslâm dinimdir.
ٌ‫ﻣَﺪْرَﺳَﺘُﻨَﺎ ﻗَﺮﯾِ َﺒﺔ‬.
Okulumuz yakındır.
‫اَﻟْﻜِﺘَﺎبُ ﻣُﻔ ِﯿ ٌﺪ‬.
Kitap faydalıdır.
ٌ‫ﺣَﺪِﯾﻘَﺘُﻜُﻢْ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
Bahçeniz güzeldir.
ْ ُ‫ﺘَﮭِﺪٌاَﻟﻄﺎﱠِﻟﺐُ ﻣ‬. Öğrenci çalışkandır.
‫ﺠ‬
ٌ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖُ ﺻَﻐﯿِ َﺮة‬. Kız küçüktür.
ٌ ‫اَﻟْﺠَﻮﱡ ﻟَﻄِﯿ‬.
‫ﻒ‬
Hava hoştur, güzeldir.
ٌ‫ﺳَﯿﺎﱠرَﺗُﮭَﺎ ﺟَﺪﯾِ َﺪة‬.
Arabası yenidir.
‫اَﻟْ َﻤﻮْزُ ﻟَﺬﯾِ ٌﺬ‬.
Muz lezzetlidir.
ٌ‫ﺣَﺪِﯾﻘَﺘُﮭُﻦﱠ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
Bahçeleri güzeldir.
ٌ ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ ﺻَﺎ ِد‬. Çocuk doğrudur.
‫ق‬
ٌ‫اَﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةُ ﻣُ َﺘَﺄﺧﱢﺮَة‬.
Uçak gecikmiştir.
‫ھَﺬاَ ھُ َﻮ‬.
Bu, odur.
‫ﻲ‬
َ ِ‫ھَﺬِهِ ھ‬.
Bu, odur.
ٌ ِ‫ﺻَﺪﯾِﻘﻲِ ﻣُﺨْﻠ‬. Arkadaşım ihlaslıdır.
‫ﺺ‬
ٌ‫ﺼﺔ‬
َ ‫ﺻَﺪﯾِﻘَﺘِﻲ ﻣُﺨِْﻠ‬. Arkadaşım ihlaslıdır.
ٌ ‫ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻧَﺸِﯿ‬.
‫ﻂ‬
Muhammed çalışkandır.
ٌ‫ﻄﺔ‬
َ ‫زَﯾْﻨَﺐُ ﻧَﺸِﯿ‬.
Zeyneb çalışkandır.
ٌ‫أﻟﺘﺎﱠﺟِﺮُ ﻛَﺮِﯾﻢ‬. Tacir cömerttir.
ATIF: Atıf harfleri denen harflerle kelime veya
cümleleri aynı hükme bağlamaya atıf denir. İleride
müstakil konu başlığı altında işleyeceğimiz, ancak
çok gerekli olduğu için ara ara kelimeler ve
dipnotlarda işlediğimiz atıf bahsinden şimdilik şu
kadarını öğrenmemiz yeterlidir:
Atıf harflerinden önceki kelimeye ma’tûfun aleyh,
sonraki kelime ya da cümleye de ma’tûf denir.
Ma’tuf, ma’tuf’un aleyh’in harekesini alır.
‫ﻧَﺠَﺤَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ َو أُﺧْﺘُﮭَﺎ‬.
Fâtıma ve kardeşi başardı.
Bu cümlede ُ‫ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔ‬ma’tufun aleyh, َ‫ و‬atıf harfi, َ‫أُﺧْﺘُﮭﺎ‬
da ma’tuf’dur (atfedilen). ُ‫ أُﺧْﺖ‬kelimesi matufun
aleyh olan ُ‫ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔ‬kelimesinin merfû olması
sebebiyle merfûdur. Atıf vâvı ma’tuf ile ma’tûfun
aleyh’in aynı hükümde ortak olduğunu
göstermiştir.
Atıf harfleri 10 tanedir. Kelime ezberler gibi
ezberleyebileceğimiz bu harflerin cümle içindeki
kullanılışları şöyledir:
‫َو‬
ve
ْ‫ﯿَﻮْمَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ وَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ َرﺟَ َﻊ اﻟ‬.
Muhammed ve Hâlit bugün döndüler.
‫ف‬
َ
akabinde, hemen
Ma’tufla mat’ûfun aleyh arasında zaman
bakımından aralarında bir gecikme olmasa da tertip
ve sıra gözetir.
‫دَﺧَﻞَ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﻓَﻮَﻗَﻒَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿ ُﺬ‬.
Öğretmen girdi akabinde öğrenciler ayağa kalktı.
‫دَﺧَﻞَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔَ ﻋَﻠِﻲﱞ ﻓَﺨﺎَﻟِ ٌﺪ‬.
Ali sonra da Hâlid okula girdi.
‫ﺛُﻢﱠ‬
sonra
‫اَﻟﺮﱢﺟﺎَلُ أَ َﻛﻠُﻮا اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ ﺛُﻢﱠ ﺷَﺮِﺑﻮُا اﻟْﻘَﮭْﻮَ َة‬.
Erkekler yemek yediler sonra kahve içtiler.
‫وَْأ‬
veya, ya da
‫أَﻛَﻞَ ﺑُﺮْﺗُﻘﺎَﻻً َأوْ ﺗُﻔﺎﱠﺣًﺎ‬.
Portakal veya elma yedi.
‫ﻧَﻘَﻞَ اﻟْﺨَﺒَﺮَ ﻋَﻠِﻲﱞ َأوْ ﻓَﺮِﯾ ٌﺪ‬.
Haberi Ali ya da Ferid nakletti.
ْ‫َأم‬
yoksa
‫ﻻ؟‬
ً ‫أَ ﺗُﻔﺎﱠﺣﺎً أَﻛَﻠْﺖَ أَمْ ﺑُﺮْﺗُﻘَﺎ‬
Elma mı yoksa portakal mı yedin?
‫إِﻣﱠﺎ‬
ya... ya.…ya da, ister (vav ile tekrarlanarak
kullanılır)
ٌ ‫ﻛَﺘَﺐَ إِﻟَﯿْﻜُﻢْ إِﻣﱠﺎ ﺣَﺴَﻦٌ وَ إِﻣﺎﱠ ﺻﺎَِﻟ‬.
‫ﺢ‬
Size ya Hasan ya Salih yazdı.
‫ﺣﺘﱠﻲ‬
... bile, dahil
‫أَﻛَﻞَ اﻟﺴَﻤَﻜَﺔَ ﺣَﺘﱠﻰ رَأْﺳَﮭَﺎ‬.
Balığı başı da dahil (başını bile) yedi.
‫ﻻ‬
َ
değil, olmadı (nefy, olumsuzluk anlatır)
‫ﻋ ٌﺮ‬
ِ َ‫ﺧَﻠﯿِﻞٌ ﻛﺎَﺗِﺐٌ ﻻَ ﺷﺎ‬.
Halil yazardır şair değil.
ْ‫ﻟَ ِﻜﻦ‬
fakat, bunun aksine
‫ﻣﺎَ ﺟﺎَءَ اﻟﺴﱠﯿﱢﺪُ ﻟَﻜِﻦْ ﺣﺎَ ِدﻣُ ُﮫ‬.
Bey gelmedi fakat hizmetçisi geldi.
‫ﻣﺎَ َذﺑَﺢَ اﻟْﺠَﺰاﱠرُ اﻟْﺒَﻘَﺮَةَ ﻟَ ِﻜﻦْ ﺷَﺎ ًة‬.
Kasap sığır boğazlamadı fakat bir koyun
boğazladı.
ْ‫َﺑﻞ‬
belki, bilakis, hayır, öyle değil..
ُ ‫ﺧَﺮَجَ ﻣِﻦَ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنِ ﯾُﻮﺳُﻒُ ﺑَﻞْ ﻋُﺜْﻤَﺎ‬.
‫ن‬
İmtihandan Yusuf, hayır Osman çıktı.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
KONULARLA İLGİLİ AYETLER
‫اﻟْﺄُوﻟَﻰ‬.
‫ﻦ‬
َ ِ‫ﻣ‬
‫ﻚ‬
َ ‫َﻟ‬
ٌ‫ﺧَﯿْﺮ‬
ُ‫ﻟَﻠْﺂﺧِﺮَة‬
1- ‫َو‬
Mecrûr (isim)
Harfu cer
Câr- mecrûr
Haber
Mübtedâ
Harfu Atıf
(َ‫ )ل‬Lâmü’l-ibtidâ[5]
(93/DUHÂ, 4) Gerçekten ahiret senin için
birinciden (dünyadan) hayırlıdır.
ُ‫اَﻟْﺂﺧِﺮَة‬
ahiret
ٌ‫ﺧَﯿْﺮ‬
hayırlı, iyi, daha iyi
‫ل‬
َ ..
gerçekten (Te’kîd lâmı)
‫اﻟْﺄُوﻟَﻰ‬
ilk, birinci[6].
2- ٌ‫ﻓَﺄُﻣﱡﮫُ ھَﺎوِﯾَﺔ‬.
(101/KARİA, 9) Onun anası (barınağı, sığınağı)
hâviyedir (içi ateşle dolu uçurumdur).
ُ‫َاﻟْﮭَﺎوِ َﯾﺔ‬
içi ateşle dolu uçurum, çok derin çukur
‫اَﻟْﺄُمﱡ‬
anne
3- ٍ‫اَﻟﺸﱠﻤْﺲُ وَ اﻟْﻘَﻤَﺮُ ﺑِﺤُﺴْﺒﺎَن‬.
(55/RAHMÂN, 5) Güneş ve ay bir hesabladır
(hesaba göredir).
ُ‫اَﻟﺸﱠﻤْﺲ‬
güneş
ُ‫اﻟْﻘَﻤَﺮ‬
ay
ٌ‫ﺣُﺴْﺒَﺎن‬
saymak /azab, bela /hesap, güneş ve ayın belli bir
hesaba göre hareket etmesi
4-... ٌ‫واﻟﻠﱠﮫُ ﻏَﻔُﻮرٌ رَﺣِﯿﻢ‬.
(9/TEVBE, 27) Allah gafûrdur (bağışlayandır),
rahimdir (merhametli ve esirgeyendir).
ٌ‫ﻏَﻔُﻮر‬
çok bağışlayan (1. Haber)
ٌ‫َرﺣِﯿﻢ‬
çok merhametli, çok esirgeyen (2. Haber)
‫[اﻟﻨﱠﮭﺎَ ِر‬7].
‫َو‬
‫ﻞ‬
ِ ْ‫ﺑِﺎﻟﻠﱠﯿ‬
ْ‫ﻣَﻨﺎَﻣُﻜُﻢ‬
‫آﯾﺎﺗِ ِﮫ‬
‫ﻦْ ِﻣ‬
5- ‫َو‬
Ma’tûf
Harfu Atıf
câr-mecrûr
Mübtedâ muahhar
mecrûr
câr
Harfu Atıf
Ma’tûfun aleyh
Haber mukaddem
(30/RUM, 23) Gecede ve gündüzde uyumanız
O’nun (varlığının) delillerindendir
(ayetlerindendir)[8].
ٌ‫ﻣَﻨَﺎم‬
uyku, uyumak [burada; (ِ‫ )وَﻣِﻦْ آﯾﺎﺗِﮫ‬manayı
vurgulamak için öne geçmiş haber (haber
mukaddem), (ْ‫ )ﻣَﻨﺎَﻣُﻜُﻢ‬de sonraya kalan mübtedâdır
(mübtedâ muahhar)].
Ayrıca atıf harfi olan (َ‫ )و‬dan sonra gelen isim
ma’tûftur. Kendinden önceki harf-i cerin hükmü
atıf vâvıyla (ِ‫ )اﻟﻨﱠﮭﺎَر‬kelimesini de esre yapmıştır.
6- ‫وَاﻟْﻌَﺼْ ِﺮ‬. ٍ‫إِنﱠ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎنَ ﻟَﻔِﻲ ﺧُﺴْﺮ‬.
(103/ASR, 1-2) Zamana (ya da ikindi vaktine)
yemin olsun ki, hakikaten insan ziyandadır .
‫َو‬
...a yemin olsun ki, (َ‫ و‬Kelimenin sonunu esre
yaptığı takdirde yemin ifade eder. Yapmadığı
takdirde “ve” anlamındadır. Yani yemin vavını
diğerlerinden ayıran son harfini esre yapmasıdır.
Kasem (yemin) harfi olan vavdan sonra gelen isim
daima mecrûrdur.)
‫ِإنﱠ‬
gerçekten, hakikaten.
İsmin önüne gelir ve sonunu üstün yapar. Sonuna
mebni muttasıl zamirler birleşebilir: ُ‫( إِﻧﱠﮫ‬gerçekten
o), ‫( إِﻧﱠﮭُﻤ َﺎ‬gerçekten o ikisi), ْ‫( إِﻧﱠﮭُﻢ‬gerçekten onlar)...
‫ل‬
َ
te’kîd lâmı, manayı pekiştirmeye yarar, harekeye
tesiri yoktur
ُ‫اَﻟْﺨُﺴْﺮ‬
zarar, ziyan
7- ْ‫ ﻗﺎَﻟُﻮا ﻃﺎَﺋِﺮُﻛُﻢْ ﻣَﻌَﻜُﻢ‬...
(36/YÂSÎN, 19) (Elçiler şöyle) dediler: Sizin
uğursuzluğunuz sizinle beraberdir.
ٌ‫ﻃﺎَﺋِﺮ‬
uğursuzluk
َ‫ ﻟَﺘﺎَﻗﺎَ –ﻗﺎَﻟَﺖْ \ﻗﺎَﻟُﻮا –ﻗﺎَﻻَ –ﻗﺎَلَ (ﻗﺎَل‬..)
dedi, söyledi
(َ‫ )ﻗَﺎل‬den sonra iki nokta üst üste (:) varmış gibi
kabul edilir ve ondan sonra gelen ibareye
ma’kûlü’l-kavl denip yeni bir cümle olarak işlem
görür. Örneğin burada (ْ‫ )ﻃﺎَﺋِﺮُﻛُﻢ‬mef’ûl ya da fâil
değil mübtedâdır, (ْ‫ )ﻣَ َﻌﻜُﻢ‬de haberdir.
8- َ‫ ﻧْﺰَﻟْﻨﺎَ ﻋَﻠَﻰ ﻗَﻮْﻣِﮫِ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِهِ ﻣِﻦْ ﺟُﻨْﺪٍ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱠﻤﺎَ ِءوَﻣﺎَ أ‬...
(36/YÂSÎN, 28) Biz ondan sonra onun kavminin
üzerine gökten bir ordu indirmedik.
‫ل‬
َ َ‫أَﻧْﺰ‬
indirdi
‫ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ِه‬
ondan sonra
ٌ‫ﺟُﻨْﺪ‬
ordu
ٌ‫َﻗﻮْم‬
kavim, topluluk, millet
9- ِ‫إِﻧﺎﱠ ﺟَﻌَﻠْﻨﺎَ ﻓِﻲ أَﻋْﻨﺎَﻗِﮭِﻢْ أَﻏْﻼَﻻً ﻓَﮭِﻲَ إِﻟَﻰ اﻟْﺄَذْﻗﺎَن‬.
(36/YÂSÎN, 8) Biz onların boyunlarında bağlar
yaptık ve o (halka)lar çeneleri(n)e (kadar
dayanmaktadır).
‫إِﻧﺎﱠ‬
gerçekten biz
‫ﻞ‬
َ ‫ﺟَ َﻌ‬
kıldı, yaptı, yarattı
ُ‫َاﻟْﺄَﻋْﻨَﺎق‬
boyunlar
ُ ‫َاﻟْﺄَذْﻗَﺎ‬
‫ن‬
çeneler
ُ‫ﻼل‬
َ ْ‫َاﻟَْﺄﻏ‬
halkalar, bağlar
10- ْ‫ﺧَﻠَﻖَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنَ ﻣِﻦْ ﺻَﻠْﺼﺎَلٍ ﻛَﺎﻟْﻔَﺨﺎﱠرِ وَ ﺧَﻠَﻖَ اﻟْﺠﺎَنﱠ ﻣِﻦْ ﻣﺎَرِجٍ ِﻣﻦ‬
‫ﻧﺎَ ٍر‬.
(55/RAHMÂN, 14, 15) İnsanı (başlangıçta) pişmiş
çamur gibi bir kuru çamurdan yarattı ve cinleri
ateşten dumansız bir alevden yarattı.
ٌ‫ﺻَﻠْﺼﺎَل‬
(kuruluğundan dolayı kendisine vurulduğunda ses
çıkaran) kuru çamur
‫ك‬
َ
gibi (harf-i cer)
ُ‫اﻟْﻤﺎَرِج‬
parlak alev, dumansız alev
ُ‫َاﻟْﻔَﺨﺎﱠر‬
pişmiş çamur; tuğla ve kiremit cinsinden bir
madde
‫اَﻟْﺠَﺎنﱡ‬
cinler
11- ٍ‫ﺧَﻠَﻘْﺘَﻨِﻲ ﻣِﻦْ ﻧﺎَرٍ وَ ﺧَﻠَﻘْﺘَﮫُ ﻣِﻦْ ﻃِﯿﻦ‬.
(7/A’RÂF, 12) (Şeytan Allah’a şöyle dedi:) Beni
ateşten yarattın onu çamurdan yarattın...
ُ ‫اَﻟﻄﱢﯿ‬
‫ﻦ‬
çamur
‫ﻖﺧََﻠ‬
َ
yarattı
12- ... ِ‫ ﻋَﻠﱠﻢَ آدَمَ اﻟْﺄَﺳْﻤﺎَءَ ﻛُﻠﱠﮭﺎَ ﺛُﻢﱠ ﻋَﺮَﺿَﮭُﻢْ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤﻼَﺋِﻜَﺔ‬...
(2/BAKARA, 31) (Allah) Adem’e bütün isimleri
öğretti sonra onları meleklere gösterdi..
‫ﻋَﻠﱠ َﻢ‬
öğretti
ُ‫اﻟَْﺄﺳْﻤﺎَء‬
isimler
‫ﻛُﻠﱠﮭَﺎ‬
bütün, her (mübteda vs. olmayıp burada olduğu
gibi te’kit yani pekiştirme görevi yaptığı zaman
kendinden önceki ismin harekesine tâbi olur.
Sonundaki zamir kendinden önceki isme aittir.)
‫ﺛُ ﱠﻢ‬
sonra
ُ‫اﻟْﻤﻼَﺋِ َﻜﺔ‬
melekler
‫ض‬
َ َ‫ﻋَﺮ‬
gösterdi, arzetti
13-... ‫ﻚ‬
َ ِ‫ ﯾﺎَ آدَمُ إِنﱠ ھَﺬاَ ﻋَﺪُوﱞ ﻟَﻚَ وَﻟِﺰَوْﺟ‬...
(20/TÂHÂ, 117) (Allah Adem’e şöyle dedi:) Ey
Adem! Muhakkak ki bu (şeytan) senin ve eşinin
düşmanıdır.
‫ﻋﺪُ ﱞو‬
َ
düşman
‫ھَﺬَا‬
bu
ُ‫اَﻟﺰﱠوْج‬
eş, zevc
14- ‫ﻦ‬
َ ‫وَ ﻗﺎَﺳَﻤَﮭُﻤﺎَ إِﻧﱢﻲ ﻟَﻜُﻤﺎَ ﻟَﻤِﻦَ اﻟﻨﺎﱠﺻِﺤِﯿ‬.
(7/A’RÂF, 21) Ve (şeytan) o ikisine “Gerçekten
ben ikiniz için nasihat edenlerdenim” diye yemin
etti.
‫ﻗﺎَﺳَ َﻢ‬
(Mâzî fiil) yemin etti
ُ‫ﺻﺢ‬
ِ ‫اَﻟﻨﺎﱠ‬
nasihat eden, öğüt veren
‫ﺻ‬
ِ ‫ﻦاَﻟﻨﺎﱠ‬
َ ‫ﺤِﯿ‬
nasihat edenler, öğüt verenler
‫إِﻧﱢﻲ‬
gerçekten ben (‫ )إِنﱠ‬ye mütekellim yâ’sı birleşince
(‫ )إِﻧﱢﻲ‬olur.
15- ‫ﻗﺎَﻻَ رَﺑﱠﻨﺎَ ﻇَﻠَﻤْﻨﺎَ أَﻧْﻔُﺴَﻨَﺎ‬.
(7/A’RÂF, 23) (Adem ile eşi) dediler ki: “Ey
Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik”.
‫ﻇَﻠَ َﻢ‬
zulmetti, haksızlık etti
ُ ُ‫اَﻟﻨﱠﻔْﺲُ ج َاﻟْﺄَﻧْﻔ‬
‫ﺲ‬
zat, şahıs, kendi. (‫ )ج‬işareti kelimenin cemisine
(çoğuluna) işaret eder.
16- ٌ‫ﻗﺎَلَ ﻗَﺪْ وَﻗَﻊَ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﻣِﻦْ رَﺑﱢﻜُﻢْ رِﺟْﺲٌ وَ ﻏَﻀَﺐ‬.
(7/A’RÂF, 71) (Hûd) dedi ki: “Üzerinize
Rabbinizden bir azab ve öfke vaki oldu”.
‫َوﻗَ َﻊ‬
vâki oldu, ortaya çıktı, ait oldu /düştü
ٌ ْ‫رِﺟ‬
‫ﺲ‬
azab, ceza, (hissi olsun , manevi olsun, umûmî
manada) pislik
ٌ َ‫ﻏﻀ‬
‫ﺐ‬
َ
kızmak, hiddet göstermek, öfkelenmek (Allah
hakkında: rıza göstermemek, cezalandırmak
istemek)
17- ْ‫ﻗَﺪْ ﺟﺎَءَﺗْﻜُﻢْ ﺑَﯿﱢﻨَﺔٌ ﻣِﻦْ رَﺑﱢﻜُﻢ‬...
(7/A’RÂF, 73) Size Rabbinizden açık bir delil
gelmiştir.
‫ﺑَﯿﱢ َﻨ ٌﺔ‬
açık, apaçık delil
‫ﺟﺎَ َء‬
geldi
18- ‫وَﻣﺎَ وَﺟَﺪْﻧﺎَ ﻟِﺄَﻛْﺜَﺮِھِﻢْ ﻣِﻦْ ﻋَﮭْ ٍﺪ‬...
(7/A’RÂF, 102) Onların çoğunda sözünde
durmadan (birşey) bulmadık.
‫ﺟ َﺪ‬
َ ‫َو‬
buldu, rastladı, karşılaştı
‫أَﻛْﺜَ ُﺮ‬
ekseriyet, çoğunluk
ٌ‫ﻋﮭْﺪ‬
َ
ahd, anlaşma, sözünde durmak
19- ‫ﺲ‬
ِ ْ‫وَ ﻟَﻘَﺪْ ذَرَأْﻧﺎَ ﻟِﺠَﮭَﻨﱠﻢَ ﻛَﺜِﯿﺮاً ﻣِﻦَ اﻟْﺠِﻦﱢ وَ اﻟْﺎِﻧ‬.
(7/A’RÂF, 179) And olsun ki, cinlerden ve
insanlardan bir çoğunu cehennem için yarattık.
‫ذَرََأ‬
yarattı, yoktan var edip etrafa dağıtarak çoğalttı.
‫ِﻟﺠَﮭَﻨﱠ َﻢ‬
Cehennem için. (َ‫ )ﺟَﮭَﻨﱠﻢ‬kelimesi gayr-i munsariftir
(yani esre ve tenvin almayan, sonuna esre yerine
fetha alan kelimelerden biridir).
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere Arapça’sı ve
manasıyla birlikte yazıp mübteda-haber cümleleri
kurunuz.
ُ‫اَﻟْﻜَﺒﯿﺮ‬
büyük
ُ‫َاﻟْﺠِﺪَار‬
duvar
ُ‫َاﻟْ َﻔﻘِﯿﺮ‬
fakir
ٌ‫ﺟَﻤِﯿﻞ‬
güzel
ٌ‫ﺳَﮭْﻞ‬
kolay
ٌ‫ﺿَﻌِﯿﻒ‬
zayıf
ُ‫اَﻟْﻤَﺮِﯾﺾ‬
hasta
ٌ‫ﺟَﺎھِﻞ‬
cahil, bilgisiz
ُ‫اَﻟْ َﻌﻘْﻞ‬
akıl
ٌ‫ﻋَﺎِﻟﻢ‬
bilgili, alim
ٌ ْ‫ﺻَﻌ‬
‫ﺐ‬
zor
ٌ‫ﻃﻮِﯾﻞ‬
َ
uzun
ُ‫ﺳﺪ‬
َ َ‫َاﻟْﺄ‬
arslan
ٌ‫َﻗﺼِﯿﺮ‬
kısa
ُ‫اَﻟْ َﺒﻘَ َﺮة‬
sığır, inek
ٌ‫ﺻَﻐِﯿﺮ‬
küçük
ُ‫اَﻟﺼﱠﺤْﺮَاء‬
çöl
ٌ‫ﺷَﺎﻋِﺮَة‬
şâir (müe)
2. Aşağıdaki Arapça cümleleri ikişer defa yazınız.
‫ﻲ‬
ِ ‫ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَبُ ِﻟﺄَﺧ‬.
Bu kitap erkek kardeşimindir.
‫ﻚ‬
َ ‫ھَﺬِهِ اﻟْﺤَﻘﯿِﺒَﺔُ ﻟِﺄُﺧْ ِﺘ‬.
Bu çanta kızkardeşinindir.
‫ي‬
ِ ‫ﻣَﻦْ ھَﺬاَ ؟ ھَﺬَا واَﻟِﺪ‬.
Bu kimdir? Bu babamdır.
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻞَ؟ ھُﻮَ ﻏَﺴَﻞَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َر َة‬.
Ne yaptı? O arabayı yıkadı.
‫ﻲ‬
ِ ‫وَﻣَﻦْ ھَﺬِهِ ؟ ھَﺬِ ِه واَﻟِﺪَﺗ‬.
Ve bu kimdir? Bu annemdir.
‫ﺖ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ َﺔ‬
ِ َ‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻠَﺖْ ؟ ھِﻲَ ﻧَﻈﱠﻔ‬.
Ne yaptı? O bahçeyi temizledi.
‫ﻲ‬
ِ ‫ﻣَﻦْ ھَﺬاَ ؟ ھَﺬاَ أَﺧ‬.
Bu kimdir? Bu erkek kardeşimdir.
‫ﻒ اﻟْﻤﺎَﺋِ َﺪ َة‬
َ ‫ھُﻮَ ﻧَﻈﱠ‬.
O sofrayı temizledi.
‫ﻲ‬
ِ ‫ ﻣَﻦْ ھَﺬِهِ ؟ ھَﺬِ ِه أُﺧْﺘ‬.
Bu kimdir? Bu kızkardeşimdir.
‫ھِﻲَ ﻧَﻈﱠﻔَﺖِ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ َﺔ‬.
O masayı temizledi.
‫ﻚ ﻃﺎَﻟِ َﺒﺔٌ ؟‬
َ ُ‫ھَﻞْ ﺻَﺪﯾِﻘَﺘ‬
Arkadaşın öğrenci midir?
ٌ‫ﺿﺔ‬
َ ‫ﻻَ ھِﻲَ ﻣُﻤَﺮﱢ‬.
Hayır, o hemşiredir.
‫ھَﻞْ ﺻَﺪﯾِﻘُﻚَ ﻣُﺸْ ِﺮفٌ ؟‬
Arkadaşın yönetici midir?
ٌ‫ﻻَ ھُﻮَ ﻣُﺪَرﱢس‬.
Hayır, o öğretmendir.
‫ﻟِﻤَﻦْ ھَﺬِهِ اﻟﺼﱡﻮ َرةُ ؟‬
Bu resim kimindir?
ُ‫ﻟِﻌﺎَﺋِﻠَﺘﻲِ ھَﺬِهِ اﻟﺼﱡﻮرَة‬.
Bu resim ailemindir.
‫ھَﻞْ ھَﺬِهِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﻚَ ؟‬
Bu senin çantan mıdır?
‫ﻲ‬
ِ ‫ ھَﺬِهِ ﺣَﻘﯿَﺒَﺘ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet bu benim çantamdır.
‫ھَﻞْ أَﻧْﺖَ ﻣُ َﺘَﺄﻛﱢﺪٌ ؟‬
Emin misin?
ٌ‫ﻧَﻌَﻢْ أَﻧﺎَ ﻣُ َﺘﺄَﻛﱢﺪ‬. ‫ﻟِﻤﺎَذاَ ؟‬
Evet eminim. Niçin?
‫ھَﺬِهِ ﺣَﻘﯿَﺒَﺘﻲِ أَﻧ َﺎ‬.
Bu benim çantamdır.
ٌ‫ أَﻧﺎَ ﻃﺎَﻟِﺐ‬، َ‫ھَﻞْ أَﻧْﺖَ ﻣُﺪَرﱢسٌ ؟ ﻻ‬.
Sen öğretmen misin? Hayır, öğrenciyim.
‫ب‬
ِ ‫اَﻟْﻤِﻔْﺘﺎَحُ ﺧَﻠْﻒَ اﻟْﺒَﺎ‬.
Anahtar kapının arkasındadır.
‫ﺟ‬
َ ُ‫ﻤﯿِﻞٌ ھَﺬاَ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعَاَﻟﻄﱠﻘْﺲ‬.
Bu hafta hava güzeldir.
‫اَﻟﻄﱠﻘْﺲُ ﺟَﻤﯿِﻞٌ ھَﺬِهِ اﻟﺴﱠﻨَ َﺔ‬.
Bu sene hava güzeldir.
‫ھُﻮَ ﺳُﻌﻮُ ِديﱞ‬. ِ‫ﺟﺎَ َء ﻣِﻦَ اﻟﺴﱡﻌﻮُدِﯾﱠﺔ‬.
O Suud’ludur. Suud(i Arabistan)’dan geldi.
3. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekeleyip
tercüme ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫؟ريبك نم‬- ‫ريبك دلولا – ريبك انا‬- َ‫–ﺧﺎﻟﻲ ﻋﻨﺪى اﻵن‬
‫ ءاسم ةسردملا نم ءاج وه ؟ةسردملا نم دلولا ءاج ىتم‬‫ﻟﻤﺎذا رَﺟَﻌْﺖَ إﻟﻰ ﺑﯿﺘﻚ؟ رَﺟَﻌْﺖ إﻟﻰ ﺑﯿﺘﻲ ﻟﺪرﺳﻲ‬.
4. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Bu çocuk cahildir.
2. Ben senden büyüğüm.
3. Kurt arslandan zayıftır.
4. Sen çocuk musun?
5. O hasta mıdır?
6. Kim küçüktür?
7. Bu sığır hastadır.
5. Aşağıdaki soruların cevabını Arapça olarak
veriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ھَﻞِ اﻟْﺄُﺳْﺘَﺎذُ ﻋَﺎِﻟﻢٌ ؟‬- ‫–ﻛَﯿْﻒَ دَرْﺳُﻚَ ؟ –ھَﻞْ ھَﺬَا اﻟْﻔَﻘِﯿﺮُ ﻣَﺮِﯾﺾٌ ؟‬
‫ﻃﻮِﯾﻞٌ ؟‬
َ ُ‫ھَﻞِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬ‬- ‫ھَﻞِ اﻟﺪﱠرْسُ ﺳَﮭْﻞٌ ؟‬- ‫ ھَﻞْ أَﻧْﺖِ ﺷَﺎﻋِﺮَةٌ ؟‬- ِ‫ھَﻞ‬
‫اﻟْﻘَﻠَﻢُ َﻗﺼِﯿﺮٌ ؟‬- ‫ھَﻞِ اﻟﺪﱠرْسُ ﺻَﻌْﺐٌ ؟‬
6. Atıf harflerinin her biriyle birer cümle kurunuz.
7. Yukarıda verilen ayetleri ikişer defa manası ve
kelimeleri ile birlikte defterinize yazınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] İsimlerin sonuna birleşen ِ‫ آن‬takısı ismin
tesniye (iki tane) olduğunu ifade eder. Mübtedâ
haberin tesniye bakımından uygunluğunu
göstermek için konusu işlenmediği halde
verilmiştir.
[2] İsimlerin sonuna birleşen َ‫ ون‬takısı ismin cemi
(üç ya da daha fazla adet) olduğunu ifade eder.
Mübtedâ haberin cemilik bakımından uygunluğunu
göstermek için örnek verilmiştir. Bir sonraki
konuda işlenecektir.
[3] Mübtedâ isimle başladığı için onun böyle bir
cümle olması söz konusu değildir. Aksi takdirde
fiil cümlesi olurdu.
[4] Her soru ismi haber değildir. Eğer soru
isminden sonra gelen kelime; nekre, zarf, harf-i
cerli isim veya fiilse, bunlar mübtedâ
olamayacağından soru ismi mübtedâ olur. Bkz.
Çörtü, Meral, Nahiv, s. 115.
[5] Mübtedânın başına gelen bu fethalı lâm’a
“lâmü’l-ibtidâ” (başlangıç lâmı) denir ve te’kit
(anlamın önemini arttırmak) için kullanılır. Tıpkı
soru kelimeleri ya da bir sonraki ayette mübtedânın
başına gelen (َ‫ )ف‬gibi i’raba (kelimenin sonundaki
harekeye) herhangi bir etkisi yoktur.
[6] Kendinden önceki üstünü uzatmaya yarayan
bu ya’lara elif-i maksûre, elif-i maksûre almış isme
de “ism-i maksur” denir, cer alâmeti olan kesre,
yâ’nın üzerine konmayacağı için “kesre takdir
edilir” şeklinde söylenir.
[7] (ِ‫ )ب‬harf-i ceri zaman ve mekan isimlerinin
önünde …de, ..da manasına gelir.
[8] Mübtedâ; harf-i cer ya da zarflı cümle parçası
olarak başa gelmez. Harf-i cer ya da zarf ancak
haber olur. Cümleye vurgu kazandırmak, önemine
işaret etmek için haber başa gelebilir. Konuyla
ilgili ayrıntı ilerdeki konularda işlenecektir.
Dinlemek için Tıklayınız :
İSİMLERDE TESNİYE VE CEMİ
İsimler sayı bakımından müfred, tesniye ve cemi
olmak üzere üçe ayrılır. Tek ismi bildirene müfred,
iki varlığı bildirene tesniye, üç ya da daha fazla
varlığı bildirene cemi denir. (ُ‫ )اَﻟْﻜِﺘﺎَب‬kitap (ُ‫)اَﻟﺪﱠﻓْﺘَﺮ‬
defter müfred kelimelerdir. Tesniye ve cemileri ise
şu kurallara tâbidir:
I) İSİMLERDE TESNİYE
Daha önce gördüğümüz gibi mâzî fiilleri tesniye
yaparken (iki kişiye çevirirken) gâibte elif (َ‫) ا‬
muhatapta (َ‫ ) ﺗﻤُﺎ‬mütekellimde ise َ‫ ﻧﺎ‬getiriyorduk:
‫ﻛَﺘَﺒْﻨ َﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤ َﺎ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤ َﺎ‬
‫ﺘ َﺎﻛَﺘَ َﺒ‬
‫ﻛَﺘَﺒ َﺎ‬
İsimlerin tesniye durumu ise fiillerinkinden
başkadır:
İsimlerin tesniye yapılmasında kaide:
a) Fâil ya da mübteda haber gibi merfû (ötre)
olması gereken durumlarda müfred (tekil) ismin
sonuna (ِ‫آن‬-) takısı eklenir. Örnekler:
ُ ْ‫اَﻟْﺒَﯿ‬
‫ﺖ‬
ev
‫ن‬
‫اَﻟْﺒَﯿْﺘَﺎ ِ‬
‫‪iki ev‬‬
‫اَﻟْﺒِﻨْ ُ‬
‫ﺖ‬
‫‪kız‬‬
‫ن‬
‫اَﻟْﺒِﻨْﺘَﺎ ِ‬
‫‪iki kız‬‬
‫اَﻟْﻤَﺮَْأ ُة‬
‫‪kadın‬‬
‫ن‬
‫اَﻟْﻤَﺮْأَﺗﺎَ ِ‬
‫‪iki kadın‬‬
‫ﺧَﺎﻟِ ٌﺪ‬
‫‪Halit‬‬
‫ن‬
‫ﺧﺎَﻟِﺪاَ ِ‬
‫‪iki Halit‬‬
‫َاﻟْﺎِﺑْ ُ‬
‫ﻦ‬
‫‪oğul‬‬
‫ن‬
‫َاﻟْﺎِﺑْﻨَﺎ ِ‬
‫‪iki oğul‬‬
ُ ُ‫اَﻟﺮﱠﺟ‬
‫ﻞ‬
adam
‫ن‬
ِ َ‫اَﻟﺮﱠﺟُﻼ‬
iki adam
ٌ ‫ﻓَ َﺮ‬
‫س‬
kısrak
‫ن‬
ِ َ‫ﻓَﺮَﺳﺎ‬
iki kısrak
ٌ ‫ﺣِﺼَﺎ‬
‫ن‬
at
‫ن‬
ِ َ‫ﺣِﺼﺎَﻧﺎ‬
iki at
‫ﻓَﺎﻃِ َﻤ ُﺔ‬
Fatma
‫ن‬
ِ َ‫ﻓﺎَﻃِﻤَﺘﺎ‬
iki Fatma
‫وَﻟَ ٌﺪ‬
çocuk
‫ن‬
ِ َ‫وَﻟَﺪا‬
iki çocuk
‫ك‬
َ ‫ذَھَﺐَ اﻟْﻮَﻟَﺪانِ ھُﻨَﺎ‬.
İki çocuk oraya gitti.
‫ن‬
ِ ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪاَنِ ﺻَﻐِﯿﺮَا‬.
İki çocuk küçüktür.
Not: Kelimenin başında harf-i tarif olursa o kelime
marife, olmazsa nekredir.
‫ن‬
ِ ‫ھُﻤَﺎ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺎ‬.
O ikisi mü’mindir.
‫ن‬
ِ ‫أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺎ‬.
İkiniz müminsiniz (müz).
Haber Mübtedâ
Haber Mübtedâ
Genel Cümle Örnekleri:
ٌ ‫ھُ َﻮ ﻣُﺆْ ِﻣ‬.
‫ﻦ‬
O mü’mindir.
ٌ‫ﺖ ﻣُﺆْ ِﻣﻦ‬
َ ْ‫أَﻧ‬.
Sen mü’minsin (müz).
‫ﻲ ﻣُﺆْﻣِ َﻨ ٌﺔ‬
َ ِ‫ھ‬.
O mü’mindir (müe).
ٌ‫ﺖ ﻣُﺆْﻣِ َﻨﺔ‬
ِ ْ‫أَﻧ‬.
Sen mü’minsin (müe).
‫ن‬
ِ ‫ھُﻤﺎَ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺘَﺎ‬.
O ikisi mü’mindir.
‫ن‬
ِ ‫أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺘ َﺎ‬.
İkiniz müminsiniz (müe).
ٌ ‫أَﻧَﺎ ﻣُﺆْ ِﻣ‬.
‫ﻦ‬
Ben mü’minim.
‫ن‬
ِ ‫أَﻧْﺘُﻤَﺎ ﻃﺎَﻟِﺒَﺎ‬.
İkiniz öğrencisiniz.
‫ن‬
ِ َ‫ﻧَﺤْﻦُ ﻣُﺆْﻣِﻨﺎ‬.
İkimiz mü’miniz.
‫أَﯾْﻦَ ا ْﻟﻘَﻠَﻤﺎَنِ ؟‬
İki kalem nerede?
‫أَﯾْﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬاَنِ ؟‬
İki öğrenci nerede?
‫أَﯾْﻦَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَﺗﺎَنِ؟‬
İki araba nerdedir?
‫أَﯾْﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَﺗﺎَنِ ؟‬
İki öğrenci nerede? (müe)
‫ن‬
ِ َ‫ھُﻤﺎَ ﻣُﺴَﺎﻓِﺮا‬.
O ikisi yolcudur.
‫ن‬
ِ َ‫اَﻟْﻤُﺪﯾِﺮاَنِ ﺟَﺪﯾِﺪا‬.
İki müdür yenidir.
‫ﺒَﺘﺎَنِ ﺟَﺪﯾِﺪَﺗَﺎنَِاﻟْﺤَﻘ ِﯿ‬.
İki çanta yenidir.
‫ن‬
ِ ‫ھَﺬاَنِ ﻛِﺘﺎَﺑَﺎ‬.
Bu iki kitaptır.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫وَﺻَﻠَﺖْ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬَﺗﺎَنِ أَﻣ‬.
İki öğrenci dün vardı (ulaştı).
‫أَﯾْﻦَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ َو واَﻟِﺪُهُ ؟‬
Çocuk ve babası nerede?
‫ھُﻤﺎَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﯿْﺪَﻟِﯿﱠ ِﺔ‬.
O ikisi eczanededir.
‫س‬
َ ْ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬاَنِ ﻓَﮭِﻤﺎَ اﻟﺪﱠر‬.
İki öğrenci dersi anladı.
‫س‬
َ ْ‫ﻓَﮭِﻢَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬاَنِ اﻟﺪﱠر‬.
İki öğrenci dersi anladı.
b) Tesniye ismin mecrûr (esreli) veya mansûb
(üstün) okunması gereken durumlarda müfred
(tekil) ismin sonu üstün yapılarak (ِ‫ﯾْﻦ‬- ) eklenir.
ُ‫اَﻟْﺒَﯿْﺖ‬
ev
‫ﻦ‬
ِ ْ‫اَﻟْﺒَﯿْ َﺘﯿ‬
iki ev
ُ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖ‬
‫‪kız‬‬
‫ﻦ‬
‫اَﻟْﺒِﻨْ َﺘﯿْ ِ‬
‫‪iki kız‬‬
‫اَﻟْﻤَﺮَْأةُ‬
‫‪kadın‬‬
‫ﻦ‬
‫اَﻟْﻤَﺮْأَﺗَﯿْ ِ‬
‫‪iki kadın‬‬
‫ﺧَﺎﻟِﺪٌ‬
‫‪Halit‬‬
‫ﻦ‬
‫ﺧﺎَﻟِﺪَﯾْ ِ‬
‫‪iki Halit‬‬
‫َاﻟْﺎِﺑْﻦُ‬
‫‪oğul‬‬
‫ﻦ‬
‫َاﻟْﺎِﺑْﻨَﯿْ ِ‬
‫‪iki oğul‬‬
‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞُ‬
‫‪adam‬‬
‫ﻦ‬
‫اَﻟﺮﱠﺟُﻠَﯿْ ِ‬
‫‪iki adam‬‬
‫ﻓَ َﺮسٌ‬
‫‪kısrak‬‬
‫ﻦ‬
‫ﻓَﺮَﺳَﯿْ ِ‬
iki kısrak
ٌ‫ﺣِﺼَﺎن‬
at
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺣِﺼﺎَﻧَﯿ‬
iki at
ُ‫ﻓَﺎﻃِ َﻤﺔ‬
Fatma
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻓﺎَﻃِﻤَﺘَﯿ‬
iki Fatma
Cümle Örnekleri:
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺒْﺖُ دَرْﺳِﻲ ِﺑﻘَﻠَﻤَﯿ‬.
Dersimi iki kalemle yazdım.
‫ق‬
ِ ‫ﺷﺎَھَﺪْتُ اﻟْﻮَﻟَﺪَﯾْﻦِ ﻓِﻲ اﻟﺴﱡﻮ‬.
İki çocuğu çarşıda gördüm.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺟﻠَﺲَ اﻟْﻮَﻟَﺪَانِ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜُﺮْﺳِﯿﱠﯿ‬
َ.
İki çocuk iki sandalyeye oturdular.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫أَﺧَﺬْتُ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﻣِﻦَ اﻟﺮﱠﺟُﻠَﯿ‬.
İki adamdan bir kitap aldım.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫وَﺟَﺪَ اﻟْﻤَﺮْأَﺗَﯿ‬.
İki kadını buldu.
‫ﻲ اﻟﺸﱠﮭْ ِﺮ‬
ِ ‫ﻗَﺮَأْتُ ﻛِﺘﺎَﺑَﯿْﻦِ ﻓ‬.
Ayda iki kitap okudum.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ذَھَ ْﺒﺖُ ﻓﻲِ اﻟﺸﱠﮭْﺮِ اِﻟَﻰ ﺻَﺪ ِﯾﻘَﯿ‬.
(Bir) Ayda iki arkadaşa gittim.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺣَﻀَﺮَ أَﺧِﻲ ﻗَﺒْﻞَ ﺳَﻨَﺘَﯿ‬.
Kardeşim iki sene önce geldi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺷَﺮَﺣَﺖِ اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذَةُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿ‬.
Öğretmen iki dersi açıkladı.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿ‬.
Fatıma iki ders yazdı.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺷَﻜَﺮَتِ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮَةُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘَﯿ‬.
Müdür iki öğrenciye teşekkür etti.
‫ﺧِﻲ ﻛَﺘَﺐَ رِﺳﺎَﻟَﺘَﯿْﻦِ ﻓِﻲ اﻟﺸﱠﮭْﺮَﯾْﻦَِأ‬.
Kardeşim iki ayda iki mektup yazdı.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ذَھَﺒَﺖِ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮَةُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣَﻊَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺘَﯿ‬.
Müdür okula iki öğretmenle gitti.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
İSİMLERİN TESNİYESİYLE İLGİLİ AYETLER
1- ِ‫ﻣَﺜَﻞُ اﻟْﻔَﺮِﯾﻘَﯿْﻦِ ﻛﺎَﻟْﺄَﻋْﻤﻰَ وَاْﻷَﺻَﻢﱢ وَاﻟْﺒَﺼِﯿﺮِ وَاﻟﺴﱠﻤﯿِﻊ‬.
(11/HÛD 24). Bu iki zümrenin (müminlerle
kâfirlerin) durumu, kör ve sağır ile gören ve işiten
kimseler gibidir.
ُ‫اَﻟْﻤَ َﺜﻞ‬
misal, örnek, durum
‫ك‬
َ
gibi
ُ‫َاﻟْﻔَﺮِﯾﻖ‬
grup, zümre
‫َاﻟْﺄَﻋْﻤَﻰ‬
âma, kör. (Sonu illet harfi ile bittiği için esre
almaz)
‫ﺻﻢﱡ‬
َ ‫ﻷ‬
َ ْ‫ا‬
sağır
ُ‫اَﻟْ َﺒﺼِﯿﺮ‬
gören
ُ‫اَﻟﺴﱠﻤﯿِﻊ‬
işiten
2- ِ‫وَدَﺧَﻞَ ﻣَﻌَﮫُ اﻟﺴﱢﺠْﻦَ ﻓَﺘَﯿَﺎن‬.
(12/YÛSUF 36). Onunla birlikte zindana iki
delikanlı (daha) girdi.
ُ‫اﻟﺴﱢﺠْﻦ‬
hapishane, zindan
‫ن‬
ِ ‫ﻓَﺘَﯿَﺎ‬
iki genç, iki delikanlı
‫َاﻟْﻔَﺘَﻰ‬
genç, delikanlı
3- ِ‫وَﻣِﻦْ ﻛُﻞﱢ اﻟﺜﱠﻤَﺮاَتِ ﺟَﻌَﻞَ ﻓِﯿﮭﺎَ زَوْﺟَﯿْﻦِ اﺛْﻨَﯿْﻦ‬.
(13/RA'D 3). ( ..ki O) orada bütün meyvelerden
çifter çifter yarattı. ..
ُ‫اَﻟﺜﱠﻤَﺮَات‬
meyveler, ürünler
‫ﻦ‬
ِ ْ‫َزوْﺟَﯿ‬
(iki) çift
‫ﻞ‬
َ ‫ﺟَ َﻌ‬
yarattı, kıldı, yaptı
‫ﻦ‬
ِ ْ‫زَوْﺟَﯿْﻦِ اﺛْﻨَﯿ‬
çifter çifter
‫ﻛُ ﱡ‬
‫ﻞ‬
her, bütün
‫ﻦ‬
ِ ْ‫اِﺛْﻨَﯿ‬
iki
4- ‫وَﺳَﺨﱠﺮَ ﻟَﻜُﻢُ اﻟﺸﱠﻤْﺲَ وَاﻟْﻘَﻤَﺮَ دَاﺋِﺒَﯿْﻦِ وَﺳَﺨﱠﺮَ ﻟَﻜُﻢُ اﻟﱠﻠﯿْﻞَ وَاﻟﻨﱠﮭﺎَر‬.
(14/İBRÂHÎM 33). Düzenli seyreden güneşi ve ayı
sizin için boyun eğdirdi; geceyi ve gündüzü de
istifadenize verdi.
‫ﺳَﺨﱠ َﺮ‬
boyun eğdirdi, faydalı kıldı, istifadesine verdi
ٌ‫دَا ِﺋﺐ‬
devamlı ve düzenli olan, istirahate çekilmeyen
5- ِ‫وَﺿَﺮَبَ اﷲُ ﻣَﺜَﻼً َرﺟُﻠَﯿْﻦ‬...
(16/NAHL 76). Allah, (şu) iki kişiyi misal verir..
‫ﻼ‬
ً َ‫ﺿَﺮَبَ ﻣَﺜ‬
misal verdi
ٌ‫َرﺟُﻞ‬
adam, kişi (Kur’ân’da durum anlatan birçok
mevzu da mâzî fiil kullanılır, Türkçe’ye geniş
zaman olarak tercüme edilir).
6- ...ْ‫ ھَﺬاَنِ ﺧَﺼْﻤﺎَنِ اﺧْﺘَﺼَﻤُﻮا ﻓﻲِ رَﺑﱢ ِﮭﻢ‬...
(22/HACC 19). Şu iki (gurup), Rabb’leri hakkında
tartıştı (Şu iki grub Rabb’leri hakkında çekişen iki
hasımdır.).
ٌ‫ﺧَﺼْﻢ‬
hasım, düşman
‫ِاﺧْ َﺘﺼَ َﻢ‬
tartıştı, çekişti
‫ن‬
ِ َ‫ھَﺬا‬
bu ikisi
‫ھَﺬَا‬
bu
7- َ‫إذْ أَرْﺳَﻠْﻨﺎَ إِﻟَﯿْﮭِﻢُ اﺛْﻨَﯿْﻦِ ﻓَﻜَﺬﱠﺑﻮُھُﻤﺎ‬..
(36/YÂSÎN 14). İşte o zaman biz, onlara iki elçi
göndermiştik. Onları yalanladılar...
ْ‫إذ‬
işte o zaman, hani bir zamanlar (Mâzî fiilin
önünde mişli geçmiş zaman ifadesini verir).
‫أَرْﺳَﻞَ إِﻟَﻰ‬
elçi gönderdi
‫ﻦ‬
ِ ْ‫اِﺛْﻨَﯿ‬
iki
‫ب‬
َ ‫َﻛﺬﱠ‬
yalanladı
8- ِ‫وَ ھَﺪَﯾْﻨﺎَهُ اﻟﻨﱠﺠْﺪَﯾْﻦ‬.
(90/BELED 10). Ona (insana) iki yolu (doğru ve
eğriyi) gösterdik.
‫ھَﺪَي‬
hidayet etti, yol gösterdi
ُ‫اﻟﻨﱠﺠْﺪ‬
açık yol / yüksek yer
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
‫ﻣَﺮﱠ ًة‬
kere, defa
ُ‫ﺤﻄﱠﺔ‬
َ ‫َاﻟْ َﻤ‬
istasyon
‫اَﻟﺸﺎﱠبﱡ‬
genç
ُ‫َاﻟْﻤُﺴَﺎ ِﻓﺮ‬
yolcu
‫ِﻟَﺄ ﱠ‬
‫ن‬
çünkü
ُ‫َاﻟْﺤَﯿَﺎة‬
hayat
ٌ‫ﻣَﺮِﯾﺾ‬
hasta
ُ‫اﻟﺰﱠھْ َﺮة‬
çiçek
ُ‫اَﻟﻄﱢﻔْﻞ‬
çocuk
ٌ‫َﻣﺸْﻐُﻮل‬
meşgul
ُ‫اَﻟﺪﱢﯾﻚ‬
horoz
ُ‫اَﻟﺼﱠﺪِﯾﻖ‬
arkadaş
ٌ‫ﺟَﯿﱢﺪ‬
iyi
‫ﻞ‬
َ‫ﺻ‬
َ َ‫و‬
ulaştı, vardı
‫ف‬
َ ‫ﻋَ َﺮ‬
tanıdı, bildi
‫أَﯾْﻀًﺎ‬
.. de, ..da, aynı şekilde
ُ‫اَﻟﻄﺎﱠوَِﻟﺔ‬
masa
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere defterinize
yazınız.
‫ن‬
ِ ‫ن ﺟَﯿﱢﺪَا‬
ِ َ‫اَﻟْﻜِﺘﺎَﺑﺎ‬.
İki kitap iyidir.
‫ن‬
ِ ‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘﺎَنِ ﻣَﺮِﯾﻀَﺘَﺎ‬.
İki kız öğrenci hastadır.
‫ن‬
ِ َ‫ھُﻤﺎَ َﻣﺸْﻐُﻮﻻ‬.
O ikisi meşguldür.
‫ن‬
ِ ‫ھُﻤﺎَ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳَﺘَﺎ‬.
O ikisi mühendistir.
‫ن‬
ِ ‫ن ﻗَﺪِﯾﻤَﺘَﺎ‬
ِ َ‫اَﻟﺴﺎﱠﻋَﺘﺎ‬
İki saat eskidir.
‫ن‬
ِ َ‫ﺳﮭْﻼ‬
َ ِ‫اَﻟﺪﱠرْﺳﺎَن‬
İki ders kolaydır.
‫ن‬
ِ ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَﺗﺎَنِ ﻣُ َﺘَﺄﺧﱢﺮَﺗَﺎ‬.
İki öğrenci gecikmiştir.
‫ن‬
ِ ‫اَﻟْﻜِﺘﺎَﺑﺎَنِ ﻣُﻤْﺘﺎَزَا‬.
İki kitap seçkindir.
‫ن‬
ِ ‫ن ﻏَﺎﺋِﺒَﺎ‬
ِ َ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬا‬.
İki öğrenci yoktur.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻓَﮭِﻢَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿ‬.
Ahmet iki dersi anladı.
‫ﺤ‬
َ ُ‫عﻣ‬
ِ ‫ﻤﱠﺪٌ ﻗَﺮَأَ ﻛِﺘﺎَﺑَﯿْﻦِ ﻓِﻲ اﻟْﺄُﺳْﺒُﻮ‬.
Muhammed haftada iki kitap okudu.
‫ ﻣَﻦْ أَرْﺳَﻞَ اﻟﻨﱠﺘِﯿﺠَﺔَ إِﻟَﻰ اﻟْﺠﺎَﻣِﻌَﺔِ ؟‬Üniversiteye neticeyi kim
gönderdi?
‫ﻣﺎَذاَ أَرْﺳَﻠَﺘﺎَ ؟ أَرْﺳَﻠَﺘﺎَ اﻟﻨﱠﺘِﯿﺠَ َﺔ‬.
İkisi ne gönderdi? Neticeyi gönderdiler.
‫ﻣَﺘَﻰ أَرْﺳَﻠَﺘﺎَ اﻟﻨﱠﺘِﯿﺠَﺔَ ؟‬
Neticeyi ne zaman gönderdiler?
‫ﻦ‬
ِ ْ‫أَرْﺳَﻠَﺘﺎَھﺎَ ﻗَﺒْﻞَ َﯾﻮْﻣَﯿ‬.
Onu iki gün önce gönderdiler.
‫إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ أَرْﺳَﻠَﺘﺎَ اﻟﻨﱠﺘِﯿﺠَﺔَ ؟‬
(İkisi) Neticeyi nereye gönderdiler?
‫أَرْﺳَﻠَﺘﺎَ اﻟﻨﱠﺘِﯿﺠَﺔَ إِﻟَﻰ اﻟْﺠﺎَﻣِﻌَ ِﺔ‬.
Neticeyi üniversiteye gönderdiler.
‫ﻞ‬
َ‫ﺧ‬
ِ َ‫[اَﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮَﺗﺎَنِ دا‬1] ِ‫اﻟْﻤَﺤَﻄﱠﺔ‬.
İki yolcu istasyonun içindedir.
‫ﺣﻤَﻼَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘَﮭُﻤﺎَ وَ رَﻛِﺒﺎَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬
َ ‫ھُﻤﺎَ ﺷَﺮِﺑﺎَ اﻟْﻌَﺼﯿِﺮَ ﺛُﻢﱠ‬.
İkisi meyve suyunu içtiler sonra çantalarını
yüklendiler ve otobüse bindiler.
‫ن ﺟِﺪا‬
ِ َ‫ ھُﻤﺎَ ﻣَﺸْﻐﻮُﻻ‬، ْ‫ھَﻞْ ھُﻤﺎَ ﻣَﺸْﻐﻮُﻻَنِ ؟ ﻧَﻌَﻢ‬.
O ikisi meşguller mi? Evet, o ikisi çok meşguller.
‫ھُﻤﺎَ ﻏﺎَﺋِﺒَﺘﺎَنِ اﻟْﯿَﻮْمَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
O ikisi bugün okuldan gâibtir (okulda yoktur).
‫ھَﻞْ واَﻟِ ُﺪكَ ﻣَﻮْﺟﻮُدٌ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ھُﻮَ َﻣﻮْﺟﻮُ ٌد‬.
Baban mevcut mu (var mı)? Evet, o mevcuttur.
‫أَﯾْﻦَ ﺧﺎَﻟُﻚَ؟ ﺧﺎَﻟﻲِ ﻣَﻮْﺟﻮُدٌ أَﯾْﻀًﺎ‬.
Dayın nerede? Dayım da mevcut (o da var).
‫ﻛَﺬَﺑَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ھَﺬِهِ اﻟﻠﱠﯿْﻠَﺔَ ﻋَﻠَﻰ أُﻣﱢﮭﺎَ ﻣَﺮﱠ ًة‬.
Fatıma bu gece annesine bir defa yalan söyledi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺬَبَ أَﺣْﻤَﺪُ ھَﺬِهِ اﻟﻠﱠﯿْﻠَﺔَ ﻋَﻠَﻰ أُﻣﱢﮫِ ﻣَﺮﱠﺗَﯿ‬.
Ahmet bu gece annesine iki defa yalan söyledi.
‫ﻦ ِﻓ‬
ِ ْ‫ﻲ اﻟﻠﱠﯿْﻞِأُﺧْﺘِﻲ ﻧﺎَﻣَﺖْ ﺳﺎَﻋَﺘَﯿ‬.
Kızkardeşim bu gece içinde iki saat uyudu.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫وَﺿَﻌَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ اﻟْﻜِﺘﺎَﺑَﯿْﻦِ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺘَﯿ‬.
Fatıma iki kitabı iki masaya koydu.
3. Aşağıdaki cümleleri Türkçe’ye
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫نَا‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫ﻟﺮﱠﺟُﻼَنِ ﺿَﺮَﺑَﺎ اﻟ‬.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫اَﻟْﻤَﺮْأَﺗﺎَنِ ﺿَﺮَﺑَﺘَﺎ اﻟ‬.
‫ن‬
َ َ‫اَﻟْﺎِﺑْﻨﺎَنِ ﻧَﺼَﺮَا اﻟْﺤِﺼﺎ‬.
‫ن‬
‫ﺤْﺼَﺎ َ‬
‫‪.‬اَﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ ﻧَﺼَﺮَﺗَﺎ اﻟ ِ‬
‫‪.‬اَﻟْﺤِﺼﺎَﻧﺎَنِ ﺷَﺮِﺑَﺎ اﻟْﻤﺎَ َء‬
‫‪.‬اَﻟْﻔَﺮَﺳَﺎنِ ﺷَﺮِﺑَﺘَﺎ اﻟْﻤَﺎ َء‬
‫ﻼ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬
‫‪.‬ﺧﺎَﻟِﺪاَنِ أَ َﻛ َ‬
‫‪.‬ﻓﺎَﻃِﻤَﺘَﺎنِ أَﻛَﻠَﺘَﺎ اﻟْﺨُﺒْ َﺰ‬
‫‪.‬وَﺟَﺪْﺗُﻤَﺎ اﻟْﻘَﻠَ َﻢ‬
‫س‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺒْﺘُﻤﺎَ اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫ى‬
‫‪.‬اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَنِ ﺷَﺮِﺑﺎَ اﻟﺸﺎﱠ َ‬
‫‪.‬ﺟََﻠﺴَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘﺎَنِ أَﻣﺎَمَ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ‬
‫‪.‬اَﻟﻄﱢﻔْﻞُ ﻋِﻨْﺪَ أُﻣﱢﮫِ ‪-‬أَﯾْﻦَ اﻟﻄﱢﻔْﻞُ؟‬
‫س‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺒَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘﺎَنِ اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ وَ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﻧَﺸِﯿﻄَﺘﺎَ ِ‬
‫‪.‬اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَنِ رَﻛِﺒﺎَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬
‫ﺲ‬
‫‪.‬وَﺻَﻠَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَﺗﺎَنِ أَﻣْ ِ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ﻣَ َﻊ واَﻟِ ِﺪ ِه‬
‫ﻼ‬
‫‪.‬ﺧَﺮَجَ اﻟﺮﱠﺟُﻼَنِ ﺛُﻢﱠ َدﺧَ َ‬
‫ض‬
‫‪.‬ذَ َھﺐَ اﻟﺼﱠﺪِﯾﻘﺎَنِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻌْ ِﺮ ِ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﺛُﻢﱠ َرﺟَ َﻊ‬
‫ض‬
‫‪.‬دَﺧَﻞَ اﻟﺼﱠﺪِﯾﻘﺎَنِ اﻟْﻤَﻌْ ِﺮ َ‬
‫ن وَ ذَھَﺒَﺘَﺎ‬
‫‪.‬ﺧَﺮَﺟَﺖِ اﻟْﻤَﺮْأَﺗﺎَ ِ‬
‫ﺲ‬
‫‪.‬اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺘﺎَنِ ذَھَﺒَﺘﺎَ أَﻣْ ِ‬
‫‪.‬ھَﻞْ ﻧَﺠَﺢَ اﻟﺸﺎﱠﺑﺎﱠنِ ﻓِﻲ ﺣَﯿﺎَﺗِﮭِﻤَﺎ‬
‫‪.‬ﺟََﻠﺴَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘﺎَنِ أَﻣﺎَمَ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ‬
‫ﺳﻚَ؟ ﻟِﻤَﺎذَا‬
‫ﻣﺎَ ﻛَﺘَﺒْﺖَ دَرْ َ‬
‫‪4. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪1. İki öğretmen ikinizin evindedir.‬‬
‫?‪2. Kapıyı niçin açmadınız‬‬
‫‪3. Kapıyı açmadım çünkü sizi tanımadım.‬‬
4. Bu kalemi kimden aldınız?
5. Sizden iki kalem aldım.
6. Kapıyı dün öğretmeniniz açtı.
&&&&&&&&&&
II) İSİMLERİN CEMİ (ÇOĞUL) HALİ
İsimlerin cemi (çoğul) hali üç türlüdür:
1) Cemi Müzekker Sâlim (müzekker için)
2) Cemi Müennes Sâlim (müennes için)
3) Cemi Mükesser (düzensiz çoğullar için)
1) CEMİ MÜZEKKER SÂLİM
a) Müzekker bir ismin fâil ya da mübtedâ haber
gibi merfû (ötre) olması gereken durumlarda
müfred (tekil) ismin sonuna (َُ‫ون‬-) takısı eklenir.
Kelimenin başında harf-i tarif olursa o kelime
marife, olmazsa nekredir.
ُ‫اَﻟْﻤُ َﻌﻠﱢﻢ‬
öğretmen
‫ن‬
َ ُ‫اَﻟْﻤُ َﻌﻠﱢﻤﻮ‬
öğretmenler (ma’rife)
ُ‫َاﻟْﻤُﺆْ ِﻣﻦ‬
mü’min
‫ن‬
َ ُ‫ﻣُﺆْﻣِﻨﻮ‬
müminler (nekre)
‫ﺟَﺎءَ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤُﻮنَ إﻟﻰَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Öğretmenler okula geldi.
Mef’ûl b. gayr-i sarih
Fâil
Fiil
‫ى‬
َ ‫ اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﻮُنَ ﺷَﺮِﺑﻮُا اﻟﺸﺎﱠ‬.
Öğretmenler çay içti.
Mef’ûl b.
Mübtedâ
Haber (fiil
cümlesi)
ٌ‫اَﻟﺼﱠﺎﺋِﻢُ ﺻﺎَﺑِﺮ‬.
Fiil
Oruçlu sabırlıdır.
‫ن‬
َ ‫ھُﻢْ ﻣَﺸْﻐُﻮﻟُﻮ‬.
Onlar meşguldür.
‫ن‬
َ ‫اَﻟﺼﱠﺎﺋِﻤُﻮنَ ﺻﺎَﺑِﺮُو‬.
Oruçlular sabırlıdır.
‫ن‬
َ ‫أَﻧْﺘُﻢْ ﺳَﺮِﯾﻌُﻮ‬.
Siz hızlısınız.
‫ناَﻟْﻤُﮭَﻨْ ِﺪ‬
َ ‫ﺳُﻮنَ ﻛَﺜِﯿﺮُو‬.
Mühendisler çoktur.
‫ن‬
َ ‫ﻧَﺤْﻦُ ﻣَﺴْﺆُوﻟُﻮ‬.
Bizler mesulüz.
‫ن‬
َ ‫وَﺻَﻞَ اﻟْﻤُﺸْﺮِﻓُﻮ‬.
Yöneticiler geldi.
‫ن‬
َ ‫ﺻَﻠﱠﻰ اﻟْﻤُﺴِْﻠﻤُﻮ‬.
Müslümanlar namaz kıldı.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫وَﺻَﻞَ اﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮُونَ أَﻣ‬.
Yolcular dün geldi.
‫ﺧﻠُﻮھَﺎ‬
َ ‫ﻓَﺘَﺢَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮنَ ﻣَﻜﱠﺔَ َو َد‬.
Müslümanlar Mekke’yi fethettiler ve oraya
girdiler.
‫ت؟‬
ِ َ‫ﻣَﺘَﻰ أَرْﺳَﻞَ اﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﱡﻮنَ اﻟْﺨِﻄﺎَﺑﺎ‬
Gazeteciler mektupları ne zaman gönderdiler?
‫ﻦ‬
ِ ْ‫أَرْﺳَﻠُﻮھﺎَ ﺑَﻌْﺪَ أُﺳْﺒُﻮﻋَﯿ‬.
Onları iki hafta sonra gönderdiler.
‫رَﺟَﻊَ اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺐِ ﺑِﺎﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ ِﺔ‬.
Mühendisler büroya otobüsle döndü.
‫اَﻟْﺄَﻃْﻔﺎَلُ ﻣَﺴْﺮُورُونَ ﺑِﺎﻟْﻌِﯿ ِﺪ‬.
Çocuklar bayram (dolayısıyla) sevinçlidir.
‫ل اﻟْﻤﺎَﺋِ َﺪ ِة‬
َ ْ‫اَﻟﺼﺎﱠﺋِﻤُﻮنَ ﺣَﻮ‬.
Oruçlular sofranın etrafındadır.
‫ﺠ ِﺪ‬
ِ ْ‫ﺻَﻠﱠﻰ اﻟْ ُﻤﺪَرﱢﺳُﻮنَ اﻟْﻌَﺼْﺮَ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺴ‬.
Öğretmenler ikindiyi mescidde kıldı.
‫ﺠ ِﺪ‬
ِ ْ‫اِﻧْﺘَﻈَﺮَ اﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮُونَ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺴ‬.
Yolcular mescidde bekledi.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫اَﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ ﺳﺎَﻓَﺮُوا أَﻣ‬.
Mühendisler dün yolculuk yaptı.
b) Müzekker bir ismin mecrûr (esreli) veya
mansûb (üstün) okunması gereken durumlarda
müfred (tekil) ismin sonu esre yapılarak (َ‫ )ﯾِﻦ‬takısı
eklenir. Yani mansûb ve mecrûr halleri aynıdır:
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟﻤْﺆُْﻣِﻨِﯿ‬
müminler
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤِﯿ‬
öğretmenler (marife)
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟﺼﱠﺎﺋِﻤِﯿ‬
oruçlular
‫ﻦ‬
َ ِ‫ﻣُﺴْﻠِﻤﯿ‬
müslümanlar (nekre)
‫ﺷَﺎھَﺪْتُ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤِﯿﻦَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okulda öğretmenleri gördüm.
‫ﺠ ِﺪ‬
ِ ‫[ﺻَﻠﱠﯿْﺖُ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺴ‬2] َ‫ﻣَﻊَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦ‬.
Camide müslümanlarla beraber namaz kıldım.
‫ﻦ‬
َ ‫ﺷَﻜَﺮَ ﻋﺎَدِلٌ اﻟْﻤُ َﺪرﱢﺳِﯿ‬.
Adil öğretmenlere teşekkür etti.
‫ﻦ‬
َ ‫ﻓَﺮَضَ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟﺼﱠﻼَةَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ‬.
Allah namazı müslümanlara farz kıldı.
‫ﻦ‬
َ ‫ﺷَﻜَﺮَ اﻟْﻘﺎَﺋِﺪُ اﻟْﻤُﺠﺎَھِﺪِﯾ‬.
Komutan savaşçılara teşekkür etti.
ْ‫ﻤُﺪَرﱢﺳِﯿﻦَاِﺳْﺘَﻘْﺒَﻞَ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮُ اﻟ‬.
Müdür öğretmenleri karşıladı.
‫ﺷﺎَھَﺪَ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ اﻟﻼﱠﻋِﺒِﯿﻦَ ﻓِﻲ اﻟﻨﺎﱠدِي‬.
Öğrenciler oyuncuları kulüpte gördü.
2) CEMİ MÜENNES SÂLİM
a) Müennes bir ismin çoğul ve merfû olması
gereken durumda müfred ismin sonuna ُ‫آت‬
getirilerek çoğul yapılır. Eğer ismin sonunda tâ-i
te'nis (müennes tâ’sı) varsa kalkar.
ُ‫َاﻟْﺨَﺎَﻟﺔ‬
teyze
ُ‫اَﻟْﺨَﺎﻻَت‬
teyzeler (marife)
ُ‫اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢ َﻤﺔ‬
bayan öğretmen
ُ‫اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺎت‬
öğretmenler
ُ‫اَﻟْﻤُﺴﻠِ َﻤﺔ‬
müslüman
ُ‫اَﻟْﻤُﺴْﻠِﻤﺎَت‬
müslüman (bayanlar)
ُ‫َاﻟْﻤُﺆْﻣِ َﻨﺔ‬
mümin (bayan)
ُ‫أﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَت‬
mümin (bayanlar)
ٌ‫ﺠﻠﱠﺔ‬
َ ‫َﻣ‬
dergi
ٌ‫ﺠﻼﱠت‬
َ ‫َﻣ‬
dergiler (nekre)
Cümle Örnekleri:
‫ﺟَﺎءَتِ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺎتُ اِﻟﻰَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Bayan öğretmenler okula geldi.
ُ‫ﺆْﻣِﻨَﺔٌأَﻧَﺎ ﻣ‬.
Ben mü’minim.
ٌ‫ھُﻦﱠ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺎت‬.
Onlar mü’minlerdir.
ٌ‫أَﻧْﺘُﻦﱠ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺎت‬.
Sizler mü’minlersiniz.
ٌ‫أَﻧْﺘُﻦﱠ ﻃﺎَﻟِﺒَﺎت‬.
Sizler öğrencilersiniz.
ُ‫ﺣَﻀَﺮَتِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَت‬.
Öğrenciler geldi (müe).
ٌ‫اَﻟْﺒَﻨﺎَتُ ﻣُﺴَﺎﻓِﺮاَت‬.
Kızlar yolcudur.
ُ‫ذَھَﺒَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَات‬.
Öğrenciler gitti.
ُ‫ﺟَﻠَﺴَﺖِ اﻟﻄﱢﻔْﻼَت‬.
Kız çocuklar oturdu.
‫ﻚ‬
َ ‫اَﻟْﺒَﻨﺎَتُ أَﻛَﻠْﻦَ اﻟﺴﱠ َﻤ‬.
Kızlar balığı yedi.
b) Müennes bir ismin çoğulunun mansûb (üstünlü)
ya da mecrûr (esreli) olması gereken durumda
müfred ismin sonuna ِ‫ آت‬getirilerek çoğul yapılır.
Yani mansûb ve mecrûr halleri aynıdır. Yanılarak
mansûb durumunda üstün hareke konmamalıdır:
‫ ﺧَﺎﻟَ ٌﺔ‬den
‫ت‬
ٍ ‫ﻻ‬
َ ‫ﺧَﺎ‬
‫ اَﻟْﻤُﺴْﻠِ َﻤ ُﺔ‬den
‫ت‬
ِ ‫اَﻟْﻤُﺴْﻠِﻤَﺎ‬
ُ‫ اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢ َﻤﺔ‬den
‫ت‬
ِ ‫اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺎ‬
‫ اﻟﻤُﺆْﻣِ َﻨ ُﺔ‬den
‫ت‬
ِ ‫اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨَﺎ‬
‫ت‬
ِ ‫ذَھَﺒْﻨَﺎ إﻟﻰَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣَﻊَ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺎ‬.
Okula bayan öğretmenlerle gittik.
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺎتِ ﻓﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Öğretmenleri okulda gördüm.
‫ﺐ‬
َ ُ‫واﻟْﻤَﺠَﻼﱠتِ ﻣَﺘَﻰ ﻗَﺮَأَ ﻋﺎَدِلٌ اﻟْﻜُﺘ‬.
Adil kitap ve dergileri ne zaman okudu?
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﺠﻼﱠتِ ﻟَﯿ‬
َ َ‫ﻗَﺮَأَ ﻋﺎَدِلٌ اﻟْﻜُﺘُﺐَ واﻟْﻤ‬.
Adil kitap ve dergileri geceleyin okudu.
F Bu şekildeki cemilerde cemi ismin şekli düzenli
olduğu ve değişmediği için sâlim denmiştir.
‫ﺺ‬
َ ‫ﺤ‬
َ ‫ت َﻓ‬
ِ َ‫اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀﺎ‬.
Doktor, bayan hastaları muayene etti.
‫ت‬
ِ ‫ﻓَﺤَﺺَ اﻟﻄﱠﺒﯿِﺐُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَا‬.
Doktor, kız öğrencileri muayene etti.
‫ت‬
ِ َ‫ﻓَﺤَﺼَﺖِ اﻟﻄﱠﺒﯿِﺒَﺔُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬا‬.
(Bayan) doktor, kız öğrencileri muayene etti.
‫ت‬
ِ ‫ﻧَﺼَﺤَﺖِ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺔُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَا‬.
(Bayan) öğretmen kız öğrencilere nasihat etti.
‫ط‬
ٍ َ‫اَﻟْﻤُﻤَﺮﱢﺿَﺔُ ﺑَﺪَأَتْ ﻋَﻤَﻠَﮭﺎَ ﻓِﻲ ﻧَﺸﺎ‬.
Hemşire işine neşe içinde başladı.
‫ط‬
ٍ َ‫اَﻟْﻤُﻤَﺮﱢﺿﺎَتُ ﺑَﺪَأْنَ ﻋَﻤَﻠَﮭُﻦﱠ ﻓِﻲ ﻧَﺸﺎ‬.
Hemşireler işlerine neşe içinde başladılar.
‫ت‬
ِ ‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞُ وَ اﺑْﻨُﮫُ ﺣَﻤَﻼَ اﻟْﺨَﻀْﺮَوَا‬.
Adam ve oğlu yeşillikleri (sebzeleri) taşıdılar.
‫ت‬
ِ ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺔُ ﺷَﻜَﺮَتِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺎ‬.
Öğretmen öğrencilere teşekkür etti.
‫ﻣَﻦْ َأرْﺳَﻞَ اﻟْﺤَﻘﺎَﺋِﺐَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄﺎَ ِر ؟‬
Çantaları hava alanına kim gönderdi?
ُ‫اَﻟْﻤُﺴَﺎﻓِﺮاَت‬.
(Bayan)Yolcular.
‫ﺐ‬
َ ‫ﻣﺎَذاَ أَرْﺳَﻠْﻦَ ؟ أَرْﺳَﻠْﻦَ اﻟْﺤَﻘﺎَ ِﺋ‬.
Ne gönderdiler? Çantaları gönderdiler.
‫ﺐ؟‬
َ ِ‫ﻣَﺘَﻰ أَرْﺳَﻠْﻦَ ا ْﻟﺤَﻘﺎَﺋ‬
Çantaları ne zaman gönderdiler?
‫ﻦ‬
ِ ْ‫أَرْﺳَﻠْﻨَﮭﺎَ ﺑَﻌْ َﺪ ﺳﺎَﻋَﺘَﯿ‬.
Onları iki saat sonra gönderdiler.
‫ﺐ؟‬
َ ِ‫إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ أَرْﺳَﻠْﻦَ ا ْﻟﺤَﻘﺎَﺋ‬
Çantaları nereye gönderdiler?
‫أَرْﺳَﻠْﻨَﮭﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄَﺎ ِر‬.
Onları hava alanına gönderdiler.
ٌ‫ھُﻦﱠ ﻣُﻤَﺮﱢﺿﺎَت‬.
Onlar hemşiredirler.
ُ‫ﻄْﻠَﺔِﺳﺎَﻓَﺮَتِ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَتُ ﻓِﻲ اﻟْﻌ‬.
(Bayan) öğretmenler tatilde yolculuk yaptı.
ٌ‫ﻧَﺤْﻦُ ﻣَﺸْﮭُﻮراَت‬.
Bizler meşhuruz.
ٌ‫ھُﻦﱠ ﻣُﺪَرﱢﺳﺎَت‬.
Onlar öğretmendirler.
ٌ‫أَﻧْﺘُﻦﱠ ﻣَﺮِﯾﻀَﺎت‬.
Sizler hastasınız.
‫ت‬
ِ ‫ﺟَﻠَﺲَ اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻌِﻤﺎَرَا‬.
Mühendisler apartmanların önünde oturdular.
‫ت‬
ِ َ‫وَﻗَﻔَﺖِ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺔُ ﺑَﯿْﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬا‬.
Öğretmen öğrencilerin arasında durdu.
‫ت‬
ِ ‫وَﺻَﻞَ اﻟْﻌُﻤﺎﱠلُ ﺑِﺎﻟﺪﱠراﱠﺟَﺎ‬.
İşçiler bisikletlerle geldiler.
ُ‫ﻗﺎَلَ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮ‬: ِ‫ﺬاَتُ ذَھَﺒْﻦَ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ ﺑﺎﻟﺴﱠﯿﺎﱠراَتِاَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَتُ وَاﻟﺘﱢﻠْﻤﯿ‬.
Müdür (şöyle) dedi: Öğretmenler ve öğrenciler
bahçeye arabalarla gittiler.
3) CEMİ MÜKESSER (Kırık Çoğul)
Müfredin (tekil halin) şekli bozularak yapılan
çoğullardır. Belli bir kâidesi yoktur. Araplardan
işittiğimiz gibi kullanılır veya sözlüklere bakarak
tesbit edilir. Dolayısıyla murabdırlar. Yani merfû,
mansûb, mecrûr durumlarında kelimenin sonunda
zâhir (açıkça görünen) hareke alırlar.
Müfred
Cem
ٌ‫ﻛِﺘَﺎب‬
kitap
ٌ‫ﻛُﺘُﺐ‬
kitaplar
ٌ‫َرﺟُﻞ‬
adam
ٌ‫ِرﺟَﺎل‬
Adamlar
ٌ‫ﻋﻠْﻢ‬
ِ
ilim
ٌ‫ﻋُﻠُﻮم‬
ilimler
ٌ‫وَ َرق‬
kağıt
ٌ‫أوْرَاق‬
kağıtlar
ُ‫اَﻟْﻤَﺮَْأة‬
kadın
ُ‫اَﻟﻨﱢﺴَﺎء‬
kadınlar
ُ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬ‬
öğrenci
ُ‫اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬ‬
öğrenciler
ُ‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺐ‬
öğrenci
ُ‫اَﻟﻄﱡﻼﱠب‬
öğrenciler (üniversite)
ُ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖ‬
kız
ُ ‫اَﻟْﺒَﻨَﺎ‬
‫ت‬
kızlar
ٌ‫ﻗََﻠﻢ‬
kalem
ُ‫ﻼم‬
َ ْ‫َاﻟْﺄَﻗ‬
kalemler
ُ‫َاﻟْﺠَﺒَﻞ‬
dağ
ُ‫َاﻟْﺠِﺒَﺎل‬
dağlar
ٌ‫ﺳﺔ‬
َ َ‫ﻣَﺪْر‬
okul
ُ‫اَﻟْﻤَﺪَا ِرس‬
okullar
Görüldüğü gibi hangi ismin sâlim hangi ismin
mükesser olduğunu kendimiz tesbit edemeyiz.
Cümle örnekleri:
‫س‬
َ ‫ﻓَﮭِﻢَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ اﻟﺪﱡرُو‬.
Öğrenciler dersleri anladı.
ُ‫ﻋَﻠﱠﻢَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ أَﺑْﻨَﺎءَه‬.
Adam oğullarına öğretti.
ُ‫ﺐ اﻟْﺄَﻧْﺒِﯿﺎَء‬
َ َ‫ذَھ‬.
Peygamberler gitti.
‫اِﻧْﺘَﻈَﺮْتُ اﻟﺮﱢﺟﺎَلَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻄَﺎ ِر‬.
Adamları hava alanında bekledim.
‫ض‬
َ ْ‫ﺧَﻠَﻖَ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟﺴﱠﻤﺎَواَتِ َو اﻟْﺄَر‬.
Allah yerleri ve gökleri yarattı.
ْ‫اَﻟْﺂﺑﺎَءُ ﻛَﺘَﺒُﻮا رَﺳﺎَﺋَِﻠﮭُﻢ‬.
Babalar mektuplarını yazdılar.
‫رﱢﺑﻮُنَ أَﺣْﻀَﺮُوا اﻟﻤَﻼَﺑِﺲَاَﻟْﻤُ َﺪ‬.
Antrenörler elbiseleri getirdiler.
‫ﻣَﻦْ اَﺻْﺪِﻗﺎَءُكَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
Okuldaki arkadaşların kimlerdir?
‫ﻣَﻦْ اَﺻْﺪِﻗﺎَءُكَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﻰﱢ ؟‬
Mahalledeki arkadaşların kimlerdir?
‫ﺲ‬
ِ ْ‫ﺳﺎَﻓَﺮَ اﻟْﻮَﻟَﺪاَنِ أَﻣ‬.
İki çocuk dün yolculuk yaptı.
‫ﻛَﯿْﻒَ وَﺻَﻞَ اﻟﺤُﺠﺎﱠجُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻌﻮُدِﯾﱠ ِﺔ ؟‬
Hacılar Suudi (Arabistan)a nasıl vardılar?
‫ﻦ‬
ِ ُ‫وَﺻَﻞَ اﻟﺤُﺠﺎﱠجُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻌﻮُدِﯾﱠﺔِ ﺑﺎِﻟْﺤﺎَﻓِﻼَتِ وَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠراَتِ َو اﻟﺴﱡﻔ‬.
Hacılar Suudi (Arabistan)a otobüslerle arabalarla
ve gemilerle vardılar.
‫ﺳﻔَﺮِ ِھﻢْ؟‬
َ ‫ﻣﺎَذاَ أَﺧَﺬَ اﻟﺤُﺠﺎﱠجُ ﻣَﻌَﮭُﻢْ ﻓِﻲ‬
Hacılar yolculuklarında beraberlerine ne aldılar?
‫ﻦ‬
ِ ‫ﺻﺪَﻗَﺔٌ ﻣِﻨﱢﻲ ﻟِﻠْﻔُﻘَﺮاَءِ وَ اﻟْﻤَﺴﺎَﻛِﯿ‬
َ ُ‫[ھَﺬَا اﻟْﻤﺎَل‬3].
Bu mal fakirler ve yoksullar için benden sadakadır.
ْ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﺳَﺄَلَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬَ ﻋَﻦْ ﻣُﺴْ َﺘﻘْﺒَﻠِﮭِﻢ‬.
Öğretmen öğrencilere gelecekleri hakkında sordu.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
KONULARLA İLGİLİ AYETLER
1- َ‫ﻓَﺠﱠﺮْﻧﺎَ ﻓِﯿﮭﺎَ ﻣِﻦَ اﻟْﻌُﯿُﻮنِ وَﺟَﻌَﻠْﻨﺎَ ﻓِﯿﮭﺎَ ﺟَﻨﺎﱠتٍ ﻣِﻦْ ﻧَﺨِﯿﻞٍ وَ أَﻋْﻨﺎَبٍ و‬.
(36/YÂSÎN, 34). Biz orda (yeryüzünde) hurmadan
ve üzüm bağlarından (oluşan) bahçeler yaptık ve
(yine) orada pınarlar fışkırttık.
‫ﻞ‬
َ ‫ﺟَ َﻌ‬
kıldı, yaptı
ٌ‫ﺟَﻨﱠﺔٌ ج ﺟَﻨﺎﱠت‬
ağaçlı bahçe, bahçeler, cennet
ٌ‫َﻧﺨِﯿﻞ‬
hurma
‫ب‬
ٍ ‫ﻋِﻨَﺐٌ ج أَﻋْﻨَﺎ‬
üzüm, üzüm bağı
‫ﻓَﺠﱠ َﺮ‬
fışkırttı, kaynattı
ُ‫اَﻟْﻌَﯿْﻦُ ج اَﻟْﻌُﯿُﻮن‬
pınar, su pınarı
2- َ‫ وَاﻟْﻘَﻤَﺮَ ﻗَﺪﱠرْﻧﺎَهُ ﻣَﻨﺎَ ِزل‬...
(36/YÂSÎN, 39). Aya (birtakım) yörüngeler
(menziller) tayin ettik.
ُ‫َاﻟْﻘَﻤَﺮ‬
ay. (Burada َ‫ اﻟْﻘَﻤَﺮ‬kelimesi önemi vurgulamak için
öne geçmiş mef’ûldür).
‫َﻗﺪﱠ َر‬
takdir etti, tayin etti, ölçüp biçti. (Mef’ûl, fiilden
önce geldiğinde, fiilde ona dönen bir zamir
bulunur).
ُ‫ﻣَﻨْﺰِلٌ ج ﻣَﻨﺎَزِل‬
menzil, yörünge.
3- ِ‫ ھُﻢْ وَ أَزْواَﺟُﮭُﻢْ ﻓِﻲ ﻇِﻼَلٍ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَراَ ِﺋﻚ‬...
(36/YÂSÎN, 56). Kendileri (onlar) ve eşleri
gölgelerde tahtlar üzerinde...
ٌ‫زَوْجٌ ج أَزْواَج‬
eş, zevce
ٌ‫ﻇﻼَل‬
ِ ‫ﻇِﻞﱞ ج‬
gölge, gölgelik
ُ‫أَرِﯾﻜَﺔٌ ج َاﻟْﺄَراَ ِﺋﻚ‬
koltuk, taht, yatak, divan, üzerine oturulan her
çeşit eşya
4- ...َ‫ﺧَﻠَﻖَ اﻟْﻤَﻮْتَ وَاﻟْﺤَﯿَﺎة‬...
(67/MÜLK, 2). ...ölümü ve hayatı yarattı..
ُ‫اﻟْ َﻤﻮْت‬
ölüm
‫ﻖ‬
َ َ‫ﺧَﻠ‬
yarattı
5- ٍ‫وَ ﻟَﻘَﺪْ ﺧَﻠَﻘْﻨﺎَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنَ ﻣِﻦْ ﺳُﻼَﻟَﺔٍ ﻣِﻦْ ﻃِﯿﻦ‬.
(23/MÜ’MİNÛN, 12). Andolsun biz insanı,
çamurdan (süzülüp, çıkarılmış) bir özden yarattık.
ْ‫َﻟ َﻘﺪ‬
Andolsun, gerçekten, hakikaten. (Baştaki lâm
yemin ifade eder. ْ‫ ﻗَﺪ‬ise mâzî fiilin önünde tahkik
(pekiştirme), kuvvetlendirme görevi yapar.
ٌ‫ﺳُﻼََﻟﺔ‬
öz, hülasa, süzme, döl, nutfe
ٌ‫ﻃِﯿﻦ‬
çamur
6- ...َ‫أَﻧْﺸَﺄَﻛُﻢ وَ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢُ اﻟﺴﱠﻤْﻊَ وَاﻟْﺄَﺑْﺼﺎَرَ وَاﻟْﺄَﻓْﺌِﺪَة‬...
(67/MÜLK, 23). (O ki), sizi yarattı, size (işitecek)
kulak, (görecek) gözler ve (hissedecek) gönüller
verdi.
‫ﺸَﺄ‬
َ ْ‫أَﻧ‬
yarattı, inşa etti
ُ‫اَﻟﺴﱠﻤْﻊ‬
kulak
ُ‫اَﻟْﺒَﺼَﺮُ ج َاﻟْﺄَﺑْﺼَﺎر‬
göz
ُ‫اَﻟْﻔُﺆاَدُ ج َاﻟَْﺄﻓْﺌِ َﺪة‬
gönül
7- ...ٌ‫ إِﻧﱠﻤﺎَ اﻟْﻌِﻠْﻢُ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻠﱠﮫِ وَ إِﻧﱠﻤﺎَ أَﻧﺎَ ﻧَﺬِﯾﺮ‬..
(67/MÜLK, 26). (De ki:) İlim ancak Allah’ın
katındadır, (yanındadır), ben ancak bir uyarıcıyım.
‫إِﻧﱠﻤَﺎ‬
ancak, yalnız, (hasr edatı)
‫ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬
Allah’ın katında (yanında)
ٌ‫ﻧَﺬِﯾﺮ‬
uyarıcı
8- ً‫وَ ﺧَﻠَﻘْﻨﺎَﻛُﻢْ أَزْواَﺟﺎ‬.
(78/NEBE, 8). Sizi çift çift (çiftler olarak) yarattık.
ٌ‫أَزْواَج‬
eşler, çiftler
9- ً‫وَﺟَﻌَﻠْﻨﺎَ ﻧَﻮْﻣَﻜُﻢْ ﺳُﺒﺎَﺗﺎ‬.
(78/NEBE, 9). Uykunuzu bir dinlenme yaptık.
ُ‫اَﻟﺴﱡﺒﺎَت‬
istirahat rahatlık, sükûnet, ölüm
ٌ‫َﻧﻮْم‬
uyku
10- ً‫وَﺟَﻌَﻠْﻨﺎَ اﻟﻠﱠﯿْﻞَ ﻟِﺒﺎَﺳﺎ‬.
(78/NEBE, 10). Geceyi bir örtü yaptık.
ٌ‫ﻟِﺒَﺎس‬
elbise, örtü
‫ﻞ‬
َ ‫ﺟَ َﻌ‬
kıldı, yaptı, yarattı
11- ً‫وَﺟَﻌَﻠْﻨﺎَ اﻟﻨﱠﮭﺎَرَ ﻣَﻌﺎَﺷﺎ‬.
(78/NEBE, 11). Gündüzü bir geçim kaynağı kıldık.
ٌ‫ﻣَﻌَﺎش‬
geçim kaynağı, geçim sağlama vakti
12- ً‫وَ ﺑَﻨَﯿْﻨﺎَ ﻓَﻮْﻗَﻜُﻢْ ﺳَﺒْﻌﺎً ﺷِﺪاَدا‬.
(78/NEBE, 12). Ve üstünüzde yedi sağlam (gök)
bina ettik.
‫ﺑَﻨَﻰ‬
bina etti, yaptı
‫ﺳَﺒْ ٌﻊ‬
yedi
ٌ‫ﺷِﺪاَد‬
sağlam
13- ْ‫ﺳﻊَ ﻛُﺮْﺳِﯿﱡﮫُ اﻟﺴﱠﻤﻮاَتِ وَاﻟ‬
ِ َ‫ﺄَرْضَو‬.
(2/BAKARA, 255). Onun (Allah’ın) kürsüsü
gökleri ve yeri kuşatmıştır.
‫وَﺳِ َﻊ‬
içine aldı, kapladı, (sardı, kuşattı)
‫ﺳﻲﱞ‬
ِ ْ‫ﻛُﺮ‬
taht, sandalye, koltuk, kürsü
ُ‫اَﻟﺴﱠﻤﺎَءُ ج اَﻟﺴﱠﻤﻮاَت‬
gök
14- ُ‫اَﻟﺮﱠﺣْﻤَﻦ‬. َ‫ﻋَﻠﱠﻢَ اﻟْﻘُﺮْآن‬. َ‫ﺧَﻠَﻖَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَن‬. َ‫ﻋَﻠﱠﻤَﮫُ اﻟْﺒَﯿﺎَن‬.
(55/RAHMÂN, 1, 2, 3, 4). Çok merhametli (Allah)
Kur’ân’ı öğretti, insanı yarattı, ona açıklamayı
öğretti.
ُ‫اَﻟﺮﱠﺣْ َﻤﻦ‬
çok merhametli (Yalnız Allah’a ıtlak edilir)
‫ﻋَﻠﱠ َﻢ‬
öğretti
‫ن‬
َ ‫اﻟْﺒَﯿَﺎ‬
konuşmak, düşünceleri dile getirmek
15- َ‫وَاﻟﺴﱠﻤﺎَءَ رَﻓَﻌَﮭﺎَ وَ وَﺿَﻊَ اﻟْﻤِﯿﺰاَن‬
(55/RAHMÂN, 7). Göğü (Allah) yükseltti ve
mîzanı (dengeyi) o koydu.
ُ‫اَﻟﺴﱠﻤﺎَء‬
gök. (Semâi müennes olan bu kelime burada öne
geçmiş mef’ûldür. Kendinden sonra gelen fiilde
ona dönen bir zamir vardır).
‫َرﻓَ َﻊ‬
yükseltti, kaldırdı
‫َوﺿَ َﻊ‬
koydu, hüküm koydu
‫ن‬
َ َ‫اَﻟْﻤِﯿﺰا‬
ölçü, denge, tartı
16- ْ‫ﺄَﻧﺎَمِوَاﻟْﺄَرْضَ وَﺿَﻌَﮭﺎَ ﻟِﻠ‬.
(55/RAHMÂN, 10). Yeri mahlûkat için koydu
(yarattı).
ُ‫َاﻟْﺄَرْض‬
arz, dünya, yer, toprak
ُ‫َاﻟْﺄَﻧَﺎم‬
halk, mahlûkât
17- ٍ‫ﺷﺄْن‬
َ ‫ﻛُﻞﱠ ﯾَﻮْمٍ ھُﻮَ ﻓِﻲ‬.
(55/RAHMÂN, 29). Her gün O (Allah) bir iştedir.
‫ﻛُﻞﱠ َﯾﻮْ ٍم‬
her gün. (‫ ﻛُﻞﱠ‬den sonra gelen ismin esre olduğunu
hatırlayınız.)
ٌ‫ﺷَﺄْن‬
iş, hal, durum (ehemmiyetli ve büyük işler için
kullanılır)
18- َ‫ﻛَﺬﱠﺑَﺖْ ﻋﺎَدٌ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 123). Ad (milleti)[4] peygamberleri
yalanladı.
ُ‫ﺳﻞَُاﻟْﻤ‬
َ ْ‫ﺮ‬
peygamber, elçi
19- َ‫ﻛَﺬﱠﺑَﺖْ ﺛَﻤُﻮدُ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 141). Semud (milleti de)
peygamberleri yalanladı.
20- َ‫ﻓَﻌَﻘَﺮُوھﺎَ ﻓَﺄَﺻْﺒَﺤُﻮا ﻧﺎَدِﻣِﯿﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 157). Akabinde onu (mucize deveyi)
kestiler, arkasından pişman oldular.
‫ﻋﻘَ َﺮ‬
َ
kesti
‫ﺢ‬
َ َ‫َأﺻْﺒ‬
oldu
ٌ‫ﻧﺎَ ِدم‬
pişman
21- َ‫ﻗﺎَﻟُﻮا إِﻧﱠﻤﺎَ أَﻧْﺖَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤُﺴَﺤﱠﺮِﯾﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 185). Sen ancak büyülenmişlerdensin
dediler.
ُ‫اَﻟْﻤُﺴَﺤﱠﺮ‬
büyülenmiş
‫إِﻧﱠﻤَﺎ‬
ancak
22- َ‫ﻓَﺠَﻌَﻠْﻨﺎَ ُھﻢْ ﺳَﻠَﻔﺎً وَ ﻣَﺜَﻼً ﻟِﻠْﺂﺧﺮِﯾﻦ‬.
(43/ZUHRUF, 56). Onları sonrakiler için bir
geçmiş ve (ibret için) bir örnek kıldık.
ٌ‫ﺳَﻠَﻒ‬
geçmiş
ٌ‫ﻣَ َﺜﻞ‬
misal, örnek
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟْﺂﺧﺮِﯾ‬
sonrakiler
23- َ‫ﺛُﻢﱠ أَﻧْﺰَلَ اﻟﻠﱠﮫُ ﺳَﻜِﯿﻨَﺘَﮫُ ﻋَﻠَﻰ َرﺳُﻮﻟِﮫِ وَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦ‬.
(9/TEVBE, 26). Sonra Allah Resûlü ve müminler
üzerine sekînetini (sukûnet ve huzur duygusunu)
indirdi.
24- ْ‫ﻮَةٌاِﻧﱠﻤﺎَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮنَ اِﺧ‬.
(49/HUCURAT, 10). Mü’minler ancak
kardeştirler.
ٌ‫أَخٌ ج اِﺧْﻮَة‬
kardeş
25- َ‫اِﻧﱠﻚَ ﻟَﻤِﻦَ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦ‬.
(36/YÂSÎN, 3). Sen şüphesiz peygamberlerdensin.
26- َ‫اِذْ ﺟﺎَءَھﺎَ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠُﻮن‬.
(36/YÂSÎN, 13). Hani onlara (şehir halkına)
peygamberler gelmişlerdi.
ْ‫ِاذ‬
hani, bir zamanlar
27- ... ‫ﻦ‬
َ ‫ﺟﻌَﻠَﻨِﻲ ﻣِﻦَ اﻟْﻤُﻜْﺮَﻣِﯿ‬
َ َ‫ﻏَﻔَﺮَ ﻟِﻲ رَﺑﱢﻲ و‬.
(36/YÂSÎN, 27). Rabbim(in) beni bağışladı(ğını)
ve beni ikram edilenlerden kıldı(ğını)[5] (keşke
bilselerdi)...
‫ل‬
ِ ‫ﻏﻔَ َﺮ‬
َ
bağışladı
ُ‫اﻟْﻤُﻜْ َﺮم‬
ikram edilen
28- ٌ‫[وَ آﯾَﺔ‬6] ُ‫ﻟَﮭُﻢُ اﻟﻠﱠﯿْﻞ‬... َ‫ﻓَﺎِذاَ ھُﻢْ ﻣُﻈْﻠِﻤُﻮن‬.
(36/YÂSÎN, 37). Gece de onlar için bir işarettir..
Birden onlar karanlıklara gömülmüşlerdir.
ٌ‫ﻣُﻈِْﻠﻢ‬
karanlıkta kalan
ْ‫َﻓﺎِذاَ ھُﻢ‬
bir de bakmışsın onlar. [(َ‫ )اِذا‬yanında zamirle yer
aldığı zaman izâ fücâiyye dediğimiz “bir de
bakmışsın, birden, ansızın” manasını verir, (َ‫)ﻓَﺎِذاَ ھُﻮ‬
bir de bakmışsın o, (ْ‫ )ﻓَﺎِذاَ ھُﻢ‬bir de bakmışsın onlar
gibi] .
29- َ‫ﻗﺎَﻟُﻮا ﯾﺎَ وَﯾْﻠَﻨَﺎ ﻣَﻦْ ﺑَﻌَﺜَﻨﺎَ ﻣِﻦْ ﻣَﺮْﻗَﺪِﻧﺎ‬... َ‫وَ ﺻَﺪَقَ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠُﻮن‬.
(36/YÂSÎN, 52). (İşte o zaman) “Eyvah!
Yazıklarolsun bize, kabrimizden bizi kim kaldırdı?
.. (Demek) peygamberler doğru söylediler” derler.
‫ﯾَﺎ وَﯾْﻠَﻨ َﺎ‬
eyvah, yazıklar olsun bize (tabir)
ٌ‫ﻣَﺮْﻗَﺪ‬
yatılan yer, mezar
‫ﺚ‬
َ َ‫ﺑَﻌ‬
diriltti, kaldırdı
‫ق‬
َ َ‫ﺻَﺪ‬
doğru söyledi
30- َ‫ھُﻢْ ﻓِﯿﮭﺎَ ﺧﺎَﻟِﺪُون‬.
(7/A’RÂF, 42). Onlar (inanıp iyi işler yapanlar)
orada (cennette) ebedîdirler.
ٌ‫ﺧﺎَﻟِﺪ‬
ebedî
31- َ‫ َوﺟَﻌَﻞَ اﻟﻈﱡﻠُﻤﺎَتِ وَ اﻟﻨﱡﻮر‬.
(6/EN’ÂM, 1). Karanlıkları ve aydınlığı yarattı.
ٌ‫ﻗَﺪِﯾﺮ‬.
‫ﺷَﻰْ ٍء‬
‫ﻛُﻞﱢ‬
‫ﻋَﻠَﻰ‬
ُ‫اﻟﻠﱠﮫ‬
‫َو‬
ٌ‫ﻧَﺬِﯾﺮ‬
‫َو‬
ٌ‫ﺑَﺸِﯿﺮ‬
ْ‫ﺟَﺎ َءﻛُﻢ‬
32-.. ْ‫ﻓَﻘَﺪ‬
Haber
Câr-mecrûr
Mübtedâ
İsti’naf
Ma’tûf
Harfu Atıf
Fâil
Fiil+Mef’ûl
(َ‫ )ف‬Atıf harfi
(başlangıç) harfi
(ْ‫) َﻗﺪ‬Tahkik (te’kîd) harfi
(5/MÂİDE, 19). Muhakkak ki size bir müjdeleyici
ve bir uyarıcı gelmiştir. Allah herşeye kâdirdir.
ٌ‫ﻗَﺪِﯾﺮ‬
kâdir, gücü yeten
ٌ‫ﺑَﺸِﯿﺮ‬
müjdeleyici
ٌ‫ﻧَﺬِﯾﺮ‬
uyarıcı
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer defa yazınız.
ٌ‫زَھْ َﺮة‬
ٌ‫أزْھَﺎر‬
çiçekler
ٌ‫ﻃﻔْﻞ‬
ِ
ٌ‫َأﻃْﻔَﺎل‬
çocuklar
ٌ‫ﺣﻘْﻞ‬
َ
ٌ‫ﺣُﻘُﻮل‬
tarlalar
ٌ‫ﻛَﻠْﺐ‬
ٌ‫ِﻛﻼَب‬
köpekler
‫اَﻟﻨﱠﺒِﻲﱡ‬
‫َاﻟْﺄَﻧْﺒِﯿَﺎ ُء‬
peygamberler
ٌ‫رَﺳُﻮل‬
ٌ‫رُﺳُﻞ‬
elçiler
ٌ‫دَرْس‬
ٌ‫دُرُوس‬
dersler
ٌ‫وَﻟَﺪ‬
ٌ‫َأوْﻻَد‬
çocuklar
ٌ‫ﺗِﻠْﻤِﯿﺬ‬
ُ‫َﺗﻼَﻣِﯿﺬ‬
öğrenciler
ٌ‫اِﻣْﺮََأة‬
ٌ‫ﻧِﺴَﺎء‬
kadınlar
ٌ‫ﻗََﻠﻢ‬
ٌ‫ﻼم‬
َ ْ‫أَﻗ‬
kalemler
‫ﺻَ ِﺒﻲﱞ‬
ٌ ‫ﺻِﺒْﯿَﺎ‬
‫ن‬
(küçük) çocuklar
ٌ‫َدﻓْﺘَﺮ‬
ُ‫َدﻓَﺎﺗِﺮ‬
defterler
ٌ‫ﻃﺎَﻟِﺐ‬
ٌ‫ﻃُﻼﱠب‬
öğrenciler
‫َﻓﻮْرًا‬
hemen, biran evvel
ٌ‫َأﺣَﺪ‬
bir kimse
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer defa yazınız.
‫ن‬
َ ‫ھُﻢْ ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮ‬.
Onlar mü’mindirler.
‫ن‬
َ ‫أَﻧْﺘُﻢْ ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮ‬.
Siz mü’minsiniz.
‫ن‬
َ ‫ﻧَﺤْﻦُ ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮ‬.
Bizler mü’minleriz.
‫ن‬
َ ‫ﺳَﺠَﺪَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮ‬.
Mü’minler secde etti.
‫أَ أَﻧْﺖَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ ؟‬
Sen mü’minlerden misin?
ُ َ‫ﺳَﺠَﺪَتِ اﻟﺼﺎﱠﻟِﺤﺎ‬.
‫ت‬
İyi bayanlar secde etti.
ُ َ‫ﺗَﻜَﻠﱠﻤَﺖِ اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذا‬.
‫ت‬
Hocalar konuştu.
‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتُ ذَھَﺒْﻦَ ﻓِﻲ اﻟﺮﱢﺣْﻠَ ِﺔ‬.
Kız öğrenciler gezide gitti.
‫ﻣﺎَذاَ ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَاتُ ؟‬
Kız öğrenciler ne okudu?
‫ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟْﻘِﺼﱠ َﺔ‬.
Kız öğrenciler hikayeyi okudular.
‫ھَﻞْ ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟْﻘِﺼﱠ َﺔ ؟‬
Kız öğrenciler hikayeyi okudular mı?
‫ ﻗَﺮَأْﻧَﮭَﺎ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, onu okudular.
‫ھُﻦﱠ ﺳَﺄَﻟْﻦَ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَ َﺔ‬.
Onlar öğretmene sordular.
‫ﺳَﺄَﻟْﻨَﮭﺎَ ﻛَﺜِﯿﺮًا‬.
O’na çok sordular.
‫اِﻧْﺘَﻈَﺮَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬاَتُ أَﻣﺎَ َم اﻟﻐُﺮْﻓَ ِﺔ‬.
Kız öğrenciler odanın önünde beklediler.
‫اَﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻟَﻌِﺒُﻮا اﻟْﻜُ َﺮ َة‬.
Çocuklar top oynadılar.
‫دَﺧَﻞَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ اﻟْﻐُﺮْﻓَ َﺔ‬.
Öğrenciler odaya girdiler.
‫دَﺧَﻞَ اﻟﺮﱢﺟﺎَلُ ﺛُﻢﱠ ﺧَ َﺮﺟُﻮا‬.
Adamlar girdiler sonra çıktılar.
‫ﻦ‬
َ ْ‫دَﺧَﻠَﺖِ اﻟﻨﱢﺴﺎَءُ وَ ﺟَﻠَﺴ‬.
Kadınlar girdiler ve oturdular.
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻞَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤﻮُنَ ﻓﻲِ اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ ؟‬
Müslümanlar mescitte ne yaptı?
‫ﺟ‬
َ ‫ﺮَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤﻮُنَ ؟إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ھَﺎ‬
Müslümanlar nereye hicret etti?
‫ھﺎَﺟَﺮَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤﻮُنَ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺒَﺸَﺔ وَ اﻟْﻤَﺪﯾﻨَ ِﺔ‬.
Müslümanlar Habeşistan’a ve Medine’ye hicret
etti.
‫ﻣﺎَذاَ أَﺣْﻀَﺮْتَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَ ِﺔ ؟‬
Şehirden ne getirdin?
‫ﻒ‬
ِ ُ‫أَﺣْﻀَﺮْتُ ﺑَﻌْﺾَ اﻟْﻤَﺠَﻼﱠتِ وَ اﻟﺼﱡﺤ‬.
Birkaç dergi ve gazete getirdim.
‫ﺾ‬
َ ْ‫[أَﺧَﺬَ اﻟْﺄَبُ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ َﺑﻌ‬7] ِ‫اﻟْﻜُﺘُﺐ‬.
Baba kütüphaneden birkaç kitap aldı.
‫ﻞ‬
َ‫ﺸ‬
ِ َ‫[ َھﻞْ ﻓ‬8] ْ‫اﻟْﻤُﺠْﺘَﮭِﺪُونَ ﻓِﻲ ﻋَﻤَﻠِﮭِﻢ‬.
Çalışkanlar işlerinde başarısız mı oldu?
‫ﻋَﺮَفَ اﻟﻨﺎﱠسُ اﻟْﻤُﺨْﻠِﺼِﯿﻦَ ِﺑَﺄﻋْﻤﺎَﻟِ ِﮭ ْﻢ‬.
İnsanlar ihlaslıları amelleriyle (işleriyle) tanıdılar.
3. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekeleyip
tercüme ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫لتق نم –أﯾﻦ ذھﺒﺖ اﻟﻨﺴﺎء ﺻﺒﺎﺣﺎً ؟ اﻟﻨﺴﺎء ذھﺒﻦ إﻟﻰ ﺣﻘﻮﻟﮭ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ بالكلا اولتق لافطالا ؟ بالكلا‬- ‫متبتك ىتم‬
‫نآلا انسرد انبتك ؟ مكسرد‬- ‫ﻣَﻦْ ھﺬه اﻟْﻤَﺮأَةُ ؟ ھَﻞ ھﻲ ﻃﺒﯿﺒﺔ‬
‫معن ؟‬، ‫ ةبيبط ةأرملا هذه‬- ‫؟ دحأ عم ماعطلا متلكأ له‬
‫معن‬, ‫دحأ عم ماعطلا انلكأ‬- ‫ر؟ اَﻟْﺄَوْﻻَدُ اهزألا هذه فطق نم‬
‫اهوفطق‬.
4. İsimlerin tesniye ve cemisiyle ilgili beşer cümle
kurunuz.
5. Yukarıda verilen ayetleri ikişer defa manası ve
kelimeleri ile birlikte defterinize yazıp mealine
bakarak Arapça’sını söyleyinceye kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Başına harf-i cer gelmeyen zarfların daima
üstün olduğunu, zaten mübtedâ ile şibh-i cümle
arasında uyum olmadığını hatırlayınız.
[2] (‫ )ﻓِﻲ‬harf-i cerinin bulunduğu mekan bildiren
mef’ullere mef’ûlün fîh denir.
[3] (ُ‫ )اَﻟْﻤِﺴْﻜِﯿﻦُ ج اَﻟْﻤَﺴﺎَﻛِﯿﻦ‬yoksul
[4] Topluluk ve millet isimlerinin müennes
olduğunu hatırlayınız.
[5] (َ‫ )ﻏَﻔَﺮ‬bağışladı fiili (ِ‫ )ل‬harf-i ceri ile kullanılır.
Harf-i cerli fiillerin cer harfi asli manasında
tercüme edilmez. Fiilin parçası olarak kabul edilir.
[6] Burada da (ٌ‫ )آﯾَﺔ‬kelimesi vurgu için öne geçmiş
haberdir (ُ‫ )اﻟﻠﱠﯿْﻞ‬kelimesi de muahhar mübtedâdır.
[7] (ُ‫ )ﺑَﻌْﺾ‬birkaç, bazı. (‫ )ﻛُﻞﱡ‬gibi önüne geldiği
kelimeyi esreler. Son harfinin harekesi cümlede
fâil, mef’ûl ya da mecrûr oluşuna göre değişir.
[8] (َ‫ )ﻓَﺸِﻞ‬başarısız oldu
Dinlemek için Tıklayınız :
MÂZİ FİİLİN MEÇHÛLU
Fiiller aktif ve pasif olmak üzere ikiye ayrılır. Fâili
belli olana Arapça’da ma’lûm fiil (aktif, etken fiil)
denir.
‫ن‬
َ ‫ﺤﺼَﺎ‬
ِ ْ‫ﺿَﺮَبَ ﺑَﻜْﺮٌ اﻟ‬. Bekir ata vurdu.
İşi yapan fâil (Bekir) bu cümlede bellidir. Fiili
ma’lûmdur. Fâili belli olmayan (pasif, edilgen)
fiile ise meçhûl fiil denir.
ُ‫ﺤﺼَﺎن‬
ِ ْ‫ﺿُﺮِبَ اﻟ‬.
Ata vuruldu.
Fâil belli olmadığından bu cümledeki fiil
meçhûldür.
Mâzî ma’lûm fiili meçhûl yapmak için üç harfli
fiilin baş harfi ötre, ikinci harfi esre okunur:
‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
vurdu →
‫ب‬
َ ‫ﺿُ ِﺮ‬
Vuruldu
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
yazdı →
‫ﺐ‬
َ ِ‫ﻛُﺘ‬
Yazıldı
‫ﻋَﻠِ َﻢ‬
bildi →
‫ﻋُﻠِ َﻢ‬
Bilindi
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬
açtı →
‫ﺢ‬
َ ِ‫ﻓُﺘ‬
Açıldı
‫ﻞ‬
َ ‫أَ َﻛ‬
yedi →
‫ﻞ‬
َ ‫أُ ِﻛ‬
Yenildi
‫ب‬
َ ‫ﺷَ ِﺮ‬
içti →
‫ب‬
َ ‫ﺷُ ِﺮ‬
İçildi
Meçhûl fiil cümlesinde, fâil olmadığı için
cümlenin mef’ûlü, fâil yerine geçer. Arapça’da
buna nâib-i fâil denir ve son harfi fâil gibi ötre
okunur
ُ‫ﻛُﺘِﺐَ اﻟﺪﱠرْس‬.
Ders yazıldı.
Naibu fâil (son harekesi ötre)
Çekim Tablosu
Cem
Müsennâ
Müfred
Müzekker
‫ﺿُﺮِﺑُﻮا‬
‫ﺿُﺮِﺑَﺎ‬
‫ب‬
َ ‫ﺿُ ِﺮ‬
Gâib
Onlar dövüldü
İkisi dövüldü
O dövüldü
Müennes
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺿُﺮِﺑ‬
‫ﺿُﺮِﺑَﺘَﺎ‬
ْ‫ﺿُﺮِﺑَﺖ‬
Gâibe
Müzekker
ْ‫ﺿُﺮِﺑْﺘُﻢ‬
‫ﺿُﺮِﺑْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺿُﺮِﺑ‬
Muhâtab
Sizler dövüldünüz
İkiniz dövüldünüz
Sen dövüldün
Müennes
‫ﺿُﺮِﺑْﺘُﻦﱠ‬
‫ﺿُﺮِﺑْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺿُﺮِﺑ‬
Muhâtaba
Müz + Müe
‫ﺿُﺮِﺑْﻨَﺎ‬
‫ﺿُﺮِﺑْﻨَﺎ‬
ُ‫ﺿُﺮِﺑْﺖ‬
Mütekellim
Bizler dövüldük
İkimiz dövüldük
(Ben) dövüldüm
‫رَﺳَﻢَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ اﻟﺼﱡﻮرَةَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Öğrenci resmi bahçede çizdi.
Câr-mecrûr
Fiil-i Mâzî Ma’lûm
Mef’ûl
Fâil
‫رُﺳِﻤَﺖِ اﻟﺼﱡﻮرَةُ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Resim bahçede çizildi.
Naibu fâil
Fiil-i Mâzî Meçhûl
Görüldüğü gibi birinci cümlenin mef’ûlü ikinci
cümlede nâibu fâil olmuş, dolayısıyla meçhûl fiil
de ona uygun olarak müennes siyga ile
kurulmuştur.
Cümle örnekleri:
‫أَﺧَ َﺬتِ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺔُ اﻟﺪﱠﻓْﺘَﺮَ ﻣِﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ ِﺬ‬.
Öğretmen defteri öğrenciden aldı.
‫أُﺧِﺬَ اﻟﺪﱠﻓْﺘَﺮُ ﻣِﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ ِﺬ‬.
Defter öğrenciden alındı.
‫ﻛَﺴَﺐَ اﻟْ َﻔﺮِﯾﻖُ اﻟْﻤُﺒﺎَراَةَ ﻓِﻲ آﺧِﺮِ ﻟَﺤْﻈَ ٍﺔ‬.
Takım maçı son anda kazandı.
‫ﺖِ اﻟْﻤُﺒﺎَراَةُ ﻓِﻲ آﺧِﺮِ ﻟَﺤْﻈَ ٍﺔﻛُﺴِ َﺒ‬.
Maç son anda kazanıldı.
‫ﻀﺔُ اﻟﺪﱠواَ َء‬
َ ‫ﺷَﺮِﺑَﺖِ اﻟْﻤَﺮِﯾ‬.
Hasta ilacı içti.
ُ‫ﺷُﺮِبَ اﻟﺪﱠوَاء‬.
İlaç içildi.
‫ﻣِﻦْ أَﯾْﻦَ أُﺧِﺬَتْ ھَﺬِهِ اﻟﺼﱡﻮ َرةُ ؟‬
Bu resim nereden alındı?
‫ﻦ‬
َ ‫ﺷَﻜَﺮَ ﺣَﺴَﻦٌ اﻟْﻤُ َﺪرﱢﺳِﯿ‬.
Hasan öğretmenlere teşekkür etti.
‫ن‬
َ ‫ﺷُﻜِﺮَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮ‬.
Öğretmenlere teşekkür edildi.
‫رَﻛِﺐَ ﻋُﻤَﺮُ اﻟﺪﱠراﱠﺟَ َﺔ‬.
Ömer bisiklete bindi.
ُ‫ﺟﺔ‬
َ ‫رُﻛِﺒَﺖِ اﻟﺪﱠراﱠ‬.
Bisiklete binildi.
‫س‬
َ ‫ﻓَﮭِﻢَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ اﻟﺪﱡرُو‬.
Öğrenciler dersleri anladı.
ُ‫ﻓُﮭِﻤَﺖِ اﻟﺪﱡرُوس‬.
Dersler anlaşıldı.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻟَﯿْﻠَﻰ رِﺳﺎَﻟَﺘَﯿ‬.
Leyla iki mektup yazdı.
‫ن‬
ِ َ‫ﻛُﺘِﺒَﺖْ رِﺳﺎَﻟَﺘﺎ‬.
İki mektup yazıldı.
‫ب‬
َ ‫ﻓَﺘَﺢَ ﻣَﺤْﻤُﻮدٌ اﻟْﺒَﺎ‬.
Mahmud kapıyı açtı.
ُ‫ﻓُﺘِﺢَ اﻟْﺒَﺎب‬.
Kapı açıldı.
‫أَﻛَﻞَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟﺘﱡﻔﺎﱠﺣَ َﺔ‬.
Ahmed elmayı yedi.
ُ‫ﺣﺔ‬
َ ‫أُﻛِﻠَﺖِ اﻟﺘﱡﻔﺎﱠ‬.
Elma yenildi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿ‬.
Fatıma iki ders yazdı.
‫ن‬
ِ َ‫ﻛُﺘِﺐَ اﻟﺪﱠرْﺳﺎ‬.
İki ders yazıldı.
‫ﻣَﺴَﺢَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟﺴﱠﺒﱡﻮ َر َة‬.
Halit tahtayı sildi.
‫ﺤ‬
َ‫ﺴ‬
ِ ُ‫ﺖِ اﻟﺴﱠﺒﱡﻮ َرةُﻣ‬.
Tahta silindi.
ُ‫أُﺧِﺬَ اﻟْﻜِﺘﺎَب‬.
Kitap alındı.
‫ن‬
ِ َ‫ﻓُﮭِﻤَﺖِ اﻟْ ِﻘﺼﱠﺘﺎ‬.
İki hikaye anlaşıldı.
‫ﻗَﺮَأَ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ اﻟْ ِﻘﺼﱠ َﺔ‬.
Öğrenciler hikayeyi okudu.
ُ‫ﺖ اﻟْ ِﻘﺼﱠﺔ‬
ِ َ‫ﻗُﺮِﺋ‬.
Hikaye okundu.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺷَﺮَﺣَﺖِ اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذَةُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿ‬.
Hoca iki dersi şerhetti (açıkladı).
‫ن‬
ِ َ‫ﺷُﺮِحَ اﻟﺪﱠرْﺳﺎ‬.
İki ders açıklandı.
‫ﻦ‬
َ ‫ﻓَﺮَضَ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟﺼﱠﻼَةَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ‬.
Allah namazı müslümanlara farz kıldı.
‫ﻦ‬
َ ‫ﻓُﺮِﺿَﺖِ اﻟﺼﱠﻼَةُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ‬.
Namaz müslümanlara farz kılındı.
‫ت‬
ِ ‫ﻓَﺤَﺺَ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀَﺎ‬.
Doktor bayan hastaları muayene etti.
ُ‫ﻓُﺤِﺼَﺖِ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀﺎَت‬.
Bayan hastalar muayene edildi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺘَﺐَ أَﺧِﻲ اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺘَﯿ‬.
Kardeşim iki mektubu yazdı.
‫ن‬
ِ َ‫ﻛُﺘِﺒَﺖِ اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺘﺎ‬.
İki mektup yazıldı.
‫ﻦ‬
َ ‫ﺷَﻜَﺮَ اﻟْﻘﺎَﺋِﺪُ اﻟْﻤُﺠﺎَھِﺪِﯾ‬.
Komutan savaşçılara teşekkür etti.
‫ن‬
َ ‫ﺷُﻜِﺮَ اﻟْﻤُﺠﺎَ ِھﺪُو‬.
Mücahitlere teşekkür edildi..
‫ﻼ ِة‬
َ ‫ﺗُﺮِكَ اﻟْﻌَﻤَﻞُ ﻟِﻠﺼﱠ‬.
İş namaz için terk edildi.
‫ن‬
ِ َ‫ﺟَﻌَﻞَ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟْﺄَرْضَ ﻣَﺴْﻜَﻨﺎً ِﻟﻠْﺈِﻧْﺴﺎ‬.
Allah yeryüzünü insan için mesken kıldı.
‫ن‬
ِ َ‫ﺟﻌِﻠَﺖِ اﻟْﺄَرْضُ ﻣَﺴْﻜَﻨﺎً ِﻟﻠْﺈِﻧْﺴﺎ‬
ُ.
Yeryüzü insan için mesken kılındı.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki meçhûl cümle kuruluşlarının Türkçe
karşılığını yazınız.(Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
‫ﻛُﺘِﺐَ اﻟﺮﱢﺟَﺎلُ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳ ِﺔ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺷُﺮِبَ اﻟْﻤَﺎءُ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬
‫ق‬
ِ ‫ﺿُﺮِﺑَﺖْ ﻓِﻲ اﻟﺴﱡﻮ‬
‫أُﻛِﻞَ اﻟﻄﱠﻌَﺎمُ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫ﻛُﺘِﺐَ اﻟﺪﱠرْسُ ﺻَﺒَﺎﺣًﺎ‬
‫ﻣَﻦْ ﺿُﺮِبَ ﻓِﻲ اﻟﺴﱡﻮقِ؟‬
2. Aşağıdaki fiilleri meçhûl yaparak anlamlarını
yazınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ﻛَﺘَﺒْﺘُ ْﻢ‬-َ‫ﺿَﺮَﺑﺎ‬-َ‫ﺷَﺮِﺑْﺖ‬-‫ﻋَﻠِﻤْﺘُﻦﱠ‬-‫ﻗَﺘَﻠُﻮا‬-‫أَﻛَﻠْﺘُﻤَﺎ‬-َ‫ﻧَﺼَﺮ‬-‫ﻓَﺘَﺤَﺎ‬-ْ‫وَﺟَﺪَت‬-‫ َﻧﺼَﺮُوا‬ْ‫ﺿَﺮَﺑْﺘُﻢ‬
3. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya çeviriniz.
1. Sokakta kim dövüldü?
Görmedim, kim dövüldü?
2.
3. Evde yemeği kim yedi?
yemeği dayın yedi.
4. Evde
5. Çocuk ata bindi.
Okulda kapıdan çıkıldı.
6.
7. Sabahleyin okula gittiniz mi?
sabahleyin okula gitmedim.
8. Hayır,
9. Talebelerle beraber akşam gittik.
Kısrağa kim bindi?
11. Kısrağa ben bindim.
Nereden geldiniz ve nereye gittiniz?
10.
12.
13. Kalemi okulda kim buldu? Okulunuza kim
geldi?
14. Okulda kapı ne zaman açıldı? Okulda kapı
sabahleyin açıldı.
15. Dağda kurdu kim öldürdü?
16. Kitabını okuldan aldın mı? Hayır, onu okuldan
almadım.
17. Okulda ne üzerine oturdunuz? Okulda
sandalye üzerine oturduk.
18. Okulda kimi gördünüz? İki arkadaşı gördüm.
19. Kalem dün evinizde bulundu. Bahçenizde
köpek öldürüldü mü?
20. Annen kapınızı ne zaman açtı? Adamlar
okulda suyu ne zaman içtiler?
21. Amcan evine ne zaman gitti? Kızkardeşin
dersini yazdı mı?
22. Komşular evinize ne zaman geldi? Akşam ne
zaman döndüler?
‫‪23. Okulda ekmek yenildi mi? Sabahleyin‬‬
‫?‪okulunuzda kim yazıldı‬‬
‫?‪24. Kızkardeşin evinde suyu ne zaman içti‬‬
‫‪25. Bahçenizdeki köpeği kim öldürdü? Teyzen‬‬
‫‪dün evimize geldi.‬‬
‫‪4. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫يف كملق تدجو ‪,‬ھَﻞْ وﺟﺪت ﻗﻠﻤﻲ ﻓﻲ ﻣﺪرﺳﺘﻚ ؟ ﻧﻌﻢ‬
‫ﻣﺎ أﺧﺬت ﻗﻠﻤﻲ ﻣﻦ ﻋﻤّﮫ ‪,‬ھﻞ أﺧﺬت ﻗﻠﻤﻚ ﻣﻦ ﻋﻤّﮫ ؟ ﻻ ‪.‬يتسردم‬
‫؟ هتسردم ىلإ دلاخ بهذ له ؟ يسركلا ىلع تسلج له ‪-‬‬
‫ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎب ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ؟ ﻣﻦ أ ‪ -‬هتسردم ىلإ دلاخ بهذ ام ‪,‬ال‬
‫ھﻞ ‪-‬ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎب ﻓﻲ اﻟﺒﯿﺖ ؟ ﻣﻦ ﻓﺘﺢ اﻟﻨﱠﺎ ِﻓﺪَة ؟ اَﻟﺮﱢﺟﺎل ﻛﺘﺒﻮا درﺳﮭﻢ‬
‫ذھﺒﺖ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﺻﺒﺎﺣﺎ ؟ أ ذھﺐ ﺧﺎﻟﺪٌ إﻟﻰ ﻣﺪرﺳﺘﮫ ﻣﻊ ﺻَﺪِﯾﻘِﻚ‬
‫‪.‬ﻣﻦ ﻗﺘﻞ اﻟﮭﺮة ﻓﻲ اﻟﺴﻮق ؟ ﻣﻦ ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎب ﻓﻲ ﺑﯿﺘﻜﻢ ؟ ﻓَﺘَﺤَﮫُ ﻋَِﻠﻲﱞ ‪-‬‬
‫‪5. Aşağıdaki boşluklara fiil doldurunuz. (Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫ نم‬.....‫ نيأ ىلإ ؟ مويلا اذه كتسردم‬..... ‫ةسردملا نم‬
‫؟‬
‫ نم‬..... ‫اﻟﺰھﺮة ﻓﻲ ﺣَﺪِﯾﻘﺘﻜﻢ ؟ ﻣﻦ‬..... ‫؟هتيب يف ءاملا‬
&&&&&&&&&&
İŞARET İSİMLERİ
İşaret isimleri Türkçe’mizde (bu, şu, o) dur.
Arapça’da ise:
Cem
Müsennâ
Müfred
‫ﻻ ِء‬
َ ُ‫َھﺆ‬
‫ن‬
ِ ‫ھَﺬَا‬- ِ‫ھَﺬَﯾْﻦ‬
‫ھَﺬَا‬
Müzekker
Bunlar
Bu ikisi
Bu
‫ﻻ ِء‬
َ ُ‫َھﺆ‬
ِ‫ھَﺎﺗَﺎن‬-ِ‫ھﺎَﺗَﯿْﻦ‬
‫ھَﺬِ ِه‬
Müennes
‫ﻚ‬
َ ‫اُوﻟَ ِﺌ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ذَا ِﻧ‬- َ‫ذَﯾْﻨِﻚ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ذَِﻟ‬
Müzekker
Şunlar, Onlar
Şu ikisi, O ikisi
Şu, O
‫ﻚ‬
َ ‫اُوﻟَ ِﺌ‬
َ‫ﺗَﺎ ِﻧﻚ‬- َ‫ﺗَﯿْﻨِﻚ‬
‫ﻚ‬
َ ْ‫ِﺗﻠ‬
Müennes
ُ‫ھﺬَا اﻟﱠﺮﺟُﻞ‬
bu adam
ُ‫ھﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْﺖ‬
bu kız
ُ‫ذَﻟِﻚَ اﻟﺮﱠﺟُﻞ‬
şu adam, o adam
ُ‫ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﺒِﻨْﺖ‬
şu kız, o kız
ُ‫ھَﺆُﻻَءِ اﻟﺮﱢﺟَﺎل‬
bu adamlar
ُ‫اُوﻟَﺌِﻚَ اﻟﺮﱢﺟَﺎل‬
şu adamlar, o adamlar
Bazen َ‫ ذَﻟِﻚ‬yerine َ‫ ذَاك‬de kullanılır:
ُ‫ذَاكَ اﻟﺮﱠﺟُﻞ‬
şu adam
‫ﻚ‬
َ ‫اُوﻟَ ِﺌ‬
kelimesindeki vâv yazıldığı halde
okunmaz. İşaret isimlerinden yalnızca tesniye
halleri murabdır, yani merfû ve mansûb ya da
mecrûr oluşuna göre değişir. Diğerleri ise
mebnidir. İşaret isimleri normal olarak isimlerden
önce gelirler. Sayı yönünden ve müzekkerlik
müenneslik bakımından önüne geldiği kelimelerle
tam bir uyum halindedirler.
*Her cansız çoğul tek bir müennes hükmünde
olduğundan insana işaret olmadığı takdirde cemi
yerine müfred müennes işareti kullanılır:
ُ‫ھَﺬِهِ اﻟْﻜُﺘُﺐ‬
bu kitaplar
ُ‫ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻜُﺘُﺐ‬
şu kitaplar
ُ‫ﻼم‬
َ ْ‫ھَﺬِ ِه اﻷَﻗ‬
bu kalemler
*İşaret isimlerine harf-i cer birleştiğinde harf-i cer
işâret isimli kelimenin önünde yazılır:
‫ب‬
ِ ‫ﻓﻲِ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘَﺎ‬
bu kitapta
*Bir yeri göstermek için (burası, burada) manasına
kullanılan işaret sıfatı‫ ھُﻨَﺎ‬dır.
‫ھُﻨَﺎ َﺑﯿْﺘُﻨَﺎ‬.
Burası evimizdir..
Haber Mübtedâ
‫ﻣَﻦْ ﺟَﻠَﺲَ ھُﻨَﺎ؟‬
Burada kim oturdu?
Uzak bir yeri göstermek için ise ‫ ھُﻨَﺎ‬sıfatının sonuna
‫ك‬
َ takısı gelir: (َ‫ )ھُﻨَﺎك‬orası, orada
‫ھُﻨَﺎكَ ﻣَﺪْرَﺳَﺘُﻨَﺎ‬.
Orası okulumuzdur.
‫ﻚ‬
َ ‫ھُﻨَﺎِﻟ‬
uzakta):
ise “taa orada” manasına gelir (çok
‫اَﯾْﻦَ رَأَﯾْﺘَﮫُ ؟‬
Onu nerede gördün ?
‫ﻚ‬
َ ‫رَأَﯾْﺘُﮫُ ھُﻨَﺎِﻟ‬.
Onu taa orada gördüm.
*İşaret isimlerinden müfred ve cemilerin harekesi
mebnidir. Yani cümle içindeki hali ne olursa olsun
bu kelimelerin sonunda bir değişiklik olmaz:
Merfû (ötre) durumu
ُ‫ﺟَﺎءَ ھَﺬَا اﻟْﻮَﻟَﺪ‬.
Bu çocuk geldi. (Fâil)
ُ‫ﺟَﺎءَتْ ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْﺖ‬.
Bu kız geldi.
ُ‫ﻷوْﻻَد‬
َ ‫ﺟَﺎءَ ھَﺆُﻻَ ِء ا‬.
Bu çocuklar geldi.
ُ‫ﻻءِ اﻟْﺒَﻨَﺎت‬
َ ُ‫ﺟَﺎءَتْ ھَﺆ‬.
Bu kızlar geldi.
Mansûb (üstünlü) durumu
‫رَأَﯾْﺖُ ھَﺬَا اﻟْﻮََﻟ َﺪ‬.
Bu çocuğu gördüm.(Mef’ûl)
‫ﺖ‬
َ ْ‫رَأَﯾْﺖُ ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨ‬.
Bu kızı gördüm
‫ﻻ َد‬
َ ْ‫ﻷو‬
َ ‫رَأَﯾْﺖُ ھَﺆُﻻَ ِء ا‬.
Bu çocukları gördüm
‫ت‬
ِ ‫ﻻءِ اﻟْﺒَﻨَﺎ‬
َ ُ‫رَأَﯾْﺖُ ھَﺆ‬.
Bu kızları gördüm.
Mecrûr (esre) durumu
‫ﺳَﻠﱠﻤْﺖُ ﻋَﻠَﻰ ھَﺬَا اﻟْﻮََﻟ ِﺪ‬.
Bu çocuğa selâm verdim. (Mecrûr)
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺳَﻠﱠﻤْﺖُ ﻋَﻠَﻰ ھﺬِهِ اﻟْﺒِﻨ‬.
Bu kız çocuğuna selâm verdim.
‫ﻻ ِد‬
َ ْ‫ﻷو‬
َ ‫ﺳَﻠﱠﻤْﺖُ ﻋَﻠَﻰ ھﺆُﻻَ ِء ا‬.
Bu çocuklara selâm verdim.
‫ت‬
ِ ‫ﺳَﻠﱠﻤْﺖُ ﻋَﻠَﻰ ھَﺆﻻَءِ اﻟْﺒَﻨَﺎ‬.
Bu kızlara selâm verdim.
-Tesniye oldukları zaman işaret isimleri cümledeki
duruma göre şekil alır:
Merfû (ötre) durumu
‫ن‬
ِ َ‫ﺟَﺎءَ ھَﺬَانِ اﻟْﻮَﻟَﺪا‬.
Bu iki çocuk geldi. (Fâil)
‫ن‬
ِ ‫ﺟَﺎءَتْ ھَﺎﺗﺎَنِ اﻟْﺒِﻨْﺘَﺎ‬.
Bu iki kız geldi.
Mansûb (üstün) durumu
‫ﻦ‬
ِ ْ‫رَأَﯾْﺖُ ھَﺬَﯾْﻦِ اﻟْﻮَﻟَﺪَﯾ‬.
Bu iki çocuğu gördüm. (Mef’ûl)
‫ﻦ‬
ِ ْ‫رَأَﯾْﺖُ ھَﺎﺗَﯿْﻦِ اﻟْ ِﺒﻨْﺘَﯿ‬.
Bu iki kızı gördüm.
Mecrûr (esre) durumu
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻦ اﻟﻮَﻟَﺪَﯾ‬
ِ ْ‫أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻔُﻠُﻮسَ ﻣِﻦْ ھَﺬَﯾ‬.
Paraları bu iki çocuktan aldım. (Mecrûr)
‫ﻦِ اﻟْﺒِﻨْﺘَﯿْﻦِأَﺧَﺬْتُ اﻟْﻔُﻠُﻮسَ ﻣِﻦْ ھَﺎﺗَ ْﯿ‬.
Paraları bu iki kızdan aldım.
F İşaret isimlerinden sonra gelen marife kelime o
işaret isminin bedeli[1] ya da sıfatıdır.
ٌ‫ھَﺬَا اﻟْﻜِﺘَﺎبُ ﺟَﻤِﯿﻞ‬.
Bu kitap güzeldir.
ٌ‫ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
Bu kız güzeldir.
Haber
Mübtedâ
İşaret isimlerinden sonra nekre kelime gelirse
haber olur.
ٌ‫ﻛِﺘَﺎب‬.
‫ھَﺬَا‬
Bu bir kitaptır..
ٌ‫ﺑِﻨْﺖ‬.
‫ھَﺬِ ِه‬
Bu bir kızdır.
Haber
Mübtedâ
Genel Cümle Örnekleri
‫ﻚ؟‬
َ ُ‫ھَﻞْ ھَﺬِهِ ﺳﺎَﻋَﺘ‬
Bu senin saatin midir?
ْ‫ ھَﺬِهِ ﻟَﯿْﺴَﺖ‬، َ‫[ﻻ‬2] ِ‫ﺳﺎَﻋَﺘﻲ‬.
Hayır, bu benim saatim değildir.
‫ھَﺬاَنِ اﻟﺮﱠﺟُﻼَنِ رَﻛِﺒﺎَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَ َة‬.
Bu iki adam arabaya bindi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ھَﻞْ ﺷﺎَھَﺪْتَ ھﺎَﺗَﯿْﻦِ اﻟْﻤَﺮْأَﺗَﯿ‬.
Bu iki kadını gördün mü?
‫ت‬
ِ ْ‫ﻞ ﺷﺎَ َھﺪ‬
ْ َ‫ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﺮْأَةَ ھ‬.
O kadını gördün mü?
‫ذَھَﺒْﺖُ ﻣَﻊَ ھَﺬاَ اﻟﺮﱠﺟُﻞِ ﻓِﻲ ﺗِﻠْﻚَ اﻟﺮﱢﺣْﻠَ ِﺔ‬.
O geziye bu adamla beraber gittim.
‫ﻚ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬
َ ْ‫رَﻛِﺒَﺖْ ھﺎَﺗﺎَنِ اﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ ﺗِﻠ‬.
Bu iki kız o otobüse bindi.
‫ﻚا‬
َ ‫ﻟْﻤَﻠْﻌَﺐِﻟَﻌِﺒَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘﺎَنِ ﻓِﻲ ذَِﻟ‬.
İki kız öğrenci o oyun sahasında oynadı.
‫ﻣِﻦْ أَﯾْﻦَ ﺟﺎَءَ اُوﻟَﺌِﻚَ اﻟﺮﱢﺟَﺎلُ؟‬
O adamlar nereden geldi?
ْ‫ﺟﺎَؤُوا ﻣِﻦْ ﺑَﻠَﺪِ ِھﻢ‬.
Memleketlerinden geldiler.
ِ ‫ھَﺬاَ أَﺧ‬. ٌ‫ھُﻮَ ﻣُﮭَﻨْﺪِس‬.
‫ﻲ‬
Bu benim kardeşimdir. O mühendistir.
‫ھَﺬِ ِه أُﻣﱢﻲ‬. ٌ‫ھِﻲَ ﻣُﺪَرﱢﺳَﺔ‬.
Bu benim annemdir. O öğretmendir.
‫ﻛَﯿْﻒَ رَﺳَﻤَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَةُ ھَﺬِهِ اﻟﺼﱡﻮرَةَ ؟‬
Öğrenci bu resmi nasıl çizdi?
‫ﻲ‬
ِ ‫ﻟِﻤَﻦْ ھَﺬاَ اﻟْﻘَﻠَﻢُ ؟ ھَﺬاَ اﻟْﻘَﻠَﻢُ ِﻟﺼَﺪ ِﯾﻘَﺘ‬.
Bu kalem kimindir? Bu kalem arkadaşımındır.
‫ﻟِﻤَﻦْ ھَﺬِهِ اﻟْﺤَﻘﯿِ َﺒﺔُ ؟‬
Bu çanta kimindir?
‫ﻲ‬
ِ ‫ھَﺬِ ِه ﺣَﻘﯿِﺒَﺘ‬.
Bu benim çantamdır.
‫ھَﺬاَ اﻟْﻘَﻠَﻢُ ِﻟﺼَﺪ ِﯾﻘِﻲ‬.
Bu kalem arkadaşımındır.
‫ھَﺆُﻻَءِ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ اﻟْﺠﺎَﻣِﻌَ ِﺔ‬.
Bu öğrenciler üniversiteye gittiler.
‫ﻻ ِء‬
َ ُ‫اﻟﺮﱡﻛﺎﱠبُ ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺤَﻄﱠ ِﺔ َھﺆ‬.
Bu yolcular istasyona gittiler.
‫ﺐ‬
ِ ‫ھَﺆُﻻَءِ اﻟﻼﱠﻋِﺒُﻮنَ ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻠْ َﻌ‬.
Bu oyuncular oyun sahasına gittiler.
‫ﻦ‬
َ ‫[ﻛُﻞﱡ ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﻤُﺴَﺎﻓِﺮِﯾ‬3] َ‫ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ إِزْﻣِﯿﺮ‬.
Bütün bu yolcular İzmir’e gittiler.
‫ﻚ؟‬
َ ‫ھَﻞْ ﻋَﺮَﻓْﺖَ ذَِﻟ‬
Onu tanıdın mı? (Bildin mi?)
‫إِﺷْﺘَﺮَﯾْﺖُ ﺗِﻠْﻚَ اﻟﻨﱠﻈﺎﱠ َر َة‬.
O gözlüğü satın aldım.
‫ﻚ‬
َ ِ‫ﻣﺎَ ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ ذَﻟ‬.
Onun hakkında sormadım.
‫ﻚ ﺟَﯿﱢﺪًا‬
َ ‫ﺗَﺬَﻛﱠﺮْتُ ذَِﻟ‬.
Onu iyice hatırladım[4].
‫ﻛُﺘِﺐَ اﺳْﻤُﻚَ ﻋَﻠَﯿْﮭَﺎ‬.
İsmin onun üzerine yazıldı.
‫ھَﻞْ ﻋَﺮَﻓْﺖَ ھَﺬاَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَ ؟‬
Bu öğrenciyi tanıdın mı?
ُ‫ ھَﺬاَ َأﺣْﻤَﺪ‬، ُ‫ ﻋَﺮَﻓْﺘُﮫ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet O’nu tanıdım. Bu Ahmed’dir.
‫اِﺷْﺘَﺮَكَ ھَﺬاَنِ اﻟْﻤُﺠﺎَھِﺪاَنِ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻌْﺮَﻛَ ِﺔ‬.
Bu iki mücâhid savaşa katıldı[5].
‫ھَﻞْ ھَﺬاَنِ اﻟْﻜِﺘﺎَﺑﺎَنِ َﻛﺒِﯿﺮاَنِ ؟‬
Bu iki kitap büyük müdür?
‫ن‬
ِ ‫ ھَﺬاَنِ اﻟْﻜِﺘﺎَﺑﺎَنِ َﻛﺒِﯿﺮَا‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, bu iki kitap büyüktür.
‫ن‬
ِ َ‫ھﺎَﺗﺎَنِ اﻟﺪﱠراﱠﺟَﺘﺎَنِ رَﺧِﯿﺼَﺘﺎ‬.
Bu iki bisiklet ucuzdur.
‫ن‬
َ ‫ھَﺆُﻻَءِ َﻣﺸْﻐُﻮﻟُﻮ‬.
Bunlar meşguldürler.
‫ﻚ‬
َ ‫وَ ﻟَﻘَﺪْ أَﻣَﺮَﻛُﻢُ اﻟﻠﱠﮫُ ﺑِﺬَِﻟ‬.
Muhakkak ki Allah size bunu emretmiştir([6]).
‫ﺟَﻌَﻞَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ ﺧَﯿْﺮاً ﻛَﺜِﯿﺮًا‬.
Allah onda çok hayır kılmıştır (yapmıştır).
‫ھَﻞْ ھَﺬاَ ﻛِﺘﺎَﺑُﻚَ ؟‬
Bu senin kitabın mıdır?
ُ‫ﻲ أَﺑْﯿَﺾ‬
ِ ‫ ﻛِﺘﺎَﺑ‬،ِ‫ َھﺬَا ﻟَﯿْﺲَ ﻛِﺘﺎَﺑﻲ‬، َ‫[ﻻ‬7].
Hayır, bu benim kitabım değildir, benim kitabım
beyazdır
ٌ‫ھَﻞْ أَﻧْﺖَ ﻣُﺘَﺄَﻛﱢﺪٌ ؟ ﻧَﻌَﻢْ أَﻧﺎَ ﻣُ َﺘﺄَﻛﱢﺪ‬.
Emin misin? Evet, eminim.
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺷﻘﱠﺘ‬
َ َ‫ﺗِ ْﻠﻚ‬. - ُ‫ھَﺬِهِ ﺷَﻘﱠﺘُﮫ‬.
O benim (apartman) dairemdir. Bu onun dairesidir.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
KONULARLA İLGİLİ AYETLER
1- ُ‫وَﺟُﻤِﻊَ اﻟﺸﱠﻤْﺲُ وَ ا ْﻟﻘَ َﻤﺮ‬.
(75/KIYAMET, 9) Güneş ve ay biraraya
getirildi(ği zaman)...
‫ﺟَﻤَ َﻊ‬
topladı, biraraya getirdi
2- ُ‫وَ ﺿُﺮِﺑَﺖْ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢُ اﻟﺬﱢﻟﱠﺔُ وَ اﻟْﻤَﺴْﻜََﻨﺔ‬.
(2/BAKARA, 61) (Bu hadiseden sonra) üzerlerine
aşağılık ve yoksulluk (damgası) vuruldu.
‫اَﻟﺬﱢﻟﱠ ُﺔ‬
aşağılık, zillet, alçaklık
ُ‫اَﻟْﻤَﺴْﻜَ َﻨﺔ‬
yoksulluk, fakirlik
3- ‫ﻦ‬
َ ‫ﻓَﻐُﻠِﺒُﻮا ھُﻨﺎَﻟِﻚَ واﻧْﻘَﻠَﺒُﻮا ﺻﺎَﻏِﺮِﯾ‬.
(7/A’RÂF, 119)(Firavun ve kavmi) orada
yenildiler ve küçük düşerek geri döndüler.
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻏَﻠ‬
galib geldi
‫ﺐ‬
َ ‫ﻏُِﻠ‬
galib gelindi: yenildi
‫ﺐ‬
َ َ‫اِﻧْﻘَﻠ‬
geri döndü
َ‫ﻏﺮٌﺻﺎ‬
ِ
küçük düşen
4- … ‫ﻛُﺘِﺐَ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢُ اﻟْﻘِﺼﺎَصُ ﻓِﻲ اﻟْﻘَﺘْﻠَﻰ‬. ِ‫اﻟْﺤُﺮﱡ ﺑِﺎﻟْﺤُﺮﱢ وَ اﻟْﻌَﺒْﺪُ ﺑِﺎﻟْﻌَﺒْﺪ‬
‫وَ اﻟْﺄُﻧْﺜَﻰ ﺑِﺎﻟْﺄُﻧْﺜَﻰ‬..
(2/BAKARA, 178) (Ey iman edenler!)
Öldürülenler hakkında size kısas farz kılındı: Hürle
hür, köleyle köle, kadınla kadın...
‫َاﻟْﻘَﺘْﻠَﻰ‬
öldürülenler
ُ‫اَﻟْﻌَﺒْﺪ‬
kul, köle
‫َاﻟْﺄُﻧْﺜَﻰ‬
kadın
‫اَﻟْﺤُﺮﱡ‬
hür
5- ‫ن‬
َ ‫اُوﻟَﺌِﻚَ ﻋَﻠَﻰ ھُﺪىً ﻣِﻦْ رَﺑﱢﮭِﻢْ وَ اُوﻟَﺌِﻚَ ھُﻢُ اﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮ‬.
(2/BAKARA, 5) Onlar Rablerinden bir hidayet
üzeredirler ve işte onlar kurtuluşa erenlerdir.
‫ى‬
ً ‫ھُﺪ‬
hidayet, doğru yol (sonu illet harfli ve tenvinli
olduğu için merfû, mansûb mecrûr durumların
aynen bu şekilde değişmeden gelir. İleride
açıklanacaktır.)
ُ ‫َاﻟْﻤُﻔِْﻠ‬
‫ﺢ‬
kurtuluşa eren. [Burada (َ‫ )اُوﻟَﺌِﻚ‬mübtedâ (َ‫)اﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮن‬
kelimesi haberdir. Haberin önemini vurgulamak
üzere haber harf-i tarifli olarak da gelir. O zaman
haberin sıfat zannedilmemesi için müfred ya da
cemi cümlenin siygasına uygun olarak arada ( َ‫ھُﻮ‬
‫ ھِﻲَ ھُﻢْ ھُﻦﱠ‬gibi) bir zamir bulunur. Buna fasıl
(ayırma) zamiri denir.]
‫ﺾ‬
ٍ ْ‫ﺑِﺒَﻌ‬.
ْ‫ﻀﮭُﻢ‬
َ ْ‫َﺑﻌ‬
‫ﻓَﺘَﻨﺎﱠ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ﻛَﺬَِﻟ‬
6-
َ‫و‬
câr-mecrûr
Mef’ûl
Fiil+fâil+mef’ûl
câr-mecrûr
Harfu isti’naf
(yeni cümleye başlangıç için)
(6/EN’ÂM, 53) ...İşte böyle onların bazısını
bazısıyla imtihan ettik..
‫ﻚ‬
َ ‫ﻛَﺬَِﻟ‬
işte böyle, öyle. Cümledeki duruma göre bazen
aynı anlamda (ِ‫ )ذَﻟِﻜُﻦﱠ( )ذَﻟِﻜُﻢْ( )ذَﻟِﻜُﻤﺎَ( )ذَﻟِﻚِ()ذَﻟِﻚَ( )ﻛَﺬَﻟِﻚ‬vb.
şeklinde gelir.
‫ﻦ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬
imtihan etti, sınadı.
7- ‫وَ ﺗِﻠْﻚَ ﺣُﺠﱠﺘُﻨﺎَ آﺗَﯿْﻨﺎَھﺎَ إِﺑْﺮاَھِﯿﻢَ ﻋَﻠَﻰ َﻗﻮْﻣِ ِﮫ‬.
(6/EN’ÂM, 83) (İşte) onlar kavmine karşı
İbrahim’e verdiğimiz delillerimizdir...
‫آﺗَﻰ‬
verdi
ٌ‫ﺣُﺠﱠﺔ‬
delil
8- ً‫وَ َأنﱠ ھَﺬاَ ﺻِﺮاَﻃِﻲ ﻣُﺴْ َﺘﻘِﯿﻤﺎ‬.
(6/EN’ÂM, 153) Şüphesiz bu benim dosdoğru
yolumdur..
ُ‫اَﻟﺼِّﺮَاط‬
yol
ٌ‫ﻣُﺴْ َﺘﻘِﯿﻢ‬
dosdoğru
‫أَنﱠ =ِإ ﱠ‬
‫ن‬
şüphesiz, gerçekten, hakikaten. İsmin önüne gelen
ve “harfu te’kîd ve nasb” (te’kîd ve nasb harfi)
şeklinde irabını yaptığımız (‫ )إِنﱠ‬önüne geldiği
kelimeyi üstün yapar.Haberi olduğu gibi bırakır.
Burada olduğu gibi bir önceki ayetin devamı
olarak cümle ortasında geldiği zaman (‫ )أَنﱠ‬şeklinde
hemzesi üstünlü olarak gelir. Esasen (‫ )إِنﱠ‬ileride
işlenecek müstakil bir konudur. Fakat ayetlerde
çok sık geçtiği için açıklama yapmak zorunlu hale
gelmiştir: (‫ )إِنﱠ‬Mübtedâ haber şeklindeki isim
cümlelerinin önüne gelir. Mübtedâ’ya artık
mübtedâ değil, (‫)إِنﱠ‬nin ismi, habere de (‫)إِنﱠ‬nin
haberi denir. Bu ayetde (َ‫ )و‬harfu atıf, (‫ )أَنﱠ‬harfu
te’kid ve nasb, (َ‫ )ھَﺬا‬ism-i işaret olarak (‫)أَنﱠ‬nin
ismidir. Zâhir olarak fetha harekesi alması
gerekirken sukûn (harekesiz yani cezm ya da
uzatma hali) üzere mebnidir. (‫ )ﺻِﺮاَﻃِﻲ‬ise (ّ‫ )إِن‬nin
haberi olarak merfûdur.
ٌ‫ﻟَﺸَﮭِﯿﺪ‬.
‫ﻚ‬
َ ‫ذَِﻟ‬
‫ﻋَﻠَﻰ‬
ُ‫إِﻧﱠﮫ‬
9- َ‫و‬
(‫ )إِنﱠ‬nin haberi
(merfû)
(َ‫ )ل‬te’kîd lâmı
İsmu işaret
(mahallen mecrûr)
Harfi cer
(‫ )إِنﱠ‬harfu te’kid ve nasb
Harfu atıf
(ُ‫)ه‬muttasıl zamir olarak inne’nin ismi (mahallen
mansûb)
(100/ADİYAT, 7) Şüphesiz o ona şâhittir.
ٌ‫ﺷَﮭِﯿﺪ‬
şâhit
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz. (Cevaplar
için üzerine tıklayınız)
ِ َ‫ھﺎَﺗﺎَنِ –ھَﺬاَنِ رَﺟُﻼَنِ –ھَﺬاَنِ ﺑَﯿْﺘﺎَنِ –ھَﺬاَنِ وَﻟَﺪاَنِ –ھَﺬاَنِ ﻛِﺘﺎَﺑﺎ‬
‫ن‬
ِ‫ھَﺬِهِ –ھﺎَﺗﺎَنِ اﻣْﺮَأَﺗﺎَنِ –ھﺎَﺗﺎَنِ ﺷَﺠَﺮَﺗﺎَنِ –ھﺎَﺗﺎَنِ ﻣَﺪِﯾﻨَﺘﺎَنِ –ﺑِﻨْﺘﺎَن‬
‫–أَوْﻻَدٌ ھَﺆُﻻَءِ –ھَﺬِهِ أَﺷْﺠﺎَرٌ – ]‪[8‬ھَ ِﺬهِ ﻣُﺪُنٌ –ھَﺬِهِ ﺑُﯿُﻮتٌ –ﻛُﺘُ ٌ‬
‫ﺐ‬
‫ذَﻟِﻚَ وَﻟَﺪٌ –ذَﻟِﻚَ ﻛِﺘﺎَبٌ ‪-‬ھَﺆُﻻَءِ ﺑَﻨﺎَتٌ ‪َ -‬ھﺆُﻻَءِ ﻧِﺴﺎَءٌ ‪-‬ھَﺆُﻻَءِ رِﺟﺎَلٌ‬
‫–ﺗِﻠْﻚَ ﺷَﺠَﺮَةٌ –ﺗِﻠْﻚَ ﻣَﺪِﯾﻨَﺔٌ –ﺗِﻠْﻚَ ﺑِﻨْﺖٌ –ذَﻟِﻚَ رَﺟُﻞٌ –ذَﻟِﻚَ ﺑَﯿْﺖٌ –‬
‫اُوﻟَﺌِﻚَ –ﻚَ أَوْﻻَدٌ اُوﻟَﺌِ –اُوﻟَﺌِﻚَ ﺑَﻨﺎَتٌ –ﺗِﻠْﻚَ ﻛُﺘُﺐٌ –ﺗِﻠْﻚَ اﻣْﺮََأةٌ‬
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ –ھَﺬَا اﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﺟَﻤِﯿﻞٌ ‪-‬اُوﻟَﺌِﻚَ ﻧِﺴﺎَءٌ –رِﺟﺎَلٌ‬‫ب‬
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ ھَﺬِهِ ‪-‬ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔٌ –ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻘِﺼﱠﺔَ ﻣِﻦْ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَ ِ‬
‫ﺖ‬
‫–ھَﺬاَنِ اﻟْﺒَﯿْﺘﺎَنِ ﺟَﻤِﯿﻼَنِ –ﺖِ أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ﻣِﻦْ ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْ –اﻟْﺒِﻨْ َ‬
‫ھﺎَﺗﺎَنِ –ﺣَﻀَﺮْتُ ﻣِﻦْ ھَﺬَﯾْﻦِ اﻟْﺒَﯿْ َﺘﯿْﻦِ –ﺷﺎَھَﺪْتُ ھَﺬَﯾْﻦِ اﻟْﺒَﯿْﺘَﯿْﻦِ‬
‫ن‬
‫ﺠﺮَﺗَﯿْﻦِ –اﻟﺸﱠﺠَﺮَﺗﺎَنِ ﺟَﻤِﯿﻠَﺘﺎَ ِ‬
‫]‪[9‬أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻔَﻮاَﻛِﮫَ –ﺷﺎَھَﺪْتُ ھﺎَﺗَﯿْﻦِ اﻟﺸﱠ َ‬
‫ﻛَ َﺘﺒْﺖُ –ﻗَﺮَأْتُ ھَﺬِهِ اﻟْﻜُﺘُﺐَ –اﻟْﻜُﺘُﺐُ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔٌ ھَﺬِهِ ‪-‬ﻣِﻦْ ھﺎَﺗَﯿْﻦِ اﻟﺸﱠﺠَﺮَﺗَﯿْﻦِ‬
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ ھَﺆُﻻَءِ –ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣُﺨْﻠِﺼُﻮنَ ‪-‬واَﺟِﺒِﻲ ﻣِﻦْ ھَﺬِهِ اﻟْﻜُﺘُﺐِ‬
‫ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﺒَﻨﺎَتُ ﺟَﻤِﯿﻼَتٌ –أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻜُﺘُﺐَ ﻣِﻦْ ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﺄَوْﻻَدِ –اﻟَْﺄوْﻻَدَ‬
‫ذَﻟِﻚَ –أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻜُﺘُﺐَ ﻣِﻦْ ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﺒَﻨﺎَتِ –ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﺒَﻨﺎَتَ ﺷﺎَھَﺪْتُ –‬
‫–ﻛَﺘَﺒْﺖُ واَﺟِﺒِﻲ ﻣِﻦْ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘﺎَبِ –ﻗَﺮَأْتُ َذﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ –اﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﺟَﻤِﯿﻞٌ‬
‫–ﻤَﺮْأَةِ ﺣَﻀَﺮْتُ ﻣِﻦْ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْ –ﺷﺎَھَﺪْتُ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﺮْأَةَ ‪-‬ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﺮَْأةُ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔٌ‬
‫ن‬
‫ﺣَﻀَﺮْتُ ﻣِﻦْ –ﺷﺎَھَﺪْتُ اُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ ‪-‬اُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮنَ ﻣُﺨْﻠِﺼُﻮ َ‬
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ اُوﻟَﺌِﻚَ –اُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَتُ ﻣُﺨْﻠِﺼﺎَتٌ –اُوﻟَﺌِﻚَ ا ْﻟﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ‬
‫‪.‬ﺣَﻀَﺮْتُ ﻣِﻦْ اُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَتِ –اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَتِ‬
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪.‬ﻣَﻊَ ﻣَﻦْ ﺧﺮج ھﺆﻻء اﻟﺮﺟﺎل ؟ ھﺆﻻء اﻟﺮﺟﺎل ﺧﺮﺟﻮا ﻣﻊ اﻟﺘﻼﻣﯿﺬ‬
‫ءالؤه ؟لاجرلا ءالؤه نم ‪-‬يمأ يه ؟يه نم ‪-‬يبأ وه ؟وه نم‬
‫؟ءاسنلا كئلوا مكل تبتك اذام ‪[10]-‬مكراج لاجرلا‬
‫كاذ ]‪[11‬ﻣﻦ رَآى ‪-‬سوردلا انل نبتك ءاسنلا كئلوا‬
‫‪,‬معن ؟ كانه مكتسردم له – لجرلا كاذ تيأر انأ ؟لجرلا‬
‫نيأ ىلإ ‪-‬ذَھَﺒَﺖ ﺗﻠﻚ اﻟﺴﯿﺎرة ﻣﻦ ھﺬه اﻟﻄﺮﯾﻖ ‪ -‬كانه انتسردم‬
‫ﻣِﻦ أﯾﻦ ذَھَﺒْﺖِ إﻟﻰ ‪ -‬مهتسردم ىلإ اوبهذ كئلوأ ؟كئلوا بهذ‬
‫‪.‬اﻟﺴﱡﻮقِ ؟ ذھﺒﺖ إﻟﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ﻣﻦ ھﻨﺎك‬
‫‪ kelimelerini‬وَﻟَﺪٌ ‪ veya‬ﺑِﻨْﺖٌ ‪3. Boş yerlere‬‬
‫)‪koyunuz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪ ...‬ھَﺎﺗﺎنِ‬
‫‪ ...‬ناذه‬
‫‪ ...‬هذه‬
‫‪ ...‬اذه‬
‫‪4. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪1. Bir kimseden[12] birşey aldım.‬‬
‫‪2. Sözünden[13] birşey anlamadım.‬‬
‫‪3. Evde kimseyi bulmadım.‬‬
‫‪4. Denizde gemiyi[14] gördüm.‬‬
‫?‪5. Burada kim oturdu‬‬
‫‪6. Bu kız, kızkardeşimdir.‬‬
‫‪7. O kız sizin eve gitmedi.‬‬
8. O adamlar sokakta babanı dövdüler.
9. Orası bizim evimizdir.
10. Sizi taa orada gördüm.
5. Boş yerlere işaret isimlerinden birini
koyunuz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
... ٌ‫ﻄ َﺮة‬
َ ْ‫[ﻣِﺴ‬15]
...
ٌ‫ﻗَﻠﻢ‬...
ٌ‫ﺳَﺒﱡﻮرَة‬... ٌ‫وَﻟَﺪ‬
6. Yukarıda verilen ayetleri kelimeleri ve manası
ile birlikte ikişer defa defterinize yazınız.
Çalıştıktan sonra meallerin üstünü kapatarak
söylemeye çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Bedel konusu ilerde gelecektir.
[2] (ْ‫ )ﺲَﻟَﯿ‬değil, yok. Fiil olarak mâzî durumda
çekime girer. (‫ﻟَﯿْﺲَ ﻟَﯿْﺴﺎَ ﻟَﯿْﺴُﻮا‬/ َ‫ ﻟَﯿْﺴَﺖْ ﻟَﯿْﺴَﺘﺎ‬...)
[3] (‫ )ﻛُﻞﱡ‬nün burada merfû (mübtedâ) durumda
olduğunu ve kendinden sonraki kelimenin mecrûr
olduğunu hatırlayınız.
[4] (َ‫ )ﺗَﺬَﻛﱠﺮ‬hatırladı
[5] (‫ )إِﺷْﺘَﺮَكَ ﻓِﻲ‬iştirak etti
[6] (ِ‫ )أَﻣَﺮَ ب‬emretti (bazı fiillerin mef’ûllerini
kendine ait harf-i cerle aldıklarını ve bu harf-i
cerlerin aslî manasında tercüme edilmediğini
hatırlayınız.
[7] (ُ‫ )أَﺑْﯿَﺾ‬beyaz. Tenvin almayan gayr-i munsarif
kelimelerdendir.
[8] (ُ‫ )ﻣَﺪِﯾﻨَﺔٌ ج اَﻟْﻤُﺪُن‬şehir, (ُ‫ )ﺷَﺠَﺮَةٌ ج اَﻟْﺄَﺷْﺠﺎَر‬ağaç
[9] (ُ‫ )اَﻟْﻔَﻮاَﻛِﮫ‬meyveler
[10] (ُ‫ )اَﻟْﺠﺎَر‬komşu
[11] (‫ )رَأَى‬gördü
[12] (ٌ‫ )أَﺣَﺪ‬bir kimse, kimse
[13] (ٌ‫ )ﻗَﻮْل‬söz, (ٌ‫ )ﺷَﯿْﺊ‬bir şey, şey
[14] (َ‫ )ﻟﺴﱠﻔِﯿﻨَﺔُا‬gemi
[15] (ٌ‫ )ﻣِﺴْﻄَﺮَة‬cetvel
Dinlemek için Tıklayınız :
FİİL-İ MUZÂRİ
Arapça’da iki temel farklı fiil çekimi vardır. Başına
bir harf getirilmek veya son harekede değişiklik
yapmak suretiyle diğer zamanlar hep bu ikisinden
türetilir. Mâzî fiil çekiminden sonra öğrenmemiz
ve ezberlememiz gereken ikinci fiil çekimi muzâri
fiil çekimidir. Şimdiki ve geniş zamandaki bir
olayı bildiren fiillere Fiil-i muzâri denir. Fiilin
sonuna ...er, ....ar, ...yor manası verir.
Türkçe’mizdekinden farklı olarak aynı fiil
Arapça’da hem şimdiki zamanı hem de geniş
zamanı karşılar. Muzâri fiil َ‫ ﯿْﻦَأَﺗ‬ibaresindeki
harflerden biriyle başlar. Örnek:
ُ‫َﺗﺨْﺮُج‬
(Sen) çıkıyorsun, çıkarsın
ُ‫َأﺧْﺮُج‬
(Ben) çıkıyorum, çıkarım
ُ‫َﻧﺨْﺮُج‬
(Biz) çıkıyoruz, çıkarız
ُ‫َﯾﺨْﺮُج‬
(O) çıkıyor, çıkar
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazar, yazıyor
ُ‫ﯾَﻌَْﻠﻢ‬
biliyor, bilir
Fiil-i muzâride dikkat edilmesi gereken husus
şudur: Yukarıda örnek olarak gösterilen ve َ‫أَﺗَﯿْﻦ‬
harflerinden biriyle başlayan sülâsi (üç harfli)
fiillerin ortak noktası; muzaraat harflerinin üstünle
başlaması ve hepsinin son harfinin harekesinin
merfû olmasıdır. Ortadaki harfin harekesi ise
değişkendir. Üstün, ötre veya esre olarak gelebilir
ve bunun belli bir kaidesi yoktur. Ancak
ezberlenmek ve sözlükten bakılmak suretiyle orta
harfi bilinir([1]). Sülasi mücerret dediğimiz üçlü
fiillerde mâzî ile muzâri fiil aşağıdaki altı şekilden
biriyle meydana gelir:
1. Birinci bab
- َ-ُ‫ ُ ﻧَﺼَﺮَ ﯾَﻨْﺼُﺮ‬yardım etti
ُ‫ﺧَﺮَجَ ﯾَﺨْﺮُج‬
çıktı
ُ‫أﺧَﺬَ ﯾَﺄْﺧُﺬ‬
aldı
ُ‫ﻗَﺘَﻞَ َﯾﻘْﺘُﻞ‬
öldürdü
2. İkinci bab
- -َ ُ‫ﺿَﺮَبَ ﯾَﻀْﺮِب‬
ِ vurdu, dövdü
ُ‫رَﺟَﻊَ ﯾَﺮْﺟِﻊ‬
döndü
ُ‫ﻇَﻠَﻢَ ﯾَﻈِْﻠﻢ‬
zulmetti
ُ‫ﺟَﻠَﺲَ َﯾﺠِْﻠﺲ‬
oturdu
3. Üçüncü bab - َ-ُ‫ﻓَﺘَﺢَ ﯾَﻔْﺘَﺢ‬
َ açtı
ُ‫ﺳَﺄَلَ َﯾﺴْﺄَل‬
sordu
ُ‫ﺻَﻨَﻊَ َﯾﺼْ َﻨﻊ‬
yaptı, işledi
ُ‫ذَھَﺐَ ﯾَﺬْھَﺐ‬
gitti
4. Dördüncü bab
- ِ-َ‫ﻋ‬
َُ‫ ﻠِﻢَ ﯾَﻌْﻠَﻢ‬bildi
ُ‫ﺟﻞَ َﯾﺠَﻞ‬
ِ َ‫و‬
korktu
ُ‫ﺷَﮭِﺪَ ﯾَﺸْﮭَﺪ‬
şahit oldu
5. Beşinci bab - ُ-ُ‫ ُ ﺣَﺴُﻦَ ﯾَﺤْﺴُﻦ‬güzel oldu
ُ‫ﻛَﺒُﺮَ ﯾَﻜْﺒُﺮ‬
büyüdü
ُ‫ﻗَﺒُﺢَ َﯾﻘْﺒُﺢ‬
çirkin oldu
6. Altıncı bab
- -ِ ُ‫ﺣَﺴِﺐَ ﯾَﺤْﺴِﺐ‬
ِ saydı, zannetti
ُ‫وَرِثَ َﯾﺮِث‬
varis oldu
*Ezberlenmesi tavsiye edilen ve Kur’ân’da en çok
kullanılan fiillerin mâzî ve muzârileri şunlardır:
Muzâri orta harfi ötre olanlar:
َ َ‫ﺧَﺮ‬- ُ‫ﯾَﺨْﺮُج‬
‫ج‬
çıktı - çıkıyor
‫ﺐ‬
َ َ‫ﯾَﻜْﺘُﺐُ –ﻛَﺘ‬
yazdı - yazıyor
‫ذَﻛَ َﺮ‬- ُ‫ﯾَﺬْﻛُﺮ‬
zikretti-zikrediyor
َ‫ﯾَﺪْﺧُﻞُ – َدﺧَﻞ‬
girdi - giriyor
‫ﯾَﻌْﺒُﺪُ –ﻋَﺒَ َﺪ‬
ibadet etti-ibadet ediyor
‫ َﻧﺼَ َﺮ‬- ُ‫ﯾَﻨْﺼُﺮ‬
yardım etti-yardım ediyor
‫ﯾَﺄْﻣُﺮُ –أَﻣَ َﺮ‬
emretti- emrediyor
َ‫ﯾَﻨْﻈُﺮُ –ﻧَﻈَﺮ‬
baktı - bakıyor
‫ﺳﺠَ َﺪ‬
َ – ُ‫ﯾَﺴْﺠُﺪ‬
secde etti-secde ediyor
َ‫ﯾَﺄْﺧُﺬُ –َأﺧَﺬ‬
aldı - alıyor
َ َ‫ﻃَﻠ‬- ُ‫ﯾَﻄْﻠُﺐ‬
‫ﺐ‬
istedi - istiyor
َ‫ﯾَﺨْﻠُﻖُ –ﺧَﻠَﻖ‬
yarattı - yaratıyor
‫ﯾَﺸْﻜُﺮُ –ﺷَﻜَ َﺮ‬
teşekkür etti, şükretti - teşekkür ediyor, şükrediyor
Muzâri orta harfi üstün olanlar:
َ َ‫ﺳﺄ‬
‫ل‬
َ – ُ‫ﯾَﺴْﺄَل‬
sordu, istedi-sorar, ister
‫ﺢ‬
َ َ‫ﯾَﻔْﺘَﺢُ –ﻓَﺘ‬
açtı - açar
َ ِ‫ﯾَﺸْﺮَبُ –ﺷَﺮ‬
‫ب‬
içti - içer
‫ﻗَﺮََأ‬- ُ‫ﯾَﻘْﺮَأ‬
okudu - okur
‫ﻦ َﻟ‬
َ َ‫ﯾَﻠْﻌَﻦُ –ﻌ‬
lanet etti - lanet eder
َ‫ﯾَﻔْﻌَﻞُ –ﻓَﻌَﻞ‬
yaptı - yapar
‫ﺚ‬
َ َ‫ﯾَﺒْﻌَﺚُ –ﺑَﻌ‬
gönderdi - gönderir
َ‫ﯾَﺬْھَﺐُ –ذَھَﺐ‬
gitti - gider
‫ﻞ‬
َ ِ‫ﯾَﻌْﻤَﻞُ –ﻋَﻤ‬
çalıştı, yaptı- çalışır, yapar
‫ﯾَﻌْﻠَﻢُ –ﻋَﻠِ َﻢ‬
bildi - bilir
َ َ‫ﯾَﺠْﻌَﻞُ –ﺟَﻌ‬
‫ﻞ‬
kıldı,yaptı - kılar,yapar
‫ﯾَﺴْﻤَﻊُ –ﺳَﻤِ َﻊ‬
işitti - işitir
‫ﯾَﻤْ َﻨﻊُ –ﻣَﻨَ َﻊ‬
menetti,yasakladı-meneder, yasaklar
َ‫ﯾَﻔْ َﮭﻢُ –ﻓَﮭِﻢ‬
anladı - anlar
Muzâri orta harfi esre olanlar:
‫ﻞ‬
َ َ‫ﻋﻘ‬
َ - ُ‫ﯾَﻌْ ِﻘﻞ‬
akletti - akleder
َ‫ﻀْﺮِبُﯾَ –ﺿَﺮَب‬
vurdu- vurur
َ َ‫ﯾَﻐْﻠِﺐُ –ﻏَﻠ‬
‫ﺐ‬
galib geldi - galib gelir
‫ﺲ‬
َ َ‫ﺟَﻠ‬- ُ‫ﯾَﺠْﻠِﺲ‬
oturdu-oturur
َ َ‫ﻋَﺮ‬- ُ‫ﯾَﻌْﺮِف‬
‫ف‬
bildi, tanıdı - bilir, tanır
َ‫ﯾَﻨْﺰِلُ –ﻧَﺰَل‬
indi - iner
‫ض‬
َ َ‫ﯾَﻌْﺮِضُ –ﻋَﺮ‬
arzetti, gösterdi - arzeder, gösterir
Fiil-i Muzâri’nin Çekim Tablosu
Cemi
Müsennâ
Müfred
Müzekker
‫ن‬
َ ‫ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮ‬
‫ن‬
ِ ‫ﯾَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
Gâib
(Onlar) yazıyorlar
(O ikisi) yazıyor
(O) yazıyor
Müennes
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
‫ن‬
ِ ‫ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ُ‫ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
Gâibe
Müzekker
‫ن‬
َ ‫ﺗَﻜْﺘُﺒُﻮ‬
‫ن‬
ِ ‫ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ُ‫ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
Muhâtab
(Sizler) yazıyorsunuz
(İkiniz) yazıyorsunuz
(Sen) yazıyorsun
Müennes
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺗَﻜْﺘُﺒ‬
‫ن‬
ِ ‫ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ﺗَﻜْﺘُﺒِﯿ‬
Muhâtaba
Müz + Müe
ُ‫ﻧَﻜْﺘُﺐ‬
ُ‫ﻧَﻜْﺘُﺐ‬
ُ‫أَﻛْﺘُﺐ‬
Mütekellim
(Bizler) yazıyoruz
(İkimiz)yazıyoruz
(Ben) yazıyorum
Not: Mâzîdeki ilk harfi hemze olan َ‫( أَﻛَﻞ‬yedi) –َ‫أَﻣَﺮ‬
(emretti)- َ‫( أَﺧَﺬ‬aldı) gibi fiillerin hemzeleri, muzâri
mütekellim vahde (ben) siygalarında, iki hemze
yanyana geldiği için (ُ‫ )أَاْﻛُﻞ‬şeklinde değil,
birleştirilerek ُ‫( آﻛُﻞ‬yerim), ُ‫( آﻣُﺮ‬emrederim,
emrediyorum), ُ‫( آﺧُﺬ‬alırım, alıyorum) şeklinde
uzatılan tek hemze halinde söylenir.
Cümle Örnekleri:
‫ﻣﺎَذاَ ﺗﺎْﻛُﻞُ ﻓﻲِ اﻟْﻔَﻄﻮُرِ ؟‬
Kahvaltıda ne yersin?
‫ﺾ‬
َ ْ‫آﻛُﻞُ اﻟْﺒَﯿ‬.
Yumurta yerim.
‫ﻦ‬
َ َ‫ َو ﻣﺎَذاَ ﺗَﺸْﺮَبُ ؟ أَﺷْﺮَبُ اﻟﻠﱠﺒ‬.
(Peki) Ne içersin ? Süt içerim.
‫ﻣﺎَذاَ ﺗَﺄْﻛُﻞُ ﻓﻲِ اﻟْﻌَﺸَﺎءِ ؟‬
Akşam yemeğinde ne yersin?
‫آﻛُﻞُ اﻟْﻔﺎَﻛِﮭَ َﺔ‬.
Meyve yerim.
‫ﻣﺎَذاَ ﺗَﺸْﺮَبُ ؟ أَﺷْﺮَبُ اﻟْ َﻘﮭْ َﻮ َة‬.
Ne içersin? Kahve içerim.
‫أَﺧﻲِ ﯾَﺸْﺮَبُ اﻟْﻘَﮭْﻮَةَ داَﺋِﻤًﺎ‬.
(Erkek) Kardeşim daima kahve içer.
‫ﺷﺠَ َﺮ ًة‬
َ ُ‫ﻣﺎَذاَ ﺗَﺮْﺳُﻢُ ﻣَﺮْﯾَﻢُ ؟ ﺗَﺮْﺳُﻢ‬.
Meryem ne resm(i) yapıyor? Bir ağaç resmi
yapıyor.
ُ‫ﻤﯿِﻦَ ﺟَﯿﱢﺪاًأَﻧْﺖِ ﺗَﺮْﺳ‬.
Sen iyi resim yapıyorsun.
‫ﻣﺎَذاَ ﺗﺎْﻛُﻠﯿِﻦَ ﻓﻲِ اﻟْﻐَﺪَاءِ ؟‬
Öğle yemeğinde ne yersin?
‫ﻚ‬
َ ‫آﻛُﻞُ اﻟﺪﱠﺟﺎَجَ أَوِ اﻟﺴﱠ َﻤ‬.
Tavuk veya balık yerim.
‫[(وَﻣﺎَذَا ﺗَﺸْﺮَﺑﯿِﻦَ ؟ أَﺷْﺮَبُ اﻟﺸﺎﱠىَ أَ ِو‬2]) َ‫اﻟْﻌَﺼﯿِﺮ‬.
(Peki) ne içersin? Çay veya meyve suyu içerim.
‫اَﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ ﯾَﻨْﺰِلُ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَ ِة‬.
Müdür arabadan iniyor.
ُ‫ أَﻋْﺮِﻓُﮫ‬، ْ‫ھَﻞْ ﺗَﻌْﺮِفُ ھَﺬاَ اﻟْﻮَﻟَﺪَ ؟ ﻧَﻌَﻢ‬.
Bu çocuğu tanıyor musun? Evet, onu tanıyorum.
ْ‫ﻦ ﻓِﻲ اﻟ‬
َ ‫ﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟ھَﻞْ ﺗَﻌْﺮِفُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿ‬
Okuldaki öğretmenleri tanıyor musun?
ْ‫ أَﻋْﺮِﻓُﮭُﻢ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬.
Evet, onları tanıyorum.
‫ﺖ؟‬
َ ْ‫ھَﻞْ ﺗَﻌْﺮِفُ ھَﺬهِ اﻟْﺒِﻨ‬
Bu kızı tanıyor musun?
‫ أَﻋْﺮِﻓُﮭَﺎ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬. ُ‫ھِﻲَ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔ‬.
Evet, onu tanıyorum. O Fatıma’dır.
‫ﺮﱠﺳﺎَﺋِﻞَ ؟ﻟِﻤَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺐُ اﻟ‬
Mektupları kimin için (kime) yazıyorsun ?
‫ﻲ‬
ِ ‫أَﻛْﺘُﺐُ اﻟﺮﱠﺳﺎَﺋِﻞَ ﻟِﻌﺎَﺋِﻠَﺘﻲِ وَﻟِﺄَﺻْﺪِﻗﺎَﺋ‬.
Mektupları ailem ve arkadaşlarım için yazıyorum.
ْ‫ﻲ َﻓ َﻘﻂ‬
ِ ‫أَﻧﺎَ اَﻛْﺘُﺐُ ﻟِﻌﺎَﺋِﻠَﺘ‬.
Ben sadece ailem için yazıyorum.
‫ھَﻞْ ﺗَﻌْﺮِفُ ھَﺬِهِ اﻟْﻤُ َﺪرﱢﺳَﺔَ ؟‬
Bu öğretmeni tanıyor musun?
‫ أَﻋْﺮِﻓُﮭَﺎ‬، ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬. ُ‫ھِﻲَ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔ‬.
Evet, onu tanıyorum. O Aişe’dir.
‫ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺮْﺟِﻊُ ﻣِﻦَ اﻟﺮﱢﺣْﻠَ ِﺔ ؟‬
Geziden ne zaman dönüyorsun?
‫ﺦ‬
ِ َ‫ﺳَﻌﯿِﺪٌ ﯾَﻌْﻤَﻞُ اﻟﺸﺎﱠيَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﻄْﺒ‬.
Said mutfakta çay yapıyor.
‫ﺑِﻤﺎَذاَ ﯾَﻠْﻌَﺐُ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ ؟ ھُﻢْ ﯾَﻠْﻌَﺒُﻮنَ ﺑِﺎﻟْﻜُﺮَ ِة‬.
Öğrenciler ne ile oynuyor? Onlar top ile oynuyor.
‫ھِﺸﺎَمٌ ﯾَﺬْھَﺐُ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪِهِ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ﻣَﺴَﺎ ًء‬.
Hişam babasıyla akşamleyin çarşıya gidiyor.
‫ﻚ إِﻟَﻰ ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﮭﺎَ ﻣُﺒَﻜﱢ َﺮةًھَﻞْ ﺗَﺬْ َھ‬
َ ُ‫ﺐُ أُﺧْﺘ‬.
Kızkardeşin okuluna erken mi gider?
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻔْﻌَﻠُﻮنَ ﻓﻲِ اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ ؟‬
Mescidde ne yapıyorlar?
‫ھُﻢْ ﯾَﺪْرُﺳﻮُنَ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬.
Onlar Arapça tahsil ediyorlar.
‫ن‬
َ ‫ﻦ اﻟْﻘُﺮْآ‬
َ ْ‫ھُﻦﱠ ﯾَﺤْﻔَﻈ‬.
Onlar Kur’ân’ı ezberliyorlar.
‫ى‬
َ ‫ھُﻢْ ﯾَﺸْﺮَﺑﻮُنَ اﻟﺸﺎﱠ‬.
Onlar çay içiyorlar.
‫ھُﻦﱠ ﯾَﺮْﻛَﺒْﻦَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬.
Onlar otobüse biniyorlar.
‫ﯾَﺬْھَﺐُ ﻋَﺒْﺪُ اﻟﻠﱠﮫِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻏَﺪًا‬.
Abdullah yarın fabrikaya gidiyor.
ُ‫وَ واَﻟِﺪُهُ ؟ أَﯾْﻦَ ﯾَﺠِْﻠﺲُ اﻟْﻮَﻟَﺪ‬
Çocuk ve babası nerede oturuyor?
‫ﯾَﺠْﻠِﺴﺎَنِ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ‬.
Odada oturuyorlar.
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﯾَﺠْﻠِﺴﺎَنِ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ؟‬
Niçin odada oturuyorlar?
‫أَﻛْﺘُﺐُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻗَﺒْﻞَ اﻟﻨﱠﻮْ ِم‬
Dersi uykudan önce yazıyorum.
‫ﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ ؟ﻣﺎَذاَ َﯾﻔْ َﻌﻞُ ا‬
Doktor ne yapıyor?
‫ھَﻞْ ﺗَﺴْﻜُﻦُ وَﺣْﺪَكَ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ ؟‬
Odada tek başına mı oturuyorsun?
‫ت‬
ِ َ‫ﺗَﻨْﺼَﺢُ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺔُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬا‬.
Öğretmen kız öğrencilere nasihat ediyor.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺗَﺸْﻜُﺮُ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮَةُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘَﯿ‬.
Müdür iki öğrenciye teşekkür ediyor.
‫ﻦ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
َ ْ‫إِﻧﱠﮭُﻦﱠ ﯾَﻌْﺮِﻓ‬.
Gerçekten onlar haberi biliyorlar.
‫ﯾَﻔْﺤَﺺُ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ اﻟْﻮَﻟَﺪَ وَ ﯾَﺴْﺄَﻟُﮫُ ﻋَﻦْ ﻣَ َﺮﺿِ ِﮫ‬.
Doktor çocuğu muayene ediyor ve hastalığı
hakkında soruyor.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki muzâri fiilleri yukarıdaki tabloya göre
çekiniz
ُ‫ﯾَﻌَْﻠﻢ‬
bilir, biliyor
ُ‫َﯾﻔْﺘَﺢ‬
açar, açıyor
ُ‫َﯾﺨْﺮُج‬
çıkar, çıkıyor
ُ‫َﯾﺪْﺧُﻞ‬
girer giriyor
ُ‫ﯾَﺬْ َھﺐ‬
gider, gidiyor
ُ‫َﯾﻀْﺮِب‬
vurur, vuruyor
ُ‫ﯾَﻨْﺼُﺮ‬
yardım eder
ُ‫َﯾﻘْﻄَﻊ‬
keser, kesiyor
ُ‫ﯾَﺄْﻛُﻞ‬
yer, yiyor
ُ‫ﯾَﺸْﺮَب‬
içer, içiyor
ُ‫ﯾَﺨْﻠُﻖ‬
yaratır, yaratıyor
2. Aşağıdaki tabloyu tercüme ederek defterinize
yazınız ve ezberleyiniz.
‫ن اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
َ ُ‫إِﻧﱠﮭُﻢْ ﯾَﻌْﺮِﻓﻮ‬.
‫ن اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
ِ َ‫إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ﯾَﻌْﺮِﻓﺎ‬.
‫[(إِﻧﱠﮫُ ﯾَﻌْﺮِفُ اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬3]).
‫ﻦ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
َ ْ‫إِﻧﱠﮭُﻦﱠ ﯾَﻌْﺮِﻓ‬.
‫ن اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
ِ َ‫إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ﺗَﻌْﺮِﻓﺎ‬.
‫إِﻧﱠﮭﺎَ ﺗَﻌْﺮِفُ اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬.
‫ن اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻜُﻢْ ﺗَﻌْﺮِﻓُﻮ َ‬
‫ن اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻜُﻤﺎَ ﺗَﻌْﺮِﻓﺎَ ِ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻚَ ﺗَﻌْﺮِفُ اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬
‫ﻦ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻜُﻦﱠ ﺗَﻌْﺮِﻓْ َ‬
‫ن اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻜُﻤﺎَ ﺗَﻌْﺮِﻓﺎَ ِ‬
‫ﻦ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻚِ ﺗَﻌْﺮِﻓِﯿ َ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻨﺎَ ﻧَﻌْﺮِفُ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﻨﺎَ ﻧَﻌْﺮِفُ اﻟْﺨَﺒَ َﺮ‬
‫‪.‬إِﻧﱢﻲ أَﻋْﺮِفُ اﻟْﺨَ َﺒ َﺮ‬
‫‪3. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere defterinize‬‬
‫‪yazınız.‬‬
‫ﺠﺮَُا‬
‫ﻟﺸﱠ َ‬
‫‪ağaç‬‬
‫اَﻟﻨﱠﺎﻓِ َﺬةُ‬
‫‪pencere‬‬
‫اَﻟﺴﱢﻜﯿﱢﻦُ‬
‫‪bıçak‬‬
‫اَﻟْﺄُﺧْ ُ‬
‫ﺖ‬
‫‪kızkardeş‬‬
‫َاﻟْﺄَخُ‬
‫‪erkek kardeş‬‬
‫اَﻟْﻤَﺴْ َﺒﺢُ‬
‫‪havuz‬‬
‫َاﻟْﺠُﻨَﯿْ َﻨ ُﺔ‬
‫‪bahçecik, küçük bahçe‬‬
‫اَﻟﺰﱠھْ َﺮةُ‬
‫‪çiçek‬‬
‫اَﻟْﻤَﺪاَ ِرسُ‬
‫‪okullar‬‬
‫اَﻟﻠﱠﻮْحُ =اَﻟﺴﱡﺒﱡﻮرَ ُة‬
‫‪yazı tahtası‬‬
‫ﻚُ‬
‫ﻣََﻠﻚَ ﯾَﻤِْﻠ ِ‬
‫‪sahip oldu‬‬
‫اَﻟﺮﱢﺣَْﻠﺔُ‬
‫‪gezi‬‬
‫اَﻟْﻐُﺮْ َﻓ ُﺔ‬
‫‪oda‬‬
‫اﻟْﺠِﺪَارُ =َاﻟْﺤَﺎ ِﺋﻂُ‬
duvar
ُ‫اَﻟْﻤَﻌْ َﻤﻞ‬
labrotuvar
‫ﺢ‬
َ َ‫ﯾَﺬْﺑَﺢُ –ذَﺑ‬
boğazladı
َ‫ َرﺟَﻊ‬- ُ‫ﯾَﺮْﺟِﻊ‬
döndü
ُ‫اَﻟﺘﱠﺠﺎَرِب‬
deney
‫ﺢ‬
َ َ‫ﺳَﺒ‬-َ
yüzdü
ُ‫اَﻟْﺤَﯿَﻮاَﻧﺎَت‬
hayvanlar
ُ‫اَﻟْﻌَ َﻤﻞ‬
iş
ُ ‫اﻟْﻌُﻨْﻮَا‬
‫ن‬
adres
ُ‫اَﻟﻨﱠﺠﺎَح‬
başarı
ُ‫اَ ْﻟ َﻘﺼَﺺ‬
hikayeler
‫َ‪-‬ﺷَﺮَ َ‬
‫ح‬
‫‪açıkladı‬‬
‫أُﺧْﺖٌ ج أَﺧَﻮاَتٌ‬
‫‪kızkardeş‬‬
‫أُﺳْﺮَةٌ‬
‫‪aile‬‬
‫ﯾَﺮىَ ‪-‬رَأَى =ﯾُﺸَﺎھِﺪُ ‪-‬ﺷَﺎھَ َﺪ‬
‫‪gördü‬‬
‫‪4. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz.(Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫ھُﻢْ ‪([5]) -‬اﻟْﻤَﺰْرَﻋَﺔَ )]‪([4‬ھُﻢْ ﯾُﻨَﻈﱢﻔﻮُنَ ‪-‬ھُﻢْ ﯾَﺪْرُﺳﻮُنَ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬
‫ل‬
‫أَﻛْﺘُﺐُ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﺒﺎَحِ اَﻟْﺄَوْﻻَدُ ﯾَﺬْھَﺒﻮُنَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ‪-‬ﯾَﺤْﻤِﻠﻮُنَ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘﺎَ َ‬
‫ض‬
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻔْﻌَﻞُ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ ؟ ‪َ-‬ﻟﻚَ ھَﺬِهِ اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺔَ ﻣِﻦَ اﻟﺮﱢﯾَﺎ ِ‬
‫ن‬
‫اﻟْﺄَوْﻻَدِ ﯾَﺴْﺒَﺤﻮُنَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴْﺒَﺢِ وَ )]‪([7‬ﺑَﻌْﺾُ ‪([6])-‬ﯾَﻠْﻌَﺒﻮُنَ وَ ﯾَﻘْﻔِﺰوُ َ‬
‫ﯾُﺸﺎَھِﺪوُنَ اﻟْﺤَﯿَﻮاَﻧﺎَتِ وَ ﺑَﻌْﻀُﮭُﻢْ ﺑَﻌْﻀُﮭُﻢْ ﯾَﻠْﻌَﺒﻮُنَ اﻟْﻜُﺮَةَ وَ ﺑَﻌْﻀُﮭُﻢْ‬
‫–أَﻧْﺖِ ﺗَﻌْﺮِﻓﯿِﻦَ اﻟْﻌُﻨْﻮاَنَ –أَﻧْﺘُﻢْ ﺗَﻌْﺮِﻓﻮُنَ اﻟﺸﺎﱠرِعَ –ﯾَﺸْﺮَﺑﻮُنَ اﻟْﻌَﺼﯿِ َﺮ‬
‫‪-‬ھَﻞْ ﯾَﻤْﻠِﻚُ واَﻟِﺪُكَ ﺳَﯿﺎﱠرَةً ؟ –ھُﻦﱠ ﯾَﻌْﺮِﻓْﻦَ اﻟْﺒَﯿْﺖَ –ﻧَﺤْﻦُ ﻧَﻌْﺮِفُ اﻟْﻤُﺪﯾِ َﺮ‬
‫نَ إِﻟَﻰ ﻣَﺪاَرِﺳِﮭِﻢْ ﻓِﻲ ﺳَﻌﺎَدَةٍ ‪ ،‬ﯾَﻘْﺮَأُونَ اﻟْﻜُﺘُﺐَ وَ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮنَ اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ َﯾﺬْھَﺒُﻮ‬
‫ﯾَﺬْھَﺐُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ إِﻟَﻰ ‪-‬اﻟﺪﱡرُوسَ وَ ﯾَﻌْﻤَﻠُﻮنَ اﻟﺘﱠﺠﺎَرِبَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻌْﻤَﻞِ‬
‫ﯾَﺬْھَﺐُ ‪-‬ﻣَﻊَ ﻣَﻦْ ﯾَﺤْﺮُجُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﻓِﻲ اﻟﺮﱢﺣْﻠَﺔِ ؟ ‪-‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻟِﻠﺪﱢراَﺳَﺔِ‬
‫ﺦ‬
‫ﯾَﺘْﺮُكُ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟْﻌَﻤَﻞَ ﻟِﻠﺼﱠﻼَةِ ﻓِﻲ ‪-‬اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ إِﻟَﻰ واَﻟِﺪَﺗِﮫِ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻄْﺒَ ِ‬
‫ﺗَﺸْﺮَبُ أُﺧْﺘِﻲ ‪-‬أَذْﻛُﺮُ رَﺑﱢﻲ داَﺋِﻤﺎً ‪-‬ﻣﺎَذاَ ﯾَﻌْﻤَﻞُ واَﻟِﺪُكَ ؟ –اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ‬
‫ﺪُ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﯾَﻜْﺘُﺐُ أَﺣْﻤَ ‪-‬أَﻏْﺴِﻞُ ﻣَﻼَﺑِﺴِﻲ ﻓِﻲ اﻟْﻌُﻄْﻠَﺔِ ‪-‬اﻟْﻌَﺼِﯿﺮَ ﻛَﺜِﯿﺮًا‬
‫ع‬
‫ﻣﺎَذاَ ‪-‬اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢُ ﯾَﺸْﺮَحُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻟِﻠﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬِ ‪([8]) -‬أُﺳْﺮَﺗِﮫِ ﻛُﻞﱠ أُﺳْﺒﻮُ ٍ‬
‫ﺗَﺬْھَﺐُ أَﺧَﻮاَﺗِﻲ إِﻟَﻰ ‪-‬ﯾَﺪْرُسُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﻮُنَ اﻟْﻘُﺮْآنَ اﻟْﻜَﺮِﯾﻢَ ‪-‬ﺗَﺪْرُسُ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ‬
‫أَﯾْﻦَ ﺗَﺬْھَﺐُ ﻣَﻊَ أَﺻْﺪِﻗﺎَﺋِﻚَ ؟ ‪-‬ﻤﺎَنِ اﻟْﺨَﺒَﺮَ إِﻧﱠﻜُﻤﺎَ ﺗَﻌْﻠَ ‪-‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﺑﺎِﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ‬
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﺤْﻤِﻞُ اﻟْﺄَبُ وَ اﻟْﺎِﺑْﻦُ ؟ ھُﻤﺎَ ﯾَﺤْﻤِﻼَنِ ‪-‬ﻟِﻤﺎَذاَ ﺗَﺸْﺮَبُ اﻟْﻘَﮭْﻮَةَ ﻛَﺜِﯿﺮاً‬
‫ﺣﻘِﯿﺒَ ًﺔ‬
‫ﯾَﻨْﺠَﺢُ ﺻَﺪِﯾﻘِﻲ داَﺋِﻤﺎً ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنِ ‪-‬اَ ْﻟﺄَوْﻻَدُ ﯾَﻠْﻌَﺒُﻮنَ اﻟْﻜُﺮَةَ ‪َ -‬‬‫ﺻَﺪِﯾﻘِﻲ ‪-‬ﯾَﺠْﻠِﺲُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ ﺧَﻠْﻒَ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺔِ ‪-‬ﺐُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ إِﻟَﻰ ﻣَﺪْرَﺳَﺘِ ِﮫﯾَﺬْ َھ‬
‫ﺺ‬
‫ﺼ َ‬
‫أَﻧْﺖِ ‪-‬ﯾَﻨْﺼُﺮُ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ ‪-‬أَﺧِﻲ ﯾَﻄْﻠُﺐُ اﻟﻨﱠﺠﺎَحَ ‪-‬ﯾَﻘْﺮَأُ اﻟْ َﻘ َ‬
‫ﺲ‬
‫‪.‬ﺗَﻐْﺴِﻠﯿِﻦَ اﻟْ َﻤﻼَﺑِ َ‬
‫‪5. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekeleyip‬‬
‫‪manalarını yazınız.(Cevaplar için üzerine‬‬
‫)‪tıklayınız‬‬
‫بهذت له ‪-‬ﺗَﺨْﺮُجُ ﻓﺎﻃﻤﺔ ﻣﻦ اﻟﺒﯿﺖ ‪ -‬ةسردملا نم دلاخ جرخي‬
‫أَﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎب ﻓﻲ –ھﻞ ﺗَﺬْھَﺒِﯿﻦَ إﻟﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ؟ ‪ -‬؟قوسلا ىلإ‬
‫ﻣﻦ ﯾﻀﺮب –ﻧَﻔْﺘَﺢُ اﻟﺒﺎب ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﻣُﺒَﻜﱢﺮاً –اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﺻﺒﺎﺣﺎً‬
‫ﻣﺘﻰ ﯾﺄْﻛﻞ –ﺮِبُ أﺧْﺘُﻚَ ﺧَﺎﻟِﻲ ﻓِﻲ اﻟﺒﯿﺖ ﺗَﻀْ ‪-‬ﺧَﺎﻟَﻚ ﻓﻲ اﻟْﺒﯿﺖ ؟‬
‫ﻣﺘﻰ ﺗَﺄﻛُﻞُ اﻟْﮭِﺮﱠةُ اﻟﺴﱠﻤَﻚَ ؟ ﺧﺎﻟﺪانِ ﯾﺬھﺒﺎن إﻟﻰ ‪-‬اﻟﺬﱢﺋْﺐُ اﻟﺪﱠﺟﺎَﺟَﺔَ ؟‬
‫اﻻِﺑﻨﺎن ﯾَﺪْﺧُﻼَنِ ‪ -‬ةسردملا ىلإ نابهذت ناتمطاف ‪.-‬ةسردملا‬
‫ىلإ نالجرلا لخدي نيأ نم ‪-‬اﻟﺒﻨﺘﺎنِ ﺗﺨﺮﺟﺎن ﻣﻦ اﻟﺒﯿﺖ ‪-‬ﺑَﯿْﺘَﮭُﻤ َﺎ‬
‫ھﻞ – ؟تيبلا ىلإ ناتنبلا لخدت نيأ نم – ؟تيبلا‬
‫ﺗَﺪْﺧﻠِﯿﻦَ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﻣﻦ اﻟﺒﺎب؟‬- ْ‫ﻧَﻌَﻢ‬, ‫نم ةسردملا ىلإ لخدأ‬
‫ بابلا‬- ‫ﻣﺘﻰ ﺗَﺬْھَﺒَﺎنِ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ؟‬- ‫ﻧَﺬْھَﺐُ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﺻﺒﺎﺣﺎ‬.
6. Aşağıdaki fiillerin mâzîlerini
söyleyiniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ﺎنِ َﺗﻀْﺮِ َﺑ‬- ُ‫أﻓْﺘَﺢ‬- ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬- ِ‫ﯾَﺬْھَﺒَﺎن‬- ُ‫ﺗَﻌْﻠَﻢ‬- ِ‫ﺗَﺬْھَﺒَﺎن‬- َ‫ﺗَﺪْﺧُﻠِﯿﻦ‬
7. Aşağıdaki fiillerin muzârilerini
söyleyiniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ﻞ‬
َ ‫أ َﻛ‬- ُ‫ﺷَﺮِﺑْﺖ‬- َ‫ﺿَﺮَﺑﺎ‬- َ‫ﺧَﺮَﺟَﺘَﺎ –ذَھَﺒَﺖْ –ﻓَﺘَﺤْﺘُﻤﺎ‬- ِ‫ﻧَﺼَﺮْت‬
8. Aşağıdaki muzâri cemiler üzerine kurulu
cümleleri harekelendirip tercüme ediniz.(Cevaplar
için üzerine tıklayınız)
‫اﻟﺮﺟﺎل ﯾَﺨْﺮُﺟُﻮنَ ﻣﻦ اﻟﻤﺪرﺳﺔ‬- ‫ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺬْھَﺒْﻦَ إﻟﻰ إزﻣﯿﺮ؟‬- ‫ﺧﺎﻟﺪون‬
‫أ ﺗَﻜْﺘُﺒْﻦَ –ھﻞ ﯾﻀﺮﺑﻮن ُأﺧْﺘَﮭُﻢْ ؟ ھﻞ ﺗَﻔْﺘَﺤُﻮنَ اﻟْﺒَﺎبَ ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ؟‬
‫اﻟﺪﱠرْسَ ﻣَﺴَﺎء ؟‬
&&&&&&&&&&
FİİL-İ MUZÂRİNİN OLUMSUZU
NEFYİ HAL (ŞİMDİKİ ZAMANIN OLUMSUZU
‫)ﻣَﺎ‬
Muzâri fiilin başına َ‫ ﻣﺎ‬getirilmek suretiyle şimdiki
yani şu andaki geçici, uzun sürmeyecek olan bir
olumsuzluk yapılmış olur.
ُ‫ﯾَﺸْﺮَب‬
içiyor
ُ‫ﻣَﺎ ﯾَﺸْﺮَب‬
içmiyor
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazıyor
ُ‫ﻣَﺎ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmıyor
ُ‫أَذْ َھﺐ‬
gidiyorum
ُ‫ﻣﺎَ أَذْ َھﺐ‬
gitmiyorum
Cümle Örnekleri:
1- ‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻣﺎَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ؟ –ﻟِﻤﺎَذاَ ﻣﺎَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ ﻣَﻠْﻌَﺐٍ ؟‬
2- َ‫ﺤﻒ‬
َ ْ‫ اَﻟْﺄُﺧْﺘﺎَنِ ﻣﺎَ ﺗَﺪْﺧُﻼَنِ اﻟْﻤُﺘ‬، َ‫ھَﻞْ ﺗَﺪْﺧُﻞُ اﻟْﺄُﺧْﺘﺎَنِ اﻟْﻤُﺘْﺤَﻒَ ؟ ﻻ‬.
3- َ‫ اَﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣﺎَ ﯾَﻠْﺒَﺴُﻮﻧَﮭﺎ‬، َ‫ھَﻞْ ﯾَﻠْﺒَﺲُ اﻟْﺄَوْﻻَدُ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ ؟ ﻻ‬.
4- ُ‫ اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ ﻣﺎَ ﯾَ ْﺪﺧُﻠْﻨَﮫ‬، َ‫ھَﻞْ ﺗَﺪْﺧُﻞُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟﺼﱠﻒﱠ ؟ ﻻ‬.
5- َ‫ ھُﻢْ ﻣﺎَ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮﻧَﮭﺎ‬، َ‫ھَﻞْ ﯾَﻜْﺘُﺐُ اﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﱡﻮنَ اﻟْﻘِﺼﱠﺔَ ؟ ﻻ‬.
6- َ‫[ﻞْ ﯾُﻮَزﱢعُ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮُونَ اﻟْﺠَﻮاَﺋِﺰَھ‬9] َ‫ ھُﻢْ ﻣﺎَ ﯾُﻮَزﱢﻋُﻮنَ اﻟْﺠَﻮاَﺋِﺰ‬، َ‫؟ ﻻ‬.
7- ِ‫ﻣﺎَ أَﻗْﺮَأُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَﺔ‬.
8- ‫ﻣﺎَ ﯾَﺴْﻤَﻊُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ اﻟْﺠَﺮَسَ وَ ﻣﺎَ ﯾَﺪْﺧُﻞُ اﻟﺼﱠﻒﱠ‬.
9- َ‫َأﻧْﺘُﻤﺎَ ﻣﺎَ ﺗَﻌْﻤَﻼَنِ واَﺟِﺒَﻜُﻤﺎ‬.
Tercüme:
1- Niçin bir oyun sahasına gitmiyoruz? Niçin
odaya gitmiyoruz ?
2- İki kız kardeş müzeye giriyor mu? Hayır, iki
kızkardeş müzeye girmiyor.
3- Çocuklar elbiseleri giyiyor mu? Hayır, çocuklar
onları giymiyorlar.
4- Kız öğrenciler sınıfa giriyor mu? Hayır, kız
öğrenciler ona (oraya) girmiyor.
5- Gazeteciler hikayeyi yazıyor mu? Hayır, onlar
onu yazmıyor.
6- Müdürler ödülleri dağıtıyor mu? Hayır, onlar
ödülleri dağıtmıyor.
7- Dersi bahçede okumuyorum.
8- Öğrenci zili duymuyor ve sınıfa girmiyor.
9- İkiniz ödevinizi yapmıyorsunuz.
NEFY-İ İSTİKBAL
(GENİŞ ve GELECEK ZAMANIN OLUMSUZU
‫ﻻ‬
َ )
Hem şimdiki hem de geniş zamanın olumsuzunu
yapmak için muzâri fiilin başına َ‫ ﻻ‬getirilir. En çok
kullanılan olumsuzluk edatı budur.
ُ‫ﯾَﺸْﺮَب‬
içer
‫ﺸْﺮَبُﻻَ َﯾ‬
içmez, içmiyor, içmeyecek
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazar
‫ﻻَ ﯾَﻜْﺘُ ُ‬
‫ﺐ‬
‫‪yazmaz,yazmıyor, yazmayacak‬‬
‫أَذ َھﺐُ‬
‫‪gidiyorum‬‬
‫ﻻَ أَذْھَﺐُ‬
‫‪gitmem, gitmiyorum, gitmeyeceğim‬‬
‫‪Cümle Örnekleri:‬‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻻَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ ﺣَﺪﯾِﻘَﺔٍ ؟ ‪[10] -‬ﻻَ أَﻋْﺮِفُ ﻣﺎَذاَ ﻛَﺘَﺒْﺖُ ‪1-‬‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻻَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ؟ ‪-‬ﻟِﻤﺎَذاَ ﻻَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ ﻣَﻠْﻌَﺐٍ ؟ ‪2-‬‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﻻَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ؟ ‪-‬ﻟِﻤﺎَذاَ ﻻَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ ﻣَﺴْﺒَﺢٍ ‪3-‬‬
‫ﺪْﺧُﻞُ اﻟْﺄُﺧْﺘﺎَنِ اﻟْﻤُﺘْﺤَﻒَ ھَﺬاَ اﻟْﻤَﺴﺎَءَ؟ ﻻَ ‪ ،‬اَﻟْﺄُﺧْﺘﺎَنِ ﻻَ ﺗَﺪْﺧُﻼَنِ ھَﻞْ ﺗَ ‪4-‬‬
‫‪.‬اﻟْﻤُﺘْﺤَﻒَ ھَﺬاَ اﻟْﻤَﺴﺎَ َء‬
‫‪.‬ھَﻞْ ﯾَﻠْﺒَﺲُ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣَﻼَﺑِﺴَﮭُﻢْ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ھُﻢْ ﻻَ ﯾَﻠْﺒَﺴُﻮﻧَﮭﺎَ ﻗَﺒْﻞَ اﻟْﻌِﯿﺪِ ‪5-‬‬
‫ﻞ ﯾَﻜْﺘُﺐُ اﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﺎﱠنِ ا ْﻟ ِﻘﺼﱠﺔَ ‪6-‬‬
‫ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺠَﻠﱠﺔِ ؟ ﻻَ‪ ،‬اَﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﺎﱠنِ ﻻَ ھَ ْ‬
‫‪.‬ﯾَﻜْﺘُﺒﺎَﻧِﮭَﺎ ﻓِﯿﮭ َﺎ‬
‫اﻟْ ُﻤﺪِﯾﺮاَنِ اﻟْﺠَﻮاَﺋِﺰَ ﯾَﻮْمَ اﻟْﺨَﻤِﯿﺲِ ؟ ﻻَ ‪ ،‬اَﻟْﻤُﺪِﯾﺮاَنِ )]‪([11‬ھَﻞْ ﯾُﻮَزﱢعُ ‪7-‬‬
‫ﺲ‬
‫‪.‬ﻻَ ﯾُﻮَزﱢﻋﺎَﻧِﮭﺎَ ﯾَﻮْمَ اﻟْﺨَﻤِﯿ ِ‬
8- ‫ ھُﻦﱠ‬، َ‫ﻻَ ﯾَﺪْﺧُﻠْﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱠ ھَﻞْ ﺗَﺪْﺧُﻞُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟﺼﱠﻒﱠ ؟ ﻻ‬.
9- ‫ﻻَ أَﻗْﺮَأُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ ِﺔ‬- َ‫أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﻻَ ﺗَﻌْﻤَﻼَنِ واَﺟِﺒَﻜُﻤﺎ‬.
10- ‫أَﻧْﺖَ ﻻَ ﺗَﻌْﺮِفُ أَﺣْ َﻤ َﺪ‬- ِ‫ھِﻲَ ﻻَ ﺗَﺒْﺤَﺚُ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﻄْﻌَﻢ‬.
Tercüme:
1- Ne yazdığımı bilmiyorum. Niçin bir bahçeye
gitmiyoruz?
2- Niçin bir oyun sahasına gitmiyoruz? Niçin
odaya gitmiyoruz?
3- Niçin bir havuza gitmiyoruz? Niçin eve
gitmiyoruz?
4- İki kızkardeş bu akşam müzeye giriyor mu?
Hayır, iki kızkardeş bu akşam müzeye girmiyor.
5- Çocuklar elbiselerini giyerler mi? Hayır, onlar
onu bayramdan önce giymezler.
6- İki gazeteci hikayeyi dergide yazar mı? Hayır,
iki gazeteci onu orada yazmaz.
7- İki müdür ödülleri perşembe günü dağıtır mı?
Hayır, iki müdür onları perşembe günü dağıtmaz.
8- Kız öğrenciler sınıfa giriyor mu? Hayır, onlar
sınıfa girmiyor.
9- Dersi bahçede okumuyorum. İkiniz ödevinizi
yapmıyorsunuz
10- Sen Ahmed’i tanımıyorsun. O (müe.) lokantayı
aramıyor.
&&&&&&&&&&
KONULARLA İLGİLİ AYETLER
1- َ‫ﺮُ ﯾَﺴْﺠُﺪاَنِوَاﻟﻨﱠﺠْﻢُ وَاﻟﺸﱠﺠ‬.
(55/RAHMÂN 6). Yıldızlar ve ağaçlar secde
ederler.
ُ‫ اﻟﻨﱠﺠْﻢ‬yıldız (cins cemi isim) / bitkiler
ُ‫ﺠﺮ‬
َ ‫اَﻟﺸﱠ‬
ağaç (cinsi)
ُ‫ﺳَﺠَﺪَ ﯾَﺴْﺠُﺪ‬
secde etti, itaat ve inkiyad etti
2- ُ‫ﯾَﺨْﺮُجُ ﻣِﻨْﮭُﻤﺎَ اﻟﻠﱡﺆْﻟُﺆُ وَاﻟْﻤَﺮْﺟﺎَن‬.
(55/RAHMÂN 22). İkisinden inci ve mercan çıkar.
‫ﺧَﺮَجَ ﯾَﺨْﺮُجُ ﺧُﺮُوﺟًﺎ‬
çıktı([12])
ُ‫اَﻟﻠﱡﺆْﻟُﺆ‬
inci
ُ‫اَﻟْﻤَﺮْﺟَﺎن‬
mercan
3- َ‫ﯾﺎَ ﻋِﺒﺎَدِ ﻻَ ﺧَﻮْفٌ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢُ اﻟْﯿَﻮْمَ وَ ﻵ أَﻧْﺘُﻢْ ﺗَﺤْﺰَﻧُﻮن‬.
(43/ZUHRUF 68). Ey kullarım([13])! Bugün size
korku yoktur. Sizler üzülmeyeceksiniz de.
ٌ‫ﻋَﺒْﺪٌ ج ﻋِﺒَﺎد‬
kul
َ‫ﺣَﺰِن‬-َ
üzüldü, mahzun oldu
ٌ‫ﺧَﻮْف‬
korku, korkma([14])
Bu cümlede (َ‫ )ﯾﺎ‬harfu nidâ, nidâ harfinden sonra
gelen isim (ِ‫ )ﻋِﺒﺎَد‬münâdâ (nidâ edilen), (َ‫ )ﻻ‬leyse
(yok, değil) manasında nefy (olumsuzluk) harfidir.
İkinci cümledeki (‫ )آل‬nefy (olumsuzluk) harfi, (ْ‫)أَﻧْﺘُﻢ‬
munfasıl zamir olarak mahallen merfû mübtedâ,
(َ‫ ) َﺗﺤْﺰَﻧُﻮن‬fiil cümlesi olarak haberdir.
4- َ‫رُﺳُﻠُﻨﺎَ ﻟَﺪَﯾْﮭِﻢْ أَمْ ﯾَﺤْﺴَﺒُﻮنَ أَﻧﺎﱠ ﻻَ ﻧَﺴْﻤَ ُﻊ ﺳِﺮﱠھُﻢْ وَ ﻧَﺠْﻮاَھُﻢْ ﺑَﻠَﻰ و‬
‫ن‬
َ ‫ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮ‬.
(43/ZUHRUF 80). Yoksa onlar, bizim kendilerinin
sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmiyor
olduğumuzu mu sanıyorlar? Hayır, öyle değil;
yanlarındaki elçilerimiz (hafaza melekleri)
yazmaktadırlar.
ُ‫ﺣَﺴِﺐَ َﯾﺤْﺴَﺐ‬
zannetti, var saydı([15])
ْ‫َأم‬
yoksa (atıf harfi)
‫ﺳَﻤِﻊَ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺳَﻤْﻌﺎً ﺳَﻤﺎَﻋًﺎ‬
işitti, duydu([16])
‫اَﻟﺴﱢﺮﱡ‬
sır, gizlilik
‫اَﻟﻨﱠﺠْﻮَى‬
fısıldama, sır verme, fısıltı, fısıldayanlar, birbirine
sır verenler (elifi maksûre zamirle birleşirken uzun
elif şeklinde yazılır).
‫أَﻧﺎﱠ‬
(َ‫ )ﻧﺎ‬+ (‫ )أَنﱠ‬gerçekten biz
(‫ )إِنﱠ‬te’kîd edatı başta yazılınca hemzesi esre,
ortada yazılınca hemzesi üstün olur. Ortada
bulunan (‫ )أَنﱠ‬..diği, ..dığı ..eceği, acağı..manasını
verir. Beraberinde bulunduğu cümleyle temel
cümleye bağlanır. Burada “bizim kendilerinin
sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmiyor
olduğumuzu” yan cümleciği “sanıyorlar” temel
cümlesine bağlanmaktadır.
ٌ‫اَﻟﺮﱠﺳُﻮلُ ج رُﺳُﻞ‬
gönderilen elçi
ْ‫ﻟَﺪَﯾْ ِﮭﻢ‬
yanlarında
‫ﻟَﺪَى‬
(zarf): yanında, katında, huzurunda
5- َ‫ﻼ ﻣﺎ‬
ً ‫وَ ﻟَﻘَﺪْ ﻣَﻜﱠﻨﺎﱠﻛُﻢْ ﻓِﻲ اﻟْﺄَرْضِ وَ ﺟَﻌَﻠْﻨﺎَ َﻟﻜُﻢْ ﻓِﯿﮭﺎَ ﻣَﻌﺎَﯾِﺶَ ﻗَﻠِﯿ‬
‫ن‬
َ ‫ﺗَﺸْﻜُﺮُو‬.
(7/A’RÂF 10). Doğrusu biz sizi yeryüzüne
yerleştirdik ve orada size geçim vasıtaları verdik.
Ne kadar da az şükrediyorsunuz!
‫ﻣَﻜﱠﻦَ ﯾُﻤَﻜﱢﻦُ ﺗَﻤْﻜِﯿﻨ ًﺎ‬
yerleştirdi, sağlamlaştırdı, imkan (tasarruf hakkı
ve kudret) verdi
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﺟَﻌَﻞَ ﯾَﺠْ َﻌﻞُ ﺟَﻌ‬
yarattı, icad etti
‫ﻼ ﻣَﺎ‬
ً ‫ﻗَﻠِﯿ‬
ne kadar az (tâbir)
‫ﺷَﻜَﺮَ ﯾَﺸْﻜُﺮُ ﺷُﻜْﺮاَﻧًﺎ‬
şükretti
ُ‫اَﻟْﻤَﻌﺎَشُ ج اَﻟْﻤَﻌﺎَ ِﯾﺶ‬
geçim kaynağı, geçim sağlama vakti, geçim temin
etme yeri
6- ...ْ‫وَ أَﻧْﺼَﺢُ َﻟﻜُﻢ‬..
(7/A’RÂF, 62) . Ben size nasihat ediyorum
‫ﺼَﺢَ ﯾَﻨْﺼَﺢُ ﻧُﺼْﺤًﺎ َﻧ‬
nasihat etti, öğüt verdi, iyiliğini istedi.
ْ‫ﺧُِﻠﻘَﺖ‬.
‫ﻒ‬
َ ْ‫ﻛَﯿ‬
‫ﻞ‬
ِ ‫إِﻟَﻰ اﻟْﺈِ ِﺑ‬
‫ن‬
َ ‫ﯾَﻨْﻈُﺮُو‬
‫ﻼ‬
َ َ‫ﻓ‬
7- ‫َأ‬
Fiil-i mâzî meçhûl
İsmu istifham
Câr - mecrûr
Muzâri fiil
(َ‫ )ف‬harfu atıf
Harfu istifham
Nâibu fâili müstetir zamir (َ‫)ھِﻲ‬
(َ‫ )ﻻ‬harfu nefy
(88/GAŞİYE 17). (İnsanlar) devenin nasıl
yaratıldığına, bakmazlar mı?
‫ﻧَﻈَﺮَ ﯾَﻨْﻈُﺮُ ﻧَﻈْﺮًا‬
baktı, gördü
ُ‫َاﻟْﺈِ ِﺑﻞ‬
deve (cinsi), develer
‫ﺧَﻠَﻖَ ﯾَﺨْﻠُﻖُ ﺧَﻠْﻘًﺎ‬
yarattı
ْ‫ﺧُِﻠﻘَﺖ‬
yaratıldı (Mâzî meçhûlün nâib-i fâili dişi deve
olduğu için müennes sigası kullanılmış) (yan
cümlecikler temel cümleye ..diği..dığı şeklinde
bağlanır)
8- ْ‫وَ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱠﻤﺎَءِ ﻛَﯿْﻒَ رُﻓِ َﻌﺖ‬.
(88/GAŞİYE, 18). Göğe ( bakmıyorlar mı) nasıl
yükseltilmiş?
‫رَﻓَﻊَ ﯾَ ْﺮﻓَﻊُ رَﻓْﻌًﺎ‬
yükseltti, kaldırdı. (Manaya dikkat çekmek için
devrik cümle yapılarak harfi cer fiilden önceye
alınmış).
ْ‫ﻛَﯿْﻒَ رُﻓِﻌَﺖ‬
(Ortada geldiği için) “nasıl yükseltildiğine”
şeklinde çevrilebilir. (ُ‫( )اﻟﺴﱠﻤﺎَء‬gök) kelimesi semâî
müennes olduğu için mâzî meçhûl (ْ‫ )رُﻓِﻌَﺖ‬gelmiş.
9- ْ‫وَ إِﻟَﻰ اﻟْﺠِﺒﺎَلِ ﻛَﯿْﻒَ ﻧُﺼِ َﺒﺖ‬.
(88/GAŞİYE 19). Dağlara nasıl dikildi(ğine,
bakmazlar mı?)
ُ‫اَﻟْﺠَﺒَﻞُ ج َاﻟْﺠِﺒﺎَل‬
dağ
‫ﺐ‬
َ ‫ﺼ‬
َ ‫ﯾَﻨْﺼِﺐُ ﻧَﺼْﺒﺎً َﻧ‬
dikti
10- ْ‫ﺤﺖ‬
َ ِ‫وَ إِﻟَﻰ اﻟْﺄَرْضِ ﻛَﯿْﻒَ ﺳُﻄ‬.
(88/GAŞİYE 20). Yeryüzüne nasıl yayıldı(ğına bir
bakmazlar mı?)
‫ﺳَﻄَﺢَ ﯾَﺴْﻄَﺢُ ﺳَﻄْﺤًﺎ‬
açtı, döşedi, serdi, hazırladı, düzledi.
11- َ‫وَ إِذاَ ﻗُﺮِئَ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢُ اﻟْﻘُﺮْآنُ ﻻَ ﯾَﺴْﺠُﺪُون‬.
(84/İNŞİKAK 21). Onlar kendilerine Kur’ân
okununca secde de etmezler.(Secde ayeti)
‫إِذَا‬
…dığı zaman, ..ınca (zaman zarfı)
‫ﻗَﺮَأَ ﯾَﻘْﺮَأُ ﻗِﺮاَءَ ًة ﻗُﺮْآﻧًﺎ‬
okudu (2 masdarlı fiil)
ُ‫ﺮْآنُاَﻟْﻘ‬
Kur’ân-ı Kerîm, (masdar olarak; okumak, okuma,
okunuş) (mecâzen namaz).
‫ﺳَﺠَﺪَ ﯾَﺴْﺠُﺪُ ﺳُﺠُﻮدًا‬
secde etti, eğildi, boyun eğdi, bağlandı.
12- َ‫وَ ﻧُﻔِﺦَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱡﻮرِ ﻓَﺈِذاَ ھُﻢْ ﻣِﻦَ اﻟْﺄَﺟْﺪاَثِ إِﻟَﻰ رَﺑﱢﮭِﻢْ ﯾَﻨْﺴِﻠُﻮن‬.
(36/YÂSÎN 51). (Nihayet) Sûr'a üfürülür. Bir de
bakarsın ki onlar kabirlerinden (kalkıp koşarak)
Rablerine giderler.
‫ﻧَﻔَﺦَ ﯾَﻨْﻔُﺦُ َﻧﻔْﺨًﺎ‬
üfledi
ُ‫اَﻟﺼﱡﻮر‬
sur
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻧَﺴَﻞَ ﯾَﻨْﺴِﻞُ ﻧَﺴ‬
koştu, akın etti
ْ‫َﻓﺈِذاَ ھُﻢ‬
bir de bakmışsın onlar, işte bunun üzerine onlar..
ٌ َ‫ﺟَﺪَثٌ ج َأﺟْﺪا‬
‫ث‬
kabir
13- َ‫ﻟَﻘَﺪْ ﺣَﻖﱠ اﻟْﻘَﻮْلُ ﻋَﻠَﻰ أَﻛْﺜَﺮِھِﻢْ ﻓَﮭُﻢْ ﻻَ ﯾُﺆْﻣِﻨُﻮن‬.
(36/YÂSÎN 7). Andolsun ki onların çoğunun
üzerine (gafletlerinin cezası) hak oldu. Çünkü
onlar iman etmiyorlar.
ْ‫َﻟ َﻘﺪ‬
gerçekten, hakikaten
‫ﺣَﻖﱠ ﯾَﺤِﻖﱡ ﺣَﻘﺎ‬
hak oldu, gerçek oldu, hak etti
ُ‫اﻟْ َﻘﻮْل‬
söz (azab sözü)
ْ‫ﻋَﻠَﻰ أَﻛْﺜَﺮِ ِھﻢ‬
çoğunun üzerine
‫آﻣَﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻦُ إِﯾﻤﺎَﻧ ًﺎ‬
iman etti, inandı
14- ...َ‫وَ ﻛُﻞﱞ ﻓِﻲ ﻓَﻠَﻚٍ ﯾَﺴْﺒَﺤُﻮن‬.
(36/YÂSÎN 40). Her biri bir yörüngede yüzer.
‫ﻛُﻞﱞ‬
herbiri, hepsi
‫ﺳَﺒَﺢَ ﯾَﺴْﺒَﺢُ ﺳَﺒْﺤًﺎ‬
‫‪yüzdü‬‬
‫ﻓَﻠَﻚٌ‬
‫‪boşluk, yörünge‬‬
‫ن‬
‫‪.‬ﯾَﺄْﻛُﻠﻮُ َ‬
‫وَﻣِﻨْﮭَﺎ‬
‫رَﻛﻮُﺑُﮭُﻢْ‬
‫ﻓَﻤِﻨْﮭَﺎ‬
‫َﻟﮭُﻢْ‬
‫ذَﻟﱠﻠْﻨﺎَھَﺎ‬
‫َو ‪15-‬‬
‫‪Fiil-i muzâri‬‬
Câr-mecrûr (َ‫ )و‬atıf harfi
Mübt.muahhar
Hab. mukaddem
(mahallen merfû)
Câr-mecrûr
Fiil+fâil+mef’ûl
Atıf h.
(َ‫ )ھﺎ‬muttasıl zamir mefulün bih mahallen mansûb
(36/YÂSÎN 72). (Bu hayvanları) onlar için boyun
eğdirdik. Onların bir kısmından binekleri (vardır),
bir kısmından da yerler.
‫ﻼ‬
ً ِ‫ذَﻟﱠﻞَ ﯾُﺬَﻟﱢﻞُ ﺗَﺬْﻟﯿ‬
boyun eğdirdi, emrine verdi, zelil kıldı.
ُ‫اَﻟﺮﱠﻛﻮُب‬
binek
‫أَﺟْ ٍﺮ‬.
ْ‫ِﻣﻦ‬
‫ﻋَﻠَﯿْ ِﮫ‬
‫ﻟُﻜُﻢَْأﺳَْﺄ‬
16- ‫وَﻣَﺎ‬
Mef’ûlün b.
(lafzan mecrûr, mahallen mansûb)
Zâid harfi cer
Câr-mecrûr
Fill+fâil+mef’ûl
Harfu nefy Atıf h.
(26/ŞUARÂ 127). Buna karşı (bunun üzerine)
sizden hiçbir ücret istemiyorum..
17-...ٌ‫وَﻻَ أَﻋْﻠَﻢُ اﻟْﻐَﯿْﺐَ وَﻻَ أَﻗﻮُلُ ﻟَﻜُﻢْ إِﻧﱢﻲ ﻣَﻠَﻚ‬.
(6/EN’ÂM 50). ..Ben gaybı bilmem. Size, ben bir
meleğim demiyorum...
‫ل‬
ِ ُ‫ﻗﺎَلَ َﯾﻘُﻮل‬
birine dedi, söyledi
ْ‫ﻻَ أَﻗﻮُلُ َﻟﻜُﻢ‬
size demiyorum
18-...َ‫أَ ﻓَﻼَ ﯾَﻌْﻘِﻠﻮُن‬.
(36/YÂSÎN 68).. Hiç akıl etmiyorlar mı?
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻋَﻘَﻞَ ﯾَﻌْﻘِﻞُ ﻋَﻘ‬
akıl erdirdi, akıllandı, akıl etti
‫ﻼ‬
َ َ‫َأ ﻓ‬
hiç, hâlâ …mı?
19- َ‫ﺴﺪُونَ وَﻟَﻜِﻦْ ﻻَ ﯾَﺸْﻌُﺮوُن‬
ِ ْ‫أَﻻَ إِﻧﱠﮭُﻢْ ھُﻢُ اﻟْﻤُﻔ‬.
(2/BAKARA 12). Dikkat edin, muhakkak ki onlar
bozgunculardır, fakat anlamazlar.
‫ﻻ‬
َ ‫َأ‬
dikkat edin (tenbih edatı; dikkat çekilmek istenen
hususta tabir olarak kullanılır)
ٌ‫ﺴﺪ‬
ِ ْ‫ﻣُﻔ‬
ifsat eden, bozan, bozguncu, fesatçı
ْ‫ﻟَ ِﻜﻦ‬
fakat
ُ‫ﺷَﻌَﺮَ َﯾﺸْﻌُﺮ‬
anladı, hissetti
20- َ‫أَﻻَ إِﻧﱠﮭُﻢْ ھُﻢُ اﻟﺴﱡﻔَﮭﺎَءُ وَﻟَﻜِﻦْ ﻻَ ﯾَﻌْﻠَﻤُﻮن‬.
(2/BAKARA 13). ..Dikkat edin, muhakkak ki onlar
sefihlerdir fakat bunu akıl etmezler.
‫اﻟﺴﱡﻔَﮭﺎَءُ اَﻟﺴﱠﻔِﯿﮫُ ج‬
beyinsiz, akılsız, aklını kullanmayan, düşük akıllı.
21- ... ‫ﻜْﻨﺎَ ﻗَﺒْﻠَﮭُﻢْ ﻣِﻦَ اﻟْﻘُﺮُونِ أَﻧﱠﮭُﻢْ إِﻟَﯿْﮭِﻢْ ﻻَ ﯾَﺮْﺟِﻌُﻮنَﻛَﻢْ أَھَْﻠ‬.
(36/YÂSÎN 31). (Müşrikler görmüyorlar mı ki, )
onlardan önce nice kavimler helâk ettik. Onlar
kendilerine dönmezler.
‫ َﻛ ْﻢ‬.. ْ‫ﻣِﻦ‬
nice, kaç (sayıdan kinâye olan bu (ْ‫)ﻛَﻢ‬e “Kem’il
haberiyye” denir.
‫أَھْﻠَﻚَ ﯾُﮭْﻠِﻚُ إِھْﻼَﻛ ًﺎ‬
helak etti
ْ‫ﻗَﺒَْﻠﮭُﻢ‬
onlardan önce (muttasıl zamire birleşmiş zaman
zarfı)
ُ‫اَﻟْﻘَﺮْنُ ج َاﻟْﻘُﺮُون‬
nesil, aynı zamanın insanları
ُ‫رَﺟَﻊَ ﯾَﺮْﺟِﻊ‬
döndü
Burada (‫ )أَنﱠ‬ye birleşen (ْ‫ )ھُﻢ‬zamiri mahallen
mansûb olarak (‫)أَنﱠ‬nin ismi (..َ‫)أَنﱠ( )ﻻَ ﯾَﺮْﺟِﻌُﻮن‬nin
haberidir.
22- َ‫أَﻓَﻼَ ﯾَﺸْﻜُﺮوُن‬
(36/YÂSÎN 35).. Hâla şükretmeyecekler mi?
23- َ‫ﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﻟِﻠﱠﮫِﯾَﻮْمَ ﻻَ ﺗَﻤْﻠِﻚُ ﻧَﻔْﺲٌ ﻟِﻨَﻔْﺲٍ ﺷَﯿْﺌﺎً وَاﻟْﺄَﻣْﺮُ ﯾ‬.
(82/İNFİTÂR 19). O gün hiçbir kimse başkası için
birşey yapmaya sahip değildir (hiçbirşey
yapamaz.) O gün iş Allah’a aittir.
ُ‫ﻣََﻠﻚَ ﯾَﻤْﻠِﻚ‬
sahip olmak, hüküm ve söz sahibi olmak
ٌ‫ﻧَﻔْﺲ‬
nefis, can, ruh, kendi (semâî müennes)
ْ‫ﺄَﻣْﺮُاﻟ‬
iş, emir (burada mübtedâ)
‫َﯾﻮْ َم‬
o gün (mansûb zaman zarfı)
‫َﯾﻮْﻣَﺌِ ٍﺬ‬
o gün (daima mecrûrdur)
&&&&&&&&&&
GELECEK ZAMAN
Gelecek zaman için muzâri fiilin başına َ‫ س‬ve َ‫ﺳَﻮْف‬
takısı getirilir. َ‫ س‬takısı daha yakın bir gelecek için,
‫ف‬
َ ْ‫ﺳﻮ‬
َ takısı ise daha uzak bir gelecekte yapılacak
işler için kullanılır. İki takı da .....ecek, .....acak
diye tercüme edilirler. Fiilin sonunda herhangi bir
değişiklik olmaz. Örnek:
ُ َ‫ﺳﺄَذْھ‬
‫ﺐ‬
َ
gideceğim
‫ﻦ‬
َ ‫ﺳَ َﺘﺪْﺧُﻠِﯿ‬
gireceksin
ُ َ‫ﺳَﺘَﺸْﺮ‬
‫ب‬
içeceksin
‫ﻦ‬
َ ‫ﺳَ َﺘﺄْﻛُﻠِﯿ‬
yiyeceksin
‫ن‬
َ ‫ﺳَﺘَﻌَْﻠﻤُﻮ‬
bileceksiniz
‫ﺳَﻮْفَ أَﻛْﺘُ ُ‬
‫ﺐ‬
‫‪yazacağım‬‬
‫ن‬
‫ﺳَﻮْفَ ﺗَﻌَْﻠﻤُﻮ َ‬
‫‪bileceksiniz‬‬
‫‪Cümle Örnekleri:‬‬
‫‪.‬ھَﻞْ ﻛَﺘَﺒْﺖَ اﻟﺪﱠرْسَ أَﻣْﺲِ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ﺳَﺄَﻛْﺘُﺐُ اﻟﺪﱠرْسَ اﻟْ َﯿﻮْمَ ‪1-‬‬
‫‪.‬ﻟِﻤﺎَذاَ ﻻَ ﺗَﻠْﺒَﺲُ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ ؟ ﺳَﺄَﻟْﺒَﺲُ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ ﺣَﺎﻻً ‪2-‬‬
‫‪.‬ھَﻞْ ﺳَﺘَﻌْﻤَﻞُ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ﻋَﻤِﻠْﺖُ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ أَﻣْﺲِ ‪3-‬‬
‫‪.‬أَﯾْﻦَ ﺳَﺘَﺬْھَﺐُ ﻓﻲِ اﻟْﻌُﻄْﻠَﺔِ ؟ ﺳَﺄَذْھَﺐُ ﻓﻲِ اﻟْﻌُﻄْﻠَﺔِ إِﻟَﻰ ﺑَﻠَﺪيِ ‪4-‬‬
‫ﻛَﯿْﻒَ ﺳَﻮْفَ ﻧَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ ھُﻨﺎَكَ ؟ ‪.‬ﺳَﻮْفَ ﯾَﺬْھَﺐُ ﻓﻲِ اﻟْﻌُﻄْﻠَﺔِ إِﻟَﻰ ﺑَﻠَﺪِ ِه ‪5-‬‬
‫ﺬِهِ ھَﻞْ ﺳَﺘَﺘْﺮُكُ اﻟْﺄُﺧْﺘﺎَنِ ﺣَﻘﱠﮭُﻤﺎَ ﻓِﻲ ھَ –ﺳَﻮْفَ أَذْھَﺐُ ﺑﺎِﻟﺪﱠراﱠﺟَ ِﺔ ‪6-‬‬
‫اﻟْﺄَرْضِ؟‬
‫‪.‬ﺳَﺘَﺬْھَﺐُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺔُ ِﻣﻦْ ھُﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻣُﺒﺎَﺷَ َﺮةً ‪7-‬‬
8- ‫ھَﻞْ ﺳَﯿَﻠْﻌَﺐُ وَﺣْﺪَهُ ؟ ھَﻞْ ﺳَﺘﺄْﻛُﻞُ وَﺣْﺪَھﺎَ ؟ ھَﻞْ ﺳَﻨَﺪْرُسُ وَﺣْﺪَﻧﺎَ ؟‬
9- ِ‫ﻲ اﻟْﺤَﻘِﯿﺒَﺔِ ﻣﺎَذاَ ﺳَﺘَﺄْﺧُﺬِﯾﻦَ ﻣَﻌَﻚِ ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻔِﯿﻨَﺔِ؟ ﻣﺎَذاَ ﺳَﺘَﺄْﺧُﺬاَنِ ﻣَﻌَﻜُﻤَﺎ ﻓ‬
‫؟‬
10- ْ‫ھَﻞْ ﺳَﺘَﺨْﺮُجُ اﻟْﺄُﺳْﺮَةُ إِﻟَﻰ اﻟﺸﺎﱠﻃِﺊِ اﻟْﯿَﻮْمَ ؟ ﺳَﯿَﺬْھَﺐُ زُﻣَﻼَءُﻛُﻢ‬
‫ض‬
ِ ‫إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻌْ ِﺮ‬.
11- ‫ﺳَﻨَﺪْﺧُﻞُ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪَ ﺛُﻢﱠ ﻧُﺼَﻠﻲﱢ‬- ُ‫ﺳَﻨَﺸْﺘَﺮيِ اﻟْﺄَﻗْﻼَمَ ﺛُﻢﱠ ﻧَﺮْﺳُﻢ‬.
Tercüme:
1- Dün dersi yazdın mı? Hayır, dersi bugün
yazacağım.
2- Niçin elbiseleri giymiyorsun ? Elbiseleri hemen
giyeceğim.
3- Ödevi yapacak mısın? Hayır, ödevi dün yaptım.
4- Tatilde nereye gideceksin? Tatilde memleketime
gideceğim.
5- Tatilde memleketine gidecek. Oraya nasıl
gideceğiz?
6- Bisikletle gideceğim. İki kız kardeş bu
yeryüzünde hakkını terk mi edecek?
7- Öğretmen buradan doğruca eve gidecek.
8- Tek başına mı oynayacak? Tek başına mı
yiyecek? Tek başımıza mı okuyacağız?
9- Gemide beraberine ne alacaksın (müe)? İkiniz
çantada beraberinize ne alacaksınız?
10- Aile bugün kıyıya çıkacak mı? Arkadaşlarınız
sergiye gidecek.
11- Mescide gideceğiz sonra namaz kılacağız.
Kalemleri satın alıp sonra resim çizeceğiz.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
GELECEK ZAMANLA İLGİLİ AYETLER
1- َ‫ ﯾﱡﮭﺎَ اﻟﺜﱠﻘَﻼَنِﺳَﻨَﻔْﺮُغُ ﻟَﻜُﻢْ أ‬.
(55/RAHMÂN 31.) Ey (yeryüzünün) iki ağırlığı
(insan ve cin)! Sizin de (hesabınızı) ele alacağız.
‫ﻓَﺮَغَ ﯾَﻔْﺮُغُ ﻓَﺮاَﻏًﺎ‬
ilgilendi, ele aldı
‫أَﯾﱡﮭَﺎ‬
ey (nidâ edatı)
ٌ‫ﺛَﻘَﻞٌ ج أَﺛْﻘﺎَل‬
ağır yük, ağırlık
‫ن‬
ِ‫ﻼ‬
َ ‫اَﻟﺜﱠ َﻘ‬
İki ağırlık (Bunlar şanları büyük olduğu veya
yeryüzünde birer yük gibi olduklarından böyle
isimlendirilmiştir). Nidâ edatından sonra gelen
(münâdâ) tek isim merfû olduğundan, tesniyenin
merfû hali getirilmiştir.
.
‫ن‬
َ ‫ﺗَﻌَْﻠﻤُﻮ‬
‫ف‬
َ ْ‫ﺳَﻮ‬
2- ‫ﻛَﻼﱠ‬
Fiil-i muzâri ma’lûm
Harfu istikbal
Nefy ve kınama harfi
(102/TEKÂSÜR 3). Hayır! Yakında bileceksiniz!
‫ﻛَﻼﱠ‬
Hayır manasında olup kendisiyle menetme veya
sakındırma yahut çirkin gösterme murat edilir.
Bazen de bununla kendisinden sonra geleni isbat
ve onun hakikat olduğunu tenbih ve ihtar
kastedilir.
3- َ‫ ﺛُﻢﱠ ﻛَﻼﱠ ﺳَﻮْفَ ﺗَﻌَْﻠﻤُﻮن‬.
(102/TEKÂSÜR 4). Yine hayır! (Elbette) yakında
bileceksiniz!
4- َ‫ ﻛَﻼﱠ ﺳَﯿَﻌَْﻠﻤُﻮن‬.
(78/NEBE 4). Hayır! Anlayacaklar!
5- َ‫ ﺛُﻢﱠ ﻛَﻼﱠ ﺳَﯿَﻌَْﻠﻤُﻮن‬.
(78/NEBE 5). Yine hayır! Anlayacaklar!
6- ‫ ﻓَﺴَﺘَﻌْﻠَﻤُﻮنَ ﻛَﯿْﻒَ ﻧَﺬِﯾ ِﺮ‬.
(67/MÜLK 17). İşte (bu) uyarım(ın) nasıl
(olduğunu) yakında bileceksiniz.
ُ‫اَﻟﻨﱠﺬِﯾﺮ‬
uyarma, uyarı. ِ‫ ﻧَﺬِﯾﺮ‬nin aslı ‫ ﻧَﺬِﯾﺮِي‬dir. Esre harekesi,
düşen ‫ ي‬nin işareti olarak (benim uyarım
anlamında) mütekellim ya’sı olduğunu ifade eder.
7- َ‫ وَھُﻢْ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ﻏَﻠَﺒِﮭِﻢْ ﺳَﯿَ ْﻐﻠِﺒُﻮن‬.
(30/RÛM, 3). …ve onlar, (bu) yenilgilerinden
sonra galip geleceklerdir.
‫ﻏﻠَﺐَ ﯾَﻐْﻠِﺐُ ﻏَﻠَﺒًﺎ‬
galib gelmek, yenmek, üstün gelmek
ٌ‫ﻏَﻠَﺐ‬
yenilgi
‫ﻣِﻦْ َﺑﻌْ ِﺪ‬
…den sonra. Bir zarf olan (ِ‫ )ﺑَﻌْﺪ‬kelimesinden sonra
gelen isim esre olur.
ْ‫ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِ ﻏَﻠَﺒِﮭِﻢ‬
yenilgilerinden sonra
8- ‫… ﻗَﺎلَ ﺳَﻼَمٌ ﻋَﻠَﯿْﻚَ ﺳَﺄَﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُ ﻟَﻚَ رَﺑﱢﻲ‬
(19/MERYEM, 47). (İbrahim:) Selâm sana (esen
kal) dedi, Rabbimden senin için mağfiret
dileyeceğim...
ٌ‫ﻼم‬
َ‫ﺳ‬
َ
selâm, sulh, esenlik, barış.
‫اِﺳْﺘَﻐْﻔَﺮَ ﯾَﺴْﺘَﻐْﻔِﺮُ اِﺳْﺘِﻐْﻔﺎَرًا‬
… den mağfiret diledi, af istedi.
ُ‫ﺳﺎَﺳْ َﺘﻐْﻔِﺮ‬
َ
mağfiret dileyeceğim (arttırılmış fiiller ileride
gelecektir)
9- ُ‫ ﻗَﺎلَ ﺳَﻮْفَ أَﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُ ﻟَﻜُﻢْ رَﺑﱢﻲ إِﻧﱠﮫُ ھُﻮَ اﻟْﻐَﻔُﻮرُ اﻟﺮﱠﺣِﯿﻢ‬.
(12/YÛSUF, 98). (Yakub:) Rabbimden sizin için af
dileyeceğim. Muhakkak ki, O, çok bağışlayan ve
merhametli olandır.
ُ‫اﻟْﻐَﻔُﻮر‬
çok bağışlayan, çok bağışlayıcı, mağfireti bol olan
ُ‫اَﻟﺮﱠﺣِﯿﻢ‬
çok acıyan, çok merhamet eden
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
ُ‫ﺣَﻀﺮَ ﯾَﺤْﻀُﺮ‬
geldi
ُ‫اِﻧْﺘَﻈَﺮَ ﯾَﻨْﺘَﻈِﺮ‬
bekledi
ُ‫ﺗَﻮَﺿﱠﺄَ ﯾَ َﺘ َﻮﺿﱠﺄ‬
abdest aldı
ُ‫ﻀﺮ‬
ِ ْ‫أَﺣْﻀَﺮَ ﯾُﺤ‬
getirdi
ُ‫ﺳﺎَﻓَﺮَ ﯾُﺴَﺎ ِﻓﺮ‬
yolculuk yaptı
‫ﺻَﻠﱠﻰ ﯾُﺼَﻠﻲﱢ‬
namaz kıldı
ُ‫ﻀﺮ‬
ِ ْ‫ﻧُﺤ‬
biz getiririz
ُ‫اَﻟْﻌَﺎﺻِ َﻤﺔ‬
başkent
ُ‫اﻟْﻘﺎَدِ َﻣﺔ‬
‫‪gelen-gelecek‬‬
‫ﻀﺮُ‬
‫)]‪([17‬ﯾُﺤْ ِ‬
‫‪o getirir‬‬
‫ﻏَﺪًا‬
‫‪yarın‬‬
‫ي‬
‫اِﺷْﺘَﺮَى ﯾَﺸْﺘَﺮ ِ‬
‫‪satın aldı‬‬
‫ﻀﺮُ‬
‫أُﺣْ ِ‬
‫‪ben getiririm‬‬
‫ﻀﺮُ‬
‫ﺗُﺤْ ِ‬
‫‪sen getirirsin‬‬
‫ﺣَﺞﱠ ﯾَﺤُﺞﱡ‬
‫‪haccetti‬‬
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz. (Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﺳَﯿَﺘَﻮَﺿﱠﺄُ –وَ أَﻧﺎَ ﺳَﺄُﺣْﻀِﺮُ اﻟْﻘَﻠَﻢَ –ﻜِﺘﺎَبَ ﻣﺎَذاَ ﺳَﺘُﺤْﻀِﺮُ ؟ ﺳَﺄُﺣْﻀِﺮُ اﻟْ‬
‫ﺳَﺄَرْﺟِﻊُ إِﻟَﻰ –ﻣَﻊَ ﻣَﻦْ ﺳَﺘَﺬْھَﺐُ ؟ ﺳَﺄَذْھَﺐُ وَﺣْﺪيِ –اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ ﺑﺎﻟْﻤَﺎءِ‬
‫ﺳَﯿَﺮْﺟِﻊُ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ –ﺳَﺄَرْﺟِﻊُ إِﻟَﻰ ﻏُﺮْﻓَﺘﻲِ ﺑَﻌْﺪَ ﺳﺎَﻋَﺔٍ –اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﺑَﻌْ َﺪ ﺳﺎَﻋَﺔٍ‬
‫ھَﻞْ ﺳَﯿَﺬْھَﺐُ –ﺳَﺘَﺮْﺟِﻌﻮُنَ إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﻜُﻢْ ﺑَﻌْﺪَ ﺷَﮭْﺮٍ –ﺳَﻨَﺔٍ إِﻟَﻰ ﺑَﻠَﺪِهِ ﺑَﻌْ َﺪ‬
‫اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَنِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻠْﻌَﺐِ؟‬- ِ‫اَﻟﻄﱠﺒِﯿﺒَﺔُ ﺳَﺘَﺤْﻀُﺮُ إِﻟَﯿْﻚ‬- ِ‫ھَﻞْ ﺳَﯿَﻌْﻤَﻼَن‬
َ‫ َوﺣْﺪَھُﻤﺎ‬- ِ‫ﺳَﻮْفَ أَذْھَﺐُ ھَﺬاَ اﻟﺸﱠﮭْﺮَ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪي‬- َ‫ﺳَﻮْفَ ﻧَﺬْھَﺐُ ھَﺬا‬
ْ‫ﻲ اﻟْﺄُﺳ‬
ِ ‫ﺒﻮُعَ ﻣَﻊَ أَﺧ‬- ِ‫ﺳَﻮْفَ أَذْھَﺐُ ھَﺬِهِ اﻟﺴﱠﻨَﺔَ ﻣَﻊَ ﺧﺎَﻟَﺘﻲ‬- َ‫ﺳَﻮْف‬
ِ‫أَذْھَﺐُ ھَﺬاَ اﻟﺸﱠﮭْﺮَ ﻣَﻊَ ﺧﺎَﻟﻲ‬- ِ‫ﺳَﻮْفَ أَﺣُﺞﱡ ھَﺬاَ اﻟﺸﱠﮭْﺮَ ﻣَﻊَ واَﻟِﺪي‬ُ‫ﺳَﺄَذْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻌﺎَﺻِﻤَﺔِ ﻏَﺪاً إِنْ ﺷَﺎ َء اﻟﻠﱠﮫ‬- ‫ ھَﻞْ ﺳَﯿَﻨْﺘَﻈِﺮُونَ وَﺣْﺪَھُﻢْ ؟‬‫ھَﻞْ ﺳَﺘُﺴﺎَﻓِﺮﯾِﻦَ َوﺣْ َﺪكِ؟‬
3. Aşağıdaki fiillerin gramerdeki isimlerinin ne
olduğunu söyleyiniz.(Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
ُ ُ‫ﻣَﺎ ﯾَﻜْﺘ‬-َ‫ﻻ ﺗَﻨْﺼُﺮْن‬-ِ‫ﺳَﺘَﺪْﺧُﻼَن‬-ِ‫ﻣَﺎ ﯾَﺬْھَﺒَﺎن‬-ُ‫ﺳَﻮْفَ ﯾَﻌْﻠَﻢ‬-‫دَﺧَﻠْﻨَﺎ‬- ‫ﻻ‬
‫ﺐ‬
‫ن‬
َ ‫ َﺗﻘْﺘُﻠُﻮ‬-ُ‫ﻣَﺎ أَﺷْﺮَب‬
4. Yukarıda verilen ayetleri yazıp gelecek zamanla
ilgili bölümleri belirtiniz. Meallerine bakarak
Arapça’larını yazıncaya kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
TE'KİD-İ NEFY-İ İSTİKBAL
(GELECEK ZAMANIN KESİNLİKLE
OLUMSUZU)
Muzâri fiilin başına ْ‫ ﻟَﻦ‬takısı getirilirse hem fiilin
sonunu nasbeder (fetha yapar) hem de kesin
olumsuz yaparak işin gelecekte kesinlikle meydana
gelmeyeceğini belirtir.
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazar
ُ‫ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmayacak, yazmıyor
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘ‬
hiç, asla yazmayacak
Yapılışı: Müfred müzekker, müfred müennes ve
mütekellimlerde son harf üstün okunur.
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazar
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘ‬
asla yazmayacak (müfred müzekker-gâib)
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘ‬
asla yazmayacak (müfred müennes- gâibe)
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘ‬
asla yazmayacaksın(müfred müz. muhatap)
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ أَﻛْﺘ‬
asla yazmayacağım (mütekellim vahde)
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﻧَﻜْﺘ‬
asla yazmayacağız (mütekellim cemi)
Diğer fiillerdeki ‫ ن‬lar gâibe cemi müennes ve
muhâtaba cemi müennes nunları hariç düşer:
‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
asla yazmayacaklar
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
asla yazmayacaklar
Çekim Tablosu
Cemi
Tesniye
Müfred
‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘ‬
Gâib
(Onlar) asla
yazmayacaklar
(O ikisi) asla
yazmayacak
(O) asla yazmayacak
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘ‬
Gâibe
‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜﺘُﺒُﻮا‬
‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘ‬
Muhatap
(Sizler) asla
yazmayacaksınız
(İkiniz) asla yazmayacaksınız
(Sen) asla
yazmayacaksın
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﻟَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺒِﻰ‬
Muhâtaba
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﻧَﻜْﺘ‬
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ ﻧَﻜْﺘ‬
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ أَﻛْﺘ‬
Mütekellim
(Bizler) asla yazmayacağız
(İkimiz) asla yazmayacağız
(Ben) asla yazmayacağım
*Meçhûlleri fiil-i muzârinin meçhûlu gibidir.
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻟَﻦْ ﯾُﻜْﺘ‬
asla (hiç) yazılmayacak
‫ﻟَﻦْ ﯾُﻜْﺘَﺒُﻮا‬
asla (hiç) yazılmayacaklar
Meçh. Muz. fiil / Harfu nefy ve nasb ya da harfu
tekid-i nefy-i istikbal
‫‪Cümle Örnekleri:‬‬
‫‪.‬ﻟَﻦْ أَرْﺟِﻊَ اﻟْﯿَﻮْمَ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ‪-‬إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ ﻟَﻦْ أَﺧْﺮُجَ اﻟْ َﯿﻮْمَ ‪1-‬‬
‫ﻲ ‪2-‬‬
‫‪.‬ﻟَﻦْ أُﺳﺎَﻓِﺮَ اﻟْﯿَﻮْمَ إِﻟَﻰ اﻟْﻌﺎَﺻِﻤَﺔِ ‪-‬ﻟَﻦْ أَﻛْﺘُﺐَ اﻟْﯿَﻮْمَ إِﻟَﻰ ﺻَﺪﯾِﻘ ِ‬
‫‪.‬ھَﻞْ ﺳَﺘَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ﻟَﻦْ أَذْھَﺐَ إِﻟَﻰ اﻟﺴ‪‬ﻮقِ اﻟْﯿَﻮْمَ ‪3-‬‬
‫؟ ﺳَﺄَذْھَﺐُ ﻣُﺒﺎَﺷَﺮَةً ﻣِﻦْ ھُﻨﺎَ إِﻟَﻰ )]‪([18‬ﺬْھَﺐُ إِذَنْإِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ﺳَﺘَ ‪4-‬‬
‫ﺠ ِﺪ‬
‫‪.‬اﻟْ َﻤﺴْ ِ‬
‫‪.‬أَ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐَ ﻟِﻠﺼﱠﻼَةِ ؟ ﺑَﻠَﻰ ‪ ،‬ﺳَﺄَذْ َھﺐُ ‪5-‬‬
‫ﺐ ﻟِﻠْﺈِﻓْﻄﺎَرِ؟ ﺑَﻠَﻰ ‪ ،‬ﺳَﺄَذْ َھﺐُ ‪6-‬‬
‫‪.‬أَ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَ َ‬
‫‪.‬ﻟَﻦْ ﯾَﺘْﺮُكَ ﺑَﻌْﺾُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ اﻟﺼﱠﻼَةَ ‪7-‬‬
‫‪.‬اَﻟْﻮَﻟَﺪاَنِ ﻟَﻦْ ﯾَﻠْﻌَﺒﺎَ ﻓِﻲ اﻟﺸﺎﱠرِعِ –اَﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ ﻟَﻦْ ﺗَﻔْﺘَﺤﺎَ اﻟﻨﱠﻮَاﻓِﺬَ ‪8-‬‬
‫‪.‬اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﻟَﻦْ ﯾَﻠْﻌَﺒُﻮا ﻓِﻲ اﻟﺼﺎﱠﻟَﺔِ –اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَاتُ ﻟَﻦْ ﯾَﻠْﻌَﺒْﻦَ ﻓِﻲ اﻟﺼﺎﱠﻟَ ِﺔ ‪9-‬‬
‫‪.‬ﻟَﻦْ ﯾَﻔْﺸَﻞَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنِ ‪10-‬‬
‫‪Tercüme:‬‬
1- Bugün bahçeye hiç çıkmayacağım. Bugün hiç
eve dönmeyeceğim.
2- Bugün arkadaşıma hiç yazmayacağım. Bugün
asla (hiç) başkente yolculuk etmeyeceğim.
3- Çarşıya gidecek misin? Hayır, bugün asla
çarşıya gitmeyeceğim.
4- Nereye gideceksin o zaman? Buradan doğruca
mescide gideceğim.
5- Namaz için hiç gitmeyecek misin? Bilakis,
gideceğim.
6- İftar için hiç gitmeyecek misin? Bilakis,
gideceğim.
7- Bazı müslümanlar namazı asla terketmeyecek.
8- İki kız pencereleri asla (hiç) açmayacak- İki
çocuk (hiç) asla caddede oynamayacak.
9- Kız öğrenciler hiç salonda oynamayacak. Erkek
öğrenciler hiç salonda oynamayacak.
10- Öğrenci imtihanda hiç başarısız olmayacak.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
TEKİD-İ NEFY-İ İSTİKBAL İLE İLGİLİ
AYETLER
1- ‫ن‬
َ ‫ وَﻟَﻦْ ﯾَﻨﻔَﻌَﻜُﻢُ اﻟْﯿَﻮْمَ إِذْ ﻇَﻠَﻤْﺘُﻢْ أَﻧﱠ ُﻜﻢْ ﻓِﻲ اﻟْﻌَﺬَابِ ﻣُﺸْﺘَﺮِﻛُﻮ‬.
(43/ZUHRUF, 39). Zulmettiğiniz için bugün
(nedamet) size hiçbir fayda vermeyecek. Gerçekten
siz azabta ortaksınız.
‫ﻧَﻔَﻊَ ﯾَﻨﻔَﻊَ َﻧﻔْﻌ ًﺎ‬
fayda vermek, faydası olmak
ُ‫اَﻟْﻌَﺬَاب‬
azab, işkence
ْ‫ِإذ‬
…için/hani, bir zamanlar (zaman zarfı)
‫ﻇَﻠَﻢَ ﯾَﻈْﻠِﻢُ ﻇُﻠْﻤًﺎ‬
zulmetmek, haksızlık etmek
‫ن‬
َ ‫ﻣُﺸْﺘَﺮِكٌ ج ﻣُﺸْﺘَ ِﺮﻛُﻮ‬
iştirak eden, katılan, ortak olan
2- ْ‫ﻻَ دِﻣَﺎؤُھَﺎ وَﻟَﻜِﻦ‬
ْ‫… ﯾَﻨَﺎﻟُﮫُ اﻟﺘﱠﻘْﻮَى ﻣِﻨﻜُﻢ‬
َ‫اﻟﻠﱠﮫَ ﻟُﺤُﻮﻣُﮭَﺎ و‬
َ‫ﯾَﻨَﺎل‬
ْ‫َﻟﻦ‬
Câr-mecrûr
Fâil
Mef. Fiil
Atıf
Ma’tûf
Harfu nefy
Atıf
Fâil
Mukaddem mef’ûl
Mansûb muz. f.
Harfu nefy ve nasb
/HAC, 37). Onların (kurbanların) ne etleri ne de
kanları Allah’a ulaşmayacak, fakat O’na (sadece)
sizden olan takva ulaşır.
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻧَﺎلَ ﯾَﻨَﺎلُ ﻧَﯿ‬
erişmek, ulaşmak
ٌ‫ﻟَﺤْﻢٌ ج ﻟُﺤُﻮم‬
et
ٌ‫دَمٌ ج دِﻣَﺎء‬
kan, kesilmekle akıtılan kan
ْ ‫ﻟَ ِﻜ‬
‫ﻦ‬
fakat, ama
‫ﻟﺘﱠﻘْﻮَىَا‬
korunma, sakınma (şer’î lisanda Allah’ın
azabından korkup sakınma)
3- ‫… ﻗَﺎﻟُﻮا ﯾَﺎ ﻣُﻮﺳَﻰ إِﻧﱠﺎ ﻟَﻦْ ﻧَﺪْﺧُﻠَﮭَﺎ أَﺑَﺪًا‬
(5/MÂİDE, 24). “Ey Mûsâ! …biz oraya (ona) asla
girmeyeceğiz.” dediler.
‫ﯾَﺎ‬
ey! (nidâ edatı)
‫أَﺑَﺪًا‬
ebediyyen, sürekli (zaman zarfı)
‫إِﻧﱠﺎ‬
gerçekten biz
4- … ‫… ﯾَﺎ ﻣُﻮﺳَﻰ ﻟَﻦْ ﻧَﺼْﺒِﺮَ ﻋَﻠَﻰ ﻃَﻌَﺎمٍ وَاﺣِ ٍﺪ‬
(2/BAKARA, 61). (Hani siz bir zamanlar verilen
nimetlere karşılık): “Ey Mûsâ! Bir tek yemeğe asla
sabretmeyeceğiz…” (dediniz).
‫ﺻَﺒَﺮَ ﯾَﺼْﺒِﺮُ ﺻَﺒْﺮًا‬
sabretti, dayandı, tahammül gösterdi
ٌ‫وَاﺣِﺪ‬
bir, tek (çeşit)
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki fiilleri te’kîd-i nefy-i istikbale
(gelecek zamanın kesin olumsuzuna) çeviriniz.
İkisinin de manalarını söyleyiniz.(Cevaplar için
üzerine tıklayınız)
ُ ُ‫ن –ﻣﺎ ﯾَﻜْﺘ‬
‫ﺐ‬
َ ‫ﻻ –ﻣﺎَ ﯾَﻀْﺮِﺑْﻦَ –ﻻَ ﺗَﻘْﺘُﻞُ –ﻻَ ﺗَﺮْﺟِﻌَﺎنِ –ﻻ ﯾَﻔْﺘَﺤُﻮ‬
ْ‫ﻣَﺎ ﯾَﺪْﺧُﻠﻮُنَ –ﻻ ﺗَﻀْ ِﺮبُ –نَ ﺗَﻨْﺼُﺮ‬
2. Aşağıdaki kelimeleri konuyla ilgili birer
cümlede kullanınız.
ٌ‫ﺟَﺒَﻞ‬
dağ
ٌ‫ﻗَ َﻤﺮ‬
ay
ُ‫ﺣﺔ‬
َ ‫اَﻟْﺎِﺳْﺘِﺮَا‬
istirahat, dinlenme
ٌ‫ﺗُﺮَاب‬
toprak
ٌ‫ﻛُﻮب‬
bardak
‫ﻞ‬
َ ِ‫ﻋَﻤ‬-َ
yaptı, amel etti
‫دُبﱞ‬
ayı
ٌ‫ﺳَ َﻨﺔ‬
sene
‫ل‬
ِ ‫ﻋَﺼِﯿﺮُ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘَﺎ‬
portakal suyu
ُ‫ﻛَﺎنَ َﯾﻜُﻮن‬
oldu, idi
‫ﺴ َﺮ‬
َ َ‫ﻛ‬
kırdı
ُ‫ﻗَﻄَﻊَ َﯾﻘْﻄَﻊ‬
kesti
‫ﺣَﻜَ َﻢ‬-ُ
hükmetti
ٌ‫َﯾﺪ‬
el
ٌ‫ﻋﺼِﯿﺮ‬
َ
meyve suyu
َ َ‫ﺧَﻠ‬-ُ
‫ﻖ‬
yarattı
ٌ‫ﻟَﯿْﻞ‬
gece
ُ‫ﺣَﺴِﺐَ ﯾَﺤْﺴِﺐُ َﯾﺤْﺴَﺐ‬
saydı, zannetti
‫ﺳَﻤِ َﻊ‬-َ
işitti
ٌ‫ﻧَﮭَﺎر‬
gündüz
َ‫ﻛَﺬَب‬-ِ
yalan söyledi
ٌ‫ﯾَﻤِﯿﻦ‬
sağ
ُ‫أﻟﺴﱢﻜﱢﯿﻦ‬
bıçak
ُ‫اَﻟﺴﱠ َﻔﺮ‬
yolculuk
ٌ‫ﯾَﺴَﺎر‬
sol
ُ‫َاﻟْﻘِﺮَاءَة‬
okuma
ُ‫َاﻟْﻐﺎَ َﺑﺔ‬
orman
3. Aşağıdaki fiilleri te’kîd-i nefy-i istikbale
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
ُ‫ﯾَﺤْﺴِﺐُ –ﯾَﻘْﺘُﻞُ –ﯾَﻨْﺼُﺮُ –ﯾَﻌْﻠَﻢُ –ﯾَﻔْﺘَﺢُ –ﯾَﻘْﻄَﻊُ – َﯾﻀْﺮِب‬
4. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz. (Cevaplar
için üzerine tıklayınız)
ُ ‫ﺳﺄَذْ َھ‬
‫ﺐ‬
َ ، ‫ –أَ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐَ ﻟِﻠْﻌَﻤَﻞِ؟ ﺑَﻠَﻰ‬، ‫أَ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐَ ﻟِﻠﺴﱠﻔَﺮِ؟ ﺑَﻠَﻰ‬
ُ‫ﺳﺄَذْھَﺐ‬
َ – ُ‫ ﺳَﺄَذْھَﺐ‬، ‫ﻟَﻦْ ﯾَﺪْﺧُﻞَ اﻟْﻜﺎَﻓِﺮُ –أَ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐَ ﻟِﻠْﺎِﺳْﺘِﺮاَﺣَﺔِ؟ ﺑَﻠَﻰ‬
َ‫أَ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐَ – ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻟَﻦْ ﯾَﻘْﻄَﻊَ اﻟﺸﱠﺠَﺮَةَ –ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺬِبَ ﻋَﻠِﻲﱞ –اﻟْﺠَﻨﱠﺔ‬
ُ‫ﺳﺄَذْ َھﺐ‬
َ ، ‫ ﻟَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐَ اﻟْﻤَﺮْأَةُ إِﻟَﻰ اﻟْﻐﺎَﺑَﺔِ –ﻟِﻠْﻘِﺮاَءَةِ ؟ ﺑَﻠَﻰ‬.
5. Yukarıda verilen ayetlerde yer alan te’kîd-i
nefy-i istikbal bölümlerini tesbit ediniz. Ayetleri
defterinize yazıp meallerine bakarak Arapça’larını
yazıncaya kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
FİİL-İ MUZÂRİNİN MEÇHÛLU
Fiil-i muzârinin meçhûl yapılması için muzâri harf
ötre, fiilin sondan bir önceki harfi üstün okunur.
Örnek:
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazar
ُ‫ﯾُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılır
ُ‫ﯾَﺸْﺮَب‬
içer
ُ‫ﯾُﺸْﺮَب‬
içilir
ُ‫َﯾﻔْﺘَﺢ‬
açar
ُ‫ﯾُﻔْﺘَﺢ‬
açılır
ُ‫َﯾﻀْﺮِب‬
döver
ُ‫ﯾُﻀْﺮَب‬
dövülür
ُ‫ﯾَﻌَْﻠﻢ‬
bilir
ُ‫ﯾُﻌَْﻠﻢ‬
bilinir
ُ‫ﯾﺄْﻛُﻞ‬
yer
ُ‫ﯾُﺆْﻛَﻞ‬
yenilir
Muzâri meçhûl fiil cümlesinde de, mâzî meçhûlde
olduğu gibi fâil yerine cümlenin mef’ûlü, nâibu fâil
olur:
ْ‫ﺘُﺐُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ اﻟﺪﱠرْسَ َﯾﻜ‬.
Öğrenci dersi yazıyor
ُ‫ﯾُﻜْﺘَﺐُ اﻟﺪﱠرْس‬
Ders yazılıyor
Naibu fâil (son harekesi ötre)
‫اﻟﻨﺎَسُ اﻟْﻤُﺨْﻠِﺼِﯿﻦَ ﺑِﺄَﻋْﻤﺎَﻟِﮭِ ْﻢ‬
ْ‫اﻟْﻤُﺨْﻠِﺼُﻮنَ ِﺑَﺄﻋْﻤﺎَﻟِ ِﮭﻢ‬.
ُ‫ﯾَﻌْﺮِف‬. – ُ‫ﯾُﻌْﺮَف‬
Muzâri ma’lûm f.
Fâil
Mef’ûl
Mef’ûl b. ga. s.
Câr-mecrûr Nâibu Fâil Muzâri meçhûl
f
İnsanlar ihlaslıları (samimileri) işleriyle tanır.
İhlaslılar işleriyle tanınır.
‫اَﻟﻨﺎَسُ ﯾَﻌْﺮِﻓُﻮنَ اﻟْﻤُﺨْﻠِﺼِﯿﻦَ ﺑِﺄَﻋْﻤﺎَﻟِﮭِ ْﻢ‬. –
ْ‫ِﺑَﺄﻋْﻤﺎَﻟِ ِﮭﻢ‬
َ‫ﯾُﻌْﺮَﻓﻮُن‬.
َ‫اَﻟْﻤُﺨْﻠِﺼُﻮن‬
Mübtedâ
Câr-mecrûr Nâibu Fâil Muzâri meçhûl f.
Câr-mecrûr
Muzâri meçhûl f. Mübtedâ
Haber (fiil cümlesi)
Haber (fiil cümlesi)
İnsanlar ihlaslıları (samimileri) işleriyle tanır.
İhlaslılar işleriyle tanınır.
Cümle Örnekleri:
1- َ‫ﯾَﻨْﺼُﺮُ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦ‬- َ‫ﯾُﻨْﺼَﺮُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮن‬.
‫ﻋَﺮَﻓْﻨﺎَ ﻛَﯿْﻒَ ‪([20]) -‬اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ اﻟْﺂﺑﺎَرَ )]‪([19‬ﻋَﺮَﻓْﻨﺎَ ﻛَﯿْﻒَ ﯾَﺤْﻔُﺮُ ‪2-‬‬
‫‪.‬ﺗُﺤْﻔَﺮُ اﻟْﺂﺑﺎَرُ‬
‫‪.‬ﻓَﮭِﻤْﻨﺎَ ﻛَﯿْﻒَ ﺗُﺠْﻤَﻊُ اﻟْﺄَﺧْﺒﺎَرُ ‪-‬ﻓَﮭِﻤْﻨﺎَ ﻛَﯿْﻒَ ﯾَﺠْﻤَﻊُ اﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﱡﻮنَ اﻟْﺄَﺧْﺒﺎَرَ ‪3-‬‬
‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮنَ ﯾُﻔْﺤَﺼُﻮنَ ‪-‬ﺘَﺸْﻔَﻰ ﻓَﺤَﺺَ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿﻦَ ﻓِﻲ اﻟْﻤُﺴْ ‪4-‬‬
‫ك‬
‫‪.‬ھُﻨَﺎ َ‬
‫‪.‬اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ ﯾُﻨْﺼَﺤْﻦَ –ﺗَﻨْﺼَﺢُ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺔُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتِ ‪5-‬‬
‫ﻦ ‪6-‬‬
‫‪.‬اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘﺎَنِ ﺗُﺸْﻜَﺮاَنِ –ﺗَﺸْﻜُﺮُ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮَةُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘَﯿْ ِ‬
‫ﺗُﻜْﺴَﺐُ اﻟْﻤُﺒﺎَراَةُ ﻓِﻲ آﺧِﺮِ ‪-‬ﺔٍ ﯾَﻜْﺴِﺐُ اﻟْﻔَﺮِﯾﻖُ اﻟْﻤُﺒﺎَراَةَ ﻓِﻲ آﺧِﺮِ َﻟﺤْﻈَ ‪7-‬‬
‫‪َ.‬ﻟﺤْﻈَ ٍﺔ‬
‫ن ‪8-‬‬
‫‪.‬ﯾُﺘْﺮَكُ اﻟْﻌَﻤَﻞُ ﻟِﻠﺼﱠﻼَةِ ‪-‬ﺗُﻔْﮭَﻢُ ا ْﻟﻘِﺼﱠﺘﺎَنِ ‪-‬ﯾُﺆْﺧَﺬُ اﻟْﻜِﺘﺎَﺑﺎَ ِ‬
‫ﻦ ‪9-‬‬
‫‪.‬ﯾُﺸْﺮَحُ اﻟﺪﱠرْﺳﺎَنِ ‪-‬ﺗَﺸْﺮَحُ اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذَةُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿْ ِ‬
‫‪Tercüme:‬‬
‫‪1- Allah müslümanlara yardım ediyor.‬‬
‫‪Müslümanlara yardım ediliyor.‬‬
2- Mühendislerin kuyuları nasıl kazdığını öğrendik
(bildik). Kuyuların nasıl kazıldığını öğrendik.
3- Gazetecilerin haberleri nasıl topladığını anladık.
Haberlerin nasıl toplandığını anladık.
4- Doktor hastanede öğretmenleri muayene etti.
Öğretmenler orada muayene ediliyor.
5- Öğretmen kız öğrencilere nasihat ediyor. Kız
öğrencilere nasihat ediliyor.
6- Müdür iki öğrenciye teşekkür ediyor. İki
öğrenciye teşekkür ediliyor.
7- Takım maçı son anda kazanıyor. Maç son anda
kazanılıyor.
8- İki kitap alınıyor. İki hikaye anlaşılıyor. İş
namaz için terkediliyor.
9- Hoca iki dersi açıklıyor. İki ders açıklanıyor.
&&&&&&&&&&
FİİL-İ MUZÂRİNİN MEÇHÛLÜ İLE İLGİLİ
AYETLER
1- ‫ﻚ َو‬
َ َ‫ ﻟِﻘَﻮْﻣِﻚَ وَﺳَﻮْفَ ﺗُﺴْﺄَﻟُﻮنَوَإِﻧﱠﮫُ ﻟَﺬِﻛْﺮٌ ﻟ‬.
(43/ZUHRUF, 44). Doğrusu O (Kur’ân), sana ve
kavmine bir öğüttür. (Ondan) sorulacaksınız
(sorumlu tutulacaksınız).
ٌ‫ذِﻛْﺮ‬
hatırlayış, öğüt. (Buradaki manası; inzal edilmiş
kitap, Kur’ân)
ٌ‫َﻗﻮْم‬
kavim, topluluk
ُ‫ﺳَﺄَلَ َﯾﺴْﺄَل‬
sordu
2- ‫ﻦ‬
َ ‫ أَ ﺗُﺘْ َﺮﻛُﻮنَ ﻓِﻲ ﻣَﺎ ھَﺎھُﻨَﺎ آ ِﻣﻨِﯿ‬.
(26/ŞUARÂ, 146). Siz burada güvende olarak
bırakılacak mısınız?
‫ﺗَﺮَكَ ﯾَﺘْﺮُكُ ﺗَﺮْﻛ ًﺎ‬
terketmek, bırakmak.
‫ﻓِﻲ ﻣَﺎ ھَﺎھُﻨَﺎ‬
işte burada (‫ ھَﺎ‬tenbih için gelmiştir.)
ٌ‫ﻦ آ ِﻣﻦ‬
َ ‫ج آﻣِﻨِﯿ‬
emin, korkusuz olanlar, güvende olanlar.
3- ‫ ﻓَﯿَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﻻَ ﯾُﺴْﺄَلُ ﻋَﻦ ذَﻧْﺒِﮫِ إِﻧﺲٌ وَﻻَ ﺟَﺎنﱞ‬.
(55/RAHMÂN, 41). İşte o gün insanlara da cinlere
de günahı sorulmaz.
ٌ‫اَﻟﺬﱠﻧْﺐُ ج ذُﻧُﻮب‬
günah, suç
ٌ‫إِﻧﺲ‬
insanlar
‫ﺟَﺎنﱞ‬
cinler, görülmeyen, gizli, canlı, şuurlu mahluklar
4- ‫ ﯾُﻌْﺮَفُ اﻟْﻤُﺠْﺮِﻣُﻮنَ ﺑِﺴِﯿﻤَﺎھُﻢْ ﻓَﯿُﺆْﺧَﺬُ ﺑِﺎﻟﻨﱠﻮَاﺻِﻲ وَاﻟَْﺄﻗْﺪَا ِم‬.
(55/RAHMÂN, 41). Suçlular, simalarından tanınır,
perçemlerinden ve ayaklarından yakalanırlar.
ُ َ‫)ﻋَﺮَفَ ﯾَﻌْﺮِفُ(ﯾُﻌْﺮ‬
‫ف‬
bilinir, tanınır
‫ﺳِﯿﻤَﺎ‬
çehre, sima
‫ن‬
َ ‫اَﻟْﻤُﺠْﺮِمُ ج اَﻟْﻤُﺠْ ِﺮﻣُﻮ‬
günah işleyen, suçlu
ُ‫ﻗَﺪَمٌ ج َاﻟَْﺄﻗْﺪَام‬
ayak
‫)أَﺧَﺬَ ﯾﺄْﺧُﺬُ(ﯾُﺆْﺧَ ُﺬ‬
(ayetteki mana:) tutulmak, yakalanmak
‫اَﻟﻨﱠﺎﺻِﯿَﺔُ ج اَﻟﻨﱠﻮَاﺻِﻲ‬
kâkül, perçem (Ayette geçen perçemlerle
ayaklardan tutulmaktan maksat yakapaça edilip
cehenneme atmaktır).
5- َ‫… إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ اﺷْﺘَﺮَى ﻣِﻦَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ أَﻧْﻔُﺴَﮭُﻢْ وَأَﻣْﻮَاﻟَﮭُﻢ ﺑِﺄَنﱠ ﻟَﮭُﻢُ اﻟﺠَﻨﱠﺔ‬
(9/TEVBE, 111). Muhakkak ki Allah
mü’minlerden mallarını ve canlarını, kendilerine
(verilecek) cennetle satın almıştır.
‫اِﺷْﺘَﺮَى ﯾَﺸْﺘَﺮِى اِﺷْﺘِﺮَاءًا‬
satın almak
ُ‫اَﻟﻨﱠﻔْﺲُ ج َاﻟْﺄَﻧْﻔُﺲ‬
can
ٌ‫ﻣﺎَلٌ ج َأﻣْﻮَال‬
mal
6- … ِ‫ﻲ ﻛُﻞﱢ ﻋَﺎمٍ ﻣَﺮﱠةً أَوْ ﻣَﺮﱠﺗَﯿْﻦِ ﺛُﻢﱠ ﻻَ ﯾَﺘُﻮﺑُﻮنَ وَﻻَ ھُﻢْ أَﻧﱠﮭُﻢْ ﯾُﻔْﺘَﻨُﻮنَ ﻓ‬
‫ن‬
َ ‫ ﯾَﺬﱠﻛﱠﺮُو‬.
(9/TEVBE, 126). Onlar, her yıl bir veya iki kez
(çeşitli belalarla) imtihan ediliyorlar. Sonra ne
tevbe ediyorlar ne de ibret alıyorlar.
‫ﻧﺎًﻓَﺘَﻦَ ﯾَﻔْﺘِﻦُ ﻓَﺘْﻨًﺎ ﻓُﺘُﻮ‬
imtihan etmek, denemek, eziyet etmek, ateşe
atmak
‫ن‬
َ ‫ﯾُﻔْﺘَﻨُﻮ‬
imtihan ediliyorlar
ٌ‫ﻋَﺎم‬
yıl, sene
ٌ‫ﻣَﺮﱠة‬
bir kere, defa, kez.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻣَﺮﱠﺗﺎَنِ ﻣَﺮﱠﺗَﯿ‬
iki kere
ُ‫ﺗﺎَبَ ﯾَﺘُﻮب‬
tevbe etti.
‫ﺗَﺬَﻛﱠﺮَ ﯾَﺘَﺬَﻛﱠﺮُ ﺗَﺬَﻛﱡﺮًا‬
hatırlamak, öğüt almak, ibret almak
‫ن‬
َ ‫‘ ﯾَﺘَﺬَﻛﱠﺮُو‬nin aslı َ‫ﯾَﺬﱠﻛﱠﺮُون‬
öğüt alıyorlar
7- ‫اﻟﻨﱠﻌِﯿ ِﻢ‬
ِ‫ﻋَﻦ‬
ٍ‫ﯾَﻮْﻣَﺌِﺬ‬
Mecrûr isim harfu cer
Zarfu zaman
F.muzâri meçhûl
Atıf harfi
(َ‫ )ل‬Kasem (yemin) harfi
‫ﻟَﺘُﺴْﺄَﻟُﻦﱠ‬
‫ ﺛُﻢﱠ‬.
(102/TEKÂSÜR, 8). Sonra o gün (dünyada
yararlandığınız) nimetlerden elbette ve elbette
hesaba çekileceksiniz.
‫ﻟَﺘُﺴَْﺄﻟُﻦﱠ‬
muhakkak sorulacaksınız (Fiilin başındaki lâm
te’kîd lâmı, sonundaki şeddeli nun da te’kit
nûnudur. Manayı kuvvetlendirmek için kullanılır.
Cemi müennes nunları hariç te’kîd nûnundan
önceki harfin yani fiilin son harfinin harekesi üstün
ise müfred oluşu, ötre ise cemi oluşunu gösterir.
Burada ötre olup cemidir. Ayetlere has açıklanarak
konu dışı verilen bu bilgiler ilerideki konuların
daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır.)
ُ‫اَﻟﻨﱠﻌِﯿﻢ‬
nimet, çok nimet, rahat yaşayış, bolluk
8- … َ‫ ﺳَﺘُﻜْﺘَﺐُ ﺷَﮭَﺎدَﺗُﮭُﻢْ وَﯾُﺴْﺄَﻟُﻮن‬.
43/ZUHRUF, 19. ..Onların (bu) şahitlikleri
yazılacak ve sorguya çekileceklerdir.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
‫? ‪? ALIŞTIRMALAR‬‬
‫‪1. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz. (Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪.‬ﯾَﺮْﺳُﻢُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ اﻟﺼﱡﻮرَةَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬
‫‪.‬ﺮَبُ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀَﺔُ اﻟﺪﱠواَ َء َﺗﺸْ‬
‫‪.‬ﺗُﺮْﺳَﻢُ اﻟﺼﱡﻮرَةُ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬
‫‪.‬ﯾُﺸْﺮَبُ اﻟﺪﱠوَاءُ‬
‫‪.‬ﺗﺄْﺧُﺬُ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤَﺔُ اﻟﺪﱠﻓْﺘَﺮَ ﻣِﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ ِﺬ‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮَ ﺣَﺴَﻦٌ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿ َ‬
‫‪.‬ﯾُﺆْﺧَﺬُ اﻟﺪﱠﻓْﺘَﺮُ ﻣِﻦَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ ِﺬ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﺷُﻜِﺮَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮ َ‬
‫‪.‬رَﻛِﺐَ ﻋُﻤَﺮُ اﻟﺪﱠراﱠﺟَ َﺔ‬
‫س‬
‫‪.‬ﯾَﻔْﮭَﻢُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ اﻟﺪﱡرُو َ‬
‫ﺟﺔُ‬
‫‪.‬رُﻛِﺒَﺖِ اﻟﺪﱠراﱠ َ‬
‫‪.‬ﺗُﻔْﮭَﻢُ اﻟﺪﱡرُوسُ‬
‫ب‬
‫‪.‬ﻓَﺘَﺢَ ﻣَﺤْﻤُﻮدٌ اﻟْﺒَﺎ َ‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻟَﯿْﻠَﻰ رِﺳﺎَﻟَﺘَﯿْ ِ‬
‫‪.‬ﻓُﺘِﺢَ اﻟْﺒَﺎبُ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﻛُﺘِﺒَﺖْ رِﺳﺎَﻟَﺘﺎَ ِ‬
‫ت‬
‫‪.‬ﯾَﻔْﺤَﺺُ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀَﺎ ِ‬
‫‪.‬أَﻛَﻞَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟﺘﱡﻔﺎﱠﺣَ َﺔ‬
‫‪.‬ﺗُﻔْﺤَﺺُ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀﺎَتُ‬
‫ﺣﺔُ‬
‫‪.‬أُﻛِﻠَﺖِ اﻟﺘﱡﻔﺎﱠ َ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﯾَﺠْﻌَﻞُ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟْﺄَرْضَ ﻣَﺴْﻜَﻨﺎً ِﻟﻠْﺈِﻧْﺴﺎَ ِ‬
‫‪.‬ﯾَﻘْﺮَأُ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ اﻟْ ِﻘﺼﱠ َﺔ‬
‫ن‬
‫‪ُ.‬ﺗﺠْﻌَﻞُ اﻟْﺄَرْضُ ﻣَﺴْﻜَﻨﺎً ِﻟﻠْﺈِﻧْﺴﺎَ ِ‬
‫‪.‬ﺗُﻘْﺮَأُ اﻟْﻘِﺼﱠﺔُ‬
‫‪.‬ﺔُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿْﻦِﺗَﻜْﺘُﺐُ ﻓﺎَﻃِ َﻤ‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬ﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ اﻟﺪﱠرْﺳَﯿْ ِ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﯾُﻜْﺘَﺐُ اﻟﺪﱠرْﺳﺎَ ِ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﻛُﺘِﺐَ اﻟﺪﱠرْﺳﺎَ ِ‬
2. Aşağıdaki Arapça soruların cevabını Arapça
veriniz. (Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ھَﻞْ ﺗَﺬْھَﺒِﯿﻦَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬- ‫ﻟِﻤَﺎذاَ ﺗَﺬْھَﺒِﯿﻦَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟‬
‫أَﯾْﻦَ وَﺟَﺪَ ﻋَﻤﱡﻚَ ﻗَﻠَﻤِﻰ؟‬- ‫ﻣَﻦْ ﯾَﻔْﺘَﺢُ اﻟﻨﱠﺎﻓِﺬَةَ ﻓِىﺎﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ؟‬
3. Aşağıdaki cümlelerin Türkçe’sine bakarak
Arapça’sını, Arapça’sına bakarak Türkçe’sini
yazınız.
‫ﻣَﺎ اﺳْﻤُﻜُﻢْ ؟‬
İsminiz nedir?
ُ ‫اِﺳْﻤِﻲ رَ َﻣﻀَﺎ‬.
‫ن‬
İsmim Ramazan'dır.
‫ﻚ؟‬
َ ُ‫ﻣَﺎ اﺳْﻤ‬
Adın ne?
‫اِﺳْﻤِﻲ ﻣَﺤْﻤُﻮ ٌد‬.
Adım Mahmut'tur.
‫ﻣَﺎذَا ﺗَﺄْﻛُﻠُﻮنَ ﻓﻲ ﺑَﯿْﺘِﻜُﻢْ؟‬
Evinizde ne yiyorsunuz?
‫ﻧَﺄْﻛُﻞُ اﻟْﺨُﺒْﺰَ وَاﻟﻠﱠﺤْﻢَ ﻓﻲ ﺑَﯿْﺘِﻨَﺎ‬.
Evimizde ekmek ve et yiyoruz.
‫ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺬْھَﺒْﻦَ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرَﺳﺔِ؟‬
Okula ne zaman gidiyorsunuz?
‫ﻧَﺬْھَﺐُ إﻟﻰ اﻟﻤَﺪْرَﺳ ِﺔ ﺻَﺒَﺎﺣًﺎ‬.
Okula sabahleyin gidiyoruz.
‫ﻟِﻤَﻦْ ﺗَﻜْﺘُﺒُﻮنَ اﻟﺮﱢﺳَﺎﻟَﺔَ؟‬
Mektubu kime yazıyorsunuz?
‫أَﻛْﺘُﺐُ اﻟﺮﱢﺳﺎﻟَﺔَ ﻟِ َﻌﻤﱢﻲ‬.
Mektubu amcama yazıyorum.
‫ﻚ‬
َ َ‫ﻣِﻤﱠﻦْ أَﺧَﺬْتَ َدرْﺳ‬.
Dersini kimden aldın?
‫أَﺧَﺬْتُ دَرْﺳﻲ ﻣِﻦْ َأﺧِﻲ‬.
Dersimi kardeşimden aldım.
‫ِﻟﻤَﺎذَا ﺗَﺬْھَﺒُﻮنَ إﻟﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ؟‬
Okula niçin gidiyorsunuz?
‫ﻷﺧِﻲ‬
َ ‫أذھَﺐُ إِﻟَﯿْﮭَﺎ‬.
Oraya kardeşim için gidiyorum.
‫ﻣَﺎ ھَﺬَا ؟ ھَﺬَا ﻗََﻠ ٌﻢ‬
Bu nedir? (müz.) Bu kalemdir.
ٌ ْ‫ﻣَﺎ ھَﺬِهِ؟ ھَﺬِهِ ﺑِﻨ‬.
‫ﺖ‬
Bu nedir? (müe.) Bu kızdır.
‫ﻣَﺎ ھَﺬِهِ؟ ھَﺬِهِ ﻧَﺎﻓِﺬَ ٌة‬.
Bu nedir? Bu penceredir.
‫ﻣِﻤﱠﻦْ ﺗَﺄْﺧُﺬُ اﻟﺮﱢﺳَﺎﻟَﺔَ؟‬
Mektubu kimden alıyorsun?
‫آﺧُﺬُ اﻟﺮﱢﺳَﺎﻟَﺔَ ِﻣﻦْ ﺧَﺎﻟِﻲ‬.
Mektubu dayımdan alıyorum.
‫َﻣﻊَ ﻣَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐُ إﻟﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ؟‬
Okula kimin ile gidiyorsun?
‫أَذْھَﺐُ إِﻟﯿْﮭﺎَ ﻣَﻊَ أَﺑِﻲ‬.
Oraya babamla gidiyorum.
‫ھَﻞْ ﯾُﺬْھَﺐُ إﻟﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣِﻦْ ھَﺬاَ اﻟﺰﱡﻗﺎَقِ؟‬
Bu sokaktan okula gidiliyor mu?
4. Aşağıdaki cümlelerin Arapça’larını
yazınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Bahçeye kiminle girdiniz?
2. Talebeler okula niçin yazılıyorlar?
3. Arkadaşın kalemi kimin için aldı?
4. Adamlar çarşıdan ne zaman dönüyorlar?
5. Okulda ne yeniliyor?
6. Çarşıda niçin su içilmiyor?
7. Okuldan ne zaman çıktınız?
8. Kalemleri kimden aldınız?
9. Okulda ne yazıyorsunuz?
5. Yukarıda verilen fiil-i muzârinin meçhûlu ile
ilgili ayetleri kelimeleriyle birlikte defterinize
yazıp meallerine bakarak Arapça’sını söyleyinceye
kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
-------------------------------------------------------------------------------
[1] Sözlüklerde genellikle önce üç harfli mâzî
müzekker müfred fiilin mâzî hali, yanında da
muzâri hali verilir. Yanında da masdar hali
bulunur.
[2] (ْ‫ )أَو‬veya
[3] “Gerçekten o haberi biliyor” gibi.
[4] (ُ‫ )ﻧَﻈﱠﻒَ ﯾُﻨَﻈﱢﻒ‬temizledi. Mezîd (arttırılmış)
fiillerdendir. 3 harfli fiilin muzârisi hep üstünle
başlar.
[5] (ُ‫ )اَﻟْﻤَﺰْرَﻋَﺔ‬tarla
[6] ( َ‫ﻗَﻔَﺰ‬-ِ) atladı, sıçradı
[7] (ُ‫ )ﺑَﻌْﺾ‬bazı, birkaç. Önüne geldiği kelimeyi
esreler. (ِ‫ )ﺑَﻌْﺺُ اﻟْﺄَوْﻻَد‬birkaç çocuk ya da “çocukların
bazısı”şeklinde tercüme edilir.
[8] (ٍ‫ )ﻛُﻞﱠ أُﺳْﺒُﻮع‬her hafta. (‫ )ﻛُﻞﱠ‬kelimesi tenvinsiz
gelirse önüne geldiği ismi esreler. (‫ )ﻛُﻞﱞ‬hepsi, her.
Merfû durumunda gelirse (‫ )ﻛُﻞﱠ‬nin harekesi ötre
olur: (ٌ‫“ )ﻛُﻞﱡ ﯾَﻮْمٍ ﺟَﻤِﯿﻞ‬Her gün güzeldir” gibi. Aynı
şey (ُ‫ )ﺑَﻌْﺾ‬için de geçerlidir.
[9] (ُ‫ )ﺟﺎَﺋِﺰَةٌ ج اَﻟْﺠَﻮاَﺋِﺰ‬ödül
[10] Aslında (َ‫ )ﻣﺎَذا‬edatu istifhamdır (soru
edatıdır). Fakat yanındaki fiille birikte yan cümle
olarak (ُ‫ )ﻻَ أَﻋْﺮِف‬ana cümlesine bağlanmıştır. Bu
tarzdaki yan cümlecikler ana cümleye bağlanırken
...diği, dığı şeklinde tercüme edilir.
[11]
(ُ‫ )وَزﱠعَ ﯾُﻮَزﱢع‬dağıttı
[12] Sözlüklerde de genellikle fiilin önce mâzîsi
sonra muzârisi sonra da masdarı verilir. Mana
olarak da Türkçe’dekinin aksine masdar yerine
genelde mâzî fiilin manası verilir. (Bu bütün
sözlükler için genel bir kural değildir.) Arapça’da
masdarların isim olduğunu (ً‫( )ﺧُﺮُوﺟﺎ‬çıkmak)
masdarında olduğu gibi başlarına harf-i tarif
sonlarına da tenvin alabileceğini hatırlayınız. Üçlü
fiillerde masdarların hangi kalıpta geleceğini
bilemeyiz. Ancak duyarak ve sözlüklerden bakmak
suretiyle öğrenebiliriz.
[13] (ِ‫ )ﯾﺎَ ﻋِﺒﺎَد‬kelimesinin sonundaki esre
mütekellim yâ’sının kısaltılmışıdır.
[14]
(ُ‫ )ﺧﺎَفَ ﯾَﺨﺎَف‬fiilinin masdarıdır.
[15]
(ُ‫ )ﺣَﺴِﺐَ ﯾَﺤْﺴَﺐ‬iki meful alan fiillerdendir.
[16]
Bazı fiillerin iki masdarı olabilir.
[17] (َ‫ )ﺣَﻀَﺮ‬geldi (َ‫ )أَﺣْﻀَﺮ‬getirdi fiilleri
arasındaki fark; muzaraat harfinin üçlü fiilde
üstünle, dörtlü (dört harfli) fiilinde ötre ile
bağlanmasıdır.
[18]
( ْ‫ )إِذاً =إِذَن‬o halde, o zaman
[19]
( َ‫ﺣَﻔَﺮ‬-ُ) kazdı
[20]
(‫ )ﺑِﺌْﺮٌ ج آﺑﺎَر‬kuyu
Dinlemek için Tıklayınız :
FİİL-İ MUZÂRİNİN CEZİM YAPILMASIYLA
ELDE EDİLEN ZAMANLAR
I) CAHD-I MUTLAK
(MAZİ FİİLİN KESİN OLUMSUZ HALİ)
Muzâri fiilin başına ْ‫ ﻟَﻢ‬takısı getirilip, fiilin son
harfinin cezim yapılmasıyla gerçekleşir. Fiilin
manasını mâzîde (geçmişte) olumsuz yapar. Bir
işin şu ana kadar olmadığını ve bundan sonra da
olmayacağını belirtir. Muzârinin başına getirilen
bu edatla fiilde üç değişiklik olur:
a) Anlamı olumsuz olur. Bu olumsuzluk
kalıcıdır ve bozulması beklenmez.
b) Sonu meczûm (cezimli) olur.
c) Muzâriden yapıldığı halde mâzî manası
verir:
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazıyor
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmadı
ُ‫َﯾﻔْﺘَﺢ‬
açıyor
ْ‫ﻟَﻢْ َﯾﻔْﺘَﺢ‬
açmadı
ُ‫ﯾَﺬْ َھﺐ‬
gidiyor
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﺬْ َھﺐ‬
gitmedi
Tesniye ve cemilerde cahd-ı mutlak; sona eklenen
nunların (‫ )ن‬kaldırılması ile olur. Düşen nun yerine
bir elif getirilir:
‫ن‬
َ ‫ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮ‬
yazıyorlar
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
yazmadılar
Müfred müennes muhâtabadaki ( ‫ ) ن‬harfi de
kalkar.
‫ﻦ‬
َ ‫ﺗَﻜْﺘُﺒِﯿ‬
yazıyorsun
‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒِﻲ‬
yazmadın
Cemi müennes ( ‫ ) ن‬ları olduğu gibi kalır.
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
yazıyorlar
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
yazmadılar
Cezimli muzâriden harf-i tarife geçiş kesre ile
yapılır:
‫ﺐ‬
َ ‫ﺟ‬
ِ َ‫ﺐ اﻟْﻮا‬
ِ ُ‫ﻟَﻢْ أَﻛْﺘ‬
Ödevi yazmadım
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻠْﻌَﺐِ اﻟْﻜُ َﺮ َة‬
Top oynamadı
F
َ‫ ﻛَﺘَﺐَ ﻣﺎ‬şimdi yazmadığınıْ‫ ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬, geçmişte
yazmadığını ifade eder. َ‫ ﻣﺎ‬dan daha ziyade ْ‫ﻟَﻢ‬
kullanılışı yaygındır.
Cahd-ı Mutlak Sigasının Çekim Tablosu
Cemi
Müsennâ
Müfred
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
‫ﺐ‬
َ ُ‫اﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘ‬
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
Gâib
Onlar yazmadı
O ikisi yazmadı
O yazmadı
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
Gâibe
‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
Muhatap
Sizler yazmadınız
İkiniz yazmadınız
Sen yazmadın
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒِﻲ‬
Muhâtaba
ْ‫ﻟَﻢْ ﻧَﻜْﺘُﺐ‬
ْ‫ﻟَﻢْ ﻧَﻜْﺘُﺐ‬
ْ‫ﻟَﻢْ أَﻛْﺘُﺐ‬
Mütekellim
Biz yazmadık
İkimiz yazmadık
Ben yazmadım
Cümle Örnekleri:
‫ھَﻞْ ﻧَﻔَﻊَ اﻟْﻤﺎَلُ ﺻَﺎﺣِ َﺒﮫُ ؟‬
Mal sahibine fayda verdi mi?
ُ‫ اَﻟْﻤﺎَلُ ﻟَﻢْ ﯾَﻨْﻔَﻊْ ﺻَﺎﺣِ َﺒﮫ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, mal sahibine fayda vermedi.
‫ﻟَﻢْ أَذْھَﺐْ أَﻣْﺲِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Dün okula gitmedim.
‫ھَﻞْ ﻧَﺠَﺢَ اﻟﺸﺎﱠﺑﺎﱠنِ ﻓِﻲ ﺣَﯿﺎَﺗِﮭِﻤﺎَ؟‬
İki genç hayatlarında başarılı oldu mu?
‫ اَﻟﺸﺎﱠﺑﺎﱠنِ ﻟَﻢْ ﯾَﻨْﺠَﺤﺎَ ﻓِﻲ ﺣَﯿﺎَﺗِﮭِﻤَﺎ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, iki genç hayatlarında başarılı olmadı.
‫ھَﻞْ ﻓَﺸِﻞَ اﻟْﻤُﺠْﺘَﮭِﺪُونَ ﻓِﻲ ﻋَﻤَﻠِ ِﮭﻢْ ؟‬
Çalışkanlar işlerinde başarısız oldu mu?
ْ‫ أﻟْﻤُﺠْﺘَﮭِﺪُونَ ﻟَﻢْ ﯾَﻔْﺸَﻠُﻮا ﻓِﻲ ﻋَﻤَﻠِ ِﮭﻢ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, çalışkanlar işlerinde başarısız olmadı.
‫أَﻧْﺘُﻢْ ﻟَﻢْ ﺗَﺬْھَﺒُﻮا أَﻣْﺲِ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Siz dün bahçeye gitmediniz.
‫ﻚ‬
ِ‫ﺴ‬
َ ِ‫أَﻧْﺖِ ﻟَﻢْ ﺗَﻐْﺴِﻠِﻲ َﻣﻼَﺑ‬.
Sen elbiselerini yıkamadın.
‫أَ ﻟَﻢْ ﺗَﺴْﻤَﻌُﻮا اﻟْﺨُﻄْﺒَ َﺔ ؟‬
Hutbeyi işitmediniz mi?
ُ‫[(ﻟَﻢْ ﯾَﺬْھَﺐِ اﻟْﻮَﻟَﺪُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ِﻟﺄَﻧﱠﮫ‬1]) ٌ‫ﻣَﺮِﯾﺾ‬.
Çocuk okula gitmedi çünkü o hastadır.
ٌ‫ﻃَﺮَﻗْﺖُ اﻟْﺒﺎَبَ ﻛَﺜِﯿﺮاً وَ ﻟَﻜِﻦْ ﻟَﻢْ ﯾَﻔْﺘَﺤْﮫُ َأﺣَﺪ‬.
Kapıyı çok çaldım fakat onu kimse açmadı.
‫ﺔِأَﻧْﺘُﻢْ ﻟَﻢْ ﺗَﻘْﺮَأُوا ﻛُﻞﱠ اﻟْﻘِﺼﱠ‬.
Siz bütün kıssayı okumadınız.
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐِ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ‬.
Ödevi sınıfta yazmadı.
Cahd-ı mutlakların meçhûlü: Fiil-i muzârilerin
meçhûlleri gibidir. Başına yine ْ‫ ﻟَﻢ‬gelir. Cemi
müennesler hariç nunlar düşer.
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazıyor →
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılmadı
ُ‫َﯾﻔْﺘَﺢ‬
açıyor →
ْ َ‫ﻟَﻢْ ﯾُﻔْﺘ‬
‫ﺢ‬
açılmadı
‫ﻟَ ْﻢ ﯾُﻜْﺘَﺒُﻮا إﻟﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ﺻَﺒَﺎﺣًﺎ‬.
Sabahleyin okula yazılmadılar.
‫ھَﻞْ ﺷَﺮِﺑَﺖِ اﻟْﺄُمﱡ اﻟﺪﱠوَاءَ ؟‬
Anne ilacı içti mi?
ُ‫ ﻟَﻢْ ﯾُﺸْﺮَبِ اﻟﺪﱠوَاء‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, ilaç içilmedi.
&&&&&&&&&&
II) CAHD-I MÜSTAĞRAK
(Bozulabilir olumsuzluk)
Muzâri fiilin başına cahd-ı mutlak takısı olan ْ‫ﻟَﻢ‬
yerine (َ‫ )ﻟَﻤﱠﺎ‬getirilince; muzâri fiili cezmeder,
mâzîye götürür, geçmiş zamandan şu ana kadar
olumsuz yapar. Ancak bu olumsuzluk konuşma
anından itibaren bozulabilir. Türkçe’ye “hiç ya da
henüz ...medi, ..madı” şeklinde çevrilir.
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmadı
ْ‫ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
(şimdiye kadar) hiç yazmadı.
ْ‫ﻟَﻢْ َﯾﻔْﺘَﺢ‬
açmadı
ْ‫ﻟَﻤﺎﱠ َﯾﻔْﺘَﺢ‬
henüz açmadı
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﺬْ َھﺐ‬
gitmedi
ْ‫ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﺬْ َھﺐ‬
henüz gitmedi
Cahd-ı müstağrak’ın meçhûlu de cahd-ı mutlak
gibi yapılır:
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılmadı
ْ‫ﻟَﻤﱠﺎ ﯾُﻜْ َﺘﺐ‬
henüz yazılmadı
Çekim tablosu aynen cahd-ı mutlak gibidir.
Cümle Örnekleri:
‫ﻦَ اﻟﺴﱠﻔَﺮِﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﺮْﺟِﻊْ واَﻟِﺪِي ِﻣ‬.
Babam henüz seferden dönmedi.
ُ‫أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ وَ ﻟَﻤﺎﱠ َأﻗْﺮَأْه‬.
Kitabı aldım ve henüz onu okumadım.
‫ﺳَﺮَقَ اﻟﻠﱢﺺﱡ اﻟﺪﱠراَھِﻢَ وَ ﻟَﻤﺎﱠ َﯾﺼْﺮِﻓْﮭَﺎ‬.
Hırsız dirhemleri çaldı ve henüz onları harcamadı.
ُ‫ﺑَﻨَﻰ اﻟْﺄَﻣِﯿﺮُ ﻗَﺼْﺮاً وَ ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﺴْﻜُﻨْﮫ‬.
Emir bir saray yaptı henüz ona oturmadı.
ُ‫ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﻨْﺰِلِ اﻟﺜﱠﻠْﺞ‬.
Henüz kar yağmadı.
‫ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﻌْﻤَﻠُﻮا ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺼْﻨَ ِﻊ‬.
Henüz fabrikada çalışmadılar.
‫ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﻌْﻤَﻠْﻦَ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺼْﻨَ ِﻊ‬.
Henüz fabrikada çalışmadılar (müe.) .
‫ﻟَﻤﺎﱠ ﺗَﻌْﻤَﻼَ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺼْﻨَ ِﻊ‬.
İkiniz henüz fabrikada çalışmadınız.
‫اَﻟْﻮَﻟَﺪاَنِ ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﻠْﻌَﺒﺎَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
İki çocuk henüz bahçede oynamadı.
‫اَﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ ﻟَﻤﺎﱠ ﺗَﻠْﻌَﺒﺎَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
İki kız henüz bahçede oynamadı.
Not: (‫ )ﻟَﻤﺎﱠ‬edatı fiil-i mâzînin önüne geldiği
takdirde ...dığı zaman, ..diği zaman, ..dığında,
..diğinde manası verir:
ُ‫ﺟﻊَ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﯾَﺄْﻛُﻞُ ﻃَﻌﺎَ َﻣﮫ‬
َ َ‫ﻟَﻤﺎﱠ ر‬.
Okuldan döndüğü zaman yemeğini yer.
ُ‫ﺳﮫ‬
َ ْ‫ﺣﻀَﺮَ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﯾَﻜْﺘُﺐُ َدر‬
َ ‫ﻟَﻤﺎﱠ‬.
Eve geldiği zaman dersini yazar.
‫ن‬
َ ‫ﻟَﻤﺎﱠ ﻟَﻌِﺒُﻮا ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ ﯾَﻔْﺮَﺣُﻮ‬.
Bahçede oynadıkları zaman sevinirler.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
CAHD-I MUTLAK VE CAHD-I MÜSTAĞRAK
İLE İLGİLİ AYETLER
1- ْ‫ﻟَﻢ‬
‫ ﺟَﺎنﱞ‬.
َ‫ﻻ‬
َ‫و‬
ْ‫ﻗَﺒْﻠَﮭُﻢ‬
ٌ‫إِﻧﺲ‬
‫ﯾَﻄْﻤِﺜْﮭُﻦﱠ‬
Harfu nefy ve cezm
Fiil-i muzâri meczûm
Fâil
Zarfu mekan
Harfu nefy Harfu atıf
Ma’tûf
(‫ )ھُﻦﱠ‬mef’ûl
Ma’tufun aleyh
(55/RAHMÂN. 74.) Bunlara, onlardan önce ne bir
insan ne bir cin dokunmadı.
ُ‫ﻃَﻤَﺚَ ﯾَﻄْﻤِﺚ‬
dokunmak, el sürmek, cinsi temasta bulunmak
ٌ‫إِﻧﺲ‬
insan
‫ﺟَﺎنﱞ‬
cin
ْ‫ﻗَﺒَْﻠﮭُﻢ‬
onlardan önce
2- ‫… أَنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﯾَﻌْﻠَﻢُ ﺳِﺮﱠھُﻢْ وَﻧَﺠْﻮَاھُﻢْ أَ ﻟَﻢْ ﯾَﻌَْﻠﻤُﻮا‬
(9/TEVBE, 78). Allah’ın onların sırrını da
fısıltılarını da biliyor (olduğunu hâlâ) bil(e)mediler
mi?
‫اَﻟﺴﱢﺮﱡ‬
sır, gizlilik
‫اَﻟﻨﱠﺠْﻮَى‬
fısıldama, sır verme, fısıltı
‫أَنﱠ اﻟﻠّ َﮫ‬
İnne’nin hemzesinin harekesinin başta gelirse
esre, ortada gelirse üstün olduğunu kendisinden
sonraki ismi mansûb yaptığını ve ortada gelen ‫أَنﱠ‬
nin yan cümleciği asıl fiile bağlamada …dığı
manasını verdiğini hatırlayınız.
3- ‫اﻟﻠّﮫَ ھُﻮَ ﯾَﻘْﺒَﻞُ اﻟﺘﱠﻮْﺑَﺔَ ﻋَﻦْ ﻋِﺒَﺎدِهِ وَﯾَﺄْﺧُﺬُ اﻟﺼﱠﺪَﻗَﺎتِ أَ ﻟَﻢْ ﯾَﻌْﻠَﻤُﻮا أَنﱠ‬
ُ‫ وَأَنﱠ اﻟﻠّﮫَ ھُﻮَ اﻟﺘﱠﻮﱠابُ اﻟﺮﱠﺣِﯿﻢ‬.
(9/TEVBE, 104). Allah’ın, kullarından tevbeyi
kabul edeceğini, sadakaları alacağını (geri
çevirmeyeceğini) ve Allah’ın tevbeyi çok kabul
eden ve çok merhamet eden olduğunu
bil(e)mediler mi?
‫ﻻ‬
ً ‫ﻗَﺒِﻞَ ﯾَﻘْ َﺒﻞُ ﻗَﺒُﻮ‬
kabul etmek, isteyerek almak, (ayetteki manası:
razı olup bağışlamak)
ُ‫اَﻟﺘﱠﻮْ َﺑﺔ‬
tövbe
ٌ‫ﻋَﺒْﺪٌ ج ﻋَﺒِﯿﺪٌ ﻋِﺒﺎَد‬
kul, köle
ُ‫اَﻟﺼﱠﺪَﻗَﺔُ ج اَﻟﺼﱠ َﺪﻗَﺎت‬
sadakalar
ُ‫اَﻟﺘﱠﻮﱠاب‬
mağfireti çok olan
4- … ِ‫ ﻟَﻢْ ﯾُﺨْﻠَﻖْ ﻣِﺜْﻠُﮭَﺎ ﻓِﻲ اﻟْﺒِﻼَد‬.
(89/FECR, 8). Ülkeler içinde onun benzeri
yaratılmamıştı.
‫ﻣِﺜْﻠُﮭَﺎ‬
onun benzeri
‫اَﻟْﺒَﻠَﺪُ ج اَﻟْﺒِﻠَﺎ ُد‬
memleket, ülke
5- ‫ وَاﻟْﺠِﺒَﺎلَ أَوْﺗَﺎدًا ¯أَ ﻟَﻢْ ﻧَﺠْﻌَﻞِ اﻟْﺄَرْضَ ﻣِﮭَﺎدًا‬.
(78/NEBE, 6, 7). Biz yeryüzünü bir beşik (döşek),
dağları da (birer) kazık yapmadık mı?
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﺟَﻌَﻞَ ﯾَﺠْ َﻌﻞُ ﺟَﻌ‬
yaptı, kıldı
ُ‫اَﻟْﻮَﺗِﺪُ ج َاﻟَْﺄوْﺗَﺎد‬
kazık
ُ‫اَﻟْﻤِﮭَﺎد‬
beşik, yatak, döşek
6- ِ‫ وَﻟِﺴَﺎﻧًﺎ وَﺷَﻔَﺘَﯿْﻦ‬، ِ‫ أَ ﻟَﻢْ ﻧَﺠْﻌَﻞْ ﻟَ ُﮫ ﻋَﯿْﻨَﯿْﻦ‬.
(90/BELED, 8). Biz ona iki göz, bir dil ve iki
dudak vermedik mi?
ٌ‫ﻋَﯿْﻦ‬
göz
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻋَﯿْ َﻨﯿ‬
iki göz (Tesniye mef’ûl durumunda olduğu için
üstün hali olan ِ‫ ﯾْﻦ‬ile gelmiş)
ٌ‫ﻟِﺴَﺎن‬
bir dil
ٌ‫ﺷ َﻔﺔ‬
َ
dudak
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺷﻔَﺘَﯿ‬
َ
iki dudak
7- َ‫ أَ ﻟَﻢْ ﻧَﺸْﺮَحْ ﻟَﻚَ ﺻَﺪْرَك‬.
(94/İNŞİRAH, 1). Biz senin göğsünü açıp
genişletmedik mi?
‫ﺷﺮْﺣًﺎ‬
َ ُ‫ﺷَﺮَحَ ﯾَﺸْﺮَح‬
açmak, genişletmek, yarmak
ُ‫اَﻟﺼﱠﺪْرُ ج اَﻟﺼﱡﺪُور‬
göğüs
8- ٍ‫ أَ ﻟَﻢْ ﯾَﺠْﻌَﻞْ ﻛَﯿْﺪَھُﻢْ ﻓِﻲ ﺗَﻀْﻠِﯿﻞ‬.
105/FİL, 2.Onların tuzaklarını (kötü planlarını)
boşa çıkarmadı mı?
ٌ‫ﻛَﯿْﺪ‬
hile, tuzak, kötü plan
ٌ‫َﺗﻀْﻠِﯿﻞ‬
boşa çıkarma, saptırma (masdar)
9- … ٌ‫ أَ ﻟَﻢْ ﺗَﻌْﻠَﻢْ أَنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﻋَﻠَﻰَ ﻛُﻞﱢ ﺷَﻲْءٍ ﻗَﺪِﯾﺮ‬.
(2/BAKARA, 106). …Allah’ın her şeye kadir
olduğunu bil(e)medin mi?
ٌ‫ﻗَﺪِﯾﺮ‬
kudret, büyük gücü sonsuz (olan Allah)
10- … ُ‫اﻟْﺈِﯾﻤَﺎن‬
ْ‫… ﻗُﻠُﻮ ِﺑﻜُﻢ‬
Câr mecrûr
Fâil
F. muzâri meczûm
Nefy ve cezm harfi
ِ‫ﯾَﺪْﺧُﻞ‬
‫ﻟَﻤﱠﺎ‬
َ‫و‬
‫ﻓِﻲ‬
(49/HUCURAT, 14). …Henüz iman kalplerinize
girmedi…
11‫إِﻧﱠﺎ‬
‫ن ﺑِ ِﮫ‬
َ ‫ﻛَﺎﻓِﺮُو‬.
َ‫وَﻟَﻤﱠﺎ ﺟَﺎءَھُﻢُ اﻟْﺤَﻖﱡ ﻗَﺎﻟُﻮا ھَﺬَا ﺳِﺤْﺮٌ و‬
(‫)إِنﱠ‬nin haberi câr-mecr.
Te’kit ve nasb h.
At.h.
Hab.
Müb
Fâil Fiil
Fâil
Fiil+mef
Zaman zarfı
(‫ )ِإنﱠ( )ا‬nin ismi
(43/ZUHRUF, 30). (Fakat) kendilerine hak
gelince: “Bu bir büyüdür, biz onu tanımıyoruz”
dediler.
‫ﺟَﺎءَ ﯾَﺠِﻲءُ ﺟَﯿْﺌًﺎ‬
gelmek
ٌ‫ﺳِﺤْﺮ‬
sihir, büyü
‫ن‬
َ ‫ﻛَﺎﻓِﺮٌ ج ﻛَﺎﻓِﺮُو‬
tanımayan, (hakkı) örten, kâfir, inkarcı. (َ‫)ﻗﺎَل‬
fiilinden sonra iki nokta üst üste gibi kabul edilip
ardından gelenin (ma’kûl’ul-kavl) yeni bir cümle
olduğunu hatırlayınız.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki fiillerin cahd-ı mutlak ve cahd-ı
müstağraklarını manalarıyla beraber
çekiniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
ُ‫ﯾَﺸْﺮَب‬- ُ‫ﯾَﺠْﻠِﺲ‬- ُ‫ﯾَﺪْﺧُﻞ‬- ُ‫ﯾَﺬْھَﺐ‬- ُ‫ﯾَﺸْﻜُﺮ‬- ُ‫ﯾَﻨْﺼُﺮ‬- ُ‫ﯾَﻔْﺘَﺢ‬
2. Aşağıdaki fiillerin gramer bakımından ne
olduklarını manalarıyla birlikte söyleyiniz.
(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
َ ِ‫ﻣﺎ ﺷَﺮ‬- ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﺸْﺮَب‬- َ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻨْﺼُﺮْن‬- ُ‫ﺳَﻮْفَ ﺗَﻘْﺘُﻞ‬- ْ‫ﻟَﻢْ ﻧَﻌْﻠَﻢ‬- َ‫ﻻ‬
‫ب‬
‫ن‬
ِ َ‫ﺗَﺪْﺧُﻼ‬- ‫ﻟَﻤﱠﺎ ﯾَﺬْھَﺒَﺎ‬
3. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz. (Cevaplar
için üzerine tıklayınız)
‫ﻟَﻢْ أَﻏْﺴِﻞِ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ –ﻟَﻢْ أَﻗْﺮَِأ اﻟْﻘِﺼﱠ َﺔ‬- َ‫ﻟَﻢْ أَﺷْﺮَبِ اﻟْﻌَﺼﯿِﺮ‬- ِ‫ﻟَﻢْ آﻛُﻞ‬
‫ل‬
َ َ‫َﻟﻢْ ﯾَﺤْﻀُﺮِ اﻟْﻤُﺪِﯾﺮُ –اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘﺎ‬- ُ‫أَ ﻟَﻢْ ﺗَﺴْﻤَﻌْﻦَ اﻟْﺨُﻄْﺒَﺔَ ؟ –ﻟَﻢْ ﯾَﺬْﻛُﺮِ اﺳْﻤَﮫ‬
- ‫أَﻧْﺖَ ﻟَﻢْ ﺗَﻘْﺮَأْ ﻛُﻞﱠ اﻟْﻘِﺼﱠﺔِ –اَﺟِﺐَ ﻟِﻤﺎَذاَ ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺒْﻦَ اﻟْﻮ –أَﻧْﺖِ ﻟَﻢْ ﺗَﺴْﻤَﻌِﻲ‬
– ْ‫ذَھَﺐَ ﻃﺎَھِﺮٌ إِﻟَﻰ اﻟﺪﱡﻛﺎﱠنِ وَ ﻟَﻤﺎﱠ ﯾَﺮْﺟِﻊ‬- ‫ﻟَﻢْ ﯾَﺮْﺟِﻊْ ﺻَﺪِﯾﻘِﻲ ﻓَﻠَﻤﺎﱠ‬
ُ‫ﻟَﻤﺎﱠ ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮا ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ –ﻧَﺴْﻤَﻊْ َأﺧْﺒﺎَ َره‬- َ‫[(ﺗَﺄَﺧﱠﺮ‬2]) ‫واَﻟِﺪُكَ ﻓِﻲ‬
‫ﺐ‬
ِ َ‫[(اﻟْﻤَﻜْﺘ‬3]) ْ‫ ﻣﺎَذاَ ﺗَﻔْﻌَﻞُ؟ وَ ﻟَﻢْ ﯾَﺤْﻀُﺮ‬، ِ‫إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻨْﺰِل‬
4. Yukarıda verilen cahd-ı mutlak ve müstağrak ile
ilgili ayetleri defterinize yazıp meallerine bakarak
Arapça’sını söyleyinceye kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
III) EMR-İ GAİB
(GAİB FİİLİN EMİR YAPILMASI)
Muzâri fiilin başına ِ‫ ل‬takısı getirilip son harfi cezm
yapılır. Cemi müennes ‫ ن‬u hariç diğer ‫ ن‬lar düşer.
Cem
Müsennâ
Müfred
‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺐ‬
Gâib
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻟِﺘَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻟِﺘَﻜْﺘُﺐ‬
Gâibe
(Onlar) yazsınlar
(O ikisi) yazsın
O yazsın
*Emr-i gâibin başına ‫ فَ –وَ –ﺛُﻢﱠ‬harflerinden biri
gelirse lâm harfi cezimli okunur ve bu harflerle
beraber tek hece olarak söylenir:
‫ﺛُﻢﱠ ﻟْﯿَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
sonra yazsınlar
ْ‫وَﻟْﯿَﻜْﺘُﺐ‬
ve yazsın
ْ‫ﻓَﻠْﯿَﻜْﺘُﺐ‬
bunun üzerine, (hemen, akabinde) yazsın
*Meçhûl yapılışı, cahd-ı mutlak’ın meçhûl yapılışı
gibidir. Yalnız başına (ْ‫ )ﻟَﻢ‬yerine (ِ‫ )ل‬getirilir:
ْ‫ﻟِﯿُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılsın
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟِﯿُﻜْﺘَﺒ‬
yazılsınlar (müe)
ْ‫ﻓَﻠْﯿُﻜْ َﺘﺐ‬
bunun üzerine, (hemen, akabinde) yazılsın
‫وَﻟْﯿُﻜْﺘَﺒُﻮا‬
ve yazılsınlar
*Bazen mütekellim birinci şahıs çoğul kipinin
başına da emir lâmı getirilerek emir kipi
yapılmaktadır. Bu takdirde teşvik ifade eder:
ْ‫ﻟِﻨَﻜْﺘُﺐ‬
yazalım ْ‫ ﻟِﻨَﺬْھَﺐ‬gidelim ْ‫ وَﻟْﻨَﺴْﺄَل‬soralım
Cümle Örnekleri:
‫ﯾَﻠْﻌَﺐُ ﺧﺎَﻟِ ٌﺪ‬- ٌ‫ﻟِﯿَﻠْﻌَﺐْ ﺧﺎَﻟِﺪ‬.
Halit oynuyor - Halit oynasın.
ُ‫س ﻓَﻠْﯿَﻜْﺘُﺒْﮫ‬
َ ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐْ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟﺪﱠر‬.
Ahmet dersi yazmadı hemen yazsın.
‫ﺠﺔُ دَرْﺳَﮭَﺎ‬
َ ‫ﻟَﻢْ ﺗَﻜْﺘُﺐْ ﺧَﺪِﯾ‬.
Hatice dersini yazmadı.
ْ‫ﻟَﻢْ ﯾَﺬْھَﺐْ ﺻﺎَدِقٌ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻓَﻠْﯿَﺬْھَﺐ‬.
Sadık okula gitmedi hemen gitsin.
‫ﻟِﺘَﺤْﻔَﻆْ َﻧﻔْﺴَﮭَﺎ‬.
O (müe) kendini korusun.
ْ‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺒُﻮا وَﻇِﯿﻔَﺘَﮭُﻢ‬.
Vazifelerini yazsınlar.
‫اﻟْﺠَﺮِﯾﺪَةِ وَﻟْﯿَﻔْﮭَﻤْﻨَﮭﺎَ ﻟِﯿَﻘْﺮَأْنَ اﻟَْﺄﺧْﺒﺎَ َر ﻓِﻲ‬.
Gazetedeki haberleri okusunlar ve onları
anlasınlar.
‫[ﻟِﻨَﻠْﻌَﺐْ ﻛُﺮَ َة اﻟْﻘَﺪَ ِم‬4] ً‫ﻏَﺪا‬.
Yarın futbol oynayalım.
ٌ‫ﻟِﻨَﻘْﺮَأْ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ِﻟﺄَﻧﱠﮫُ ﻣُﻔِﯿﺪ‬.
Bu kitabı okuyalım çünkü faydalıdır.
‫ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَةَﻟِ َﯿﻔْﺘَﺢْ ﻋَِﻠﻲﱞ‬.
Ali pencereyi açsın.
ُ‫ﻟِﺘُﻔْﺘَﺢِ اﻟﻨﱠﻮَا ِﻓﺬ‬.
Pencereler açılsın[5].
EMR-İ GAİB İLE İLGİLİ AYETLER
1- ‫… ﻓَﻠْﯿَﻀْﺤَﻜُﻮا ﻗَﻠِﯿﻼً وَﻟْﯿَﺒْﻜُﻮا ﻛَﺜِﯿﺮًا‬
(9/TEVBE, 82) Artık (kazanmakta olduklarının
cezası olarak) az gülsünler, çok ağlasınlar.
‫ﺿَﺤِﻚَ ﯾَﻀْﺤَﻚُ ﺿِﺤْﻜًﺎ‬
gülmek
‫ﺑَﻜَﻰ ﯾَﺒْﻜِﻲ ﺑُﻜﺎَءًا‬
ağlamak
2- ْ‫… ﻓَﻼَ ﯾَﺤْﺰُﻧْﻚَ َﻗﻮْﻟُﮭُﻢ‬
(36/YÂSÎN, 76). Onların sözleri seni üzmesin..
ُ‫نُ ﺣُﺰْﻧﺎًﺣَﺰَنَ َﯾﺤْﺰ‬
gamda, hüzünde bırakmak, üzmek
ٌ‫ﻗَﻮْل‬
söz
‫ﻚ‬
َ ْ‫ﻻَ َﯾﺤْﺰُﻧ‬
seni üzmesin.(Emr-i gâib’in olumsuzu bir sonraki
konuda görüleceği gibi ِ‫ ل‬yerine َ‫ ﻻ‬getirmekle
yapılır. Fiilin sonu gene meczûmdur (cezimlidir).
Aşağıdaki 5 numaralı ayet de böyledir).
3- ٍ‫… وَﻟْﺘَﻨْﻈُﺮْ ﻧَﻔْﺲٌ ﻣﺎَ ﻗَﺪﱠﻣَﺖْ ﻟِ َﻐﺪ‬
(59/HAŞR, 18). Ve (her) nefis, yarın için ne
takdim ettiğine baksın…
‫ﻧَﻈَﺮَ ﯾَﻨْﻈُﺮُ ﻧَﻈْﺮًا‬
bakmak, görmek
‫ﻗَﺪﱠمَ ﯾُﻘَﺪﱢمُ َﺗﻘْﺪِﯾﻤًﺎ‬
takdim etti, önceden gönderdi, sundu
‫ﻣَﺎ‬
ne, şey (ortada gelen َ‫“ ﻣﺎ‬ne” ve “şey” manasına
gelir. Bir kelime sonrasıyla birlikte “..takdim ettiği
şeye baksın” da denebilir).
4- … ‫… ﺑِﻔَﻀْﻞِ اﻟﻠﱠﮫِ وَﺑِﺮَﺣْﻤَﺘِﮫِ ﻓَﺒِﺬَﻟِﻚَ ﻓَﻠْﯿَﻔْﺮَﺣُﻮا‬
(10/YUNUS, 58). (De ki:)Allah’ın lutfu ve
rahmetiyle, işte bunlarla sevinsinler..
ٌ‫ﻓَﻀْﻞ‬
iyilik, hayır, lutuf
‫ﻓَﺮِحَ ﯾَﻔْﺮَحُ ﻓَﺮاَﺣًﺎ‬
sevinmek, şımarmak
‫ﻚ‬
َ ‫ذَِﻟ‬
bu, o (mebnî, yani harekesi değişmeyen kelime
olup harf-i cerle harekesinin değişmediğini
hatırlayınız.)
5- … َ‫… ﺗَﺄْﺧُﺬْﻛُﻢْ ﺑِﮭِﻤَﺎ رَأْﻓَﺔٌ ﻓِﻲ دِﯾﻦِ اﻟﻠﱠﮫِ وَﻻ‬
(24/NÛR, 2)… Allah’ın dininde (hükümlerini
uygularken) o ikisi (zina eden iki kişi) hakkında
sizi acıma almasın (acıyacağınız tutmasın)…
ٌ‫َرأْ َﻓﺔ‬
şefkat, acıma, şiddetli merhamet
‫ﻓِﻲ دِﯾﻦِ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬
Allah’ın dininde (iki ismin yanyana gelmesinden
oluşan isim tamlamasında iki isimden birinci
kelimede (önce gelende) ne harf-i tarif ne de
sonunda tenvin bulunur. Tercümede ikinci
kelimeden başlanarak, yani sondan başa çevrilir.
Çok yakında işlenecektir.)
6- َ‫ ﻟِﻤِﺜْﻞِ ھَﺬَا ﻓَﻠْﯿَﻌْﻤَﻞِ اﻟْﻌَﺎ ِﻣﻠُﻮن‬.
(37/SAFFAT, 61). Çalışanlar bunun gibisi için
(böylesi bir kurtuluş için) çalışsın.
‫ﻟِﻤِﺜْﻞِ ھَﺬَا‬
bunun gibisi için (isim tamlaması)
‫ن‬
َ ‫ﻋَﺎﻣِﻞٌ ج ﻋَﺎ ِﻣﻠُﻮ‬
çalışan
7- ‫ ﻃَﻌَﺎﻣِﮫِ ﻓَﻠْﯿَﻨْﻈُﺮِ اﻟْﺈِﻧﺴَﺎنُ إِﻟَﻰ‬.
(80/ABESE, 24). İnsan yediğine bir baksın..
8- َ‫ﺧُﻠِﻖ‬
‫ﻣِﻢﱠ‬
Meçhûl mâzî f.
(ْ‫ )ﻣِﻦ‬Harfi cer
Fâil
muzâri meczûm
(َ‫ )ﻣﺎ‬İsmü istifham
ُ‫اﻟْﺈِﻧﺴَﺎن‬
ِ‫ ﻓَﻠْﯿَﻨْﻈُﺮ‬.
(ِ‫ )ل‬lâmü’lemr
(86/TÂRIK, 5). İnsan neden yaratıldığına bir
baksın.
ُ‫ﺧَﻠَﻖَ ﯾَﺨْﻠُﻖ‬
yarattı
‫ﻣِﻦْ = ِﻣﻢﱠ‬+ َ‫ﻣﺎ‬
neden. (َ‫ )ﻣﺎ‬nın elifi kendinden önce cer geldiği için
düşmüştür.
&&&&&&&&&&
IV) EMR-İ HAZIR
(MUHATAP FİİLİN EMİR YAPILMASI)
Muzâri fiilin muhatap sîgasının başındaki muzâri
harfi kaldırılır. Muzaraat harfi atıldıktan sonra
kalan ilk harf cezimli değilse başa birşey
getirilmez. Ama kalan ilk harf cezimli ise
okuyabilmek için başına bir hemze getirilir. Bu
hemze fiilin orta harfinin harekesine göre
harekelenir. Üç harfli fiilin orta harfi ötreli ise emir
fiilinin başına ötreli hemze (ُ‫)أ‬, üç harfli fiilin orta
harfinin harekesi üstün ya da esre ise emir fiilinin
başına esreli hemze (ِ‫ )إ‬eklenir. Fetha ile
harekeleme yoktur. Sonu da cezim yapılır:
Örnekler:
ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
Yazıyor
ْ‫اُﻛْﺘُﺐ‬
yaz
ُ‫ﯾَﻨْﺼُﺮ‬
yardım ediyor
ْ‫اُﻧْﺼُﺮ‬
yardım et
ُ‫َﯾﻔْﺘَﺢ‬
Açıyor
ْ‫ِاﻓْ َﺘﺢ‬
aç
ُ‫َﯾﻀْﺮِب‬
Vuruyor
ْ‫ِاﺿْﺮِب‬
vur
Çekim Tablosu
Cemi
Müsennâ
Müfred
‫اُﻛْﺘُﺒُﻮا‬
‫اُﻛْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫اُﻛْﺘُﺐ‬
Muhâtab
‫ﻦ‬
َ ْ‫اُﻛْﺘُﺒ‬
‫اُﻛْﺘُﺒَﺎ‬
‫اُﻛْﺘُﺒِﻲ‬
Muhâtaba
(Sizler) Yazın
(İkiniz)Yazın
(Sen)Yaz
Cemi
Müsennâ
Müfred
‫ِاﺿْﺮِﺑُﻮا‬
‫ِاﺿْﺮِﺑَﺎ‬
ْ‫ِاﺿْﺮِب‬
Muhâtab
‫ﻦ‬
َ ْ‫ِاﺿْﺮِﺑ‬
‫ِاﺿْﺮِﺑَﺎ‬
‫ِاﺿْﺮِﺑِﻲ‬
Muhâtaba
(Sizler) vurun
(İkiniz) vurun
(Sen) vur
Not: Mâzîdeki ilk harfi hemze olan َ‫أَﻛَﻞ‬-ُ (yedi)ُ –
‫( أَﻣَ َﺮ‬emretti) َ‫أَﺧَﺬ‬-ُ (aldı) gibi fiillerin emir fiili
(ْ‫ )اُاْﻛُﻞ‬şeklinde söylenmez. İki hemzenin okunuşu
dile ağır geldiği için hemzeli kısım atılır: (ْ‫()ﻛُﻞ‬ye).
Geriye kalanın çekimi yapılır. Cemi müennes nûnu
hariç fiil çekiminde yer alan nunlar düşer:
‫ﻛُﻠﻮُا‬
‫ﻼ‬
َ ُ‫ﻛ‬
ْ‫ﻛُﻞ‬
Muhâtab
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻛُﻠ‬
‫ﻼ‬
َ ُ‫ﻛ‬
‫ﻰ‬
ِ ‫ﻛُﻠ‬
Muhâtaba
siz yeyin
ikiniz yeyin
sen ye
‫ﻚ‬
َ َ‫ﺧُﺬْ ھَﺬِهِ اﻟْﻔُﻠﻮُسَ ﻣَﻌ‬.
Bu parayı beraberine al.
Emr-i hâzırların meçhûlü: Muzârinin başına ِ‫ل‬
harfinin takılıp sonunun meczûm yapılması ile
olur. Diğerlerinden farklı olarak mütekellimin de
meçhûlu yapılır:
Çekim Tablosu
Cemi
Müsennâ
Müfred
‫ﻟِﺘُﻜْﺘَﺒﻮُا‬
‫ﻟِﺘُﻜْﺘَﺒَﺎ‬
ْ‫ﻟِﺘُﻜْ َﺘﺐ‬
Muhatap
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟِﺘُﻜْﺘَﺒ‬
‫ﻟِﺘُﻜْﺘَﺒَﺎ‬
‫ﻟِﺘُﻜْﺘَﺒِﻲ‬
Muhâtab
(Sizler) yazılınız
(İkiniz) yazılın
(Sen) yazıl
ْ‫ﻟِﻨُﻜْ َﺘﺐ‬
(Biz)yazılalım
ْ‫ﻟِﻨُﻜْ َﺘﺐ‬
(ikimiz) yazılalım
ْ‫ِﻟﺄُﻛْ َﺘﺐ‬
(Ben)yazılayım
Mütekellim
Cümle Örnekleri:
‫ﻟِﺘُﻜْﺘَﺐِ اﻟْﻮَﻇِﯿﻔَﺔُ ﻓِﻲ َوﻗْﺘِﮭَﺎ‬.
Ödev vaktinde yazılsın.
‫ﻚ وَاﻗْ َﺮأْ ُه‬
َ َ‫اِﻓْﺘَﺢْ ﻛِﺘﺎَﺑ‬.
Kitabını aç ve onu oku.
‫ﻚ‬
َ َ‫اِﺟْﻠِﺲْ ﻣَﻜﺎَﻧ‬.
Yerine otur.
‫ﻚ‬
َ ‫اِﻗْﺮَ ْأ وَاﺟِ َﺒ‬.
Ödevini oku.
‫ب‬
َ َ‫اِﻏْﺴِﻠِﻲ اﻟﺜﱢﯿﺎ‬.
Elbiseleri yıka.
‫ﺐ‬
َ ‫ﺟ‬
ِ ‫اِﻋْﻤَﻼَ اﻟْﻮَا‬.
İkiniz ödevi yapın.
‫اِﻓْﺤَﺼﺎَ اﻟْﻤَﺮِﯾﻀَ َﺔ‬.
Hastayı muayene edin.
‫ﻞ‬
ِ ْ‫ﺧُﺬْﻧِﻲ ﻣَﻌَﻚَ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﻔ‬.
Gösteriye beni beraberine al (beni götür) .
‫اِذْھَﺐْ ھُﻨﺎَكَ ﯾﺎَ زَﻛَﺮِﯾﱠﺎ‬.
Oraya git ey Zekeriyya!
‫اُﺳْﻜُﺖْ أَﻧْﺖَ أَﻧﺎَ أَﺳْﺄَلُ َأﺣْ َﻤ َﺪ‬.
Sen sus, ben Ahmed’e soruyorum.
‫اُﻧْﻈُ ْﺮ‬, َ‫اَ ْﻟﺈِﻣﺎَمُ ﯾَﺪْﺧُﻞُ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪ‬.
Bak, imam mescide giriyor.
‫اِﺷْﺮَبِ اﻟﺪﱠواَءَ أَوﱠﻻً ﺛُﻢﱠ اﺷْﺮَبِ اﻟْﻤَﺎءَ ﺛﺎَﻧِﯿ ًﺎ‬.
Evvela ilacı iç ikinci olarak(sonra) su iç.
‫ن‬
َ ‫اِﺣْﻔَﻈِﻲ ﻧَ ْﻔﺴَﻚِ ﯾﺎَ ﺑِﻨْﺘِﻲ وَاﻗْﺮَﺋِﻲ اﻟْﻘُﺮْآ‬.
Kendini koru ey kızım ve Kur’ân oku.
‫اِرْﺣَﻤْﻦَ اﻟْﻔُﻘَﺮاَ َء‬.
Fakirlere merhamet edin (müe) .
‫اِرْﺣَﻤُﻮا اﻟْﻔُﻘَﺮاَ َء‬.
Fakirlere merhamet edin (müz) .
‫ت‬
ِ َ‫اِرْﻛَﺒْﻦَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرا‬.
Arabalara binin (müe) .
EMR-İ HÂZIR İLE İLGİLİ AYETLER
1- َ‫ اُدْﺧُﻠُﻮا اﻟْﺠَﻨﱠ َﺔ أَﻧْﺘُﻢْ وَأَزْوَاﺟُﻜُﻢْ ﺗُﺤْﺒَﺮُون‬.
(43/ZUHRUF, 70). Siz ve eşleriniz ağırlanmış
olarak cennete giriniz!
‫ﺣَﺒَﺮَ ﯾَﺤْﺒُﺮُ ﺣَﺒْﺮًا‬
sevindirmek, ağırlamak
2- … َ‫… اﻋْﻤَﻠُﻮا ﻓَﺴَﯿَﺮَى اﻟﻠﱠﮫُ ﻋَﻤَﻠَﻜُﻢْ وَرَﺳُﻮﻟُﮫُ وَاﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮن‬
(9/TEVBE, 105). ..(De ki;) (Yapacağınızı) yapın!
Amelinizi Allah da Rasûlü de mü’minler de
görecektir...
‫رَآى ﯾَﺮَى رُؤْﯾَ ًﺔ‬
görmek
‫ﺳَﯿَﺮَى‬
görecek
3- َ‫ﺴَﺠَﺪُوا وَﻟَﻘَﺪْ ﺧَﻠَﻘْﻨَﺎﻛُﻢْ ﺛُﻢﱠ ﺻَﻮﱠرْﻧَﺎﻛُﻢْ ﺛُﻢﱠ ﻗُﻠْﻨَﺎ ﻟِﻠْﻤَﻶﺋِﻜَﺔِ اﺳْﺠُﺪُوا ِﻵدَ َم ﻓ‬
‫ﺲ‬
َ ‫… ِإﻻﱠ إِﺑْﻠِﯿ‬
(7/A’RÂF, 11). Andolsun sizi yarattık, sonra size
şekil verdik, sonra da meleklere “Âdem’e secde
edin!” dedik. İblis hariç secde ettiler.
ْ‫َﻟ َﻘﺪ‬
andolsun ki, hakikaten, gerçekten
‫ﺻَﻮﱠرَ ﯾُﺼَﻮﱢرُ َﺗﺼْﻮِﯾﺮًا‬
tasvir etmek, suret vermek, şekil vermek,
şekillendirmek
‫ل‬
ِ ‫ﻗُﻠْﻨَﺎ‬..
…e dedik
ُ‫اَﻟْﻤَﻠَﻚُ ج اَﻟْﻤَﻶﺋِ َﻜﺔ‬
melek
‫إِﻻﱠ‬
hariç
ُ‫َاﻟْﺈِﺑْﻠِﯿﺲ‬
iblis, şeytan
‫ﺳَﺠَﺪَ ﯾَﺴْﺠُﺪُ ﺳُﺠُﻮدًا‬
secde etti, boyun eğdi
4- ‫… وَﯾَﺎ آدَمُ اﺳْﻜُﻦْ أَﻧْﺖَ وَزَوْﺟُﻚَ ا ْﻟﺠَﻨﱠ َﺔ‬
(7/A’RÂF, 19). (Allah buyurdu ki:) Ey Adem! Sen
ve eşin cennete yerleşin..
‫ﺳَﻜَﻦَ ﯾَﺴْﻜُﻦُ ﺳَﻜْﻨًﺎ ﺳُﻜُﻮﻧًﺎ‬
yerleşmek, ikamet etmek
5- ٍ‫ﺠﺪ‬
ِ ْ‫… وَﻛُﻠُﻮا وَاﺷْﺮَﺑُﻮا ﯾَﺎ ﺑَﻨِﻲ آدَمَ ﺧُﺬُوا زِﯾﻨَﺘَﻜُﻢْ ﻋِﻨْﺪَ ﻛُﻞﱢ َﻣﺴ‬
(7/A’RÂF, 31). Ey Adem oğulları! Her mescidde
(secde edişinizde) zinetinizi alın (güzel
elbiselerinizi giyin); yiyin, için, (fakat israf
etmeyin...)
‫)أَﺧَﺬَ ﯾﺄْﺧُﺬُ(ﺧُﺬُوا‬
alın (emir)
‫)أَﻛَﻞَ ﯾﺄْﻛُﻞُ(ﻛُﻠُﻮا‬
yiyin
‫ﺔٌزِﯾ َﻨ‬
süs, zînet
6- َ‫ وَأَﻣْﻄَﺮْﻧَﺎ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢْ ﻣَﻄَﺮًا ﻓَﺎﻧْﻈُﺮْ ﻛَ ْﯿﻒَ ﻛَﺎنَ ﻋَﺎﻗِﺒَﺔُ اﻟْﻤُﺠْﺮِﻣِﯿﻦ‬.
(7/A’RÂF, 84). Ve üzerlerine (taş) yağmuru
yağdırdık. Bak suçluların akıbeti (sonu) nasıl oldu?
‫أَﻣْﻄَﺮَ ﯾُﻤْﻄِﺮُ ِإﻣْﻄﺎَرًا‬
yağdırmak, (taş) yağmuruna tutmak
ٌ‫ﻄﺮ‬
َ َ‫ﻣ‬
yağmur
‫ﻒ‬
َ ْ‫ﻛَﯿ‬
nasıl
ُ‫ﻛَﺎنَ َﯾﻜُﻮن‬
oldu
ٌ‫ﻋَﺎﻗِ َﺒﺔ‬
son, netice, âkıbet
ُ‫َاﻟْﻤُﺠْ ِﺮم‬
suçlu, günahkar. (İsim tamlamasında birinci ismin
ne tenvin ne de harf-i tarif almadığını ikinci ismin
genellikle harf-i tarif alıp son harekesinin esre
olduğunu şimdilik aklınızda tutunuz. Cemi
müzekker sâlim’in esre halinin (َ‫ )ﯾﻦ‬ile olduğunu
hatırlayınız.
7- َ‫ﻈَﻠَﻤُﻮا ﺑِﮭَﺎ ﺛُﻢﱠ ﺑَﻌَﺜْﻨَﺎ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِھِﻢْ ﻣُﻮﺳَﻰ ﺑِﺂﯾَﺎﺗِﻨَﺎ إِﻟَﻰ ﻓِﺮْﻋَﻮْنَ وَﻣَﻠَﺌِ ِﮫ ﻓ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ﻈﺮْ ﻛَﯿْﻒَ ﻛَﺎنَ ﻋَﺎﻗِﺒَﺔُ اﻟْﻤُﻔْﺴِﺪِﯾ‬
ُ ْ‫ ﻓَﺎﻧ‬.
(7/A’RÂF, 103). Sonra onların ardından Mûsâ’yı
mucizelerimizle Firavun ve kavmine gönderdik de
o mucizeleri inkar ettiler, ama bak fesatçıların sonu
nasıl oldu?
ُ‫ﺑَﻌَﺚَ ﯾَﺒْ َﻌﺚ‬
göndermek, uyandırmak, diriltmek
ْ‫ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِھِﻢ‬
onların ardından
ُ‫ﺴﺪ‬
ِ ْ‫َاﻟْﻤُﻔ‬
fesat çıkaran, fesatçı
ُ‫اَﻟْﻤَﻠَﺄ‬
halk, eşraf
‫ﻇَﻠَﻢَ ﯾَﻈْﻠِﻢُ ﻇُﻠْﻤًﺎ‬
zulmetmek, inkar etmek
ٌ‫آﯾَﺔٌ ج آﯾَﺎت‬
ayet, mucize
‫ﻦ‬
َ ‫ﻋَﺎﻗِﺒَﺔُ اﻟْﻤُﻔْﺴِﺪِﯾ‬
fesatçıların sonu (birinci ismin harf-i tarifsiz ikinci
ismin esre olduğu isim tamlaması çok yakında
işlenecektir.)
8- ‫وَاﻟْﻌَﺎﻗِﺒَﺔُ …وَاﺻْﺒِﺮُوا إِنﱠ اﻷَرْضَ ﻟِﻠﱠﮫِ …ﻗَﺎلَ ﻣُﻮﺳَﻰ ﻟِ َﻘﻮْﻣِ ِﮫ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ ﻟِﻠْﻤُﺘﱠﻘِﯿ‬.
(7/A’RÂF, 128). Mûsâ kavmine (şöyle) dedi:
“(Allah’dan yardım isteyin)… ve sabredin.
Muhakkak ki yeryüzü Allah’ındır (onu kullarından
dilediğine miras verir.)… Sonuç müttekîlerindir
(Allah’tan korkup günahtan sakınanlarındır). ”
‫اَﻟْﻤُﺘﱠﻘِﻲ‬
müttekî, takva sahibi, korunan, sakınan
9- ‫وَرَﺣْﻤَﺘِﻲ وَﺳِﻌَﺖْ …وَاﻛْﺘُﺐْ ﻟَﻨَﺎ ﻓِﻲ ھَﺬِهِ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ ﺣَﺴَﻨَﺔً وَﻓِﻲ اﻵﺧِﺮَ ِة‬
‫… ﻛُﻞﱠ ﺷَﻲْ ٍء‬
(7/A’RÂF, 156). (Ey Allahım!) Bize bu dünyada
da iyilik yaz, ahirette de. (Allah buyurdu ki:)
…Rahmetim herşeyi kuşatmıştır…
‫ﺣَﺴَ َﻨ ٌﺔ‬
iyilik, nail olunan nimet, güzellik
ٌ‫َرﺣْ َﻤﺔ‬
acımak, merhamet etmek
‫وَﺳِﻊَ ﯾَﺴَﻊُ ﺳِﻌَﺔً ﺳَﻌَ ًﺔ‬
içine aldı, kapladı
10- ْ‫أَﻧْﻔُﺴِﮭِﻢ‬
‫ﻋَﻠَﻰ‬
‫ﻛَﺬَﺑُﻮا‬
َ‫ﻛَﯿْﻒ‬
ْ‫… اُﻧْﻈُﺮ‬
İsim mecrûr
Harfi cer
Fiil+fâil
İsmü istifham
Fiil-i Emr
Fâili müstetir (َ‫)أَﻧْﺖ‬
(6/EN’ÂM, 24). Bak, kendilerinin aleyhine nasıl
yalan söylediler…
11- ‫ل‬
ِ ْ‫وَاذْﻛُﺮْ رَﺑﱠﻚَ ﻓِﻲ ﻧَﻔْﺴِﻚَ ﺗَﻀَﺮﱡﻋﺎً وَﺧِﯿﻔَﺔً وَدُونَ اﻟْﺠَﮭْﺮِ ﻣِﻦَ اﻟْﻘَﻮ‬
‫ل‬
ِ ‫… ﺑِﺎﻟْﻐُﺪُوﱢ وَاﻵﺻَﺎ‬
(7/A’RÂF, 205). Kendi kendine yalvararak, ve
korkarak yüksek olmayan bir sesle (sözle) sabah
akşam Rabbini an.
‫ذَﻛَﺮَ ﯾَﺬْﻛُ ُﺮ‬
zikretti, andı
ُ‫ﺠﮭْﺮ‬
َ ْ‫َاﻟ‬
ilan etmek, açığa vermek
‫ﺗَﻀَﺮﱠعَ ﯾَﺘَﻀَﺮﱠعُ َﺗﻀَﺮﱡﻋًﺎ‬
yalvarıp yakarmak, niyazda bulunmak
‫ﺧﺎَفَ ﯾَﺨﺎَفُ ﺧَﻮْﻓًﺎ ﺧِﯿﻔَ ًﺔ‬
korkmak [ayette: korkarak (hal)]
‫ن‬
َ ‫دُو‬
…siz, ..sız (zarftır önüne geldiği kelimeyi esreler)
‫ﺠﮭْ ِﺮ‬
َ ْ‫ن اﻟ‬
َ ‫دُو‬
açığa çıkarmaksızın
‫َاﻟْﻐُﺪُوﱡ‬
sabah
ُ‫اَﻟْﺂﺻَﺎل‬
akşam
HÂL: Ayette kullanılan mansûb ve nekre olarak
gelen masdar şekli gramerde “hâl” olarak
isimlendirilir “yalvararak ve korkarak” şeklinde
..erek, ..arak olarak tercüme edilir. İleride müstakil
olarak işleyeceğimiz hâl hakkında kısa bir bilgi
vermek devamlı Kur’ân okuyanların sık sık
karşılaştıkları bir husus olduğundan burada kısaca
bahsetmek faydalı olacaktır: Hâl; fiil işlenirken,
fâilin, mef’ûlun veya her ikisinin durumunu
gösteren mansûb ve nekre isimdir. Tekil ve illet
harfi bulunmayan bir kelime olduğu takdirde hâl,
üstün tenvinli olarak gelir. Fiile sorulan “Nasıl”
sorusuna cevap teşkil eder. Fiil yapılırken onu
işleyenin durumu açıklanan hâl Türkçe’ye (...erek,
..arak, ...dığı halde, ..ken, …mış olduğu halde)
kelimeleriyle tercüme edilir. Örnekler:
‫َأ‬‫ﻛَﻞَ اﻟﺴﱠﺎﺋِﻞُ اﻟﻄﱠﻌﺎَمَ ﺣﺎَرا‬.
Dilenci yemeği sıcak olarak yedi.
‫ﺷَﺮِبَ اﻟْﻤَﺮﯾِﺾُ اﻟْﺤَﻠﯿِﺐَ ﺑﺎَرِدًا‬.
Hasta sütü soğuk olarak içti.
‫ﺧُﻠِﻖَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنُ ﺿَﻌِﯿﻔًﺎ‬.
İnsan zayıf olarak yaratıldı (Nîsâ, 27) .
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1.Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
‫َوﺣْﺪَ ُه‬
yalnızca ona
‫َﯾﻮْﻣِﯿﺎ‬
günlük olarak
ُ ْ‫َاﻟْﺤَﺮ‬
‫ب‬
savaş
ُ‫ﻋَﺪُوﱞ ج أﻋْﺪَاء‬
düşman
‫ﺣَﺎ ﱞر‬
sıcak
‫َ‪-‬ﻗَﻄَ َ‬
‫ﻒ‬
‫‪kopardı‬‬
‫َاﻟْﻮَرْدَةُ‬
‫‪gül‬‬
‫َ‪َ -‬رﺣِﻢَ‬
‫‪acıdı, merhamet etti‬‬
‫َﻓﻢٌ‬
‫‪ağız‬‬
‫اَﻟﻀﱠﻌِﯿﻒُ‬
‫‪zayıf‬‬
‫‪2. Aşağıdaki Arapça cümleleri tercüme ediniz.‬‬
‫)‪(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫–أُﻋْﺒُﺪواُ اﻟﻠﱠﮫَ وَﺣْﺪَهُ –إِﻟْﻌَﺒﺎَ ﺑِﺎﻟْﻜُﺮَةِ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻠْﻌَﺐِ –أُﻛْﺘُﺐْ واَﺟِﺒَﻚَ َﯾﻮْﻣِﯿ‪‬ﺎ‬
‫أُﻛْﺘُﺒْﻦَ –إِﻗْﻄَﻔِﻲ اﻟْﻮَرْدَةَ –إِﺷْﺮَﺑﺎَ اﻟﺸﺎﱠىَ ﺣﺎَرا‪– ‬إِرْﻛَﺐِ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔَ ﺻَﺒﺎَﺣﺎً‬
‫ﺗَﻘْﺮَأْ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ﻓَﻠْﺘَﻘْﺮَأْ ﻟَﻢْ ‪-‬إِذْھَﺒِﻲ ِإﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻣُﺒَﻜﱢﺮاً –وَاﺟِ َﺒﻜُﻦﱠ‬‫أُﻛْﺘُﺐْ وَﻇِﯿﻔَﺘَﻚَ وَاﻗْﺮَأْ ‪-‬إِﻏْﺴِﻞْ ﻓَﻤَﻚَ ﻗَﺒْﻞَ اﻟﻨﱠﻮْمِ ‪-‬إِرْﺣَﻢِ اﻟﻀﱠﻌِﯿﻒَ‬
‫ﻚ‬
‫‪.‬ﻛِﺘﺎَ َﺑ َ‬
3. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekeleyip
tercüme ediniz. (Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ ةقيدحلا يف اﻗﺘُﻞ اﻟﺬّﺋﺐ‬- ‫ ةسردملا يف سردلا اوبتكا‬ً‫اﻓﺘﺤﺎ اﻟﺒﺎب ﻣﻊ أُﺧْﺘِﻚَ –اذھﺒﻲ إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﻏﺪا‬- ‫يف بتكتل‬
‫ ةسردملا‬- ‫دلولا عم سردلا ابتكتل‬- ‫عم نرصنا‬
‫ ءاسنلا‬- ً‫ادﺧﻠﻮا اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﺻﺒﺎﺣﺎ‬.
4. Aşağıdaki muzâri fiillerin emr-i hazır ve
meçhûllerini manalarıyla birlikte çekiniz.(Cevaplar
için üzerine tıklayınız)
ُ‫ﯾَﻨْﺼُﺮ‬- ُ‫ﯾَﻜْﺘُﺐ‬- ُ‫ﯾَﻌْﻠَﻢ‬- ُ‫ﺠﻠِﺲ‬
ْ َ‫ﯾ‬- ُ‫ﯾَﻌْﺮِفُ –ﯾَﻔْﺘَﺢ‬- ُ‫ﯾَﺪﺧُﻞ‬- ُ‫ﯾَﻘْﺘُﻞ‬
5. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya çeviriniz.
1. Elini yıka.
7. Okula git (müennes).
2. Suyunu iç.
8. Dersini evinde yaz.
3. Okulda kapıdan çıkınız.
9. Savaşta düşmanları öldürün.
4. İkiniz çarşıya gidin.
10. Bu kitabı oku.
5. Sokaktan eve git.
11. Bahçede oynayın.
6. Sabahleyin okula yazılın.
6. Aşağıdaki fiillerin emr-i gâib ve emr-i
hazırlarını yapınız.(Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
ُ‫ﯾَﻨْﺼُﺮ‬- ُ‫ﯾَﻌْﻠَﻢ‬- ُ‫ﯾَﻀْﺮِب‬- ُ‫ﯾَﻘْﺘُﻞ‬- ُ‫ﯾَﺬْھَﺐ‬- ُ‫ﯾَﺪْﺧُﻞ‬- ُ‫ﯾَﻔْﺘَﺢ‬
7. Yukarıda verilen ayetlerdeki emr-i gâib ve emr-i
hâzırları belirtiniz. Kelimeleriyle birlikte ayetleri
defterinize yazıp meallerine bakarak Arapça’larını
söylemeye çalışınız.
&&&&&&&&&&
V) NEHY-İ GAİB
(GAİB EMRİN OLUMSUZU)
‫ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
‫ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
Gâib
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
Gâibe
(Onlar) yazmasın
(O ikisi) yazmasın
(O) yazmasın
Görüldüğü gibi ْ‫( ﻟِﯿَﻜْﺘُﺐ‬yazsın) demek olurken
olumsuzu olan “yazmasın” demek için muzâri
fiilin başına َ‫ ﻻ‬getirilip sonu cezm yapılır.
Meçhûl yapılışı; Cahd-ı mutlakın meçhûl yapılışı
gibidir. Yalnız başına َ‫ ﻻ‬getirilir.
ْ‫ﻻَ ﯾُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılmasın
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻻَ ﯾُﻜْﺘَﺒ‬
yazılmasınlar (müen)
‫ﻻَ ﯾُﻜْﺘَﺒُﻮا‬
yazılmasınlar (müz)
ْ‫ﻻَ ﻧُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılmayalım
Cümle Örnekleri:
‫ﻌْﺪَ ﺷَﮭْﺮٍﻻَ ﯾَﺬْھَﺐْ َﺑ‬.
Bir ay sonra gitmesin.
‫ن‬
َ َ‫ﻻَ ﯾَﻀْﺮِبِ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟْﺤَﯿَﻮا‬.
Çocuk hayvanlara vurmasın.
‫ل‬
َ ‫ﻻَ ﯾَﺴْﺮِقِ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ اﻟَْﺄﻣْﻮَا‬.
Adam malları çalmasın.
‫ﻻَ ﯾَﻜْﺬِبِ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻋَﻠَﻰ أُﻣﱢ ِﮫ‬.
Çocuk annesine yalan söylemesin.
‫ﻞ‬
ِ ‫ﻻَ ﯾَﻜْﺴَﻠُﻮا ﻓِﻲ اﻟْﻌَ َﻤ‬.
İşte tembellik etmesinler.
‫ع‬
ِ ‫اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﻻَ ﯾَﻠْﻌَﺒُﻮا ﻓِﻲ اﻟﺸﺎﱠ ِر‬.
Öğrenciler caddede oynamasın.
‫ﺐ‬
ِ ‫اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢُ ﻻَ ﯾَﻐْﻀَﺐْ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠِﻟ‬.
Öğretmen öğrenciye kızmasın.
‫ح‬
َ ‫اﻟْﻌﺎَﻣِﻼَتُ ﻻَ ﯾَﺄْﺧُﺬْنَ اﻟْ ِﻤﻔْﺘَﺎ‬.
İşçiler anahtarı almasınlar.
‫ك اﻟْﻘِﺮَا َء َة‬
ِ ُ‫ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﻻَ ﺗَﺘْﺮ‬.
Aişe okumayı bırakmasın.
ُ‫ﻻَ ﺗُﻔْﺘَﺢِ اﻟﻨﱠﻮَا ِﻓﺬ‬.
Pencereler açılmasın.
NEHY-İ GÂİB İLE İLGİLİ AYETLER
1- ‫ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا إِﻧﱠﻤَﺎ اﻟْﻤُﺸْﺮِﻛُﻮنَ ﻧَﺠَﺲٌ ﻓَﻼَ ﯾَﻘْﺮَﺑُﻮا اﻟْﻤَﺴْﺠِ َﺪ‬
‫… اﻟْﺤَﺮَامَ ﺑَﻌْﺪَ ﻋَﺎﻣِﮭِﻢْ ھَﺬَا‬
(9/TEVBE, 28). Ey iman edenler! Müşrikler ancak
bir pisliktir. Onun için bu yıllarından sonra
Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar…
‫ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ‬
ey! (nida harfi)
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟﱠﺬِﯾ‬
kimseler (ism-i mevsul olup çok yakında
işlenecektir)
‫آﻣَﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻦُ إِﯾﻤﺎَﻧ ًﺎ‬
iman etmek, inanmak
‫آﻣَﻨُﻮا‬
İman ettiler
‫ﻦ آﻣَﻨُﻮا‬
َ ‫ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ اﻟﱠﺬِﯾ‬
ey iman eden kimseler! (Ey iman edenler!
cümlesinde görüldüğü gibi ism-i mevsuldan
sonraki fiil önce tercüme edilip …en kimseler
deniliyor)
‫إِﻧﱠﻤَﺎ‬
ancak, sadece
ُ‫اَﻟْﻤُﺸْﺮِك‬
müşrik, Allah’a ortak koşan
ٌ‫ﺠﺲ‬
َ ‫َﻧ‬
pislik
ٌ‫ﻋَﺎم‬
sene, yıl
‫ﻗَﺮَبَ ﯾَﻘْﺮَبُ ﻗِﺮْﺑﺎَﻧًﺎ‬
yaklaşmak
‫ﺑَﻌْﺪَ ﻋَﺎﻣِﮭِﻢْ ھَﺬَا‬
bu yıllarından sonra
2- ‫ﻟِﻠﱠﮫِ ﺟَﻤِﯿﻌًﺎ ھُ َﻮ‬
ُ‫اﻟﺴﱠﻤِﯿﻊُ اﻟْﻌَﻠِﯿﻢ‬.
َ‫اﻟْﻌِﺰﱠة‬
‫وَﻻَ ﯾَﺤْﺰُﻧْﻚَ ﻗَﻮْﻟُﮭُﻢْ إِنﱠ‬
II. haber
I. haber
Mübt.
Hal
Haberu (‫ )إِنﱠ‬mahallen merfû
İsmu (‫)إِنﱠ‬
mansûb
Te’kit ve nasb harfi
Fâil
Fiil-i muzâri meczûm
(َ‫ )ك‬mef’ûl
Cezm ve nefy harfi
(10/YUNUS, 65). Onların sözleri seni üzmesin.
Çünkü bütün izzet (üstünlük) Allah’ındır. O
işitendir, bilendir.
ُ‫اَﻟْﻌِﺰﱠة‬
üstünlük, izzet
‫ﺟَﻤِﯿﻌًﺎ‬
topluca, hepsi, tümü
(Cümlenin ikinci kısmında görüldüğü gibi bazen
vurgulama ve önem belirtmek için haber de marife
olarak gelebilir. Mübtedâ ve haberle ilgili geniş
bilgi daha sonra işlenecektir.)
&&&&&&&&&&
VI) NEHY-İ HÂZIR
(MUHÂTAB EMRİN OLUMSUZU)
Yapılışı: Muzârinin muhâtablarının başına َ‫ﻻ‬
getirilip sonunun cezim yapılmasıyla olur.
Muhâtaba cemi müennes nûnu hariç diğerlerindeki
‫ ن‬lar düşer.
‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ْ‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
Muhâtab
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺒ‬
‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺒَﺎ‬
‫ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺒِﻲ‬
Muhâtaba
(Sizler) yazmayın
(İkiniz) yazmayın
(Sen) yazma
Meçhûlünde bir değişiklik yoktur:
‫ﻻَ ﺗُﻜْﺘَﺒﻮُا‬
yazılmayın
ْ‫ﻻَ ﺗُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılma
Cümle Örnekleri:
‫ﺗَﻔْﺘَﺢُ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَ َة‬- َ‫ﻻَ ﺗَﻔْﺘَﺢِ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَة‬.
Pencereyi açıyorsun – Pencereyi açma.
‫ﻻَ ﺗَﺨْﺮُجْ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﺮْ ِد‬.
Soğukta evden çıkma.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻻَ ﺗَﺬْھَﺐْ ﻗَﺒْﻞَ َﯾﻮْﻣَﯿ‬.
İki günden önce (iki güne kadar) gitme.
‫ك‬
َ َ‫ﻻَ ﺗَﺠْﻠِﺴُﻮا ھُﻨﺎ‬.
Orada oturmayın.
‫ﻻَ ﺗَﻨْﮭَﺮْنَ اﻟْﻔُﻘَﺮَا َء‬.
Fakirleri azarlamayın.
‫ﻚ َوﺣِﯿﺪَ ًة‬
ِ َ‫ﻻَ ﺗَﺘْﺮُﻛِﻲ ﺻَﺪِﯾﻘَﺘ‬.
Arkadaşını tek başına bırakma.
‫ﻻَ ﺗَﻄْﺮُدُوا اﻟْﺄَوْﻻَدَ ﻣِﻦَ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Çocukları bahçeden kovmayın.
‫ﻚ‬
َ ِ‫[ﻻَ ﺗَﻘْﻄَﻔْﻦَ اﻟْﺄَزْھﺎَرَ ﻣِﻦْ َﻓﻀْﻠ‬6].
Lütfen çiçekleri koparmayın.
‫ﻻَ ﺗُﻘْﻄَﻒِ اﻟْﺄَزْھَﺎ ُر‬.
Çiçekler koparılmasın.
ْ‫ﻻَ ﺗَﻜْﺴَﻞ‬- ِ‫ﻻَ ﺗَﻐْﻀَﺐْ وَ ﻻَ ﺗَﯿْﺄَسْ ﻣِﻦْ رَﺣْﻤَﺔِ اﻟﻠﱠﮫ‬.
Tembellik yapma - Öfkelenme ve Allah’ın
rahmetinden ümit kesme.
NEHY-İ HÂZIR İLE İLGİLİ AYETLER
1ْ‫ﺑَﯿْﻨَﻜُﻢ‬
‫ﻞ‬
ِ ِ‫… ﺑِﺎﻟْﺒَﺎﻃ‬
ْ‫َأﻣْﻮَاﻟَﻜُﻢ‬
‫ﺗَﺄْﻛُﻠُﻮا‬
َ‫ﻻ‬
َ‫و‬
Câr-mecrûr
Zarfu mekan
Mef’ûl
F. muzâri meczûm
Nefy ve cezm h.
İsti’nâf harfi
(2/BAKARA, 188). Mallarınızı, aranızda batıl
(haksız sebepler) ile yemeyin…
ُ‫اَﻟْﺒَﺎﻃِﻞ‬
asılsız şey, batıl
2- َ‫… وَﻻَ ﺗَﻘْﺮَﺑَﺎ ھَﺬِهِ اﻟﺸﱠﺠَﺮَةَ…وَﯾَﺎ آدَمُ اﺳْﻜُﻦْ أَﻧْﺖَ وَزَوْﺟُﻚَ ا ْﻟﺠَﻨﱠﺔ‬
(7/A’RÂF, 19). (Allah buyurdu ki:) Ey Âdem! Sen
ve eşin cennette yerleşin.. (Ancak) bu ağaca
yaklaşmayın…
3- … ْ‫… وَﻻَ ﺗَﺒْﺨَﺴُﻮا اﻟﻨﱠﺎسَ أَﺷْﯿَﺎءَھُﻢْ …ﻗَﺪْ ﺟَﺎءَﺗْﻜُﻢ ﺑَﯿﱢﻨَﺔٌ ﻣِﻦْ رَﺑﱢﻜُﻢ‬
(7/A’RÂF, 85). …Size Rabbinizden açık bir delil
gelmiştir. … İnsanların eşyalarını eksik
vermeyin…
ٌ‫ﺑَﯿﱢ َﻨﺔ‬
açık delil, bürhan
‫ﺑَﺨَﺲَ ﯾَﺒْﺨَﺲُ ﺑَﺨْﺴًﺎ‬
eksiltmek, hakkını vermemek, düşük fiyat vermek
4- … ‫ﻻَ ﺗَﻘْﻨَﻄُﻮا ﻣِﻦْ رَﺣْﻤَﺔِ اﻟﻠﱠﮫِ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﯾَﻐْﻔِﺮُ اﻟﺬﱡﻧُﻮبَ ﺟَﻤِﯿﻌًﺎ إِﻧﱠﮫُ ھُ َﻮ‬
‫ ﻔُﻮرُ اﻟﺮﱠﺣِﯿﻢُاﻟْ َﻐ‬.
(39/ZÜMER, 53). Allah’ın rahmetinden ümit
kesmeyin. Muhakkak ki Allah bütün günahları
bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok
esirgeyendir.
‫ﻗَﻨِﻂَ ﯾَﻘْ َﻨﻂُ ﻗَﻨَﻄًﺎ‬
ümit kesmek, ümitsiz olmak
‫ﻏَﻔَﺮَ ﯾَﻐْﻔِﺮُ َﻣﻐْﻔِﺮَ ًة‬
bağışlamak
ُ‫اَﻟﺬﱠﻧْﺐُ ج اَﻟﺬﱡﻧُﻮب‬
günah
5- … َ‫ وَاﻋْﻠَﻤُﻮا أَنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﻣَﻊَ اﻟْﻤُﺘﱠﻘِﯿﻦ‬.
(9/TEVBE, 36). ..bilin ki Allah müttekîlerle
(kötülükten sakınanlarla) beraberdir.
6- … ُ‫إِذْ ﯾَﻘُﻮلُ ﻟِﺼَﺎﺣِﺒِﮫِ ﻻَ ﺗَﺤْﺰَنْ إِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﻣَﻌَﻨَﺎ ﻓَﺄَﻧْﺰَلَ اﻟﻠّﮫُ ﺳَﻜِﯿﻨَﺘَﮫ‬
‫… ﻋَﻠَﯿْ ِﮫ‬
(9/TEVBE, 40). ..O bir zamanlar arkadaşına
“Üzülme, şüphesiz ki Allah bizimle beraberdir”
diyordu. Bunun üzerine Allah ona (sükûnet
sağlayan) emniyetini indirdi…
ْ‫ِإذ‬
bir zamanlar
ٌ‫ﺻَﺎﺣِﺐٌ ج َاﺻْﺤﺎَب‬
arkadaş, sıkı dost
‫ﻻ‬
ً ‫أَﻧﺰَلَ ﯾُﻨْﺰِلُ إِﻧْﺰَا‬
indirdi
ُ‫اَﻟﺴﱠﻜِﯿ َﻨﺔ‬
sebat, kalbin mutmain olması
7- َ‫ ﻮْمِ اﻟﻈﱠﺎﻟِﻤِﯿﻦَﻓَﻘَﺎﻟُﻮا ﻋَﻠَﻰ اﻟﻠﱠﮫِ ﺗَﻮَﻛﱠﻠْﻨَﺎ رَﺑﱠﻨَﺎ ﻻَ ﺗَﺠْﻌَﻠْﻨَﺎ ﻓِﺘْﻨَﺔً ِﻟﻠْﻘ‬.
(10/YUNUS, 85). Onlar dediler ki: “Allah’a
dayandık. Ey Rabbimiz! Bizi o zalimler topluluğu
için deneme (konusu) kılma.
‫ﻼ‬
ً ‫ﺗَﻮَﻛﱠﻞَ ﯾَﺘَﻮَﻛﱠﻞُ َﺗﻮَﻛﱡ‬
tevekkül etmek, Allah’a dayanmak, işi Allah’a
bırakmak
ُ‫َاﻟْﻔِﺘْ َﻨﺔ‬
deneme, imtihan fitne, şaşırma
8- … ‫ﻗَﺎلَ ﯾَﺎ ﻗَﻮْمِ اﻋْﺒُﺪُوا اﻟﻠﱠﮫَ ﻣَﺎ ﻟَﻜُﻢْ ﻣِﻦْ إِﻟَﮫٍ ﻏَﯿْﺮُهُ وَﻻَ ﺗَﻨْﻘُﺼُﻮا‬
‫ن‬
َ ‫… اﻟْﻤِﻜْﯿَﺎلَ وَاﻟْﻤِﯿﺰَا‬
(11/HÛD, 84). … (Şuayb) Dedi ki: “Ey kavmim!
Allah’a kulluk edin! Sizin için ondan başka Tanrı
yoktur. Ölçüyü ve tartıyı eksik yapmayın.
‫ﯾَﺎ َﻗﻮْ ِم‬
ey kavmim. (ِ‫ )ﻗَﻮْم‬kelimesinin son harfinin
harekesinin esre oluşu, düşen “benim ..”
manasındaki mütekellim ya’sına işaret eder.
ُ‫ﻋَﺒَﺪَ ﯾَﻌْﺒُﺪ‬
kulluk etti, ibadet etti
ُ‫ﻏَﯿْﺮُه‬
…den başka, hariç, dışında
ْ‫ﻣَﺎ ﻟَﻜُﻢْ ِﻣﻦ‬
sizin için yoktur. Buradaki ‫ ﻣَﺎ‬harf-i nefy, ْ‫ ﻣِﻦ‬de
zâid harf-i cerdir.
‫ﻧَﻘَﺺَ ﯾَﻨْﻘُﺺُ َﻧﻘْﺼًﺎ‬
eksiltmek, eksik bırakmak, düşük ölçmek
ُ‫اَﻟْﻤِﻜْﯿَﺎل‬
ölçek
ُ‫اَﻟْﻤِﯿﺰَان‬
terazi, tartı
9- ‫… ﻗَﺎلَ ﻟَﮭُﻢْ ﻣُﻮﺳَﻰ وَﯾْﻠَﻜُﻢْ ﻻَ ﺗَﻔْﺘَﺮُوا ﻋَﻠَﻰ اﻟﻠﱠﮫِ ﻛَﺬِﺑًﺎ‬
(20/TÂHÂ, 61). Mûsâ onlara: “Yazık size! Allah
hakkında yalan uydurmayın….” dedi.
ٌ‫وَﯾْﻞ‬
yazık, vah
ْ‫وَﯾَْﻠﻜُﻢ‬
yazık size!
‫اِﻓْﺘَﺮَى ﯾَﻔْﺘَﺮِي ِاﻓْﺘِﺮاَءًا‬
uydurdu, iftira etti, düzdü
10- ٌ‫[وَﻻَ ﺗَﺠْﻌَﻠُﻮا ﻣَﻊَ اﻟﻠﱠﮫِ إِﻟَﮭًﺎ آﺧَﺮَ إِﻧﱢﻲ ﻟَﻜُﻢْ ﻣِﻨْﮫُ ﻧَﺬِﯾﺮٌ ﻣُﺒِﯿﻦ‬7] .
(51/ZARİYÂT, 51). Allah ile beraber başka bir
tanrı edinmeyin. Zira ben size O’nun tarafından
(gelmiş) (açık) bir uyarıcıyım.
‫ﺧ َﺮ‬
َ‫آ‬
başka,diğer
ٌ‫ﻧَﺬِﯾﺮ‬
uyarıcı
ٌ‫ﻣُﺒِﯿﻦ‬
apaçık
11- ْ‫ ﻓَﺄَﻣﱠﺎ اﻟْﯿَﺘِﯿﻢَ ﻓَﻼَ ﺗَﻘْﮭَﺮ‬.
(93/DUHÂ, 9). Öyleyse yetime gelince (sakın)
ezme.
‫أَﻣﱠﺎ‬
….e gelince
‫ﻗَﮭَﺮَ ﯾَﻘْﮭَﺮُ ﻗَﮭْﺮًا‬
yenmek, ezmek, incitmek
12- ْ‫ وَأَﻣﱠﺎ اﻟﺴﱠﺎﺋِﻞَ ﻓَﻼَ ﺗَﻨْﮭَﺮ‬.
(93/DUHÂ, 10). (El açıp) isteyene gelince (de)
sakın azarlama.
ُ‫اَﻟﺴﱠﺎﺋِﻞ‬
dilenen, isteyen
‫ﻧَﮭَﺮَ ﯾَﻨْﮭَﺮُ ﻧَﮭْﺮًا‬
azarlamak
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
(GENEL DEĞERLENDİRME)
1. Aşağıdaki fiillerin emr-i gâib, nehy-i gâib, emri hazır, nehy-i hazır ve meçhûllerini
yazınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬- ‫ب‬
َ َ‫ﺿَﺮ‬- ‫دﺧَﻞ‬- ‫ﺳﻤِﻊ‬- ‫ﻋﻠِﻢ‬- ‫ بهذ‬- َ‫–ﻗَﻄَﻊَ – جرخ –ﺣَﻜَﻢ‬
‫ﻧَﺼَ َﺮ –ﻋَﻠِ َﻢ‬
2. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere Arapça ve
Türkçe’siyle birlikte yazınız.
ُ‫ﯾُﺮِﯾﺪ‬
‫أَراَ َد‬
istedi
ُ‫ﯾَﺘَﻜَﻠﱠﻢ‬
‫ﺗَﻜَﻠﱠ َﻢ‬
konuştu
‫ﯾُﺤِﺐﱡ‬
‫َأﺣَﺐﱠ‬
sevdi
ُ‫ﯾَﺤْ َﻔﻆ‬
‫ﻆ‬
َ ِ‫ﺣﻔ‬
َ
ezberledi
ُ‫َﯾﺠْﺘَ ِﮭﺪ‬
‫ِاﺟْﺘَﮭَ َﺪ‬
çalıştı
ُ‫ﯾُﻮَﻓﱢﻖ‬
‫ﻖ‬
َ ‫َوﻓﱠ‬
muvaffak oldu, başardı
ُ‫ﯾَﺘَﻌَﻠﱠﻢ‬
‫ﺗَﻌَﻠﱠ َﻢ‬
öğrendi
ُ‫ﺠﺢ‬
َ ْ‫ﯾَﻨ‬
‫ﺢ‬
َ َ‫َﻧﺠ‬
başardı
ُ‫ﯾَﺒْﻠُﻎ‬
‫ﺑََﻠ َﻎ‬
ulaştı
‫ﯾَﺸْﺘَﺮِي‬
‫اِﺷْﺘَﺮَى‬
satın aldı
ُ‫َﯾﺪْﻋﻮ‬
‫دَﻋَﺎ‬
çağırdı, dua etti
ُ‫ﯾَﺴْﺘَﺮﯾﺢ‬
‫ح‬
َ ‫اِﺳْﺘَﺮَا‬
istirahat etti, dinlendi
‫ﯾَﺘَ َﻌﻮﱠدُ‬
‫ﺗَ َﻌﻮﱠ َد‬
‫‪alıştı‬‬
‫ﯾَ َﺘﻘَﺪﱠمُ‬
‫َﺗﻘَﺪﱠ َم‬
‫‪ilerledi‬‬
‫َﯾﺼْﺒِﺮُ‬
‫ﺻَﺒَ َﺮ‬
‫‪sabretti‬‬
‫ﺼ ُﺪ‬
‫اَﻟْﻤَﻘْ َ‬
‫‪maksat‬‬
‫اَﻟْﺒَﯿْﺖُ ج اَﻟْﺒُﯿُﻮتُ‬
‫‪evler‬‬
‫اَﻟﻄﱠﺒﺎَﺷِﯿﺮُ‬
‫‪tebeşir‬‬
‫اَﻟْﻤِﻨْﻀَ َﺪةُ‬
‫‪masa‬‬
‫ﺢ‬
‫َ‪-‬ذَﺑَ َ‬
‫‪boğazladı, kesti‬‬
‫ﻃَﺮِيﱞ‬
‫‪taze‬‬
‫ِ‪-‬ﻇَﻠَﻢَ‬
‫‪zulmetti‬‬
‫اَﻟﺰﱠ ِﻛﻲﱡ‬
‫‪zeki‬‬
‫ُ‪-‬ﻗَﺘَﻞَ‬
‫‪öldürdü‬‬
‫ﻃﺎَﺋِﺮٌ‬
‫‪kuş‬‬
‫‪3. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻻ ﺗﻀْﺮﺑﻮا ‪ -‬بوكلا نم ءاملا برشا ‪-‬اُﻗْﺘُﻠﻮُا اﻟﺬﺋﺐ ﻓﻲ اﻟﺠﺒﻞ‬
‫ ةرهلا اوبرضت ال ‪ -‬قوسلا ىلإ اجرخت ال – سرفلا‬‫زبخلا عطقا ‪ -‬لاجرلا عم ةقيدحلا ىلإ اوبهذا ‪-‬اﻗﺮأْ ﻛﺘﺎﺑﻚ‬
‫تيبلا اولخدا ‪-‬اُﻛﺘﺒﻮا درﺳﻜﻢ ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﻧَﮭﺎَراً ‪-‬نيكسلاب‬
‫ﻻَ ﺗَﺸْﻜُﺮْﻧِﻲ ‪-‬ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒﻲِ ‪-‬ﻻَ ﺗَﺸْﺮَبْ ‪-‬ﻻ ﯾﻜﺘﺐ ﻣﻜﺘﻮﺑﺎً إﻟﻰ ﻋﻤﱢﻲ ‪-‬‬‫ىلإ نبهذي ال ءاسنلا ‪ -‬انتيب نم كدلاو جرخيل‬
‫ماما سلجأ ‪ -‬؟كدلاو عم يتيب ىلإ بهذي نم ‪ -‬ةسردملا‬
‫اﻛﺘﺐ اﺳﻤﻚ ﻋﻠﻰ اﻟﺴﺒﻮرة ‪-‬اﻟﺴﻤﻚ ﻟﺬﯾﺬ وَﻃَﺮِيﱞ ‪ -‬ةدضنملا‬
‫ﺑِﺎﻟﻄﱠﺒَﺎﺷِﯿ ِﺮ‬- ‫اذه ةسردملا ىلإ بهذن –أﺳﺘﺎذﻧﺎ ﻋَﺎﻟِﻢٌ وَذﻛﻲﱞ‬
‫مويلا‬- ‫ةجاجدلا اوحبذإ –اﻟﻨﺴﺎء ﯾﺬھﺒﻦ اِﻟﻰ ﺑﯿﻮﺗﮭﻦ‬
‫؟ ةرجشلا نم ةرهزلا فطقت له – نيكسلاب‬
4. Aşağıdaki fiillerin gramer diliyle ne olduklarını
manalarıyla beraber yazınız.(Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
ُ‫ َﯾﻘْﻄَﻊ‬- ْ‫ﻻ ﺗَﻀْﺮِب‬- ‫اِﻓْﺘَﺤُﻮا‬- ْ‫ﻟِﺘَﻌْﻠَﻢ‬- َ‫اِﺷْﺮَﺑْﻦ‬- َ‫ﻟِﯿَﺮْﺟِﻌْﻦ‬- ‫اُﻧْﺼُﺮِي‬
5. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Sabahleyin okula gitmedim.
2. Kızkardeşinle beraber dersinizi okuyunuz.
3. Sokakta çocuklara dövülmeyiniz.
4. Yarın okula gitmeyiniz.
5. Asla oraya gitmeyeceksiniz.
6. Anneler çocuklarına vurmasınlar.
7. İkiniz bahçede oturmayın.
8. Ağacı kesme.
9. Kızlar bahçede oynamasınlar.
10. Adamlar evde oturmasınlar.
11. Pencereyi açmayın.
12. Salonda oturmayın.
13. Kimseye zulmetmeyin.
14. Yarın okula talebelerle birlikte gideceğiz.
15. Bu nedir?
16. Bu bir tebeşirdir.
17. Bu bir kalemdir.
18. Kalemle ne yaparsın ?
19. Siz nereden geldiniz?
20. Çarşıya gittim.
21. Şimdi evimden geldim.
22. Okula kardeşimle beraber gidiniz.
23. Dağda kurdu kim öldürdü?
24. Ormanda kuş öldürmeyiniz.
25. Kardeşin dersini akşam yazsın.
26. Yarın okula kim gidecek?
27. Ekmeği bıçakla kesiniz.
28. Ekmeği koparmayınız.
29. Dersler nerede yazıldı?
6. Aşağıdaki Arapça soruların cevabını Arapça
olarak veriniz. (Cevaplar için üzerine tıklayınız)
‫ﺤﺼَﺎنَ ؟‬
ِ ْ‫ﻟِﻤﺎَذا ﺗَﺮْﻛَﺒِﯿﻦَ اﻟ‬- ‫ﻣَﺎذا ﯾَﻄْﻠُﺐُ ﻋَﻤﱡﮫُ ﻣِﻨْﻚَ ؟‬
‫ﻣَﺎذا أَﺧَﺬْتَ ﻣِﻨﱢﻲ؟‬- ‫ﻣَﻊَ ﻣَﻦْ ﺗَﺬْھَﺐُ إﻟﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ؟‬
7. Aşağıdaki malum fiillerin meçhûllerini söyleyip
manasını veriniz. (Cevaplar için üzerine tıklayınız)
ْ‫ﻻَ ﺗَﻨْﺼُﺮ‬- ْ‫ﻻَ ﺗَﻔْﺘَﺢ‬- ‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺒَﺎ‬- ‫ﻻَ ﺗَﻔْﺘَﺤُﻮا‬- ‫ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒِﻲ‬- ‫ﻟِﺘَﻨْﺼُﺮَا‬
8. Aşağıdaki fiillerle birer cümle kurunuz.
ْ‫ِاﻓْﮭَﻢ‬- ‫ﺸْﺮَﺑُﻮا ﻻَ َﺗ‬- ْ‫ﻟِﯿَﻜْﺘُﺐ‬- ْ‫ﻻَ ﺗَﺪْﺧُﻞ‬- ‫ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒِﻲ‬- ُ‫أَﺷْﻜُﺮ‬
9. Aşağıdaki fiillerin gramer manalarını ve
tercümelerini söyleyiniz. (Cevaplar için üzerine
tıklayınız)
ُ‫ َﯾﻘْﺘُﻞ‬- ْ‫ﻟَﻢْ أَﻛْﺘُﺐ‬- َ‫ﻣَﺎ ﯾَﻀْﺮِﺑُﻮن‬- ْ‫اُﻛْﺘُﺐ‬- ‫ﻟَﻤﱠﺎ ﺗَﻀْﺮِﺑَﺎ‬- َ‫ﻋَﻠِﻤْﻦ‬
10. ُ‫ﯾَﺬْھَﺐ‬fiilinin başına sırasıyla şu harfleri
ekleyerek manalarını yazınız.(Cevaplar için
üzerine tıklayınız)
‫ﻣَﺎ‬- َ‫ﻻ‬- ِ‫ﺳَﻮْفَ –سَ –ﻟَﻤﱠﺎ –ﻟَﻢْ –ﻟَﻦْ –ﻟـ‬
11. Aşağıdaki fiillerin manalarını yazınız, meçhûle
çevirip tekrar manalarını yazınız.
َ ِ‫ﻟَﻦْ َﯾﻀْﺮ‬- َ‫ﻣَﺎ ﺗﺸْﺮَﺑُﻮن‬- ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺒَﺎ‬- ُ‫ﺳَﻮْفَ ﺗَﻌْﻠَﻢ‬- ْ‫ﻛَﺘَﺒْﺘُﻢ‬- ْ‫ِﻟﯿَﻌْﻠَﻢ‬‫ب‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻻَ َﺗﺪْﺧُﻠ‬- ْ‫ﻻ ﺗَﻔْﺘَﺢ‬- ‫اِﺿْﺮِﺑُﻮا‬- َ‫ﻟَﻢْ ﺗَﺄْﻛُﻠْﻦ‬- ‫ﻟَﻦْ ﺗَﻘْﻄَﻌُﻮا‬- َ‫ﻣَﺎ ﻋَﻠِﻢ‬
12. Yukarıda verilen ayetlerdeki nehy-i gâib ve
nehy-i hâzırları belirtiniz, Kelimeleriyle birlikte
ayetleri defterinize yazıp meallerine bakarak
Arapça’larını söyleyene kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
TE’KÎD LÂMI VE TE’KÎD NÛNU
Menfî olmayan muzârilerin başına manayı
kuvvetlendirmek ve pekiştirmek için getirilen
fethalı (َ‫ )ل‬harfine te’kit lâmı denir.
‫إِﻧﺎﱠ ﻟَﻨَﻨْﺼُﺮُ رُﺳُﻠَﻨَﺎ‬..
Şüphesiz biz peygamberlerimize muhakkak yardım
ederiz (Mü’min, 51).
Tekidi artırmak için sonuna bir de fethalı şeddeli
nûn (‫( )نﱠ‬te’kid nûnu) getirilir. Böylece duygu
yönünden şiddetli/belağatı yüksek olan ifadelerde
kullanılır:
‫ﻟَﻨَﻜْﺘُﺒَﻦﱠ‬
elbette (muhakkak, mutlaka) yazacağız.
‫ﻛَﻼﱠ ﻟَﯿُﻨْﺒَﺬَنﱠ ﻓِﻲ اﻟْﺤُﻄَﻤَ ِﺔ‬.
Hayır! Andolsunki o mutlaka, Hutame’ye
atılacaktır (Hümeze, 4).(meçhûl fiil).
*Te’kit nunları eklendikleri muzârinin zamanını
müstakbele (gelecek zamana) tahsis eder:
‫ﻟَ َﯿﻘْﺮََأنﱠ‬
elbette okuyacak
‫ﺤﻦﱠ‬
َ‫ﺠ‬
َ ْ‫ﻟَﯿَﻨ‬
mutlaka başaracak
*Te’kit nûnu sonuna eklendiği müfred muzârinin
son harfini fetha yapar. Cemi vâvı düşerek ötre,
müfred muhâtaba yâ’sı düşerek yerine esre kalır.
Cemi müennes nûnu hariç diğer tesniye ve ceme
mahsus nunlar da te’kîd nûnu getirilince düşer.
Cemi müennes nûnuyla te’kîd nûnu arasına bir elif
getirilir:
Muzâri’nin Şeddeli Te’kit Nûnu’yla Çekim
Tablosu
Müfred
Tesniye
Cem
Gâib
‫ﻟَ َﯿﻔْﻌَﻠَﻦﱠ‬
‫ﻟَ َﯿﻔْ َﻌﻼَ ﱢ‬
‫ن‬
‫ﻟَ َﯿﻔْﻌَﻠُﻦﱠ‬
Elbette o
yapacak
Elbette o ikisi yapacak
Elbette onlar
yapacak
Gâibe
‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠَﻦﱠ‬
‫ﻟَ َﺘﻔْ َﻌﻼَنﱢ‬
‫ﻟَ َﯿﻔْﻌَﻠْﻨﺎَنﱢ‬
Muhâtab
‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠَﻦﱠ‬
‫ﻟَ َﺘﻔْ َﻌﻼَنﱢ‬
‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠُﻦﱠ‬
Elbette sen
yapacaksın
Elbette ikiniz
yapacaksınız
Elbette sizler
yapacaksınız
Muhâtaba
‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠِﻦﱠ‬
‫ﻟَ َﺘﻔْ َﻌﻼَنﱢ‬
‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠْﻨﺎَنﱢ‬
Mütekellim
‫َﻟَﺄﻓْﻌََﻠﻦﱠ‬
‫ﻟَ َﻨﻔْﻌَﻠَﻦﱠ‬
‫ﻟَ َﻨﻔْﻌَﻠَﻦﱠ‬
Elbette ben
yapacağım
Elbette ikimiz
yapacağız
Elbette biz
yapacağız
Görüldüğü gibi te’kîd nûnu’nun harekesi müsennâ
ve cemi müenneslerde “kesre” diğerlerinde
fethadır. 2. şahıs müfred müennesdeki ve cemi
müzekkerlerdeki uzun sesliler kısaltılır. Yani (‫)ني‬
ve (‫ )او‬kalkar. Cemi müenneslerde ise fiilin sonuna
elif eklenir.
*Te’kit lâmı tek başına bulunabilir fakat te’kit
nûnu [(ّ‫()إِﻣﺎ‬..se, sa), َ‫ ] ل‬edatlarından biri
beraberinde olmadan bulunmaz:
ْ‫[ﻓَﺈِﻣﱠﺎ ﺗَﺜْ َﻘﻔَﻨﱠﮭُﻢ‬8] ِ‫ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺮْب‬...
Eğer savaşta onları yakalarsan...(Enfal, 57)
‫[ﻜُﻢْﯾَﺎ ﺑَﻨِﻲ آدَمَ ِإﻣﱠﺎ ﯾَﺄْﺗِﯿَﻨﱠ‬9] ْ‫رُﺳُﻞٌ ﻣِﻨْﻜُﻢ‬...
Ey Ademoğulları! Size kendi içinizden
peygamberler gelirse... (A’râf, 35)
... ‫[إِﻣﱠﺎ ﯾَﺒْﻠُﻐَﻦﱠ ﻋِﻨْﺪَكَ اﻟْﻜِﺒَﺮَ أَﺣَﺪُھُﻤَﺎ أَوْ ﻛِﻼَھُﻤَﺎ‬10]...
Eğer o ikisinden (anne ve babandan) biri veya her
ikisi senin yanında yaşlılığa ulaşırsa...(İsrâ, 23)
* Nûnu te’kidli muzârinin başında َ‫ ل‬harfi
kullanılırsa mutlak kararlılığı gösterir:
‫ﻚ‬
َ ‫! َﻟَﺄﻗْﺘُﻠَﻨﱠ‬
Seni (muhakkak) öldüreceğim!
‫ﻚ ﻟَﻨُﺆْﻣِﻨَﻦﱠ‬
َ َ‫ﻟ‬.
Sana kesinlikle inanıyoruz.
...َ‫وَﻟَﻨَﺴْﺄَﻟَﻦﱠ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦ‬.
...muhakkak ki peygamberlere (de) soracağız
(sorguya çekeceğiz)(A’râf, 6) .
* َ‫ ﻻ‬ile kuvvetli bir olumsuz emir (nehiy) hali
oluşturur:
‫ﻻَ َﯾﺤْﺴَ َﺒﻦﱠ‬.
sakın sanmasın!
‫ﻻ‬
َ ُ‫[ﯾَﻐُﺮﱠﻧﱠﻜُﻢ‬11] ُ‫اﻟﺸﱠﯿْﻄﺎَن‬.
Asla (hiçbirşekilde) şeytan sizi aldatmasın!
ُ‫[ﯾَﺎ ﺑَﻨِﻲ آدَمَ ﻻَ ﯾَﻔْﺘِﻨَﻨﱠﻜُﻢ‬12] ُ‫اﻟﺸﱠﯿْﻄَﺎن‬...
Ey Adem oğulları! Şeytan (ana-babanızı cennetten
çıkardığı gibi).. sakın sizi de şaşırtmasın (A’râf,
27) .
(Nûn-u Muhaffefe): (Te’kîd Nûnunun hafifletilmiş
şekli): Muzâri fiillerin sonunda anlamı
kuvvetlendirmek için şeddeli nun getirildiği gibi
cezimli nun da getirilebilir. Tesniyelerde ve
müennes çoğullarda kullanılmaz.
ْ‫ﻟَ َﯿﻘْﺮََأن‬
elbette okuyacak
ْ‫ﺤﻦْﻟَﯿَﻨ‬
َ‫ﺠ‬
َ
mutlaka başaracak
Muzâri’nin Şeddesiz Te’kit Nûnu’yla Çekim
Tablosu
Müfred
Tesniye
Cem
Gâib
ْ‫ﻟَ َﯿﻔْﻌَﻠَﻦ‬
-----ْ‫ﻟَ َﯿﻔْﻌَﻠُﻦ‬
Elbette o
yapacak
Elbette onlar
yapacak
Gâibe
ْ‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠَﻦ‬
-----------
Muhâtab
ْ‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠَﻦ‬
-----ْ‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠُﻦ‬
Elbette sen
yapacaksın
Elbette sizler
yapacaksınız
Muhâtaba
ْ‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠِﻦ‬
-----------
Mütekellim
ْ‫َﻟَﺄﻓْﻌََﻠﻦ‬
-----ْ‫ﻟَ َﻨﻔْﻌَﻠَﻦ‬
Elbette ben
yapacağım
Elbette biz
yapacağız
* Kur’ân’da bazen hafifletilmiş te’kit nûnu tenvin
olarak gelir:
‫ﻣِﻦَ اﻟﺼﺎﱠﻏِﺮِﯾﻦَ )ﻟَﯿَﻜُﻮﻧَﻦْ(ﻟَﯿُﺴْﺠَﻨَﻦﱠ وَ ﻟَ َﯿﻜُﻮﻧًﺎ‬.
Şüphesiz ki o kesinlikle hapsedilecek ve muhakkak
ki küçük düşenlerden olacak (12/Yûsuf, 32).
‫ﺑِﺎﻟﻨﺎﱠﺻِﯿَﺔِ )ﻟَﻨَﺴْﻔَﻌَﻦْ(ﻛَﻼﱠ ﻟَ َﻨﺴْﻔَﻌًﺎ‬.
Asla (öyle değil), muhakkak ki onu alnından
yakalayacağız (96/Alak, 15) .
‫[ﻟَ َﯿﻜُﻮﻧًﺎ‬13] َ‫ﺬَﻟِﻚَﻛ‬.
O elbette öyle olacak.
*Te’kitli muzâriler yerine göre gereklilik de ifade
edecek şekilde tercüme edilir.
‫ﻟَ َﺘﻔْﻌَﻠَﻦﱠ ﻛَﺬَا‬
Böyle yapmalısın.
&&&&&&&&&&
TE’KÎD NÛNUNA BİTİŞİK FİİL İLE İLGİLİ
AYETLER
1- ِ‫اﻟﻨﱠﻌِﯿﻢ‬
ِ‫ﻋَﻦ‬
ٍ‫ﯾَﻮْﻣَﺌِﺬ‬
Mecrûr isim
H. cer
Zarfu zaman
F. muz. meçhûl
Atıf harfi
(َ‫ )ل‬Harfu Kasem (yemin harfi)
(‫ )نﱠ‬te’kîd nûnu
‫ﻟَﺘُﺴْﺄَﻟُﻦﱠ‬
‫ ﺛُﻢﱠ‬.
(102/TEKÂSÜR, 8) Sonra o gün (dünyada
yararlandığınız) nimetlerden elbette ve elbette
hesaba çekileceksiniz.
2- ٌ‫ ﻛَﺘَﺐَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻟَﺄَﻏْﻠِﺒَﻦﱠ أَﻧَﺎ وَرُﺳُﻠِﻲ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻗَﻮِيﱞ ﻋَﺰِﯾﺰ‬.
(58/MÜCÂDELE, 21) Allah “Elbette ben ve
elçilerim galip geleceğiz” diye yazmıştır. Allah
güçlüdür, üstündür.
‫ﻏَﻠَﺐَ ﯾَﻐْﻠِﺐُ ﻏَﻠَﺒًﺎ‬
galib geldi, üstün geldi
ٌ‫رَﺳُﻮلٌ ج رُﺳُﻞ‬
peygamber, elçi
‫َﻗﻮِيﱞ‬
kudret sahibi, güçlü
ٌ‫ﻋَﺰِﯾﺰ‬
aziz, üstün, kuvvetli, güçlü
3- َ‫… ﻟَﻘَﺪْ ﺻَﺪَقَ اﻟﻠﱠﮫُ رَﺳُﻮﻟَﮫُ اﻟﺮﱡؤْﯾَﺎ ﺑِﺎﻟْﺤَﻖﱢ ﻟَﺘَﺪْﺧُﻠُﻦﱠ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪَ اﻟْﺤَﺮَام‬
(48/FETİH, 27) And olsun ki Allah, elçisinin
rüyasını doğru çıkardı. (Allah dilerse) siz mutlaka
(güven içinde) Mescid-i Harama gireceksiniz.
ُ‫ﺻِﺪْﻗﺎً ﺻَﺪَقَ َﯾﺼْﺪُق‬
doğru söz söylemek, doğru olmak, doğru
olduğunu bildirmek
‫اﻟﺮﱡؤْﯾَﺎ‬
rüya.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki fiillerin şeddeli ve şeddesiz te’kit
nûnuyla çekim tablosunu yazınız.
ُ‫ﯾَﻐْﻠِﺐُ –ﯾَﻌْﻠَﻢُ –ﯾَﺴْﻤَﻊُ –ﯾَﺴْﺠُﺪُ – َﯾﺪْﺧُﻞ‬- ُ‫ﯾَﻌْﺮِف‬
2. İçinde şeddeli ve şeddesiz te’kîd nunlarının
bulunduğu beşer cümle kurunuz.
3.Yukarıdaki ayetlerde yer alan te’kîd nunlu fiilleri
belirtiniz. Kelimeleriyle birlikte ayetleri defterinize
yazıp meallerine bakarak Arapça’larını
söyleyinceye kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] (‫ )ﻟِﺄَنﱠ‬çünkü edatına bütün muttasıl zamirler
eklenebilir. (َ‫ )ﻟِﺄَﻧﱠﻚ‬çünkü sen, (ْ‫ )ﻟِﺄَﻧﱠﻜُﻢ‬çünkü siz gibi.
[2]
(ُ‫ )ﺗَﺄَﺧﱠﺮَ ﯾَﺘَﺄَﺧﱠﺮ‬geç kaldı, gecikti
[3]
(ْ‫ )اَﻟْﻤَﻜْﺘَﺐ‬ofis, yazıhane, büro
[4]
(ِ‫ )ﻛُﺮَةَ اﻟْﻘَﺪَم‬futbol
[5] Cezimden harf-i tarife geçişin esreyle
olduğunu hatırlayınız.
[6]
(َ‫ )ﻣِﻦْ ﻓَﻀْﻠِﻚ‬lütfen
[7] Burada (ٌ‫ )ﻣُﺒِﯿﻦ‬kelimesi bir önceki kelimenin
sıfatı olduğu için sıfatladığı kelimeye her
bakımdan (hareke, nekre vs.) uymuştur. Sıfat
konusunda işlenecektir.
[8] (ً‫ )ﺛَﻘِﻒَ ﯾَﺜْﻘَﻒُ ﺛَﻘَﻔﺎ‬bulmak, ele geçirmek,
yakalamak. (‫()إِﻣﺎﱠ‬..se, sa). Konu bütünlüğü olması
açısından yeri geldiği için bir örnekle
açıkladığımız şart edatları yakında işlenecektir.
Şimdilik aklımızın köşesinde bulunması faydalı
olur.
[9]
(ً‫( )أَﺗَﻰ ﯾﺄْﺗِﻲ إِﺗْﯿﺎَﻧﺎ‬kolayca) gelmek.
[10] (َ‫ )ﻛِﻼ‬her ikisi. (‫ )ھُﻤَﺎ‬zamirine birleşik olarak
merfû hali (‫)ﻛِﻼَھُﻤَﺎ‬, mansûb ve mecrûr hali (ََ‫)ﻛِﻠَﯿْﮭِﻤﺎ‬
olarak gelir. Bu cümlede (‫ )أَﺣَﺪُھُﻤَﺎ‬ile birlikte fâil
durumunda olduğundan merfû halini almıştır.
(Burada (‫ )إِﻣﱠﺎ‬şart harfi, (َ‫ )ﺒْﻠُﻎَﯾ‬bir sonraki konuda
göreceğimiz şart fiili, (‫ )نﱠ‬te’kit nûnu, (َ‫ )ﻋِﻨْﺪَك‬zaman
zarfı, (َ‫ )اﻟْﻜِﺒَﺮ‬mef’ûlün b., (‫ )أَﺣَﺪُھُﻤَﺎ‬fâil, (ْ‫ )أَو‬atıf harfi,
(‫ ) ِﻛﻼَھُﻤَﺎ‬ma’tûftur.)
[11]
(ً‫ )ﻏَﺮﱠ ﯾَﻐُﺮﱡ ﻏُﺮُورا‬aldattı, kandırdı.
[12]
(َ‫ )ﯾَﻔْﺘِﻦُ ﻓَﺘْﻨﺎً ﻓَﺘَﻦ‬fitneye düşürmek, şaşırtmak
[13]
(ُ‫ )ﻛﺎَنَ ﯾَﻜُﻮن‬idi, oldu.
Dinlemek için Tıklayınız :
ŞART CÜMLESİ
Şimdiye kadar gördüğümüz cahd-ı mutlak edatı
(ْ‫)ﻟَﻢ‬, cahd-ı müstağrak edatı (‫)ﻟَﻤﺎﱠ‬, lâmü’l-emr (ِ‫ )ل‬ve
nehiy (َ‫)ﻻ‬sı önüne geldiği bir muzâri fiili
cezmediyordu. Ancak bir de aynı cümlede bulunan
bütün muzâri fiilleri cezmeden edatlar vardır. Bu
edatların hepsi de şart edatıdır. Hepsinin
tercümesinde ..se, ..sa ifadesiyle mana verilir.
Arapça’da şart ifade etmek üzere en çok kullanılan
edat ْ‫( ِإن‬..se, ..sa, ..ise) edatıdır.
‫ﺐ‬
َ َ‫إِنْ ﻛَﺘ‬
yazdıysa, yazarsa
ْ‫إِنْ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazarsa, yazıyorsa
‫إِنْ ﻛَﺘَﺒُﻮا‬
yazdılarsa, yazarlarsa
‫إِنْ ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮا‬
yazarlarsa, yazıyorlarsa
ْ ‫ ِإ‬harfi mâzî fiilin başına geldiğinde de aynen
‫ن‬
muzâri manası verir. ْ‫ إِن‬harfinin başında bulunduğu
muzâri fiillerin hepsinin son harfleri cezimli olur.
Yani şart edatı ile gelen muzâri fiile cevap teşkil
eden cümlenin (cevabuş-şart) muzârisi de cezimli
olur. Ne zaman fiil-i muzârinin müfredindeki son
harfinin harekesi değişse (cezm olsa) gâibe ve
muhâtaba cemi müennes nunları hariç sondaki
diğer nunlar düşer.
Başına ْ‫ إن‬edatı gelen muzâri fiile, gelecek zamanı
ifade eden َ‫ س‬ve َ‫ ﺳَﻮْف‬takıları getirilmez. Çünkü ْ‫ِإن‬
şart edatı mana bakımından gelecek zamanı da
bildirir.
ْ‫ﺠﺢ‬
َ ْ‫إنْ ﺗَﻌْﻤَﻞْ ﺗَﻨ‬.
Çalışırsan başarırsın.
ْ‫[إِنْ ﺗَﻜْﺬِبْ َﺗﺎْﺛَﻢ‬1].
Yalan söylersen günaha girersin.
En çok kullanılan ْ‫إِن‬şart edatını giriş olmak üzere
işlediğimiz iki fiil-i muzâriyi cezmeden diğer şart
edatları şunlardır:
İKİ FİİL-İ MUZÂRİYİ CEZMEDEN ŞART
EDATLARI
Bilindiği gibi cezm fiili mâzîye değil, yalnız fiil-i
muzâriye mahsustur. Aşağıdaki edatlar iki muzâri
fiil almış cümlenin başına gelirlerse iki muzâri
fiilin de son harekelerini cezm yaparlar ve şart
bildirirler. Bunlara şart edatları da denir. Şart
edatının yeraldığı cümleden sonra aynı cümlenin
içinde bir de cevap cümlesi bulunur. Bu edatların
bulunduğu birinci bölüme fi’lü’ş-şart, ikinci
bölüme de cevabu’ş-şart denir. Cümle örnekleriyle
birlikte bu edatlar şunlardır:
ْ‫ إن‬...se, ...sa
ْ‫إنْ َﺗﻘْﺮَأْ َﺗﻔْﮭَﻢ‬.
Okursan anlarsın.
‫ن ﯾَﻜْﺘُﺐْ درْﺳَﮫُ آﺧُﺬْ إﻟَﯿْﮫِ زَھْ َﺮ ًة‬
ْ ‫إ‬.
Dersini yazarsa ona bir çiçek alırım.
‫إِنْ ﺗَﻌْﺠَﻞْ ﺗَﻨْ َﺪ ْم‬.
Acele edersen pişman olursun.
ْ‫ َﻣﻦ‬kim ...se, ..sa
ْ‫ﺠﺢ‬
َ ْ‫ﻣَﻦْ ﯾَﻘْﺮَأْ ﻛَﺜِﯿﺮًا ﯾَﻨ‬.
Kim çok okursa başarır.
‫ﻣَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺐْ دَرْﺳَﮫُ أذْھَﺐْ ﻣَﻌَﮫُ إﻟﻰ اﻟﺤَﺪِﯾﻘ ِﺔ‬.
Kim dersini yazarsa onunla bahçeye giderim.
‫ﻇ َﻔ َﺮ‬
َ َ‫ﻣَﻦْ ﺻَﺒَﺮ‬.
Kim sabrederse zafer kazanır (Hadis).
ْ‫ﻣَﻦْ ﯾَﺼْﺒِﺮْ َﯾﻈْﻔَﺮ‬.
Kim sabrederse zafer kazanır.
‫ ﻣَﺎ‬ne ...se, ...sa
ُ‫ﻣﺎَ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮا ﻣِﻦْ ﺧَﯿْﺮٍ ﯾَﻌَْﻠﻤْﮫُ اﻟﻠﱠﮫ‬.
Ne iyilik yaparsanız Allah onu bilir.
‫ﻣَﺎ ﯾَﻜْﺘُﺐْ ﻣِﻦْ دَرْﺳِﮫِ ﯾَﻔْ َﮭﻤْﮫُ ﺟَﯿﱢﺪًا‬.
Dersinden ne yazarsa onu iyi anlar.
‫ ﻣَﮭْﻤَﺎ‬her ne...se, ..sa
ْ‫ﻣَﮭْﻤﺎَ ﺗَﻔْﻌَﻞْ َأﻓْﻌَﻞ‬.
Her ne yaparsan onu yaparım.
‫ﻣَﮭْﻤَﺎ ﺗَﻜْﺘُﺐْ ﻣِﻦْ دَرْﺳِﻚَ أَﻛْﺘُﺐْ أَﻧَﺎ أَﯾْﻀًﺎ‬.
Dersinden her ne yazarsan ben de yazarım.
‫ أيﱡ‬hangisini, neyi, kimi ..se, ...sa[2]
‫ َﺗﺤْﺘَ ِﺮ ْم‬‫[أَﯾﺎ‬3] ْ‫أَﺣْﺘَﺮِم‬.
Kimi sayarsan sayarım.
ْ ُ‫ ﺗَﻜْﺘُﺐْ أَﻛْﺘ‬‫أَﯾﺎ‬.
‫ﺐ‬
Neyi, hangisini yazarsan yazarım.
‫ أَﯾﱡﻤَﺎ‬kimi, hangisini ...se, ...sa
‫أَﯾﱡﻤَﺎ ﺗَﻜْﺘُﺐْ إﻟﻰ اﻟْﻮَ َرﻗَﺔِ أَﻗﺮَأْ ُه‬.
Kağıda kimi yazarsan onu okurum.
‫ﻦ –أَﯾْﻨَﻤَﺎ‬
َ ْ‫ أَﯾ‬her nerede, nereye ...se
‫ك‬
َ ‫أَﯾْﻨَﻤَﺎ ﺗَﺠْﻠِﺴُﻮا ﻧَﺠْﻠِﺲْ ھُﻨَﺎ‬.
Her nerede oturursanız orada otururuz.
‫ﻚ‬
َ ْ‫ﺗَﺬْھَﺐْ أَﺻْﺤَﺒ‬. َ‫)أَﯾْﻦَ( أَﯾْﻨَﻤﺎ‬
Nereye gitsen sana arkadaşlık ederim.
‫ ﺣَﯿْﺜُﻤَﺎ‬her nereye ..se
‫ك‬
َ ‫ﺣَﯿْﺜُﻤَﺎ ﯾَﻨْﺰِلِ اﻟْﻤَﻄَﺮُ ﻻَ ﯾُﺬْھَﺐْ ھُﻨَﺎ‬.
Nereye yağmur yağarsa oraya gidilmez.
‫ك‬
َ ‫ﺣَﯿْﺜُﻤَﺎ ﺗَﺬْھَﺒْﻦَ أَﺣْﻀُﺮْ ھُﻨَﺎ‬.
Her nereye giderseniz oraya gelirim.
‫ أَﻧﱠﻲ‬her nereye, her nasıl ...se
ْ‫أَﻧﱠﻲ ﺗَﺬْھَﺐْ أَذْ َھﺐ‬.
Nereye (her nasıl) gidersen giderim.
ْ‫أَﻧﱠﻰ ﺗَﻜْﺘُﺐْ أَﻛْﺘُﺐ‬.
Nasıl yazarsan ben (de öyle) yazarım.
‫ إِذاَﻣﺎَ –إذْﻣَﺎ‬her ne zaman ...se
ْ ‫إِذْﻣﺎَ ﺗَﺬْھَﺒﻮُا ﻧَﺬْ َھ‬.
‫ﺐ‬
Her ne zaman giderseniz gideriz.
ْ ‫إذاَﻣَﺎ ﺗَﻜْﺘُﺐْ ﺗَﺤْ َﻔ‬.
‫ﻆ‬
Her ne zaman yazarsan ezberlersin.
‫ﻣَﺘَﻰ‬
her ne zaman ...sa
‫ﻣَﺘَﻰ ﺗَﻜْﺬِبْ ﯾُﻌَْﻠ ْﻢ‬.
Ne zaman yalan söylersen bilinir.
‫ﻣَﺘَﻰ ﺗﻜْﺘُﺐْ أﻗْ َﺮ ْأ‬.
Her ne zaman yazarsan okurum.
‫ ﻛَﯿْﻔَﻤ َﺎ‬her nasıl ...se
ْ ِ‫ﺗَﻀْﺮِبْ ﯾَﻀْﺮ‬. َ‫ﻛَﯿْﻔَﻤﺎ‬
‫ب‬
Nasıl vurursan öyle vurur.
‫[ﻛَﯿْﻔَﻤﺎَ ﺗَﺘَ َﻜﻠﱠﻢْ أَﺗَﻜَﻠﱠ ْﻢ‬4].
Sen nasıl konuşursan öyle konuşurum.
*Görüldüğü gibi şart edatları fiil-i muzâriyi cezm
yapar. Fakat her zaman şart ifade etmek için
mutlaka muzâri fiil kullanılmayabilir. Mahallen
meczûm olarak mâzî fiil de şart cümlesi olarak
gelebilir[5]. Ancak mâzî fiil mebni olduğu için şart
manası dışında fiilin sonunda herhangi bir
değişiklik olmaz. Tercümede şart ve cevap cümlesi
mâzî olsa da gene muzâri gibi tercüme yapılır:
‫ﻚ‬
َ ْ‫إِنْ ﻛَﺘَﺒْﺖَ إِﻟَﻲﱠ ﻛَﺘَﺒْﺖُ إِﻟَﯿ‬.
Bana yazarsan sana yazarım.
‫ﻦ ﻗَﺮََأ ﻓَﮭِ َﻢ‬
ْ َ‫ﻣ‬.
Kim okursa anlar.
ْ‫إذْﻣﺎَ ﺗَﺘَﻜَﻠﱠﻢْ َﻓﻼَ ﺗَﻜْ ِﺬب‬.
Konuşursan yalan söyleme (Emir cümlesinin
cevabının başında َ‫ ف‬gelir)
*Aynı şekilde cevap cümlesi de mâzî ve muzâri ile
başlayan fiil cümlesi olduğu gibi emir, nefy, nehy,
soru ve gelecek zaman ifade eden fiillerle de gelir.
Bazen isim cümlesi olarak da gelebilir:
‫ﯿﻞِ اﻟﻠﱠﮫِﻣَﻦْ ﯾَﻄْﻠُﺐِ اﻟْﻌِﻠْﻢَ ﻟِﻠْﺨَﯿْﺮِ ﻓَﮭُﻮَ ﻣُﺠﺎَھِﺪٌ ﻓِﻲ ﺳَ ِﺒ‬.
Kim hayır için ilim isterse o Allah yolunda
mücahiddir.
‫ﻣَﻦْ ﯾَﻜْﺜُﺮْ ﻣُﺰاَﺣُﮫُ ﻓَﮭَﻞْ ﯾَﻨْﺠَﺢُ ﻓِﻲ ﻋَﻤَﻠِﮫِ؟‬
Kimin şakası çoğalırsa işinde başarılı olur mu?
ُ‫ك اﻟﺴﱠﻌﺎَ َدة‬
َ َ‫أَﻧﱠﻰ ﺗَﻌْﻤَﻞْ ﻓَﮭُﻨﺎ‬.
Her nerede çalışırsan saadet oradadır.
*Cevap cümlesinin başı َ‫ ف‬nin yanısıra ْ‫ ﻗَﺪ‬، َ‫ ﺳَﻮْف‬، َ‫س‬
edatlarından biriyle başlarsa ve cevap fiili َ‫ﻣﺎ‬- ْ‫[ﻟَﻦ‬6]
ile menfi olursa veya cevabın başında َ‫( إِﻧﱠﻤﺎ‬ancak)
bulunursa cevabın muzârisi cezm olmaz:
ُ‫إِنْ ﺗَﺬْھَﺐْ ﻓَﺴَﺘَﻨْ َﺪم‬.
Gidersen akabinde pişman olacaksın.
ُ‫ﺴﮫ‬
َ ْ‫ ﻓَﻘَﺪْ ﻇَﻠَﻢَ َﻧﻔ‬‫ﻣَﻦْ ﯾَﻔْﻌَﻞْ ﺷَﺮا‬.
Kim kötülük yaparsa kendine zulmetmiş olur.
ْ‫[ﻣَﻦْ َﯾﻘْ َﺘﺼِﺪ‬7] ُ‫[ﻓَﻤﺎَ ﯾَﻔْﺘَﻘِﺮ‬8].
İktisad eden fakir olmaz.
‫ﻚ‬
َ َ‫ﺼﺪﱢﻗ‬
َ ُ‫[إِنْ ﺗَﻜْﺬِبْ ﻓَﻠَﻦْ ﯾ‬9] ُ‫اﻟﻨﺎﱠس‬.
Yalan söylersen insanlar sana asla inanmayacak.
ْ‫ﻄﺊ‬
ِ ْ‫[إِنْ ﻧُﺨ‬10] ً‫ﻓَﺈِﻧﱠﻤَﺎ ﺧُﻠِﻘْﻨﺎَ ﺑَﺸَﺮا‬.
Hata işlersek ancak beşer olarak
yaratılmamızdandır.
Not: Cümlenin sonunda gelen (ْ‫ )وَ إِن‬.. se bile, ..sa
bile şeklinde tercüme edilir. Cevabı da olmaz:
‫ﻚ‬
َ َ‫[إِذْھَﺐْ إِﻟَﻰ واَﻟِﺪِكَ وَ ِإنْ وَﺑﱠﺤ‬11]. Seni azarlasa bile
babana git.
* Taleb (Emir, nehiy, soru) cümlesinden sonra
cevap cümlesi varsa ve önünde (َ‫ )و‬ve (َ‫)ف‬
bulunmazsa cevap cümlesinin muzâri fiili de ona
uyumlu olarak meczûm gelir:
. (ْ‫ﺠﺢْ أُد‬
َ ْ‫أُدْرُسْ ﺗَﻨْﺠَﺢْ )رُسْ إِنْ ﺗَﻨ‬
Çalış ki başarasın (Emir) .
‫ك‬
َ ْ‫ھَﻞْ ﺗَﺴْﻤَﻊُ أُﺧْﺒِﺮ‬.
Dinler misin? Sana haber vereyim[12]. (Soru)
ْ‫ ) ﻻَ ﺗَﻠْﻌَﺐْ ﺑِﺎﻟﻨﺎﱠرِ إِنْ ﺗَﺤْﺘَﺮِقْ(ﻻَ ﺗَﻠْﻌَﺐْ ﺑِﺎﻟﻨﺎﱠرِ َﺗﺤْﺘَﺮِق‬.
Ateşle oynama! Yanarsın[13]. (Nehy)
*En çok kullanılan şart edatlarıْ‫ إِنْ ﻣَﻦ‬ve َ‫ﻣﺎ‬
edatlarıdır. Diğerleri bunlar kadar kullanılmaz.
Zamanla, ilerleyen konularda yer alan cümlelerle
birlikte konu daha da perçinleşeceğinden endişe
edilmemelidir.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
FİİL-İ MUZARİYİ CEZMEDEN EDATLAR İLE
İLGİLİ AYETLER
1- ... ‫ﻓَﻘَﺪْ ﺣَﺒِﻂَ ﻋَﻤَﻠُﮫُ وَ ھُﻮَ ﻓِﻲ‬
‫ﻦ‬
َ ‫اﻵﺧِﺮَةِ ﻣِﻦَ ا ْﻟﺨَﺎﺳِﺮِﯾ‬.
Haber
câr-mecrûr
Mübtedâ
Fâil
Fiil
câr-mecrûr
Fiil
Şart ismi
Cevâbu’ş-şart
ِ‫ﺑِﺎﻟْﺈِﯾﻤَﺎن‬
ْ‫ﯾَﻜْﻔُﺮ‬
ْ‫وَ ﻣَﻦ‬
Filu’ş-Şart
Fâili müstetir (َ‫)ھُﻮ‬
Mübtedâ (mahallen merfû)
Haber (mahallen merfû)
(5/MÂİDE 5). .... Kim (İslâmî hükümlere)
inanmayı inkar ederse (kabul etmezse) onun ameli
boşa gitmiştir. O, ahirette de ziyana
uğrayanlardandır.
nankörlük etmek, imandan çıkmak, Allah’a itaat ve
şeriatıyla amel hususunda gerekeni yapmamak
‫ﻛَﻔَﺮَ ﯾَﻜْﻔُﺮُ ﻛُﻔْﺮًا‬
zarara, ziyana uğrayan
ُ‫ﺳﺮ‬
ِ ‫اﻟْﺨَﺎ‬
boşa çıkmak, neticesiz olmak
‫ﺣَﺒِﻂَ ﯾَﺤْﺒَﻂُ ﺣَﺒْﻄًﺎ‬
2- ْ‫ ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا إِنْ ﺗَﻨْﺼُﺮُوا اﻟﻠﱠﮫَ ﯾَﻨْﺼُﺮْﻛُﻢْ وَﯾُﺜَﺒﱢﺖْ أَﻗْﺪَاﻣَﻜُﻢ‬.
(47/MUHAMMED 7). (Ey iman edenler!) Eğer siz
Allah'a (Allah'ın dinine) yardım ederseniz O da
size yardım eder, ayaklarınızı sabit tutar
(kaydırmaz).
kimseler
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟﱠﺬِﯾ‬
iman etti
‫آﻣَﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻦُ إِﯾﻤﺎَﺗ ًﺎ‬
ey iman eden kimseler (َ‫ )اَﻟﱠﺬِﯾﻦ‬kimseler (fiilin geriye
dönülerek ..en, an diye tercüme edilerek bağlandığı
ism-i mevsûl konusu yakında işlenecektir. Şimdilik
Kur’ân’da çok geçtiği için kalıb olarak
ezberleyiniz.)
‫ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا‬
ayak
ٌ‫ﻗَﺪَمٌ ج َأﻗْﺪَام‬
sabit tutmak, sebat ve istikrarı mucip iş yapmak
‫ﺛَﺒﱠﺖَ ﯾُﺜَﺒﱢﺖُ َﺗﺜْﺒِﯿﺘ ًﺎ‬
3- ٌ‫ وَإِنْ ﻋَﺰَﻣُﻮا اﻟﻄﱠﻼَقَ ﻓَﺈِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﺳَﻤِﯿﻊٌ ﻋَﻠِﯿﻢ‬.
(2/BAKARA 227). Eğer (müddeti içinde
dönmeyip kadınlarını) boşamaya karar verirlerse
muhakkak ki, Allah işitir ve bilir.
‫ﻋَﺰَمَ ﯾَﻌْﺰِمُ ﻋَﺰْﻣًﺎ‬
azmetmek, ciddi karar vermek
ُ‫ﻼق‬
َ ‫اَﻟﻄﱠ‬
talak, boşanma
4- ...َ‫ﻠَﻦْ ﯾَﻀُﺮﱡوكَ ﺷَﯿْﺌًﺎ وَإِنْ ﺣَﻜَﻤْﺖَ ﻓَﺎﺣْﻜُﻢْ ﺑَﯿْﻨَﮭُﻢْ وَإِنْ ﺗُﻌْﺮِضْ ﻋَﻨْﮭُﻢْ ﻓ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ ﺑِﺎﻟْ ِﻘﺴْﻂِ إِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﯾُﺤِﺐﱡ ا ْﻟﻤُﻘْﺴِﻄِﯿ‬.
(5/MÂİDE 42).... Eğer onlardan yüz çevirirsen
sana hiçbir zarar veremezler. Ve eğer hüküm
verirsen, aralarında adaletle hükmet. Allah âdil
olanları sever.
ْ‫ﻋﻦ‬
َ ً‫أَﻋْﺮَضَ ﯾُﻌْﺮِضُ إِﻋْﺮاَﺿﺎ‬
yüz çevirmek
(Burada olduğu gibi mezîd fiillerin de fiil olmaları
dolayısıyla aynı kurala tabi olduğunu unutmayınız.
Cevab cümlesindeki fiilin başına (ْ‫ )ﻟَﻦ‬gelmesi
dolayısıyla cemi müennes nûnu düşmüştür.
Sonuna zamir alacağı zaman cemi vâvının elifi de
düşer.)
‫ﺿَﺮﱠ ﯾَﻀُﺮﱡ ﺿَﺮا‬
zarar vermek, ziyana sokmak
‫ﺣَﻜَﻢَ ﯾَﺤْﻜُﻢُ ﺣُﻜْﻤًﺎ‬
hükmetmek, fasletmek, hüküm vermek
ُ‫ﺴﻂ‬
ِ ْ‫َاﻟْﻤُﻘ‬
adaletli davranan, adil olan
‫أَﺣَﺐﱠ ﯾُﺤِﺐﱡ‬
sevdi
ُ‫َاﻟْ ِﻘﺴْﻂ‬
adalet
5- ...ٍ‫ ﻣَﻦْ ﻟَﻢْ ﯾَﺠْﻌَﻞِ اﻟﻠﱠﮫُ َﻟﮫُ ﻧُﻮرًا ﻓَﻤَﺎ ﻟَﮫُ ﻣِﻦْ ﻧُﻮر‬.
(24/NÛR, 40). ...Bir kimseye Allah nûr
vermemişse, artık o kimsenin aydınlıktan nasibi
yoktur.
ٌ‫ﻧُﻮر‬
nur, ışık, hidayet, hakka götüren deliller
ُ‫ﻣَﺎ َﻟﮫ‬..
onun yok
6- ‫ﻦ‬
َ ِ‫ﻗَﺎﻻَ رَﺑﱠﻨَﺎ ﻇَﻠَﻤْﻨَﺎ أَﻧْﻔُﺴَﻨَﺎ وَإِنْ ﻟَﻢْ ﺗَﻐْﻔِﺮْ ﻟَﻨَﺎ وَﺗَﺮْﺣَﻤْﻨَﺎ ﻟَﻨَﻜُﻮﻧَﻦﱠ ﻣ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ ا ْﻟﺨَﺎﺳِﺮِﯾ‬.
(7/A’RÂF 23. (Adem ile eşi) dediler ki: Ey
Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi
bağışlamaz ve bize acımazsan mutlaka ziyan
edenlerden oluruz.
‫رَﺑﱠﻨَﺎ‬
(ey) Rabbimiz!
ُ‫ﻛﺎَنَ َﯾﻜُﻮن‬
oldu
7- َ‫ﺟﻌُﻮن‬
َ ْ‫ ﻣَﻦْ ﻋَﻤِﻞَ ﺻَﺎﻟِﺤًﺎ ﻓَﻠِﻨَﻔْﺴِﮫِ وَﻣَﻦْ أَﺳَﺎءَ ﻓَﻌَﻠَﯿْﮭَﺎ ﺛُﻢﱠ إِﻟَﻰ رَﺑﱢﻜُﻢْ ﺗُﺮ‬.
(45/CÂSİYE 15). Kim iyi iş yaparsa kendisi içindir
(faydası kendinedir), kim de kötülük yaparsa zararı
yine kendinedir. Sonra Rabbinize
döndürüleceksiniz.
ٌ‫ﺻَﺎِﻟﺢ‬
salih olmak, doğru olmak, iyi iş, salih amel
‫أَﺳَﺎءَ ﯾُﺴِﻲءُ إِﺳَﺎ َء ًة‬
kötülük işlemek, ameli ifsad etmek
‫رَﺟَﻊَ ﯾَﺮْﺟِﻊُ رَﺟْﻌًﺎ‬
iade etmek, döndürmek (ayette: dönderilmek)
8- ... ْ‫اﻟْﺤَﻖﱡ ﻣِﻦْ رَﺑﱢﻜُﻢْ ﻓَﻤَﻦْ ﺷَﺎءَ ﻓَﻠْﯿُﺆْﻣِﻦْ وَﻣَﻦْ ﺷَﺎءَ ﻓَﻠْﯿَﻜْﻔُﺮ‬...
(18/KEHF, 29). (Ve de ki) Hak, Rabbinizdendir.
Öyle ise kim dilerse iman etsin, kim dilerse inkâr
etsin...
‫آﻣَﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻦُ إِﯾﻤﺎﻧ ًﺎ‬
İman etti
9- ... ْ‫ﺳَﻼَمٌ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﻛَﺘَﺐَ رَﺑﱡﻜُﻢْ ﻋَﻠَﻰ ﻧَﻔْﺴِﮫِ اﻟﺮﱠﺣْﻤَﺔَ أَﻧﱠﮫُ ﻣَﻦْ ﻋَﻤِﻞَ ﻣِﻨﻜُﻢ‬
ٌ‫ ﺳُﻮءًا ﺑِﺠَﮭَﺎﻟَﺔٍ ﺛُﻢﱠ ﺗَﺎبَ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِهِ وَأَﺻْﻠَﺢَ ﻓَﺄَﻧﱠﮫُ ﻏَﻔُﻮرٌ َرﺣِﯿﻢ‬.
(6/EN’ÂM, 54). (Ayetlerimize inananlar sana
geldiğinde onlara de ki:) Selâm size! Rabbiniz
merhamet etmeyi kendisine yazdı. Gerçek şu ki:
Sizden kim, bilmeyerek (cahillikle) bir kötülük
yapar, sonra ardından tevbe edip de kendini ıslah
ederse, (bilsin ki) Allah çok bağışlayan, çok
esirgeyendir.
ٌ‫ﺳُﻮء‬
kötülük, fenalık
ٌ‫ﺟَﮭَﺎَﻟﺔ‬
cahillik, taşkınlık, akılsızlık
‫ﺗَﺎبَ ﯾَﺘُﻮبُ َﺗﻮْﺑَ ًﺔ‬
masiyetten dönmek, tevbe etmek
‫أَﺻْﻠَﺢَ ﯾُﺼْﻠِﺢُ إِﺻْﻼَﺣًﺎ‬
ıslah etmek, düzeltmek (aralarını bulmak),
anlaştırmak
10-َ‫ َاﻟْﻮَزْنُ ﯾَﻮْﻣَﺌِﺬٍ اﻟْﺤَﻖﱡ ﻓَﻤَﻦْ ﺛَﻘُﻠَﺖْ ﻣَﻮَازِﯾﻨُﮫُ ﻓَﺄُوﻟَﺌِﻚَ ھُﻢُ اﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮن‬.
(7/A’RÂF 8). O gün tartı haktır. Kimin (sevap)
tartıları ağır gelirse, işte onlar kurtuluşa erenlerdir.
‫ﻼ‬
ً ‫ﺛَﻘُﻞَ ﯾَﺜْﻘُﻞُ ِﺛ َﻘ‬
ağır gelmek, ağır basmak, racih gelmek
ُ‫َاﻟْﻮَزْن‬
tartma, tartı, ölçü
ُ‫َاﻟْﻤُﻔِْﻠﺢ‬
felaha eren
ُ‫اَﻟْﻤِﯿﺰاَنُ ج اَﻟْ َﻤﻮَازِﯾﻦ‬
tartılar, teraziler
11- ‫ وَﻣَﻦْ ﻛَﺎنَ ﻓِﻲ ھَﺬِهِ أَﻋْﻤَﻰ ﻓَﮭُﻮَ ﻓِﻲ اﻵﺧِﺮَةِ أَﻋْﻤَﻰ‬... .
(17/İSRÂ 72). Kim burda (dünyada Allah’ın
çağrısına) kör olursa ahirette de kördür...
‫أَﻋْﻤَﻰ‬
kör
12- ... ٌ‫وَﻣَﻦْ ﺷَﻜَﺮَ ﻓَﺈِﻧﱠﻤَﺎ ﯾَﺸْﻜُﺮُ ﻟِﻨَﻔْﺴِﮫِ وَﻣَﻦْ ﻛَﻔَﺮَ ﻓَﺈِنﱠ رَﺑﱢﻲ ﻏَﻨِﻲﱞ ﻛَﺮِﯾﻢ‬
.
(27/NEML 40). ... Kim şükrederse ancak kendisi
için şükretmiş olur, kim nankörlük ederse (bilsin
ki), Rabbimin hiçbir şeye ihtiyacı yoktur, çok
kerem sahibidir.
‫ﻏَﻨِﻲﱞ‬
zengin
‫إِﻧﱠﻤَﺎ‬
ancak
ٌ‫ﻛَﺮِﯾﻢ‬
ikram eden, nimet veren
13- َ‫ﺴﮭِﻢْ ﯾَﻤْﮭَﺪُونَﻣَﻦْ ﻛَﻔَﺮَ ﻓَﻌَﻠ‬
ِ ُ‫ ﯿْﮫِ ﻛُﻔْﺮُهُ وَﻣَﻦْ ﻋَﻤِﻞَ ﺻَﺎﻟِﺤًﺎ ﻓَﻠِﺄَﻧْﻔ‬.
(30/RÛM, 44). Kim inkâr ederse, inkârı kendi
aleyhine olur. İyi işler yapanlara gelince, onlar da
kendileri için (cennetteki yerlerini) hazırlarlar.
‫ﻣَﮭَﺪَ ﯾَﻤْﮭَﺪُ ﻣَﮭْﺪًا‬
hazırlamak
14- ... ٌ‫ وَﻣَﺎ ﺗُﻨْﻔِﻘُﻮا ﻣِﻦْ ﺧَﯿْﺮٍ ﻓَﺈِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﺑِﮫِ ﻋَﻠِﯿﻢ‬.
(2/BAKARA 273. ...Hayırdan her ne yaparsanız
muhakkak Allah onu bilir.
‫أَﻧْﻔَﻖَ ﯾُﻨْﻔِﻖُ إِﻧْﻔﺎَﻗًﺎ‬
harcamak
15- ... ُ‫ وَﻣَﺎ ﺗَﻔْﻌَﻠُﻮا ﻣِﻦْ ﺧَﯿْﺮٍ ﯾَﻌْﻠَﻤْﮫُ اﻟﻠَّﮫ‬...
(2/BAKARA, 197). ...Hayırdan her ne yaparsanız
Allah onu bilir.
16- ... ‫ وَﻣَﺎ ﺗُﻨْﻔِﻘُﻮا ﻣِﻦْ ﺧَﯿْﺮٍ ﻓَﻠِﺄَﻧْﻔُﺴِﻜُ ْﻢ‬...
(2/BAKARA, 272). ...Hayırdan her ne harcarsanız
kendiniz içindir
17- ... ‫ ﻣَﺎ ﺳَﺄَﻟْﺘُﻜُﻢْ ﻣِﻦْ أَﺟْﺮٍ ﻓَﮭُﻮَ ﻟَﻜُ ْﻢ‬...
(34/SEBE, 47). (De ki:) Ben sizden ne ücret
istemişsem, o sizindir. (Ücretim yalnız Allah'a
aittir...)
ُ‫َاﻟْﺄَﺟْﺮ‬
ecir, ücret, mükafat
18- ُ‫ﺑَﻠَﻰ ﻣَﻦْ ﻛَﺴَﺐَ ﺳَﯿﱢﺌَﺔً وَأَﺣَﺎﻃَﺖْ ﺑِﮫِ ﺧَﻄِﯿﺌَﺘُﮫُ ﻓَﺄُوﻟَﺌِﻚَ أَﺻْﺤَﺎب‬
‫[اﻟﻨﱠﺎ ِر‬14] َ‫ ھُﻢْ ﻓِﯿﮭَﺎ ﺧَﺎﻟِﺪُون‬.
(2/BAKARA, 81). Hayır! Kim bir kötülük eder de
kötülüğü kendisini çepeçevre kuşatırsa işte o
kimseler cehennem ashabıdır. Onlar orada devamlı
kalırlar.
‫اَﻟْﺨَﻄِﯿﺌَﺔُ ج اَﻟْﺨَﻄﺎَﯾَﺎ‬
kasdi işlenen suç, günah
‫أَﺣَﺎطَ ﯾُﺤﯿِﻂُ إِﺣﺎَﻃَ ًﺔ‬
kuşattı
ٌ‫ﺧَﺎﻟِﺪ‬
bekası devam eden, kalıcı olan
‫أَﺻْﺤَﺎبُ اﻟﻨﱠﺎ ِر‬
ateşin ashabı (cehennemlik)
19- ... ‫ن‬
َ ‫وَﻣﻦ ﯾَﻜْﻔُﺮْ ﺑِﮫِ ﻓَﺄُوﻟَﺌِﻚَ ھُﻢُ اﻟْﺨَﺎﺳِﺮُو‬.
(2/BAKARA, 121). ... Onu kimler inkâr ederse,
işte gerçekten zarara uğrayanlar onlardır.
‫ﺳﺮَُاﻟْﺨَﺎ‬
ِ
zarara uğrayan, yazık eden
20- ِ‫ ﻓَﺎذْﻛُﺮُوﻧِﻲ أَذْﻛُﺮْﻛُﻢْ وَاﺷْﻜُﺮُوا ﻟِﻲ وَﻻَ ﺗَﻜْﻔُﺮُون‬.
(2/BAKARA, 152). (Allah buyurdu ki:) Öyle ise
siz beni anın ki ben de sizi anayım. Bana şükredin;
sakın bana nankörlük etmeyin.
zikretti, andı
‫ﯾَﺬْﻛُﺮُ ذَﻛَ َﺮ‬
(Emrin cevabı olan cevap cümlesindeki muzâri
fiilin harekesi görüldüğü gibi sakin (cezimli)
olmuştur (ِ‫ )ﻻَ ﺗَﻜْﻔُﺮُون‬ise nehyi hazırdır. Nûnu’l
vikayenin altındaki esre de düşen mütekellim
ya’sının işaretidir.)
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri ikişer kere yazınız.
ُ‫ﻛَﺴﺐَ ﯾَﻜْﺴِﺐ‬
kazandı
ُ‫اَﻟﻨﱡﺼْﺢ‬
nasihat
ُ‫أَﺛِﻢَ َﯾﺄْﺛَﻢ‬
günaha girdi
ُ‫َﻧﻔَﻊَ ﯾَﻨْ َﻔﻊ‬
fayda verdi
ُ‫ﺗَﻌِﺐَ ﯾَﺘْ َﻌﺐ‬
yoruldu
ُ‫ﻓَﺮِحَ َﯾﻔْﺮَح‬
sevindi
ُ‫ﺳَﮭِﺮَ ﯾَﺴْ َﮭﺮ‬
uykusuz kaldı
ُ‫ﺻَﺤِﺐَ َﯾﺼْﺤَﺐ‬
arkadaşlık etti
ُ‫ﻣَﺮِضَ ﯾَﻤْﺮَض‬
hastalandı
ٌ‫زَﻣِﯿﻞ‬
arkadaş (iş, sınıf)
2. Aşağıdaki cümleleri ikişer kere yazınız.
ْ‫[إِنْ ﺗَﺴْﺘَﺬْﻛِﺮ‬15] ْ‫دُرُوﺳَﻚَ ﺗَﻨْﺠَﺢ‬.
Derslerini müzakere edersen başarırsın.
‫ت‬
ِ َ‫َأﯾْﻨَﻤﺎَ ﺗَﺬْھَﺐْ ﺗُﺸﺎَھِﺪِ اﻟْﻌِﻤﺎَرا‬.
Nereye gitsen apartmanlar görürsün.
‫ﻚ‬
َ ْ‫[ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺤْﻀُﺮْ ﻧُﻜْ ِﺮﻣ‬16].
Ne zaman gelirsen sana ikram ederiz.
ُ‫ك اﻟﻠﱠﮫ‬
َ ْ‫ﻋﺪ‬
ِ َ‫أَﯾْﻨَﻤﺎَ ﺗَﺬْھَﺐْ ﯾُﺴﺎ‬.
Her nereye gidersen Allah sana yardım eder.
‫ا ﺟَﯿﱢﺪاً ﺗَﻨْﺠَﺤُﻮاﻣَﺘَﻰ ﺗَﻠْﻌَﺒُﻮ‬.
Ne zaman iyi oynarsanız başarırsınız.
‫ﻞ‬
ِ ِ‫[ﻣَﻦْ ﯾُﻜْﻤ‬17] ِ‫اﻟْﻘِﺼﱠﺔَ ﻓَﻠْﯿُﺤْﻀِﺮْھﺎَ ﻟِﻠْﻤُﻌَﻠﱢﻢ‬.
Kim hikayeyi tamamlarsa onu öğretmene getirsin.
‫ﻲ‬
َ ِ‫ﻣَﻦْ ﯾَﻄْﻠُﺐِ اﻟﻨﱠﺠﺎَحَ ﯾَﺘْﻌَﺐِ اﻟﻠﱠﯿﺎَﻟ‬.
Kim başarı istiyorsa geceleri yorulur (yorulsun) .
ْ‫[ﻣَﻦْ ﯾَﻘْﺮَأِ اﻟْﻘُﺮْآنَ ﯾَ َﺘﺤَﺮﱠك‬18] ُ‫ﻟَﮫُ ﻗَﻠْﺒُﮫ‬.
Kim Kur’ân okursa onun kalbi harekete geçer.
‫ﻚ‬
َ ‫أَﯾْﻨَﻤﺎَ ﺗَﺬْھَﺐْ أَذْھَﺐْ ﻣَ َﻌ‬.
Her nereye gidersen ben de seninle giderim.
‫‪.‬ﻣَﻦْ ﻇَﻠَﻢَ اﻟﻨﺎﱠسَ ﻓَﯿَﻨْ َﺪمُ‬
‫‪Kim insanlara zulmederse pişman olur.‬‬
‫ﻚ‬
‫‪.‬إِنْ ﯾَﻜْﺜُﺮْ إِھْﻤﺎَﻟُﻚَ ﺗَﺨْﺴَﺮْ وَﻇِﯿﻔَ َﺘ َ‬
‫‪İhmalin çoğalırsa vazifeni kaybedersin.‬‬
‫‪.‬ﻣَﻦْ ﯾَﺄْﻛُﻞْ ﻛَﺜِﯿﺮاً ﯾَﻤْﺮَضْ‬
‫‪Kim çok yerse hasta olur.‬‬
‫‪.‬ﻣَﻦْ ﯾَﻜْﺜُﺮْ ﻣُﺰاَﺣُﮫُ ﺗَﺴْﻘُﻂْ ھَﯿْﺒَﺘُﮫُ‬
‫‪Kimin şakası çoğalırsa heybeti düşer.‬‬
‫‪.‬إِنْ ﺟﺎَءَ ﻣَﺤْﻤُﻮدٌ ﻓَﻤﺎَ َأﺿْﺮِﺑُﮫُ‬
‫‪Mahmud gelirse onu dövmem.‬‬
‫‪.‬إِذْﻣﺎَ ﺗَﻔْﻌَﻞْ ﺷَﺮا‪ ‬ﺗَﻨْ َﺪمْ‬
‫‪Ne zaman şer işlersen pişman olursun.‬‬
‫‪3. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz.(Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫إِنْ ‪-‬إِنْ ﺗَﻌْﻤَﻞْ ﺗَﻨْﺠَﺢْ ‪[19] -‬ﺧَﯿْﺮاً ﻟِﻮَﻃَﻨِﮫِ ﯾَﻜْﺴِﺐْ ﺟَﺰاَءَهُ ﻣَﻦْ ﯾَﻌْ َﻤﻞْ‬
‫ﺠﺢْ‬
‫ﻣﺎَ ﺗَﺮْﻛَﺐْ أَرْﻛَﺒْﮫُ وَ ‪-‬ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺨْﺮُجْ أَﺧْﺮُجْ ‪-‬ﺗَﺴْﻤَﻊِ اﻟﻨﱡﺼْﺢَ ﺗَﻨْﻔَﻊْ َو ﺗَﻨْ َ‬
‫نْ إِ ‪-‬إِنْ ﺗَﻄْﻠُﺐْ ﺗَﺤْﻀُﺮْ ‪-‬أَﯾْﻦَ ﺗَﺬْھَﺐْ أَذْھَﺐْ ﻣَﻌَﻚَ ‪-‬ﻣﺎَ ﺗَﺼْﻨَﻊْ َأﺻْ َﻨﻌْﮫُ‬
‫إِنْ ﻧَﺘْﻌَﺐْ ‪-‬إِنْ ﻟَﻌِﺒْﺖَ ﻛَﺜِﯿﺮاً ﺗَﻌِﺒْﺖَ ‪-‬إِنْ ﺗَﻠْﻌَﺐْ ﻛَﺜِﯿﺮاً ﺗَﺘْﻌَﺐْ ‪-‬ﺗَﻘْﺮَأْ َﺗﻔْﮭَﻢْ‬
ْ‫ َﻧﺠِْﻠﺲ‬- ْ‫إِنْ أَﻧْﺠَﺢْ أَﻓْﺮَح‬- ْ‫ﻣَﻦْ ﯾَﺴْﮭَﺮْ ﻛَﺜِﯿﺮاً ﯾَﻤْﺮَض‬- ‫َﻣﺘَﻰ ﯾُﺴﺎَﻓِﺮْ أَﺧِﻲ‬
ُ‫أُﺳَﺎﻓِﺮْ ﻣَﻌَﮫ‬- َ‫أَﯾْﻦَ ﺗَﺬْھَﺐْ أَﺻْﺤَﺒْﻚ‬- ْ‫زَﻣِﯿﻠُﻚَ ﺗَﻠْﻌَﺐْ ﻣَﻌَﮫُ إِنْ ﯾَﻠْﻌَﺐ‬
4. İki fiil-i muzâriyi cezmeden edatlardan her
biriyle ikişer cümle kurunuz.
5. Yukarıda verilen ayetleri defterinize yazıp fiil-i
muzâriyi cezmeden edatları belirtiniz. Meallerine
bakarak Arapça’sını söyleyinceye kadar çalışınız.
------------------------------------------------------------------------------[1]
(ُ‫ )أَﺛِﻢَ ﯾﺄْﺛَﻢ‬günaha girdi
[2] Diğerleri mebni iken ‫ أيﱡ‬mu’rabdır. Bu
cümlede mef’ûl yerine geldiğinden üstün hali
gelmiştir.
[3]
(ُ‫ )إِﺣْﺘَﺮَمَ ﯾَﺤْﺘَﺮِم‬saygı gösterdi
[4]
(َ‫ )ﺗَﻜَﻠﱠﻢ‬konuştu
[5] Şart fiili mâzî, cevap fiili muzâri olursa
cevap merfû veya meczûm olabilir:
ُ‫ﺠﺢ‬
َ ْ‫ إِنْ إِﺟْﺘَﮭَﺪْتَ ﺗَﻨْﺠَﺢْ =إِنْ إِﺟْﺘَﮭَﺪْتَ ﺗَﻨ‬Çalışırsan başarırsın
[6] Bir sonraki konumuzda işleneceği gibi, (ْ‫)ﻟَﻦ‬
edatı, fiili muzârinin başına gelen ve sonunu
mansûb yapıp kesin olumsuza çeviren edattır.
Örnek: (َ‫ )ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬asla yazmayacak.
[7]
(ً‫ )إِﻗْﺘَﺼَﺪَ ﯾَﻘْﺘَﺼِﺪُ إِﻗْﺘِﺼﺎَدا‬iktisat etti, tutumlu oldu
[8]
(ُ‫ )إِﻓْﺘَﻘَﺮَ ﯾَﻔْﺘَﻘِﺮ‬fakirleşti, fakir oldu.
[9]
(ُ‫ ) ﺻَﺪﱠقَ ﯾُﺼَﺪﱢق‬tasdik etti, inandı.
[10]
(ُ‫ )أَﺧْﻄَﺄَ ﯾُﺨْﻄِﺊ‬hata etti
[11]
(ُ‫ )وَﺑﱠﺢَ ﯾُﻮَﺑﱢﺢ‬azarladı
[12]
(ُ‫ )أَﺧْﺒَﺮَ ﯾُﺨْﺒِﺮ‬haber verdi.
[13]
(ُ‫ )إِﺣْﺘَﺮقَ ﯾَﺤْﺘَﺮِق‬yandı.
[14] (ِ‫ )أَﺻْﺤَﺎبُ اﻟﻨﱠﺎر‬ateşin ashabı . Birinci ismin
harf-i tarif ya da tenvin almadığı ve ikinci ismin
kesre olduğu isim tamlaması işlenmediği halde
ayetin cümle bütünlüğünü bozmamak için
verilmiştir.
[15] (ُ‫ )إِﺳْﺘَﺬْﻛَﺮَ ﯾَﺴْﺘَﺬْﻛِﺮ‬müzakere etti, gözden
geçirdi, tekrarladı
[16]
(ً‫ )َأﻛْﺮَمَ ﯾُﻜْﺮِمُ إِﻛْﺮاَﻣﺎ‬ikram etti
[17]
(ُ‫ )أَﻛْﻤَﻞَ ﯾُﻜْﻤِﻞ‬tamamladı
[18]
(ُ‫ )ﺗَﺤَﺮﱠكَ ﯾَﺘَﺤَﺮﱠك‬harekete geçti
[19] (ُ‫ )اَﻟْﺠَﺰاَء‬karşılık
Dinlemek için Tıklayınız :
FİİLİ MUZARİYİ NASBEDEN EDATLAR
Aşağıdaki edatlardan birisi fiil-i muzârinin başına
gelirse muzâri fiilin sonunu nasbeder (fetha yapar).
Cemi müennes nunları hariç (‫ )ن‬nunlarını düşürür.
Bu edatlar şunlardır[1]:
‫ﻟَﻦْ –نْ َأ‬- ْ‫إِذَنْ –ﻛَﻰ‬- ‫ﺣَﺘﱠﻰ‬- ِ‫ل‬- ُ‫اَﻟْﻔﺎَءُ اﻟﺴﱠﺒَﺒِﯿﱠﺔ‬
1) ْ‫ َأن‬mek, mak: Muzâri fiili nasbederek masdara
çevirir. Mâzî fiilin de önüne gelir, ancak mebni
olduğu için sonuna tesir edemez. En çok kullanılan
nasb edatıdır.
ُ‫[أُرِﯾﺪ‬2] ‫أَنْ أَﻛْﺘُﺐَ دَرْﺳِﻲ‬.
Dersimi yazmak istiyorum.
‫ي‬
َ ‫ﺗُﺮِﯾﺪُ أَنْ ﺗَﺸْﺮَبَ اﻟﺸﱠﺎ‬.
Çay içmek istiyorsun.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺗُﺮِﯾﺪِﯾﻦَ أَنْ ﺗَﺬْھَﺒِﻲ إﻟﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Eve gitmek istiyorsun.
‫ن‬
َ ‫ﻧُﺮِﯾﺪُ أَنْ ﻧَﻔْﮭَ َﻢ اﻟْﻘﺮْآ‬.
Kur’ân'ı anlamak istiyoruz.
ْ‫ﺗَﺼْﺒِﺮوُا ﺧَﯿْﺮٌ ﻟَﻜُﻢْ َأن‬.
Sabretmeniz sizin için hayırlıdır.
2) ْ‫ ﻟَﻦ‬asla ...meyecek, mayacak (te’kîd-i nefy-i
istikbal): Daha önce de gördüğümüz gibi muzâri
fiilin manasını olumsuz istikbale çevirir:
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻟَﻦْ أَذْھَﺐَ ﻣَﻌَﻚَ إﻟﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Seninle asla eve gitmeyeceğim.
‫ﺐ اﻟْﺤِﻤَﺎ َر‬
َ َ‫إِﻧﱢﻲ ﻟَﻦْ أَرْﻛ‬.
Gerçekten ben eşeğe hiç binmeyeceğim.
3)ْ‫ َﻛﻲ‬...mek için, ..mak için: Sebep bildirir. Daha
çok aynı manada ْ‫ ِﻟﻜَﻲ‬olarak kullanılır ve sadece
muzâri fiilin önüne gelir:
‫ﻆ‬
َ َ‫أَﻗْﺮَأُ دَرْﺳﻲِ ﻛَﻲْ َأﺣْﻔ‬.
Dersimi ezberlemek için okuyorum.
‫ﻲ ﯾَﻨْﺠَﺤُﻮا‬
ْ َ‫ﯾَﺠْﺘَﮭِﺪُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﻟِﻜ‬.
Öğrenciler başarmak için çalışıyor.
Burada mesela birinci cümlede (ِ‫ )أَﻗْﺮَأُ دَرْﺳﻲ‬temel
cümle, (َ‫ )ﻛَﻲْ أَﺣْﻔَﻆ‬ise yan cümleciktir.
4)ِ‫ ل‬...mek için, ..mak için, ..sın diye: (Lâmu’tta’lîl) ‫ﻲ‬
ْ َ‫ ﻛ‬gibi sebep bildirir. Aynı manada (ْ‫)ﻟِﺄَن‬
şeklinde açıkça yazılmış halde de gelebilir.
Lâmu’t-ta’lîl’den sonra (ْ‫ )أَن‬gelmediği takdirde bu
fiilin mukadder yani gizli (ْ‫ )أَن‬ile nasbedilmiş
olduğuna hükmedilir:
‫ﺷَﺮَﺣْﺖُ اﻟﺪﱠرْسَ ِﻟﺄَنْ َﯾﻔْﮭَ َﻢ‬. = َ‫ﺷَﺮَﺣْﺖُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻟِﯿَﻔْﮭَﻢ‬.
Anlaması için dersi açıkladım.
‫ﺳﺎَﻓَﺮَ اﻟْﻔَﻨﺎﱠنُ إِﻟَﻰ اﻟْﻌﺎَﺻِﻤَﺔِ ﻟِﺄَنْ ﯾَﺸْﺘَﮭِ َﺮ‬. = ِ‫ﺳﺎَﻓَﺮَ اﻟْﻔَﻨﺎﱠنُ إِﻟَﻰ اﻟْﻌﺎَﺻِﻤَﺔ‬
‫[ﻟِﯿَﺸْﺘَﮭِ َﺮ‬3].
Sanatçı meşhur olmak için başkente gitti
‫ب‬
َ َ‫ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﯿْﮭﺎَ ﻟِﺄَنْ آﺧُﺬَ اﻟْﻜِﺘﺎ‬.
Oraya (ona) kitap almak için gittim.
*‫ل‬
ِ den önce olumsuz “َ‫ ”ﻛﺎَن‬veya türevlerinden biri
geçerse olumsuzluğu kuvvetlendirir ve “lâmü’lcuhûd” (inkar lâmı) adını alır. Olumsuz “َ‫”ﻛﺎَن‬nin
haberinin başındaki muzari fiili nasbeder:
ْ‫ﻣﺎَ ﻛﺎَنَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻟِﯿَﻈْﻠِ َﻤﮭُﻢ‬.
Allah onlara asla zulmedecek değildir (Tevbe, 70).
‫ﺐ‬
ِ ْ‫وَﻣﺎَ ﻛﺎَنَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻟِﯿُﻄْﻠِﻌَﻜُﻢْ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻐَﯿ‬.
Allah size gaybı da bildirecek (muttali kılacak)
değildir.
‫ﻼ‬
ً ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﻠﱠﮫُ ﻟِﯿَﻐْﻔِﺮَ ﻟَﮭُﻢْ وَﻻَ ﻟِﯿَﮭْﺪِ َﯾﮭُﻢْ ﺳَﺒِﯿ‬.
Şüphesiz Allah onları ne bağışlayacak, ne de
doğru yola eriştirecektir (Nisâ, 168).
5) = ْ‫ إِذاً إِذَن‬öyleyse, o zaman, o halde: Daha çok
istikbal ifade eden cümlelere bazan de şart
edatlarına cevap olarak gelir. ْ‫ إذَن‬in muzâri fiili
nasbetmesi için cevap cümlesinin ve muzâri fiilin
hemen başında olması gerekir.
‫أَﻧﺎَ أَﻗْﺮَأُ ﻛَﺜِﯿﺮًا‬. َ‫إِذَنْ ﺗَﻨْﺠَﺢ‬.
Ben çok okuyorum. Öyleyse başarırsın.
‫ ﺳَﺄَﻛْﺘُﺐُ واَﺟِﺒِﻲ ﻟِﻠْ َﻐ ِﺪ‬. ِ‫إذَنْ ﻧَﺬْھَﺐَ إﻟﻰ اﻟْﺒَﯿْﺖ‬.
Yarın için ödevimi yazacağım. O halde eve
gideriz.
ً‫أَﻧﺎَ أَﺟْﺘَﮭِﺪُ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔَ ﻛَﺜِﯿﺮا‬. َ‫إِذاً ﺗَﻔْﮭَﻢَ اﻟْﻘُﺮْآن‬.
Ben Arapça’yı çok çalışıyorum. O halde Kur’ân'ı
anlayacaksın (anlarsın) .
*Eğer muzâri fiilden sonra gelirse nasbetmez:
ْ‫أَﻧﺎَ أَذْھَﺐُ إِ َذن‬.
Öyleyse ben giderim.
Muzâri fiilsiz veya fiilsiz cümlelerde de kullanılır:
ٌ‫ﺼﺤِﯿﺢ‬
َ ‫إِذاً ھَﺬاَ ھُﻮَ َﻟ‬.
O halde o doğrudur.
6) ‫ﺣَﺘﱠﻰ‬....ıncaya kadar, ...inceye kadar, ..e, ..a kadar,
ta ki, nihayet, ...diye, ..mek için, ...mak için
‫أَﻛَﻞَ اﻟْﺄَﻃْﻔﺎَلُ ﺣَﺘﱠﻰ ﺷَ ِﺒﻌُﻮا‬.
Çocuklar doyuncaya kadar yedi.
‫رَﻛِﺒْﺖُ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةَ ﺣَﺘﱠﻰ أَﺣْﻀُﺮَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣُﺒَﻜﱢﺮًا‬.
Arabaya bindim ta ki okula erken varayım
(geleyim) .
‫ن‬
ِ َ‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟﺪﱠرْسَ ﻛَﺜِﯿﺮاً ﺣَﺘﱠﻰ أَﻧْﺠَﺢَ ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎ‬.
İmtihanda başarmak için (başarayım diye) dersi
çok okudum.
‫ﻞ‬
َ ‫[رَﺟَﻌْﺖُ إِﻟَﻰ ﻣَﻨْﺰِﻟِﻲ ﻣُﺒَﻜﱢﺮاً ﺣَﺘﱠﻰ أَﺳْ َﺘﻘْ ِﺒ‬4] ‫ﺿُﯿُﻮﻓِﻲ‬.
Misafirlerimi (karşılamak için) karşılayayım diye
erkenden evime döndüm.
7) ُ‫ اَﻟْﻔﺎَءُ اﻟﺴﱠﺒَﺒِﯿﱠﺔ‬: Fâ-i Sebebiyye: Atıf harfidir. Bu
harfle, cümlenin ilk kısmı sonraki kısmın
oluşmasına sebep olur. Birincisi gerçekleşirse
ikinci kısım da gerçekleşir. Fâ-i sebebiyye’nin
muzâri fiili gizli (ْ‫)أَن‬le nasbetmesi için kendinden
önce ya nefî (olumsuz) veya taleb (emir, nehiy,
soru, temenni) gelmelidir:
‫ﻻَ أَﻋْﺮِفُ ﺑَﯿْﺘَﮫُ َﻓَﺄزُورَ ُه‬.
Evini bilmiyorum ki ziyaret edeyim.
‫ن‬
ِ َ‫أُدْرُﺳُﻮا دُرُوﺳَﻜُﻢْ ﻓَﺘَﻨْﺠَﺤُﻮا ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎ‬.
Derslerinize çalışın ki imtihanda başarılı olasınız.
‫ﺐ‬
َ ‫ل ﻓَﯿُﺠِﯿ‬
ْ َ‫ﻟَﻢْ ﯾُﺴْﺄ‬.
Sorulmadı ki cevap versin.
‫‪Genel Cümle Örnekleri‬‬
‫إِﻋْﻤَﻞْ ﻛَﻰْ ﺗَﺨْﺪُمَ ‪[5] -‬ﻤُﺪَرﱢسُﻣَﺴَﺤْﺖُ اﻟﺴﱠﺒﱡﻮرَةَ ﻛَﻲْ ﯾَﻜْﺘُﺐَ ﻋَﻠَﯿْﮭﺎَ اﻟْ ‪1-‬‬
‫ﻦ‬
‫‪ .‬اﻟْﻮَﻃَ َ‬
‫]‪[6‬إِذَنْ ﯾَﻀْﻌُﻒَ ‪-‬إِذَنْ ﺗَﻨْﺠَﺢَ ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنِ ‪.‬ﺳَﺄَﺟْﺘَﮭِﺪُ دُرُوﺳِﻲ ‪2-‬‬
‫ك‬
‫‪َ .‬ﺑﺼَﺮُ َ‬
‫‪.‬أُرﯾِﺪُ أَنْ أَﻗْﺮَاَ ﺑَﻌْﺾَ اﻟْﻜُﺘُﺐِ –اَﻟْﻮَﻗْﺖُ ﻛَﺎﻟﺴﱠﯿْﻒِ إِنْ ﻟَﻢْ ﺗَﻘْﻄَﻌْﮫُ ﻗَﻄَ َﻌﻚَ ‪3-‬‬
‫‪.‬ﺸﯿِﺮُ أَنْ ﯾَﻜﻮُنَ ﻃَﺒﯿِﺒﺎً ﻟِﯿُﺴﺎَﻋِ َﺪ اﻟْﻤَﺮْﺿﻰَ ﻓﻲِ ﺑَﻠَﺪِهِﯾُﺮﯾِﺪُ ﺑَ ‪4-‬‬
‫ﺗُ َﻔﻀﱢﻞُ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ أَنْ ﺗَﻜﻮُنَ ﻣُﺪَرﱢﺳَﺔً –ﺗُﺤِﺐﱡ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ أَنْ ﺗَﻜﻮُنَ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳَ ًﺔ ‪5-‬‬
‫ﻞ زَﯾْﻨَﺐُ أَنْ ﺗَﻜﻮُنَ ﻣُﻤَﺮﱢﺿَﺔً ‪-‬‬
‫ﯾُﻔَﻀﱢﻞُ أَﺣْﻤَﺪُ أَنْ ﯾَﻜﻮُنَ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳﺎً ‪-‬ﺗُﻔَﻀﱢ ُ‬‫‪.‬ﺘَﻤَﻨﻲﱠ ﺧﺎَﻟِﺪٌ أَنْ ﯾَﻜﻮُنَ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳﺎً أَﯾْﻀ ًﺎ َﯾ‬
‫ﺲ ‪6-‬‬
‫ھَﻞْ ﺗَﺴْﻤَﺢُ ﯾﺎَ ‪-‬ذَھَﺒَﺖِ اﻟْﺄُمﱡ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﺑﺎﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ ﻟِﺘَﺸْﺘَﺮِيَ اﻟْﻤَﻼَﺑِ َ‬
‫واَﻟِﺪِي أَنْ آﺧُﺬَ اﻟْﻤَﺼْﺮُوفَ؟‬
‫ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ أَنْ ﺗَﺴْﺘَﺬْﻛِﺮَ ﺗُﺮِﯾﺪُ –إِﻧﱠﮫُ ﻻَ ﯾَﺨْﺮُجُ إِﻟَﯿْﻨﺎَ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﺮْﺗَﻔِﻊَ اﻟﻨﱠﮭﺎَرُ ‪7-‬‬
‫‪.‬دُرُوﺳَﮭَﺎ‬
‫ﺻﻞَ ‪8-‬‬
‫‪.‬ﺣَﺘﱠﻰ ﻣَﺘَﻰ إِﻧْﺘَﻈَﺮَتِ اﻟْﺄُمﱡ اﺑْﻨَﮭﺎَ ؟ إِﻧْﺘَﻈَﺮَتِ اﻟْﺄُمﱡ اﺑْﻨَﮭﺎَ ﺣَﺘﱠﻰ َو َ‬
‫ن ‪9-‬‬
‫ذَھَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻟِﯿُﺼَﻠﱢﻲَ ﻓﻲِ ﺟَﻤﺎَﻋَﺔٍ وَ ﯾَﺪْرُسَ اﻟْﻘُﺮْآ َ‬
‫‪.‬وَاﻟْﺤَﺪﯾِﺚَ وَﻟِﯿُﻘﺎَﺑِﻞَ أَﺻْﺪِﻗﺎَ َﺋﮫُ‬
10- ِ‫ﻃَﻠَﺐَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ ﻣِﻦْ واَﻟِﺪِھِﻢْ أَنْ ﯾﺄْﺧُﺬَھُﻢْ إِﻟَﻰ اﻟْﻌﺎَﺻِﻤَﺔ‬.
11- ‫ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟﻘِﺼﱠﺔَ ﻃَﻮِﯾﻼً ﻛَﯿْﻒَ ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟﻘِﺼﱠﺔَ ؟‬.
Tercüme:
1- Öğretmenin üzerine yazması için tahtayı sildim.
Vatana hizmet etmek için çalış.
2- Derslerimi çalışacağım. O halde imtihanda
başarırsın. Öyleyse gözün zayıflar.
3- Vakit kılıç gibidir. Sen onu kesmezsen o seni
keser. Birkaç kitap okumak istiyorum.[7]
4- Beşir memleketindeki hastalara yardım etmek
için doktor olmak istiyor.
5- Fatıma mühendis olmayı istiyor (seviyor). Aişe
öğretmen olmayı tercih ediyor. Zeynep hemşire
olmayı tercih ediyor. Ahmed mühendis olmayı
tercih ediyor. Halit de mühendis olmayı temenni
ediyor.
6- Anne elbiseleri satın almak için arabayla çarşıya
gitti. Ey babacığım harçlık almama müsaade
ediyor musun?
7- Gerçekten o gün yükselinceye kadar bize
çıkmaz. Fatıma derslerini müzakere etmek istiyor.
8- Ne zamana kadar anne oğlunu bekledi? Anne
oğlunu gelinceye kadar bekledi.
9- Ahmet cemaat (halinde) namaz kılmak, Kur’ân
ve hadis okumak ve arkadaşlarıyla buluşmak için
mescide gitti.
10- Çocuklar babalarından kendilerini başkente
götürmesini istedi.
11- Kız öğrenciler hikayeyi nasıl okudular? Kız
öğrenciler hikayeyi uzun (süre) okudular.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
FİİL-İ MUZARİYİ NASBEDEN EDATLARLA
İLGİLİ AYETLER
1- ... ‫وَإِﻧﱠﺎ ﻟَﻦْ ﻧَﺪْﺧُﻠَﮭَﺎ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﺨْﺮُﺟُﻮا ﻣِﻨْﮭَﺎ َﻓﺈِنْ ﯾَﺨْﺮُﺟُﻮا ﻣِﻨْﮭَﺎ ﻓَﺈِﻧﱠﺎ‬
‫ن‬
َ ‫ﺧﻠُﻮ‬
ِ ‫ دَا‬.
(5/MÂİDE, 22). (Onlar şu cevabı dediler: ) ...onlar
oradan çıkmadıkça (ordan çıkana kadar) biz oraya
asla girmeyeceğiz. Eğer oradan çıkarlarsa biz de
hemen gireriz.
giren[8]
ٌ‫دَاﺧِﻞ‬
2- ‫ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻻَ ﯾَﺴْﺘَﺤْﯿِﻲ أَنْ ﯾَﻀْﺮِبَ ﻣَﺜَﻼً ﻣﺎَ ﺑَﻌُﻮﺿَﺔً ﻓَﻤَﺎ ﻓَﻮْﻗَﮭَﺎ‬...
(2/BAKARA 26). Şüphesiz Allah (hakkı
açıklamak için) sivrisinek ve onun da ötesinde
herhangi bir şeyi misal getirmekten çekinmez. ..
sivri sinek
ٌ‫ﺿﺔ‬
َ ‫َﺑﻌُﻮ‬
misal vermek
‫ﻼ‬
ً ‫ﺿَﺮَبَ ﯾَﻀْ ِﺮبُ ﻣَ َﺜ‬
çekinmek, utanmak
‫إِﺳْﺘَﺤْﯿَﻰ ﯾَﺴْﺘَﺤْﯿِﻲ إِﺳْ ِﺘﺤْﯿﺎَ ًء‬
3- ‫ أَ ﯾَﺤْﺴَﺐُ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎنُ أَنْ ﯾُﺘْﺮَكَ ﺳُﺪًى‬.
(75/KIYAME 36). İnsan, (kendisinin) başıboş
bırakılacağını mı sanır!
mühmel, başıboş, cezasız
‫ﺳُﺪًى‬
4- ُ‫ ﻗَﺎلَ إِﻧﱢﻲ ﻟَﯿَﺤْﺰُﻧُﻨِﻲ أَن ﺗَﺬْھَﺒُﻮا ﺑِﮫِ وَأَﺧَﺎفُ أَنْ ﯾَﺄْﻛُﻠَﮫُ اﻟﺬﱢﺋْﺐ‬...
(12/YÛSUF 13). (Babaları) dedi ki: Onu
götürmeniz beni mutlaka üzer. (Siz ondan
habersizken) onu bir kurdun yemesinden korkarım.
korktu
ُ‫ﺧﺎَفَ َﯾﺨَﺎف‬
götürdü
‫ب‬
ِ ُ‫ذَھَﺐَ ﯾَﺬْھَﺐ‬
5- ‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻗُﻞْ ھُﻮَ اﻟْﻘَﺎدِرُ ﻋَﻠَﻰ أَنْ ﯾَﺒْﻌَﺚَ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﻋَﺬَاﺑًﺎ ﻣِﻦْ ﻓَﻮْﻗِﻜُﻢْ أَوْ ﻣِﻦْ ﺗَﺤ‬
ْ‫ أَرْﺟُِﻠﻜُﻢ‬...
(6/EN’ÂM 65). De ki: "O (Allah) size üstünüzden
(gökten) veya ayaklarınızın altından (yerden) bir
azap göndermeğe ... gücü yeter."
gönderdi
ُ ‫ﺑَﻌَﺚَ ﯾَﺒْ َﻌ‬
‫ﺚ‬
ayak, bacak
ُ‫رِﺟْﻞٌ ج َاﻟَْﺄرْﺟُﻞ‬
güç sahibi, güç yetirici, kadir
ُ‫اﻟْﻘَﺎدِر‬
6- َ‫ﺪُوﱞ ﻣُﺒِﯿﻦٌأَﻟَﻢْ أَﻋْﮭَﺪْ إِﻟَﯿْﻜُﻢْ ﯾَﺎ ﺑَﻨِﻲ آدَمَ أَنْ ﻻَ ﺗَﻌْﺒُﺪُوا اﻟﺸﱠﯿْﻄَﺎنَ إِﻧﱠﮫُ ﻟَﻜُﻢْ ﻋ‬
.
(36/YÂSÎN, 60). "Ey Adem oğulları! Size şeytana
tapmayın, çünkü o sizin apaçık bir düşmanınızdır"
diye emretmedim mi?
açık, apaçık
ٌ‫ﻣُﺒِﯿﻦ‬
düşman
‫ﻋﺪُوﱞ‬
َ
tapmak, ibadet etmek
ُ‫ﻋَﺒَﺪَ ﯾَﻌْﺒُﺪ‬
emretmek, ahdetmek
ُ‫ﻋَﮭِﺪَ ﯾَﻌْﮭَﺪ‬
tapmayın diye. İleride ayrıntılı olarak işleneceği
üzere (ْ‫ )أَن‬in burada görüldüğü gibi masdar olarak
bir işlevi daha vardır. Emir ya da burada olduğu
gibi olumsuz emrin (nehyi hazır) başına geldiği
takdirde “ ...diye“ manası verir. Bu durumda (ْ‫)أَن‬e
harfu tefsir denir.
‫أَنْ ﻻَ ﺗَﻌْﺒُﺪُوا‬
7- ِ‫ﯾُﺮِﯾﺪُونَ أَنْ ﯾَﺨْﺮُﺟُﻮا ﻣِﻦَ اﻟﻨﱠﺎر‬...
(5/MÂİDE, 37). Ateşten çıkmak isterler, (fakat
onlar oradan çıkacak değillerdir.)
istedi
‫أَراَدَ ﯾُﺮِﯾﺪُ إِراَ َد ًة‬
8- ْ‫[أَ ﯾَﺤْﺴَﺐُ أَن‬9] ٌ‫ ﻟَﻦْ ﯾَﻘْﺪِرَ ﻋَﻠَﯿْﮫِ أَﺣَﺪ‬.
(90/BELED, 5). (İnsan), hiç kimsenin kendisine
güç yetiremeyeceğini mi sanıyor?
bir kimse
ٌ‫َأﺣَﺪ‬
güç yetirmek, gücü yetmek, ölçüp biçmek,
ayarlamak
‫ﻗَﺪِرَ ﯾَﻘْﺪِ َر ﻗَﺪْرًا‬
9- ‫{ﻛَﻲْ ﻧُﺴَﺒﱢﺤَﻚَ ﻛَﺜِﯿﺮًا‬20/33} ‫ وَﻧَﺬْﻛُﺮَكَ ﻛَﺜِﯿﺮًا‬.
(20/TA HA, 33-34). (Böylece) seni bol bol tesbih
etmemiz ve çok zikretmemiz için (tesbih edelim,
zikredelim diye)...
tesbih (takdis ve tenzih) etmek. Burada (َ‫ )ﻧَﺬْﻛُﺮ‬fiili
de atıf vâvıyla (َ‫ )ﻲْﻛ‬edatı sebebiyle mansûb
olmuştur.
‫ﺳَﺒﱠﺢَ ﯾُﺴَﺒﱢﺢَ ﺗَﺴْﺒِﯿﺤ ًﺎ‬
10- ٍ‫ إِﻧﱢﻲ إِذًا ﻟَﻔِﻲ ﺿَﻼَلٍ ﻣُﺒِﯿﻦ‬.
(36/YÂSÎN, 24). "(İşte) gerçekten o zaman ben
apaçık bir sapıklığın içinde olurum."
sapıklık[10]
ٌ‫ﺿﻼَل‬
َ
11- ْ‫ ﺗِﯿَﻚَ اﻟْ َﯿﻘِﯿﻦُوَاﻋْﺒُﺪْ رَﺑﱠﻚَ ﺣَﺘﱠﻰ َﯾﺄ‬.
(15/HİCR, 99). Ve sana yakîn (ölüm) gelinceye
kadar Rabbine ibadet et!.
ölüm
ُ ‫اﻟْ َﯿﻘِﯿ‬
‫ﻦ‬
geldi
‫أَﺗَﻰ ﯾَﺄْﺗِﻲ إِﺗْﯿﺎَﻧ ًﺎ‬
12- ... ‫ ﻓَﺎﺻْﺒِﺮُوا ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﺤْﻜُﻢَ اﻟﻠّﮫُ ﺑَﯿْﻨَﻨَﺎ‬...
(7/A’RÂF, 87). ..Allah aramızda hükmedinceye
kadar sabredin.
13- ...ْ‫ وَﻣَﺎ ﯾُﻌَﻠﱢﻤَﺎنِ ﻣِﻦْ أَﺣَﺪٍ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﻘُﻮﻻَ إِﻧﱠﻤَﺎ ﻧَﺤْﻦُ ﻓِﺘْﻨَﺔٌ ﻓَﻼَ ﺗَﻜْﻔُﺮ‬...
(2/BAKARA, 102). ..( Halbuki o iki melek): “Biz
ancak imtihan (için gönderildik, sakın yanlış inanıp
da) kâfir olma” demeden hiç kimseye (sihir ilmini)
öğretmezler(di).
deneme, imtihan. Buradaki (ْ‫ )ﻣِﻦ‬harfi ceri zâiddir.
ٌ‫ﻓِﺘْ َﻨﺔ‬
14- ‫ وَﻗَﺎﻟُﻮا ﻟَﻦْ ﻧُﺆْﻣِﻦَ ﻟَﻚَ ﺣَﺘﱠﻰ ﺗَﻔْﺠُ َﺮ ﻟَﻨَﺎ ﻣِﻦَ اﻟْﺄَرْضِ ﯾَﻨْﺒُﻮﻋًﺎ‬.
(17/İSRÂ, 90). Onlar: "Sen, dediler, bizim için
yerden bir kaynak fışkırtmadıkça sana asla
inanmayacağız." dediler.
pınar, çay, menba, kaynak
ُ‫اَﻟْﯿَﻨْﺒُﻮعُ ج اَﻟْﯿَﻨﺎَﺑِﯿﻊ‬
fışkırtmak
‫ﻓَﺠَﺮَ ﯾَﻔْﺠُﺮُ ﻓَﺠْﺮًا‬
15- ... ‫ﺤ‬
ْ َ‫ ﻜُﻢَ اﻟﻠّﮫُ ﻟِﻲﻓَﻠَﻦْ أَﺑْﺮَحَ اﻷَرْضَ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﺄْذَنَ ﻟِﻲ أَﺑِﻲ أَوْ ﯾ‬...
(12/YÛSUF, 80)... Babam bana izin verinceye
veya benim için Allah hükmedinceye kadar bu
yerden asla ayrılmayacağım...
ayrılmak
ُ‫ﺑَﺮِحَ ﯾﺒْ َﺮح‬
16- ... ُ‫ وَاﺻْﺒِﺮْ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﺤْﻜُﻢَ اﻟﻠّﮫ‬...
(10/YUNUS, 109)...Allah hükmedinceye kadar
sabret.
17- ‫ﺸﻘَﻰ‬
ْ َ‫ ﻣَﺎ أَﻧ َﺰﻟْﻨَﺎ ﻋَﻠَﯿْﻚَ اﻟْﻘُﺮْآنَ ﻟِﺘ‬.
(20/TAHA, 2). Biz, Kur’ân'ı sana, güçlük çekmen
için indirmedik .
bedbaht (kötü halli) olmak, mesut olmamak,
tasalanmak
‫ﺷَﻘِﻲَ ﯾَِﺸْﻘَﻰ ﺷَﻘَﺎ َو ًة‬
18- ... ‫ﺲ ﺿِﯿَﺎءً وَاﻟْﻘَﻤَﺮَ ﻧُﻮرًا‬
َ ْ‫ﺟَﻌَﻞَ اﻟﺸﱠﻤ‬...
(10/YUNUS, 5). (O ki) Güneşi bir ışık, ayı da bir
nur kıldı.
nur, aydınlatan, nura ileten
ٌ‫ﻧُﻮر‬
ışık
ٌ‫ﺿِﯿَﺎء‬
19- ‫ﻒ‬
َ ْ‫ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮنَ ﺛُﻢﱠ ﺟَﻌَﻠْﻨَﺎﻛُﻢْ ﺧَﻼَﺋِﻒَ ﻓِﻲ اﻟْﺄَرْضِ ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِھِﻢ ﻟِﻨَﻨْﻈُﺮَ ﻛَﯿ‬
.
(10/YUNUS, 14). Sonra da, nasıl davranacağınızı
görmemiz için onların ardından sizi yeryüzünde
halifeler kıldık (Onların yerine sizi getirdik).
halife, yerine geçen, halef olan
ُ‫ﺧﻼَﺋِﻒ‬
َ ‫اَﻟْﺨَﻠِﯿﻔَﺔُ ج‬
20- ... ‫ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢُ اﻟﻠﱠﯿْﻞَ ﻟِﺘَﺴْﻜُﻨُﻮا ﻓِﯿﮫِ وَاﻟﻨﱠﮭَﺎرَ ﻣُﺒْﺼِﺮًا‬...
(10/YUNUS, 67). (O Allah ki;) size içinde
sükunete ulaşmanız için geceyi, (çalışıp
kazanmanız için de) gündüzü aydınlık olarak
yarattı.
sükunete ulaşmak, sakin olmak, huzur bulmak,
istirahata çekilmek
‫ﺳَﻜَﻦَ ﯾَﺴْﻜُﻦُ ﺳُﻜُﻮﻧًﺎ‬
aydınlatıcı, aydınlık
ٌ‫ﻣُﺒْﺼِﺮ‬
gündüz
ُ‫اَﻟﻨﱠﮭَﺎر‬
21- ... ‫ ﺧَﻠَﻘَﻜُﻢْ ﻣِﻦْ ﻧَﻔْﺲٍ وَاﺣِﺪَةٍ وَﺟَﻌَﻞَ ﻣِﻨْﮭَﺎ زَوْﺟَﮭَﺎ ﻟِﯿَﺴْﻜُﻦَ إِﻟَﯿْﮭَﺎ‬...
(7/A’RÂF, 189). ..( O ki,) Sizi bir tek candan
(Âdem'den) yarattı, ondan da yanında huzur
bulması için eşini (Havva'yı) yarattı.
22- ‫ﻗَﺎلَ ﻛَﺬَﻟِﻚِ ﻗَﺎلَ رَﺑﱡﻚِ ھُﻮَ ﻋَﻠَﻲﱠ ھَﯿﱢﻦٌ وَﻟِﻨَﺠْﻌَﻠَﮫُ آﯾَﺔً ﻟِﻠﻨﱠﺎسِ وَرَﺣْﻤَ ًﺔ‬
‫ ﻣِﻨﱠﺎ‬...
(19/MERYEM, 21). (Melek: ) Öyledir, dedi; (zira)
Rabbin buyurdu ki: “Bu bana kolaydır. Çünkü biz,
onu insanlara bir ayet (delil) ve kendimizden bir
rahmet kılacağız..
kolay, basit
ٌ‫ھَﯿﱢﻦ‬
23- ... ْ‫ﻓﺎَﻏْﺴِﻠُﻮا وُﺟُﻮھَﻜُﻢْ وَأَﯾْﺪِﯾَﻜُﻢْ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺮَاﻓِﻖِ وَاﻣْﺴَﺤُﻮا ﺑِﺮُؤُوﺳِﻜُﻢ‬
‫ﻦ‬
ِ ‫وَأَرْﺟُﻠَﻜُﻢْ إِﻟَﻰ اﻟْﻜَﻌْﺒَﯿ‬..... ‫ﻦ‬
ْ ِ‫ﻣَﺎ ﯾُﺮِﯾﺪُ اﻟﻠّﮫُ ﻟِﯿَﺠْﻌَﻞَ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﻣِﻦْ ﺣَﺮَجٍ وَﻟَﻜ‬
‫{ﻠﱠﻜُﻢْ ﺗَﺸْﻜُﺮُونَ ﯾُﺮِﯾﺪُ ﻟِﯿُﻄَﮭﱢﺮَﻛُﻢْ وَﻟِﯿُﺘِﻢﱠ ﻧِﻌْﻤَﺘَﮫُ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﻟَ َﻌ‬5/6}
(5/MÂİDE, 6). (Ey iman edenler! Namaz kılmaya
kalktığınız zaman) yüzlerinizi, dirseklerinize kadar
ellerinizi, başlarınızı meshedip, topuklara kadar
ayaklarınızı yıkayın.... Allah size herhangi bir
güçlük kılmak istemez; fakat sizi tertemiz kılmak
ve size (ihsan ettiği) nimetini tamamlamak ister;
umulur ki siz şükredersiniz.
el
‫ﯾَﺪٌ ج أَﯾْﺪِي‬
yıkamak
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻏَﺴَﻞَ ﯾَﻐْﺴِﻞُ ﻏُﺴ‬
‫‪yüz‬‬
‫اَﻟْﻮَﺟْﮫُ ج وُﺟُﻮهٌ‬
‫‪silmek‬‬
‫ﻣَﺴَﺢَ ﯾَﻤْﺴَﺢُ ﻣَﺴْﺤًﺎ‬
‫‪dirsek‬‬
‫ﻤَﺮَاﻓِﻖُاَﻟْﻤِ ْﺮﻓَﻖُ ج اﻟْ‬
‫‪temizlemek‬‬
‫ﻃَﮭﱠﺮَ ﯾُﻄَﮭﱢﺮُ ﺗَﻄْﮭِﯿﺮًا‬
‫‪baş‬‬
‫رأْسٌ ج رُؤُوسٌ‬
‫‪şükretmek‬‬
‫ﺷَﻜَﺮَ ﯾَﺸْﻜُﺮُ ﺷُﻜْﺮًا‬
‫)‪topuk (ayette tesniye‬‬
‫اﻟْﻜَﻌْﺐُ‬
‫‪güçlük‬‬
‫ﺣَﺮَجٌ‬
‫)‪belki, umulur ki (edat‬‬
‫ﻟَﻌَﻞﱠ‬
‫‪tamamladı‬‬
‫أَﺗَﻢﱠ ﯾُﺘِﻢﱡ‬
24- ...
ْ‫ َﻟﻜُﻢ‬...
َ‫ﯾُﺆْذَن‬
‫ﺣَﺘﱠﻰ‬
‫ﺗَﺪْﺧُﻠُﻮھَﺎ‬
Câr mecrûr F. muzâri meçhûl mansûb
Nâibu fâil mahallen merfû
Nasb harfi
F. muz. meczûm
(‫ )و‬fâil, (‫ )ھَﺎ‬mef’ûl
Nehyi Hazır
(َ‫ )ﻻ‬cezm ve nefy harfi
(24/NÛR, 28). ... size izin verilinceye kadar oraya
girmeyin...
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
َ‫ﻼ‬
ُ‫اﻟْﻌَﺼﯿِﺮ‬
meyve suyu
‫أَﺧَﺬَ ﯾَﺎْﺧُﺬُ إِﻟَﻰ‬
götürdü
ُ‫اَﻟْﻤَﻄَﺎر‬
hava alanı
ُ‫ﺳَﻤَﺢَ ﯾَﺴْ َﻤﺢ‬
müsaade etti
ُ‫َاﻟْﻮَﻟِﯿ َﻤﺔ‬
davet yemeği
ُ‫اَﻟْﻐُﺮْ َﻓﺔ‬
oda
ُ‫اِﺳْﺘَﻘْﺒَﻞَ ﯾَﺴْ َﺘﻘْ ِﺒﻞ‬
karşıladı
ُ‫ﻃﺎَفَ ﯾَﻄُﻮف‬
dolaştı, tavaf etti
ُ‫ﺷﺎَھَﺪَ ﯾُﺸﺎَ ِھﺪ‬
gördü
ُ‫اِﺳْﻢٌ ج َأﺳْﻤَﺎء‬
isim
ٌ‫ﻣَﻜَﺎن‬
yer, mekan
‫ﺧ َﺮ‬
‫آَ‬
‫‪başkası‬‬
‫اﻟْﺤُﺠﺎﱠجُ َاﻟْﺤَﺎجﱡ ج‬
‫‪hacı‬‬
‫ﺧﺮُ‬
‫آِ‬
‫‪son‬‬
‫زَرَعَ ﯾَﺰْرَعُ‬
‫‪ekti‬‬
‫ﺣَﺼَﺪَ َﯾﺤْﺼُﺪُ‬
‫‪biçti‬‬
‫اَﻟْﻌَﻮَاﻗِﺐُ‬
‫‪neticeler‬‬
‫ﻋﻦْ‬
‫ﺑَﺤَﺚَ ﯾَﺒْﺤَﺚُ َ‬
‫‪aradı, araştırdı‬‬
‫ﻧﺎَمَ ﯾَﻨﺎَمُ‬
‫‪uyudu‬‬
‫َاﻟْﻔَﺮِﯾﻖُ‬
‫‪takım‬‬
‫ﻛَﺴَﺐَ ﯾَﻜْﺴِﺐُ‬
‫‪kazandı‬‬
‫ﺑَﺎعَ ﯾَﺒِﯿﻊُ‬
‫‪sattı‬‬
‫زاَرَ ﯾَﺰُورُ‬
‫‪ziyaret etti‬‬
‫ﺣَﺪِﯾﺚٌ ج أَﺣﺎَدِﯾﺚُ‬
‫‪hadis, söz‬‬
‫‪2. Yukarıdaki kelimeleri kullanarak fiil-i muzâriyi‬‬
‫‪nasbeden edatların herbiriyle ikişer cümle kurunuz.‬‬
‫‪3. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz. (Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻨْﮫُ أَنْ ‪-‬ﻟَﻦْ أَﺿْﺮِبَ اﻟْﻘِﻂﱠ ‪-‬اﻟْﺒَﺤْﺮَ ﻛَﻰْ أَﺳْﺒَﺢَ ﻧَﺰَﻟْﺖُ ‪1-‬‬
‫ك‬
‫‪.‬ﯾُﺴﺎَﻋِ َﺪ َ‬
‫َھﻞْ ﺳَﺘَﺬْھَﺐُ وَﺣْﺪَكَ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ﺳَﺄَذْھَﺐُ ‪.‬أَﻧﺎَ أَذْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﯾﺎَ أُﻣﱢﻲ ‪2-‬‬
‫ﺐ‬
‫‪.‬وَﺣْﺪيِ ‪ ،‬أُرﯾِﺪُ أَنْ أَﺷْﺘَﺮِيَ ﺑَﻌْﺾَ اﻟْﻜُﺘُ ِ‬
‫أنْ ﻻَ ]‪[11‬أَرْﺟﻮُ ‪-‬ﺣَﻘﯿِﺒَﺔً ﻟِﯿَﺤْﻤِﻞَ ﻓﯿِﮭﺎَ اﻟْﺄَﺷْﯿﺎَءَ ﯾﺄْﺧُﺬُ ھِﺸﺎَمٌ ﻣَﻌَﮫُ ‪3-‬‬
‫‪.‬ﯾَﻜﻮُنَ ﺑَﯿْﺘُﮫُ ﺑَﻌﯿِﺪًا‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ذَھَﺒَﺖِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦِ ؟ ‪-‬أُرﯾِﺪُ اَنْ أُﺷﺎَھِﺪَ ﺑَﻌْﺾَ اﻟﺼﱡﻮَ ِر ‪4-‬‬
‫ﻞ اﻟﻄﱠﻌﺎَ َم‬
‫‪.‬ذَھَﺒَﺖِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄْﺒَﺦِ ﻟِﺘﺄْﻛُ َ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﺗَﺪْرُسُ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔَ ؟ أَدْرُسُ ‪-‬ﺣْﻤَﺪُ أَنْ ﯾُﺴﺎَﻋِﺪَ واَﻟِﺪَهُ أَراَدَ أَ ‪5-‬‬
‫ﺚ‬
‫‪.‬اﻟْﻌَ َﺮﺑِﯿﱠﺔَ ﻟِﺄَﻓْﮭَﻢَ اﻟْﻘُﺮْآنَ وَ اﻟْﺄَﺣﺎَد ِﯾ َ‬
6- ِ‫ﻗَﺮَأَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ﻛَﺜِﯿﺮًا ﻛَﻲْ ﯾَﻨْﺠَﺢَ ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَن‬- ِ‫ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻄْﻌَﻢ‬
‫[ﻟِﯿَﺘَﻨَﺎ َوﻟُﻮا‬12] َ‫اﻟﻄﱠﻌﺎَم‬.
7- ‫ﺣَﺘﱠﻰ ﻣَﺘَﻰ رَﻛِﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ اﻟﺪﱠراﱠﺟَﺔَ ؟ رَﻛِﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ اﻟﺪﱠراﱠﺟَﺔَ ﺣَﺘﱠﻰ‬
‫[ﺗَﻌَﻠﱠ َﻢ‬13].
8- ‫ﺣَﺘﱠﻰ ﻣَﺘَﻰ ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟﻘِﺼﱠﺔَ ؟ ﻗَﺮَأَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟﻘِﺼﱠﺔَ ﺣَﺘﱠﻰ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻓَﮭِﻤ‬.
4. Yukarıda verilen fiil-i muzâriyi nasbeden
edatlarla ilgili ayetleri kelimeleriyle birlikte
defterinize yazıp meallerine bakarak Arapça’larını
söyleyiniz..
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Bu edatların nasbetmesi için cezmeden
edatlarda olduğu gibi nasbeden edatla muzâri fiilin
arasına muzâriyi olumsuzlaştıran nefiy la’sı ve
kasem (yemin) hariç başka harf ve edatların
girmemesi gerekir. Girerse nasb etme özelliğini
kaybeder.
[2]
(ُ‫ )أَراَدَ ﯾُﺮِﯾﺪ‬istedi
[3]
(ُ‫ )إِﺷْﺘَﮭَﺮَ ﯾَﺸْﺘَﮭِﺮ‬meşhur oldu
[4]
(ُ‫ )إِﺳْﺘَﻘْﺒَﻞَ ﯾَﺴْﺘَﻘْﺒِﻞ‬karşıladı
[5] Bu cümlede temel cümle olan (َ‫)ﻣَﺴَﺤْﺖُ اﻟﺴﱠﺒﱡﻮرَة‬
nin fâili (ُ‫ )ت‬zamirinde görüldüğü gibi “ben”, yan
cümle olan (ُ‫ )ﺐَ ﻋَﻠَﯿْﮭﺎَ اﻟْﻤُ َﺪرﱢسُﻛَﻲْ ﯾَﻜْﺘ‬nin fâili ise
(ُ‫ )اﻟْﻤُﺪَرﱢس‬dur.
[6]
Genel cümle örnekleri içinde yer alan
diğer yabancı kelimeler şunlardır: (ُ‫)ﺿَﻌُﻒَ ﯾَﻀْﻌُﻒ‬
zayıfladı, (ُ‫ )ﻓَﻀﱠﻞَ ﯾُﻔَﻀﱢﻞ‬tercih etti, (‫ )ﺗَﻤَﻨﱠﻰ ﯾَﺘَﻤَﻨﱠﻰ‬temenni
etti, (ً‫ )أَﯾْﻀﺎ‬..de, da (Hep üstün olarak gelir.), ( َ‫إِرْﺗَﻔَﻊ‬
ُ‫ )ﯾَﺮْ َﺗ ِﻔﻊ‬yükseldi, (ُ‫ﻞ ﯾُﻘﺎَﺑِﻞ‬
َ َ‫ )ﻗﺎَﺑ‬karşılaştı, buluştu, (َ‫)أَﺧَﺬ‬
aldı fiili (‫ )إِﻟَﻰ‬harf-i ceri ile kullanıldığı zaman
“götürdü” manasına gelir.
[7] ‫ﺾ‬
َ ْ‫ ﺑَﻌ‬zarfının harekesi bulunduğu mevkiye göre
fâilse merfû, mef’ûlse mansûb cârden sonra
geldiyse esre olarak harekelenir. Sayılabilecek
şeyin önüne geldiyse “birkaç”, sayılamayacak
şeyin önüne geldiyse bazı diye tercüme edilir.
[8] Fiillerin üç harfini temsil eden (َ‫ )ﻓَﻌَﻞ‬vezni,
fiili yapan anlamına gelen (ٌ‫ )ﻓﺎَﻋِﻞ‬ismi fâil veznine
çevrilir ve artık isim haline gelir. Başında zamirle
birlikte kullanıldığında tercümede fiili muzâri gibi
çevrilir. (َ‫ )ﻛَﺘَﺐ‬yazdı, (ٌ‫ )ﻛﺎَﺗِﺐ‬yazan, (ٌ‫( )أَﻧﺎَ ﻛﺎَﺗِﺐ‬Ben
yazıyorum) gibi. Ön bilgi olarak verdiğimiz bu
konu yakında işlenecektir.
[9] Buradaki (ْ‫ )أَن‬fiilin önüne gelmediği için
masdar ve nasb edatı olan (ْ‫ )أَن‬değildir. İleride
görüleceği üzere (‫ )أَنﱠ‬nin hafifletilmiş şekli olan
(ْ‫ )أَن‬dir.
[10] (ٍ‫ )ﺿَﻼَلٍ ﻣُﺒِﯿﻦ‬apaçık bir sapıklık. (ٍ‫)ﻣُﺒِﯿﻦ‬
kelimesi sıfat olup (ٍ‫ )ﺿَﻼَل‬kelimesini
sıfatlamaktadır. Bir sonraki konuda görüleceği gibi
sıfat tamlamasında sıfat, sıfatladığı kelimeye
hareke, marife-nekre, müzekker-müennes, tesniye
ve cem gibi her yönden uyum sağlar.
[11]
(‫ )رَﺟﺎَ ﯾَﺮْﺟُﻮ‬umdu, diledi
[12] (َ‫ )ﺗَﻨﺎَوَل‬aldı. Esas manası “aldı” olan bu
kelime, “(çay vs.) içme” “(yemek) yeme”
manalarında kullanılır.
[13]
(ُ‫ )ﺗَﻌَﻠﱠﻢَ ﯾَﺘَﻌَﻠﱠﻢ‬öğrendi
Dinlemek için Tıklayınız :
İSİM TAMLAMASI
(Muzâf-Muzâfun İleyh)
Birbirinin manasını tamamlamak üzere iki ismi
yanyana getirmekle yapılan terkiptir. Arapça’da bu
isimlerden baştakine muzâf, ikincisine muzâfun
ileyh, meydana gelen terkibe de izâfet terkibi
denir. İzâfet terkibi Türkçe’ye çevrilirken
genellikle önce muzâfun ileyh sonra muzâf
tercüme edilir. Muzâfun ileyh bağlanırken ..ın, in,
..un, ün takısı alır.
Muzâf cümledeki yerine göre hareke alır, yani fâil
olduğunda merfû ya da mef’ûl olduğunda mansûb,
harfi cerden sonra geldiğinde mecrûr olur.
Muzâfun ileyh’in ise sonu hep mecrûrdur (esredir).
Akılda tutulması ve unutulmaması gereken önemli
noktalar şunlardır:
1. Muzâf başta el takısı (ْ‫ )اَل‬almadığı gibi sonunda
tenvin de almaz. Fakat muzâfun ileyh başına (ْ‫)اَل‬
takısı sonuna da esre alır.
2. Arapça’da Türkçe’nin tersine muzâf başa
muzâfun ileyh sona gelir.
‫اﻟْﻮََﻟ ِﺪ‬
ُ‫ﻗََﻠﻢ‬
çocuğun kalemi
‫ﺖ‬
ِ ْ‫اﻟْﺒَﯿ‬
ُ‫ﺑَﺎب‬
evin kapısı
Muzâfun ileyh
Muzâf
Muzâfun ileyh
Muzâf
‫ن‬
ِ ‫اﻹِﻧْﺴَﺎ‬
ُ‫ﻋَﻘْﻞ‬
insan aklı
Muzâfun ileyh
Muzâf
(Görüldüğü gibi muzâfın başında (ْ‫ )اَل‬takısı
sonunda da tenvin yoktur)
‫اﻟْﺠَﺎ ِر‬.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺑَﯿ‬
ُ‫ﺷَﺎھَﺪْت‬
Komşunun evini gördüm.
Muzâfun ileyh
Muzâf (meful)
Fiil +Fâil
‫ﻣُﺤَﻤﱠ ٍﺪ‬.
‫ﻗَﻠَ َﻢ‬
ُ‫ﺟﺪْت‬
َ ‫َو‬
Muhammed'in kalemini buldum.
Muzâfun ileyh
Muzâf (meful)
Fiil + fâil
(Son cümlede Muhammed özel isim olduğu için
başına el takısı almamıştır.)
3. Muzâfun ileyh daima mecrûrdur ve zamirle
birleşmediği takdirde başına (ْ‫ )اَل‬takısı alır:
‫ﻚ‬
َ ‫ﺧَﺎِﻟ‬.
ُ‫اﺑْﻦ‬
‫ﻀ َﺮ‬
َ ‫ﺣ‬
َ
Dayının oğlu geldi.
Muzâfun ileyh
Muzâf
Fiil (malum)
‫ك‬
َ ِ‫واَﻟِﺪ‬.
ُ‫ﻗََﻠﻢ‬
‫ﺟ َﺪ‬
ِ ُ‫و‬
Babanın kalemi bulundu.
Muzâfun İleyh
Muzâf
(naibu'l fâil)
Fiil (meçhûl)
FBabanın kalemi cümlesinde muzâfun ileyh olan
‫ك‬
َ ‫ ))واَﻟِ ِﺪ‬kelimesi zamirle bitişik olduğu için harf-i
tarif almamıştır. Bu durumda gene marife sayılır
çünkü zamirlidir[1].
4. Muzâfun ileyh sadece zamirden de meydana
gelir. Şimdiye kadar gördüğümüz muttasıl zamir
birleşmiş isimler esasen muzâf-muzâfun ileyh
şeklinde isim tamlamasıdır:
‫ﻚ‬
َ ‫أَﺧَﺬْتُ ﻛِﺘﺎَ َﺑ‬. Kitabını aldım.
5. Zarflar da bir isim olarak yanına geldiği
kelimeye muzâf olur. Zarflardan sonra gelen
isimlerin mecrûr olması muzâfun ileyh
oluşundandır:
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺷﺎَھَﺪْﺗُﻚَ أَﻣﺎَمَ اﻟْﺒَﯿ‬. Seni evin önünde gördüm.
6. Muzâfun ileyh genellikle marife olur yani başına
harf-i tarif alır. Fakat nekre de olabilir:
‫ﻞ‬
ٍ ُ‫ﺑَﯿْﺖُ رَﺟ‬
bir adamın evi
‫ﻞ‬
ِ ُ‫ﺑَﯿْﺖُ اﻟﺮﱠﺟ‬
adamın evi
‫اِﺳْﻢُ ﻧَ ِﺒﻲﱟ‬
bir peygamberin ismi
‫اِﺳْﻢُ اﻟﻨﱠ ِﺒﻲﱢ‬
Peygamberin ismi
‫وُﺟِﺪَ ﻛِﺘﺎَبُ وََﻟ ٍﺪ‬.
Bir çocuğun kitabı bulundu.
‫بُ اﻟْﻮَﻟَﺪِوُﺟِﺪَ ﻛِﺘَﺎ‬.
Çocuğun kitabı bulundu.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫وُﺟِﺪَ ﻛِﺘﺎَبُ وَﻟَﺪَﯾ‬.
İki çocuğun kitabı bulundu (nekre) .
‫ﻦ‬
ِ ْ‫وُﺟِﺪَ ﻛِﺘﺎَبُ اﻟْﻮَﻟَﺪَﯾ‬.
İki çocuğun kitabı bulundu (marife).
Burada muzâfun ileyh tesniye olan (ِ‫)اَﻟْﻮَﻟَﺪَﯾْﻦ‬
kelimesidir. Mecrûr hali olan (ِ‫ )ﯾْﻦ‬ile gelmiştir.
7. Tesniye veya cemi müzekker sâlim olan muzâf
ise sonundaki nun harfi düşer:
ِ َ‫ﻛِﺘﺎَﺑﺎ‬- ِ‫ﻛِﺘﺎَﺑَﯿْﻦ‬
‫ن‬
iki kitap
‫ﻣُﺤَﻤﱠﺪٍ )ﻛِﺘﺎَﺑَﻲْ(ﻛِﺘﺎَﺑَﺎ‬
Muhammed’in iki kitabı
‫ن‬
َ ‫ﻋﺎَ ِﻣﻠُﻮ‬- َ‫ﻋﺎَﻣِﻠِﯿﻦ‬
işçiler
‫اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ )ﻋﺎَﻣِﻠِﻲ(ﻋﺎَ ِﻣﻠُﻮ‬
fabrikanın işçileri
Muzâfın Tesniye ve Cemilerinin Merfû Halleri:
‫ذَھَﺐَ ﻣُﻌَﻠﱢﻤﺎَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okulun iki öğretmeni gitti.
‫ذَھَﺒَﺖْ ﻣُﻌَﻠﱢﻤَﺘﺎَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okulun iki öğretmeni gitti (müe.) .
‫ذَھَﺐَ ﻣُﻌَﻠﱢﻤُﻮ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okulun öğretmenleri gitti.
‫ذَھَﺒَﺖْ ﻣُﻌَﻠﱢﻤﺎَتُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okulun öğretmenleri gitti (müe.) .
Muzâfın Tesniye ve Cemilerinin Mansûb ve
Mecrûr Halleri:
‫ﻦ‬
ِ ْ‫رَأَﯾْﺖُ ﻛِﺘﺎَﺑَﯿ‬.
İki kitap gördüm.
‫رَأَﯾْﺖُ ﻛِﺘﺎَﺑَﻲْ ﺧﺎَﻟِ ٍﺪ‬.
Hâlit’in iki kitabını gördüm.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫رَأَﯾْﺖُ ﺣَﺪِﯾﻘَﺘَﯿ‬.
İki bahçe gördüm.
‫رَأَﯾْﺖُ ﺣَﺪِﯾﻘَﺘَﻲْ ﺧﺎَِﻟ ٍﺪ‬.
Hâlit’in iki bahçesini gördüm.
‫[ﻣﺎَذَا ﻓَﻌَﻞَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﺑَﻌْﺪَ ﻣَﻮْتِ واَﻟِﺪَﯾْ ِﮫ‬2]‫؟‬
Hâlit ana babasının ölümünden sonra ne yaptı?
F Marife isme muzâf olan mansûb ve mecrûr
tesniye isim vasıl hemzesine geçerken son harfi
olan yâ’nın altına geçiş harekesi olarak esre
getirilir:
ْ‫تُ ﻛِﺘﺎَﺑَﻲِ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢِﻗَ َﺮأ‬.
Öğretmenin iki kitabını okudum.
‫ﺻَﻠﱠﯿْﺖُ ﻓِﻲ ﻣَﺴْﺠِﺪَيِ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬.
Şehrin iki mescidinde namaz kıldım.
‫ﻧَﻈَﺮْتُ إِﻟَﻰ ﻣُﻌَﻠﱢﻤَﻲِ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَ ِﺔ‬.
Okulun iki öğretmenine baktım.
8. İzafet ikiden fazla isimden de oluşabilir.
Zincirleme isim tamlaması dediğimiz bu terkipte
harf-i tarifi veya tenvini en sondaki isim alır.
Aradakiler bir sonrakine muzâf olarak esre alsa da
harf-i tarif almaz:
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺑﺎَبُ ﺣَﺪِﯾﻘَﺔِ اﻟْﺒَﯿ‬
evin bahçesinin kapısı
‫ﺖ‬
ٍ ْ‫ﺑﺎَبُ ﺣَﺪِﯾﻘَﺔِ ﺑَﯿ‬
(herhangi bir) evin bahçesinin kapısı
9. Mübtedâ, haber ya da fâil veya mef’ûl tek bir
kelimeden oluştuğu gibi isim tamlamasından da
oluşabilir:
‫ﻗَﻠْﺐُ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻦِ ﺑَﯿْﺖُ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Mü’minin kalbi Allah’ın evidir.
Burada (ِ‫ )ﻗَﻠْﺐُ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻦ‬muzâf ve muzâfun ileyhten
oluşan isim tamlaması olarak mübtedâ, (ِ‫)ﺑَﯿْﺖُ اﻟﻠﱠﮫ‬
terkibi de yine isim tamlaması olarak haberdir.
10. Tamlamalı isimlerde harfi cerler tamlamanın
önüne gelir:
‫ح‬
ِ ‫ﻓِﻲ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ؟ ھَﻞْ ﻗَﺮَأْتِ ﺟَﺮِﯾﺪَ َة اﻟﺼﱠﺒَﺎ‬
Sabah gazetesini okulun kütüphanesinde mi
okudun?
Genel Cümle Örnekleri:
ٌ‫اَﻟْﻤُﺘْﺤَﻒُ ﻣُﻤْﺘِﻊ‬.
Müze faydalıdır.
ٌ‫ﻣُﺘْﺤَﻒُ ا ْﻟﻔَﻦﱢ ﻣُﻤْﺘِﻊ‬.
Sanat müzesi faydalıdır.
‫ل‬
ِ ‫ق اﻟْﺠِﺒَﺎ‬
َ ْ‫اَﻟْﻤُﻌَﺴْﻜَﺮُ ﻓَﻮ‬.
Kamp dağların üzerindedir.
‫ل‬
ِ ‫ق اﻟْﺠِﺒَﺎ‬
َ ْ‫ﻣُﻌَﺴْﻜَﺮُ اﻟْﻜَﺸﺎﱠﻓَﺔِ ﻓَﻮ‬.
İzci kampı dağların üzerindedir.
ٌ‫اَﻟْﻤَﺴْ َﺮحُ واَﺳِﻊ‬.
Tiyatro geniştir.
ٌ‫ﻣَﺴْﺮَحُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ واَﺳِﻊ‬.
Okulun tiyatrosu geniştir.
‫ﻧَﺰَلَ اﻟْﻤَﻼَ ِﺋﻜَﺔُ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱠﻤَﻮاَتِ ﺑِﺄَﻣْ ِﺮ اﻟﺮﱠبﱢ‬.
Melekler Rabb’in emri ile gökten indiler.
‫ﻦ‬
َ ‫دَﺧَﻞَ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱡ ﻋَﻠَﻰ ﻓُﻘَﺮاَءِ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿ‬.
Peygamber mü’minlerin fakirlerine (yanlarına)
girdi.
‫أَﻧْﺘُﻢْ أَﯾْﻦَ ﺳَﻤِﻌْﺘُﻢْ آﯾﺎَتِ اﻟﻠﱠﮫِ؟‬
Sizler Allah’ın ayetlerini nerede duydunuz?
‫ﻣﺎَ وَﻇِﯿﻔَﺔُ اﻟْﻤَﺮْأَةِ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﯿﺎَةِ؟‬
Kadının hayattaki vazifesi nedir?
‫ھَﺬَا اﻟْﺄَبُ رَﺣِﯿﻢٌ ﻓِﻲ ﺗَﺮْﺑِﯿَ ِﺔ اﻟْﺄَﺑْﻨَﺎ ِء‬.
Bu baba çocukların terbiyesinde merhametlidir.
‫ل‬
ِ ‫اَﻟْﻜُﺘُﺐُ ﻏِﺬاَءُ اﻟْﻌُﻘُﻮ‬.
Kitaplar akılların gıdasıdır.
‫ﯾَﺠْﻤَﻊُ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟﻨﺎَسَ ﺟَﻤِﯿﻌﺎً ﻓِﻲ ﯾَﻮْ ِم اﻟْﻘِﯿﺎَﻣَ ِﺔ‬.
Allah bütün insanları kıyamet gününde toplar.
‫اَﻟْﺈِﺳْﻼَمُ دِﯾﻦُ اﻟْﻤُﺴﺎَوَا ِة‬.
İslâm eşitlik dinidir.
‫ﻞ‬
ٍ ‫ﯾَﺴْﺄَﻟُﮫُ ﻃُﻼﱠبُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻓِﻲ ﻛُﻞﱢ ﻋَ َﻤ‬.
Okulun öğrencileri her işte ona sorarlar.
‫ل‬
ِ ‫ل اﻟْﻤَﺎ‬
ِ ْ‫ھَﺬاَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﻛَﺮِﯾﻢٌ ﻓِﻲ ﺑَﺬ‬.
Bu adam mal sarfetmede cömerttir.
ٌ‫ﻣَﻮاَﻧِﺊُ اﻟﺰﱠﯾْﺖِ ﻣُﺰْ َدﺣِ َﻤﺔ‬.
Petrol limanları kalabalıktır.
‫ﺟﺪْتُ ﺳﺎَﻋَﺔً ﻓِﻲ ﻓِﻨﺎَءِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
َ َ‫و‬.
Okulun avlusunda bir saat buldum.
‫أَدﱠى أَﺣْﻤَﺪُ ﺻَﻼَةَ اﻟْﺠُﻤْﻌَﺔِ ﻓِﻲ ﻣَﺴْﺠِﺪِ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬.
Ahmet Cuma namazını şehrin mescidinde eda etti.
‫ﻓﻲِ أَﯾﺎﱠمِ اﻟْﻌُﻄْﻠَﺔِ أَذْ َھﺐُ ﻣَﻊَ ﻋﺎَﺋِﻠَﺘﻲِ إِﻟَﻰ اﻟْﻌَﺎﺻِﻤَ ِﺔ‬.
Tatil günlerinde ailemle başkente giderim.
ْ‫ﯾَﺮْﺟِﻊْ أَﺑِﻲ ﻣِﻦْ ﺑَﯿْﺖِ ﻋَﻤﱢﻲ ﯾَﺤْﻀُﺮْ ﻣَﻊَ َأﺧِﻲ إن‬.
Babam amcamın evinden dönerse kardeşimle
beraber gelir.
‫ﻣﺎَ اﺳْﻢُ ھَﺬاَ اﻟْﺒَﻠَ ِﺪ ؟‬
Bu memleketin ismi nedir?
ُ‫اِﺳْﻢُ ھَﺬاَ اﻟْﺒَﻠَﺪِ ﻣَﻜﱠﺔُ اﻟْﻤُﻜَﺮﱠ َﻣﺔ‬.
Bu memleketin ismi Mekke-i Mükerreme’dir.
‫ﻣﺎَ اﺳْﻢُ ھَﺬاَ اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ ؟‬
Bu mescidin ismi nedir?
‫ﺠﺪُ اﻟْﺤَﺮاَ ِم‬
ِ ْ‫ﺳﻢُ ھَﺬاَ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻣَﺴ‬
ْ ِ‫ا‬.
Bu mescidin ismi Mescid-i Haram’dır
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻠْﺒَﺲُ ا ْﻟﺤُﺠﺎﱠجُ ؟‬
Hacılar ne giyer?
‫ج ﻣَﻼَﺑِﺲَ اﻟْﺈِﺣْﺮاَمِﯾَﻠْﺒَﺲُ اﻟْﺤُﺠﺎﱠ‬
‫‪ُ.‬‬
‫‪Hacılar ihram elbiseleri giyer.‬‬
‫ﺢ‬
‫‪.‬اَﻟﻠﱢﺴﺎَنُ أَداَةُ اﻟﺘﱠﺴْﺒِﯿ ِ‬
‫‪Lisan (dil) tesbih aracıdır.‬‬
‫‪.‬ﯾَﺄْﻛُﻞُ اﻟﻀﱠﯿْﻒُ ﻃَﻌﺎَمَ اﻟْﻌَﺸﺎَ ِء‬
‫‪Misafir akşam yemeği yiyor.‬‬
‫‪*Aşağıdaki tipte tamlama örnekleri Arapça’da‬‬
‫‪oldukça sık görülmektedir[3]. Mübtedâ ve‬‬
‫‪haberden oluşan aşağıdaki cümlelerin her iki tarafı‬‬
‫‪aynı manaya gelse de kalıpları farklıdır:‬‬
‫ﻧَﻮْعُ ﺳﺎَﻋَﺘِﻲ =( ‪[4].‬ﺳﺎَﻋَﺘِﻲ ﺟَﯿﱢﺪَةُ اﻟﻨﱠﻮْعِ ‪-‬ﺳﺎَﻋَﺘِﻲ ﻧَﻮْﻋُﮭَﺎ ﺟَﯿﱢﺪٌ ‪1-‬‬
‫‪ ) .‬ﺟَﯿﱢﺪٌ‬
‫َﻟﻮْنُ ﻓُﺴْﺘﺎَﻧِﮭﺎَ ﺟَﻤِﯿﻞٌ =( ‪.‬ﻓُﺴْﺘﺎَﻧُﮭﺎَ ﺟَﻤِﯿﻞُ اﻟﻠﱠﻮْنِ ‪-‬ﻧُﮫُ ﺟَﻤِﯿﻞٌﻓُﺴْﺘﺎَﻧُﮭﺎَ َﻟﻮْ ‪2-‬‬
‫‪).‬‬
‫ﻃَﻌْﻢُ ﻋَﺼِﯿﺮِكِ =( ‪.‬ﻋَﺼِﯿﺮُكِ ﻟَﺬِﯾﺬُ اﻟﻄﱠﻌْﻢِ ‪-‬ﻋَﺼِﯿﺮُكِ ﻃَﻌْﻤُﮫُ ﻟَﺬِﯾﺬٌ ‪3-‬‬
‫‪) .‬ﻟَﺬِﯾﺬٌ‬
‫‪) .‬إِﯾﻤﺎَنُ واَﻟِﺪِي ﻗَﻮِيﱞ =( ‪.‬واَﻟِﺪِي ﻗَﻮِيﱡ اﻟْﺈِﯾﻤﺎَنِ ‪-‬واَﻟِﺪِي إِﯾﻤﺎَﻧُﮫُ َﻗ ِﻮيﱞ ‪4-‬‬
‫أَﺷْﺠﺎَرُ =( ‪.‬ﺣَﺪِﯾﻘَﺘُﮫُ ﻛَﺜِﯿﺮَةُ اﻟْﺄَﺷْﺠﺎَرِ ‪-‬ﺣَﺪِﯾﻘَﺘُﮫُ أَﺷْﺠﺎَرُھﺎَ ﻛَﺜِﯿﺮَةٌ ‪5-‬‬
‫‪ ) .‬ﺣَﺪِﯾﻘَﺘِﮫِ ﻛَﺜِﯿ َﺮةٌ‬
‫‪) .‬ﻛُﺘُﺐُ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺘِﻨﺎَ ﻗَﻠِﯿﻠَﺔٌ=( ‪.‬ﻨﺎَ ﻗَﻠِﯿﻠَﺔُ اﻟْﻜُﺘُﺐِﻣَﻜْﺘَﺒَﺘُ ‪-‬ﻣَﻜْﺘَﺒَﺘُﻨﺎَ ﻛُﺘُﺒُﮭﺎَ ﻗَﻠِﯿﻠَﺔٌ ‪6-‬‬
‫أَﺧْﻼَقُ أُﺧْﺘِﻲ =( ‪.‬أُﺧْﺘِﻲ ﻃَﯿﱢﺒَﺔُ اﻟْﺄَﺧْﻼَقِ ‪-‬أُﺧْﺘِﻲ أَﺧْﻼَﻗُﮭﺎَ ﻃَﯿﱢﺒَﺔٌ ‪7-‬‬
‫‪) .‬ﻃَﯿﱢ َﺒﺔٌ‬
‫‪.‬أَﺧِﻲ ﻧَﻈِﯿﻒُ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲِ ‪-‬أَﺧِﻲ‬
‫ﻧَﻈِﯿﻔَﺔٌ ‪8-‬‬
‫ﻣَﻼَﺑِﺴُﮫُ‬
‫‪) .‬ﻣَﻼَﺑِﺲُ أَﺧِﻲ ﻧَﻈِﯿﻔَﺔٌ =(‬
‫‪Haber‬‬
‫‪Mübtedâ‬‬
‫)‪(muz. ve muz. ileyh‬‬
‫‪Mübtedâ‬‬
‫)‪Haber (isim cümlesi‬‬
‫‪Tercüme:‬‬
1- Saatimin cinsi iyidir. (ya da “Saatim cinsi iyi
olandır”.)
2- Elbisesinin rengi güzeldir. (ya da “Elbisesi rengi
güzel olandır”.)
3- Meyve suyunun tadı lezzetlidir. ( ya da “Meyve
suyun tadı lezzetli olandır”.)
4- Babamın imanı güçlüdür. (ya da “Babam imanı
güçlü olandır”.)
5- Bahçesinin ağaçları çoktur. (ya da “Bahçesi
ağaçları çok olandır”.)
6- Kütüphanemizin kitapları azdır. (ya da
“Kütüphanemiz kitapları az olandır”.)
7- Kızkardeşimin ahlakı iyidir. (ya da
“Kızkardeşim ahlakı iyi olandır”.)
8- Oğlan kardeşimin elbiseleri temizdir. (ya da
“Oğlan kardeşim elbiseleri temiz olandır”.)
Not: Yukarıdaki cümleler şu ana kadar kullanılan
alışılmış tarzın dışında olduğu için tercümelere
bakarak Arapça’larını söylemek, üzerinde biraz
çalıştıktan sonra mümkün olacaktır. Esasen günlük
konuşmalarda cümleleri ya da kelimeleri
bildiğimiz tarzda konuşmakla da aynı maksadı elde
edebiliriz. Fakat Arapça metinleri tercüme etmek
için bu tarzın da olduğunu bilmemiz zorunludur.
Muzâf Olarak Kullanılan Bazı Edatların Durumu:
a) Genellikle muzâf olan ve müfred olarak
kullanılmayan bazı edatlar vardır:
‫ ) ﻟَﺪُنْ=ﻟَﺪَى =(ﻋِﻨْ َﺪ‬katında, yanında
‫اَﻟْﻐَﯿْﺐُ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Gayb Allah’ın katındadır (yanındadır) .
‫ﺾ‬
َ ْ‫ ﺑَﻌ‬bazı, birkaç
‫ﺑَﻌْﺾُ اﻟْﺄَوْﻻَدِ ﯾَﺴْﺒَﺤﻮُنَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴْﺒَﺢِ وَ ﺑَﻌْﻀُﮭُﻢْ ﯾَﻠْﻌَﺒﻮُنَ اﻟْﻜُﺮَ َة‬.
Bazı çocuklar (çocukların bazısı) havuzda yüzüyor
bazısı top oynuyor.
‫ن‬
َ ‫دُو‬...den başka, ..siz, ..sız
(genellikle başında genel anlamını bozmayan ْ‫ ﻣِﻦ‬ile
gelir).
‫ﻻَ ﺗَﻌْﺒُﺪُوا ﻣِﻦْ دُونِ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Allah’tan başkasına ibadet etmeyin (tapmayın) .
‫ﺟَﺪْﺗُﮭﺎَ وَ ﻗَﻮْﻣَﮭﺎَ ﯾَﺴْﺠُﺪُونَ ﻟِﻠﺸﱠﻤْﺲِ ﻣِﻦْ دُونِ اﻟﻠﱠﮫِ َو‬...
Onu ve kavmini Allah’tan başkasına güneşe secde
ediyor (halde) buldum (Neml, 24) .
‫ وَﺣْ َﺪ‬tek başına
‫ھَﻞْ ﺗَﺴْﻜُﻦُ وَﺣْﺪَكَ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ ؟‬
Odada tek başına mı oturuyorsun?
‫ أَﺳْﻜُﻦُ َوﺣْﺪِيﻧَ َﻌ‬،ْ‫ﻢ‬.
Evet, tek başıma oturuyorum.
b) Bazı kelimeler muzâf oldukları takdirde cümle
içindeki yerine göre sonlarının harekesi değişir.
Tek başlarına geldikleri takdirde ise zamme üzere
mebni olurlar:
ُ‫ َأوﱠل‬baş, ilk
‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻘِﺼﱠﺔَ ﻣِﻦْ َأوﱠﻟِﮭَﺎ‬.
Hikayeyi başından okudum.
ُ‫ ﺣَﺴْﺐ‬yeter, (yalnız kullanıldığındaُ‫ ﻓَﺤَﺴْﺐ‬sadece)
ٌ‫ﺣَﺴْﺒُﻚَ دِﯾﻨﺎَر‬.
Sana bir dinar yeter.
ُ‫ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ اﻟﻠﱠﮫ‬.
Bize Allah yeter.
ُ‫أَﺧَﺬْتُ ﻣِﻨْﮫُ دِﯾﻨﺎَرًا َﻓﺤَﺴْﺐ‬.
Ondan sadece bir dinar aldım.
ُ‫ ﻗَﺒْﻞ‬önce
ُ‫ ﺑَﻌْﺪ‬sonra[5]
ْ‫ﺣَﻀَﺮْتُ ِﻣﻦْ ﻗَﺒِْﻠﻜُﻢ‬.
Sizden önce geldim.
ُ‫ﻟِﻠﱠﮫِ اﻟْﺄَﻣْﺮُ ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻞُ وَ ﻣِﻦْ َﺑﻌْﺪ‬.
Önce de sonra da emir Allah’ındır.
Görüldüğü gibi harf-i cerden sonra geldikleri halde
de ötredirler. Çünkü (َ‫ )ﻗَﺒْﻞ‬ve (َ‫’)ﺑَﻌْﺪ‬nin muzâfun
ileyhi hazfedilince zamme üzere mebnî olur.
Not: Daha önce zikredilen diğer soru kelimeleri
mebnî olup cümle içinde hiç bir şekilde
harekelerini değiştirmedikleri halde (‫ أَيﱡ‬hangisi,
hangi) soru kelimesinin son harfi cümledeki
durumuna göre hareke değiştirir. Ayrıca kendinden
sonra gelen kelime de esre olur:
‫أَيﱡ وَﻟَﺪٍ رَﻛِﺐَ اﻟْﻘِﻄﺎَ َر ؟‬
Hangi çocuk trene bindi?
‫أَيﱠ ﻗِﻄﺎَرٍ رَﻛِﺒْﺖَ ؟‬
Hangi trene bindin?[6]
(Mef’ûlü sorduğu için üstündür.)
‫ﻓﻲِ أيﱢ ﻗِﻄﺎَرٍ ﺟَﻠَﺴْﺖِ ؟‬
Hangi trende oturdun?
(Harf-i cerden sonra geldiği için esredir.)
Genel Cümle Örnekleri:
‫‪Konunun zorluğuna binaen isim tamlaması‬‬
‫‪örnekleri diğer konulardan daha fazla verilecektir.‬‬
‫‪Dikkatle incelendiği ve tekrar edildiği takdirde‬‬
‫‪zihne kolayca yerleşecektir:‬‬
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻞَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ وَ ﻋﺎَدِلٌ ﺑَﻌْﺪَ ‪-‬ﻃَﻠَﺐُ اﻟْﻌِﻠْ ِﻢ واَﺟِﺐٌ ﻋَﻠَﻰ ﻛُﻞﱢ ﻣُﺴْﻠِﻤَ ٍﺔ ‪1-‬‬
‫ﻣَﻮْتِ واَﻟِﺪَﯾْﮭِﻤﺎَ ؟‬
‫اَﻟْﻤَﺴْﺠِﺪُ ﻣِﺌْﺬَﻧَﺘُﮫُ ‪.‬ﺑَﻠَﻐَﺖْ دَرَﺟَﺔُ اﻟْﺤَﺮاَرَةِ اﻟﺼﱢﻔْﺮَ ﻓِﻲ ﺑَﻌْﺾِ اﻟْﺄَﯾﺎﱠمِ ‪2-‬‬
‫‪.‬ﻣِﺌْﺬَﻧَﺔُ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻋﺎَﻟِﯿَﺔٌ ‪َ -‬ﯿﺔٌﻋﺎَِﻟ‬
‫ﺴﺔٌ ‪3-‬‬
‫َذھَﺐَ ﯾُﻮﺳُﻒُ ﻣَﻊَ ‪-‬اَﻟْﺈِﺳْﻼَمُ أَرْﻛﺎَﻧُﮫُ ﺧَﻤْﺴَﺔٌ ‪-‬أَرْﻛﺎَنُ اﻟْﺈِﺳْﻼَمِ ﺧَﻤْ َ‬
‫‪.‬ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﮫِ ﻓِﻲ ﻧِﮭﺎَﯾَﺔِ اﻟْﺄُﺳْﺒُﻮعِ إِﻟَﻰ اﻟْﻌَﺎﺻِﻤَ ِﺔ‬
‫ھَﺬِهِ ‪-‬ﺎﱠجُ ﻧِﻌْﻤَﺔَ رَﺑﱢﮭِﻢْ ﺷَﻜَﺮَ اﻟْﺤُﺠ ‪-‬ﯾَﺸْﻜُﺮُ ﺻﺎَﺣِﺐُ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻋَﺒْﺪَ اﻟﻠﱠﮫِ ‪4-‬‬
‫ﺗَﻼَﻣِﯿﺬُ ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ‪-‬ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔُ ﺗَﻼَﻣِﯿﺬُھﺎَ ﻧَﺸِﯿﻄُﻮنَ ‪-‬ﻣَﺤَﻄﱠﺔُ ﻗِﻄَﺎ ٍر‬
‫ن‬
‫‪.‬ﻧَﺸِﯿﻄُﻮ َ‬
‫ھَﻞْ ﺷﺎَھَﺪْتَ ﻣَﺴْﺮَﺣِﯿﱠﺔَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟ ﻻَ‪ ،‬ﻣﺎَ ﺷﺎَھَﺪْتُ ﻣَﺴْ َﺮﺣِﯿﱠ َﺔ ‪5-‬‬
‫ھَﺬاَ اﻟْﺤﺎَﻛِﻢُ ﻋﺎَدِلٌ ﻓِﻲ –ﻗَﻠِﯿﻞٌ وَاﻟْﺂﺧِﺮَةُ ﺧَ ْﯿﺮٌ ]‪[7‬ﯿﺎَﻣَﺘﺎَعُ اﻟﺪﱡﻧْ ‪.‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫س‬
‫‪.‬ﻣُﻌَﺎﻣَﻠَﺔِ اﻟﻨﺎﱠ ِ‬
‫ﻓﺎَﻛِﮭَﺔُ ‪-‬ﻣَﺴْﺮَحُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣُﺰْدَﺣِﻢٌ ‪-‬اَﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔُ ﻣَﺴْﺮَﺣُﮭﺎَ ﻣُﺰْ َدﺣِﻢٌ ‪6-‬‬
‫اَﻟْﻤَﻠْﻌَﺐُ ‪-‬ﺐِ ﺟﺎَھِﺰَةٌأَرْضُ اﻟْﻤَﻠْﻌَ ‪-‬اَﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔُ ﻓﺎَﻛِﮭَﺘُﮭﺎَ ﻟَﺬِﯾﺬَةٌ ‪-‬اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ ﻟَﺬِﯾ َﺬةٌ‬
‫اَﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔُ ﺷَﻮاَرِﻋُﮭﺎَ واَﺳِﻌَﺔٌ ‪-‬ﺷَﻮاَرِعُ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ واَﺳِﻌَﺔٌ ‪-‬أَرْﺿُﮫُ ﺟﺎَھِﺰَةٌ‬‫َأوﱠلُ ﻧَﺼْﺮٍ ‪-‬اَﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔَﻰ ﺣُﺠُﺮاَﺗُﮫُ ﻧَﻈِﯿﻔَﺔٌ ‪-‬ﺣُﺠُﺮاَتُ اﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔَﻰ ﻧَﻈِﯿﻔَﺔٌ‬
‫‪.‬ﺑَﺪْرٍ ﻟِﻠْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ ﻓﻲِ اﻟْﺈِﺳْﻼَمِ ﻣَﻮْﻗِ َﻌﺔُ‬
‫‪.‬ﻛُﺘُﺐِ اﻟْﻘِﺼﱠﺔِ ]‪[8‬أَذْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ﻟِﻘِﺮاَءَةِ ‪-‬ذَھَﺐَ أَﻛْﺜَﺮُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿﻦَ ‪7-‬‬
‫اَﻟْﺄَﻧْﮭﺎَرُ ﺳَﺒَﺐُ اﻟْﺤَﯿﺎَةِ ‪-‬اَﻟْﻤَﺴﺎَﺟِﺪُ راَﺣَﺔُ اﻟْﻘُﻠُﻮبِ ‪-‬اَﻟْﺒُﯿُﻮتُ راَﺣَﺔُ اﻟَْﺄﺟْﺴﺎَدِ‬
‫‪.‬ﺒْﻌَﺚُ اﻟﺴﱡﺮُورِ وَ اﻟﺴﱠﻌﺎَدَةِاَﻟْﺄَﻋْﯿﺎَدُ ﻣَ ‪-‬ﻧَﮭْﺮُ اﻟﻨﱢﯿﻞِ ﺳَﺒَﺐُ اﻟْﺤَﻀﺎَرَةِ ‪-‬‬
‫]‪[9‬اَﻟﺼﱡﻮرَةُ ﻟِﻌﺎَﺋِﻠَﺔِ أَﺣْﻤَﺪَ ‪.‬ﺳَﯿَﺬْھَﺐُ اﻟْﺎِﺑْﻦُ َﻣﻊَ واَﻟِﺪِهِ ﻟِﺼَﻼَةِ اﻟﺘﱠﺮاَوﯾِﺢِ ‪8-‬‬
‫ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﺒﺎَحِ ‪-‬ﺳَﻤِﻌْﺖُ ﺻَﻮْتَ اﻟْﺠَﺮَسِ ‪-‬واَﻟِﺪُ أَﺣْﻤَﺪَ ﯾَﻐْﺴِﻞُ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةَ ‪-‬‬
‫‪.‬ﻓَﺔِ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮِﯾَﺬْھَﺐُ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ إِﻟَﻰ ﻏُﺮْ‬
‫ﺟﺎَءَ ﺑَﻌْﺾُ ‪.‬أَﻛْﺘُﺐُ ﻟَﻚَ ھَﺬِهِ اﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺔَ ﻣِﻦَ اﻟﺮﱢﯾﺎَضِ ﻓﻲِ ﻣَﻮْﺳِﻢِ اﻟْﺤَﺞﱢ ‪9-‬‬
‫ﻦ‬
‫‪ .‬اﻟْﺤُﺠﺎﱠجِ ﺑﺎﻟﻄﱠﺎﺋِﺮاَتِ وَ ﺟﺎَءَ ﺑَﻌْﻀُﮭُﻢْ ﺑﺎِﻟْﺤﺎَﻓِﻼَتِ وَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠراَتِ َو اﻟﺴﱡﻔُ ِ‬
‫ﻄﻠَﺔُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ھُﻨﺎَ ﺑَﻌْﺪَ أُﺳْ ‪10-‬‬
‫َﻗﺮَأْتُ ﻗِﺼﱠﺔً ﺑَﻌْﺪَ ﻇُﮭْﺮِ ‪-‬ﺒﻮُﻋَﯿْﻦِ ﺗَﺒْﺪَأُ ﻋُ ْ‬
‫ﯾَﺼْﺤَﺐُ أَﺣْﻤَﺪُ واَﻟِﺪَهُ ‪-‬ﺳَﺒَﺐُ ﺗَﺄْﺧِﯿﺮِي ﺣﺎَدِﺛَﺔٌ ﻓِﻲ اﻟﻄﱠﺮِﯾﻖِ ‪-‬اﻟْﺨَﻤِﯿﺲِ‬
‫ﻣﺎَ رَأْيُ أُﻣﱢﻚِ ﻓِﻲ ‪-‬ﺟﺎَءَ اﻟْﺤُﺠﺎﱠجُ ِﻣﻦْ ﻛُﻞﱢ ﺑَﻠَﺪٍ ‪-‬ﻓِﻲ زِﯾﺎَرَةِ ﻋَﻤﱢﮫِ‬
‫ﻻ ِد‬
‫‪.‬ﻣَﺼْﺮُوفِ اﻟْﺠَﯿْﺐِ ِﻟﻠَْﺄوْ َ‬
‫ﻞ ‪11-‬‬
‫واَﻟِﺪُ ﺧﺎَﻟِﺪٍ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ ‪-‬ﻟَﻘَﺪْ ﺟﺎَءَ وَﻗْﺖُ اﻟﺼﱠﻼَةِ ‪-‬ﺑَﺪَأَ وَﻗْﺖُ اﻟْﻌَﻤَ ِ‬
‫‪.‬‬
‫ﻓﻲِ أَيﱢ ﻏُﺮْﻓَﺔٍ ﺗَﺠْﻠِﺲُ ؟ أَﺣْﻤَﺪُ ﯾَﺠْﻠِﺲُ ﻓﻲِ –اِﺳْﻢُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬِ ﺻﺎَﻟِﺢٌ ‪12-‬‬
‫ﺢٍ ﺗَﺴْﺒَﺢُ ؟ ﻓﻲِ أَيﱢ ﻣَﺴْﺒَ ‪-‬ﻓﻲِ أَيﱢ ﻣَﺪْرَﺳَﺔٍ ﺗَﺪْرُسُ ؟ ‪-‬ﻏُﺮْﻓَﺔِ اﻟْﺠُﻠﻮُسِ‬‫ﻓﻲِ أَيﱢ ﻣَﻠْﻌَﺐٍ ﺗَﻠْ َﻌﺐُ ؟‬
‫ھَﻞْ ھَﺬاَ ﻣَﺴْﺠِﺪُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟ ھَﻞْ ﻓَﺼْﻞُ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔَ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﻌْﻤَﻞِ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ‪13-‬‬
‫ھَﻞْ ھَﺬاَ ﺻَﻮْتُ اﻟْﺠَﺮَسِ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬ھَﺬاَ ‪ِ -‬ﻟَﻤْﻌَﻤْﻼ َﻣَﺎﻣَﺄ َاھُﻠْﺼَﻒ ‪،‬‬
‫ﺻﻮْﺗُﮫُ‬
‫‪َ .‬‬
‫ﻟَﺒِﺲَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣَﻼَﺑِﺲَ ‪-‬ﻟﻄﺎﱠﻟِﺐِ ؟ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘُﮫُ ﻓﻲِ اﻟْﻔَﺼْﻞِ أَﯾْﻦَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺔُ ا ‪14-‬‬
‫رَ ِﻛﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةَ وَ ﺟَﻠَﺲَ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻨﺎﱠﻓِﺬَةِ ‪.‬اﻟْﺈِﺣْﺮاَمِ وَ ذَھَﺐَ إِﻟَﻰ اﻟﻄﺎﱠﺋِ َﺮ ِة‬
‫ﱠﺎﺋِﺮَةِ وَ ﺛُﻢﱠ ﻧَﺰَلَ أَﺣْﻤَﺪُ ﻣِﻦَ اﻟﻄ ‪.‬ﺛُﻢﱠ ﻓَﺘَﺢَ اﻟْ ُﻤﺼْﺤَﻒَ وَ ﻗَﺮَأَ اﻟْﻘُﺮْآنَ اﻟْﻜَﺮﯾِ َﻢ‬
‫‪ .‬ﺣَﻤَﻞَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘَﮫُ وَ ذَھَﺐَ إِﻟَﻰ ﺻﺎَﻟَﺔِ اﻟْﻤَﻄﺎَ ِر‬
‫ھَﻞْ ﺳَﻤِﻌْﺖَ ﻋَﻦْ ﻣَﻌْﺮِضِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ؟ ﻗَﺮَأْﻧﺎَ ﻓﻲِ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ‪15-‬‬‫ﻓﻲِ اﻟﻈﱡﮭْﺮِ –ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﺗَﺠْﻠِﺲُ ﺧَﻠْﻒَ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺔِ وَ ﺗَﻘْﺮَأُ ﻓﻲِ ﺻَﺤ ِﯿﻔَﺔِ اﻟْ َﯿﻮْمِ‬
‫‪.‬ﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ ﻣَﻄْﻌَﻢِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ وَ ﺗَﻨﺎَوَﻟْﻨﺎَ وَﺟْﺒَﺔَ اﻟْﻐَﺪاَ ِءذَ َھ‬
‫اَﻟْﺤَﺞﱡ رُﻛْﻦٌ ﻣِﻦْ ‪-‬ﻣﺎَذاَ دَرَﺳْﺖَ ﻓﻲِ ﺣِﺼﱠﺔِ اﻟﺪﯾﱢﻦِ ؟ دَرَﺳْﺖُ اﻟﺼﱠﻼَ َة ‪16-‬‬
‫]‪[10‬ﻣﺎَ أَرْﻛﺎَنُ اﻟْﺈﺳْﻼَمِ ؟ أَرْﻛﺎَنُ اﻟْﺈﺳْﻼَمِ ھِﻲَ ‪-‬أَرْﻛﺎَنِ اﻟْﺈﺳْﻼَ ِم‬
‫‪.‬نِ وَ اﻟﺼﱠﻼَةُ وَ اﻟﺼﱠﻮْمُ وَ اﻟْﺤَﺞﱡ وَ اﻟﺰﱠﻛﺎَةُاﻟﺸﱠﮭﺎَدَﺗَﺎ‬
‫ﻣﺎَذاَ ﻓَﻌَﻠْﺖَ ﻓﻲِ ﯾَﻮْمِ اﻟْﻌﯿِﺪِ ؟ ‪-‬ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻟِﺼَﻼَةِ اﻟْﻔَﺠْﺮِ ‪17-‬‬‫ذَھَﺒْﺖُ ﻣَﻊَ أَﺧﻲِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻟِﺼَﻼَةِ ‪َ-‬ﻟﯿْﻠَﺔُ اﻟْﻘَﺪْرِ ﻓﻲِ ﺷَﮭْﺮِ رَﻣَﻀﺎَنَ‬
‫ھَﺬاَ أَذاَنُ –ھَﺐَ ﻋُﻤَﺮُ وَ ﺻَﺪﯾِﻘُﮫُ ﺑَﻌْﺪَ اﻟْﺈِﻓْﻄﺎَرِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ذَ ‪-‬اﻟْ َﻌﺼْﺮِ‬
‫‪ .‬ھَﺬِهِ ﺻَﻼَةُ اﻟﻈﱡﮭْﺮِ ‪-‬اﻟﻈﱡﮭْﺮِ‬
‫ﺷَﺮِبَ ﻋُﻤَﺮُ ﻣِﻦْ ﻣﺎَءِ ‪-‬دَرَسَ اﻟْﺎِﺑْﻦُ ﻓﻲِ ﺣِﺼﱠﺔِ اﻟﺪﯾﱢﻦِ ﻗِﺼﱠﺔَ اﻟْﮭِﺠْ َﺮ ِة ‪18-‬‬
‫‪.‬ﻧَﺰَلَ اﻟْﻘُﺮْآنُ ﻓﻲِ ﺷَﮭْﺮِ رَﻣَﻀﺎَنَ ‪-‬زَﻣْﺰَم‬
19- ‫ﻦ‬
َ ‫–اَﻟْﻌِﯿﺪُ ﻣَﺒْﻌَﺚُ اﻟﺴﱡﺮُورِ ﻟِﻠْﺠَﻤِﯿﻊِ ؟ اَﻟْﻤَﺴْﺠِﺪُ ﺑَﯿْﺖُ اﻟﻠﱠﮫِ وَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ‬
ِ‫اَﻟْﻌِﻠْﻢُ ﺳِﻼَحُ اﻟْﻤَﺮْءِ وَ اﻟْﺄُﻣﱠﺔِ –اَﻟْﻜُﺘُﺐُ ﻏِﺬاَءُ اﻟْﻌَﻘْﻞِ وَ اﻟﺮﱡوح‬- ُ‫اَﻟﺮﱢﯾﺎَﺿَﺔ‬
ِ‫ﻧَﺸﺎَطُ اﻟْﺠِﺴْﻢِ وَ اﻟْﻌَﻘْﻞ‬- ْ‫رَﺳَﺔِ ﺑِﺴَﯿﺎﱠرَةِ واَﻟِﺪِهِﯾَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪ‬.
Tercüme:
1- İlim talebi her müslüman bayana vaciptir. Hâlit
ve Adil anne ve babalarının ölümünden sonra ne
yaptı?
2- Isı derecesi bazı günlerde sıfıra ulaştı. Mescidin
minaresi yüksektir. (Aynı mana).
3- İslâmın şartları beştir. (Aynı mana).Yusuf hafta
sonunda okuluyla birlikte başkente gitti.
4- Fabrika sahibi Abdullah’a teşekkür ediyor.
Hacılar Rabb’lerinin nimetine şükretti. Bu bir tren
istasyonudur. Bu okulun öğrencileri çalışkandır.
(Aynı mana)
5- Okulun tiyatrosunu gördün mü? Hayır okulun
tiyatrosunu görmedim Dünya metaı (faydası) azdır
ve ahiret (daha) hayırlıdır. Bu hakim insanların
muamelesinde adildir.
6- Okulun tiyatrosu kalabalıktır. (Aynı mana).
Medine' nin meyvesi lezzetlidir. (Aynı mana).
Oyun sahasının yeri hazırdır. (Aynı mana). Şehrin
caddeleri geniştir. (Aynı mana). Hastanenin odaları
temizdir. (Aynı mana). İslamda müslümanların ilk
zaferi Bedir savaşıdır.
7- Öğretmenlerin çoğu gitti. Hikaye kitapları
okumak için kütüphaneye gidiyorum. Evler
bedenlerin rahatıdır. Mescidler kalplerin rahatıdır.
Nehirler hayatın sebebidir. Nil nehri medeniyetin
sebebidir. Bayramlar sevinç ve saadet kaynağıdır.
8- Oğul babasıyla birlikte teravi namazı için
gidecek. Resim Ahmed’in ailesinindir. Ahmed’in
babası arabayı yıkıyor. Zil sesi duydum. Öğretmen
sabahleyin müdürün odasına gider.
9- Bu mektubu sana Hac mevsiminde Riyad’dan
yazıyorum. Hacıların bazısı uçaklarla geldi ve
bazısı otobüslerle, arabalarla ve gemilerle geldi.
10- Okul tatili burada iki hafta sonra başlıyor.
Perşembe öğleden sonra bir hikaye okudum.
Gecikmemin sebebi yoldaki olaydır. Ahmet
amcasının ziyaretinde babasına arkadaşlık ediyor.
Hacılar her memleketten geldi. Çocukların cep
harçlığı (konusunda) annenin görüşü nedir?
11- İş vakti başladı. (Gerçekten) namaz vakti geldi.
Hâlid’in babası bahçededir.
12- Öğrencinin ismi Sâlih’tir. Hangi odada
oturuyorsun? Ahmed oturma odasında oturuyor.
Hangi okulda okuyorsun? Hangi havuzda
yüzüyorsun? Hangi oyun sahasında oynuyorsun?
13- Bu okulun mescidi midir? Fatıma’nın sınıfı
labrotuvarın önünde midir? Evet, onun sınıfı
labrotuvarın önündedir. Bu zilin sesi midir? Evet,
bu onun sesidir.
14- Öğrencinin çantası nerededir? O’nun çantası
sınıftadır. Ahmed ihram elbiseleri giydi ve uçağa
gitti. Ahmed uçağa bindi ve pencerenin yanına
oturdu sonra mushafı açtı ve Kur’ân’ı Kerim
okudu. Sonra Ahmed uçaktan indi ve çantasını
yüklenip hava alanının salonuna gitti.
15- Okul sergisi hakkında işittin mi? Okulun
kütüphanesinde okuduk. Aişe masanın arkasında
oturuyor ve günün gazetesini okuyor. Öğlenleyin
bahçenin lokantasına gittik ve öğlen öğününü aldık
(yedik).
16- Din dersinde ne okudun? Namazı okudum. Hac
İslâm’ın rükunlarından bir rükundur. İslâmın
rükunları (şartları) nelerdir? İslâm’ın şartları iki
şehadet, namaz, oruç, hac ve zekattır.
17- Sabah namazı için mescide gittik. Bayram
gününde ne yaptın? Kadir gecesi Ramazan
ayındadır. Kardeşimle birlikte ikindi namazı için
mescide gittim. Ömer ve arkadaşı iftardan sonra
mescide gitti. Bu öğle ezanıdır. Bu öğle namazıdır.
18- Oğlan din dersinde hicret kıssasını okudu.
Ömer zemzem suyundan içti. Kur’ân Ramazan
ayında indi.
19- Bayram herkez için sevinç kaynağıdır. Mescid
Allah’ın ve müslümanların evidir. Kitaplar aklın ve
ruhun gıdasıdır. İlim kişinin ve ümmetin silahıdır.
Spor cismin ve aklın canlılığıdır. Okula babasının
arabasıyla gider.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
İSİM TAMLAMASI İLE İLGİLİ AYETLER
1- ُ‫ ﻮطٍ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦَﻛَﺬﱠﺑَﺖْ َﻗﻮْمُ ﻟ‬.
(26/ŞUARÂ, 160). Lût kavmi de peygamberleri
yalanladı.
Peygamber
ُ َ‫اَﻟْﻤُﺮْﺳ‬
‫ﻞ‬
yalanladı
ٌ‫ﻛَﺬﱠبَ ﯾُﻜَﺬﱢبُ ﺗَﻜْﺬِﯾﺐ‬
2- ٍ‫ﺷﺄْن‬
َ ‫ ﯾَﺴْﺄَﻟُﮫُ ﻣَﻦْ ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻤَﺎوَاتِ وَاﻟْﺄَ ْرضِ ﻛُﻞﱠ ﯾَﻮْمٍ ھُﻮَ ﻓِﻲ‬.
(55/RAHMÂN, 29). Göklerde ve yerde bulunan
herkes (kimseler), O'ndan (Allah’tan) ister. O, her
gün bir iştedir (yaratma halindedir).
hal, iş, durum (ehemmiyetli ve büyük ahval, işler
ve durumlar için söylenir)
ٌ‫ﺷَﺄْن‬
Ortada bulunan (ْ‫ )ﻣَﻦ‬istifham edatı olmayıp ..en,
..an kimse, kimseler şeklinde tercüme edilir.
3- ‫وَﻗَﺎﻟَﺖِ اﻟْﯿَﮭُﻮدُ ﻋُﺰَﯾْﺮٌ اﺑْﻦُ اﻟﻠّﮫِ وَﻗَﺎﻟَﺖِ اﻟﻨﱠﺼَﺎرَى اﻟْﻤَﺴِﯿﺢُ اﺑْﻦُ اﻟﻠّ ِﮫ‬
ْ‫ ذَﻟِﻚَ ﻗَﻮْﻟُﮭُﻢ ِﺑﺄَﻓْﻮَاھِ ِﮭﻢ‬...
(9/TEVBE, 30). Yahudiler, Uzeyr Allah'ın
oğludur, dediler. Hıristiyanlar da, Mesîh (Îsâ)
Allah'ın oğludur dediler. Bu onların ağızlarıyla
(geveledikleri) sözleridir....
Hristiyan
‫اَﻟﻨﱠﺼْﺮاَﻧِﻲﱡ ج اَﻟﻨﱠﺼَﺎرَى‬
Yahudi (İsrailoğulları)
ُ‫اَﻟْﯿَﮭُﻮدِيﱡ ج اَﻟْ َﯿﮭُﻮد‬
Hz. Îsâ’nın lakabı (Körlere ve alaca olanlara elini
sürdüğü zaman hemen iyileştiği için bu ismi aldığı
yorumlar arasındadır.)
ُ‫اَﻟْﻤَﺴِﯿﺢ‬
ağız
ُ‫اَﻟْﻔُﻮهُ ج َاﻟْﺄَﻓْﻮَاه‬
4- ... ْ‫أَرْﺳَﻞَ رَﺳُﻮﻟَﮫُ ﺑِﺎﻟْﮭُﺪَى وَدِﯾﻦِ اﻟْﺤَﻖﱢ ﻟِﯿُﻈْﮭِﺮَ ُه ﻋَﻠَﻰ اﻟﺪﱢﯾﻦِ ﻛُﻠﱢﮫِ وَﻟَﻮ‬
‫ن‬
َ ‫ ﻛَﺮِهَ اﻟْﻤُﺸْ ِﺮﻛُﻮ‬.
(9/TEVBE, 33). ..(O Allah ki, ) müşrikler kerih
görse bile (kendi dinini) bütün dinlere üstün
kılmak için Resûlünü hidayet ve Hak Din ile
gönderdi.
doğru yola ileten, hidayete vesile olan
‫اَﻟْﮭُﺪَى‬
açıklamak, açığa vermek, ortaya çıkarmak
‫أَﻇْﮭَﺮَ ﯾُﻈْﮭِﺮُ ِإﻇْﮭﺎَرًا‬
çirkin karşılamak, hoşlanmamak
‫ﻛَﺮِهَ ﯾَﻜْﺮَهُ ﻛَﺮْھﺎً ﻛُﺮْھًﺎ‬
..se bile (cümle sonunda mâzî fiilin önünde geldiği
takdirde bu işlevdedir).
ْ‫وَﻟَﻮ‬
5- ْ‫ﻓَﺘَﻮَﻟﱠﻰ ﻋَﻨْﮭُﻢْ وَﻗَﺎلَ ﯾَﺎ ﻗَﻮْمِ ﻟَﻘَﺪْ أَﺑْﻠَﻐْﺘُﻜُﻢْ رِﺳَﺎﻟَﺔَ رَﺑﱢﻲ وَﻧَﺼَﺤْﺖُ َﻟﻜُﻢ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ﺻﺤِﯿ‬
ِ ‫ وَﻟَﻜِﻦْ ﻻَ ﺗُﺤِﺒﱡﻮنَ اﻟﻨﱠﺎ‬.
(7/A’RÂF, 79). (Salih o zaman) onlardan yüz
çevirdi ve şöyle dedi: “Ey kavmim! Andolsun ki
ben size Rabbimin risaletini tebliğ ettim ve size
öğüt verdim; fakat siz nasihat edenleri
sevmiyorsunuz.
tebliğ etmek, eriştirmek, iletmek
‫أَﺑْﻠَﻎَ ﯾُﺒْﻠِﻎُ إِﺑْﻼَﻏ ًﺎ‬
yüzçevirmek, vazgeçmek
‫ﺗَﻮَﻟﱠﻰ ﯾَﺘَﻮَﻟﱠﻰ َﺗﻮَﻟﱢﯿًﺎ‬
nasihat eden, öğüt veren
ُ‫ﺻﺢ‬
ِ ‫اَﻟﻨﱠﺎ‬
nasihat etmek, öğüt vermek
ُ‫ﺼﺢ‬
َ ْ‫ﻧَﺼَﺢَ ﯾَﻨ‬
6- ... ‫ن‬
َ ‫ إِﻧﱠﻤَﺎ ﻋِﻠْﻤُﮭَﺎ ﻋِﻨﺪَ اﻟﻠّﮫِ وَﻟَﻜِﻦﱠ َأﻛْﺜَﺮَ اﻟﻨﱠﺎسِ ﻻَ ﯾَﻌْﻠَﻤُﻮ‬.
(7/A’RÂF, 187). ... Onun (kıyametin) bilgisi ancak
Allah'ın katındadır; ama insanların çoğu bilmezler.
7- ْ‫ وَھُﻮَ اﻟﻠّﮫُ ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻤَﺎوَاتِ وَﻓِﻲ اﻷَرْضِ ﯾَﻌْﻠَﻢُ ﺳِﺮﱠﻛُﻢْ وَﺟَﮭْﺮَﻛُﻢ‬...
(6/EN’ÂM, 3). O, göklerde ve yerde (tek) Allah'tır.
Gizlinizi, açığınızı bilir...
8- ... ُ‫ﻢْ إِﻟَﻰ ﯾَﻮْمِ اﻟْﻘِﯿَﺎﻣَﺔِﻛَﺘَﺐَ ﻋَﻠَﻰ َﻧﻔْﺴِﮫِ اﻟﺮﱠﺣْﻤَﺔَ ﻟَﯿَﺠْﻤَﻌَﻨﱠﻜ‬...
(6/EN’ÂM, 12). ... O, merhamet etmeyi kendi
zatına yazdı (farz kıldı). Sizi, (varlığında şüphe
olmayan) kıyamet gününde elbette toplayacaktır. ..
9- َ‫ﻠَﻰ ﺑَﺸَﺮٍ ﻣِﻦْ ﺷَﻲْءٍوَﻣَﺎ ﻗَﺪَرُوا اﻟﻠّﮫَ ﺣَﻖﱠ ﻗَﺪْرِهِ إِذْ ﻗَﺎﻟُﻮا ﻣَﺎ أَﻧﺰَلَ اﻟﻠّﮫُ ﻋ‬
...
(6/EN’ÂM, 91). ... Allah'ı gereği gibi tanımadılar.
Çünkü "Allah hiçbir beşere bir şey indirmedi"
dediler....
kadrini bilmek, tazim etmek, takdir etmek
‫ﻗَﺪَرَ ﯾَﻘْﺪِرُ َﻗﺪْرًا‬
beşer, insan, insanlar
‫ﺑَﺸَ ٌﺮ‬
tazim, kadr (Allah’ı tam tanıyamadılar)
ُ‫َاﻟْﻘَﺪْر‬
10- َ‫ ﻗُﻞْ إِنﱠ ﺻَﻼَﺗِﻲ وَﻧُﺴُﻜِﻲ وَﻣَﺤْﯿَﺎيَ وَﻣَﻤَﺎﺗِﻲ ﻟِﻠّﮫِ رَبﱢ اﻟْﻌَﺎﻟَﻤِﯿﻦ‬.
(6/EN’ÂM, 162). De ki: “Şüphesiz benim
namazım, ibadetim, hayatım ve ölümüm (hepsi)
âlemlerin Rabbi Allah içindir”.
ibadet, kurban veya hacdaki amel ve vazifeler
ُ‫اَﻟﻨﱡﺴُﻚ‬
ölüm
ُ‫اَﻟْﻤَﻤَﺎت‬
alem, mahlukatın her bir cinsi
ُ‫اﻟْﻌَﺎَﻟﻢ‬
hayat, dirilik, canlılık, yaşamak. (mütekellim ya’sı
sonu elifle biten kelimeye bu tarzda birleşir.)
‫اَﻟْ َﻤﺤْﯿَﺎ‬
11- ... ‫ﻦ‬
َ ‫ت وَأَﻧَﺎ أَوﱠلُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ‬
ُ ْ‫ وَﺑِﺬَﻟِﻚَ أُﻣِﺮ‬.
(6/EN’ÂM, 163). (O'nun ortağı yoktur). Bununla
emrolundum ve ben müslümanların ilkiyim.
12- ‫وَاﻛْﺘُﺐْ ﻟَﻨَﺎ ﻓِﻲ ھَﺬِهِ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ ﺣَﺴَﻨَﺔً وَﻓِﻲ اﻟْﺂﺧِﺮَ ِة‬... ْ‫وَ َرﺣْﻤَﺘِﻲ وَﺳِﻌَﺖ‬
‫ ﻛُﻞﱠ ﺷَﻲْ ٍء‬...
(7/A’RÂF, 156). (Ey Allah’ım) Bize, bu dünyada
da iyilik yaz ahirette de....(Allah buyurdu ki:)
....Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.
13- ... ‫ ﻟَﺌِﻚَ ﯾُﻌْﺮَﺿُﻮنَ ﻋَﻠَﻰ رَﺑﱢﮭِﻢْأُو‬...
(11/HÛD, 18). ... Onlar (kıyamet gününde)
Rablerine arz edilirler...
‫ﻋَﺮَضَ ﯾَﻌْﺮِضُ ﻋَﺮْﺿﺎً ﻋَﻠَﻰ‬
arz etmek, göstermek, sunmak
14- ِ‫ إِﻧﱠﺎ أَﻧْﺰَﻟْﻨَﺎهُ ﻓِﻲ ﻟَﯿْﻠَﺔِ اﻟْ َﻘﺪْر‬.
(97/KADİR, l). Biz onu (Kur’ân'ı) Kadir gecesinde
indirdik.
15- ٍ‫ﺷﮭْﺮ‬
َ ِ‫ ﻟَﯿْﻠَﺔُ اﻟْﻘَﺪْرِ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦْ أَﻟْﻒ‬.
(97/KADİR, 3). Kadir gecesi, bin aydan hayırlıdır.
ay
ٌ‫ﺷَﮭْﺮٌج َأﺷْﮭُﺮ‬
bin (sayılar kısmında özellikleri görülecektir)
ٌ‫أَﻟْﻒ‬
16- َ‫ﯿْﻚَ ﺑِﺎﻟْﺤَﻖﱢ ﻓَﺒِﺄَيﱢ ﺣَﺪِﯾﺚٍ ﺑَﻌْﺪَ اﻟﻠﱠﮫِ وَآﯾَﺎﺗِﮫِ ِﺗﻠْﻚَ آﯾَﺎتُ اﻟﻠﱠﮫِ ﻧَﺘْﻠُﻮھَﺎ ﻋَﻠ‬
‫ن‬
َ ‫ ﯾُﺆْﻣِﻨُﻮ‬.
(45/CÂSİYE, 6). İşte bunlar Allah’ın ayetleridir.
Onları sana gerçek olarak okuyoruz. Artık
Allah’tan ve O’nun âyetlerinden sonra hangi söze
inanırlar?
söz
ٌ‫ﺣَﺪِﯾﺚ‬
okudu, tilavet etti
‫ﻼوَ ًة‬
َ ‫ﺗَﻼَ ﯾَﺘْﻠُﻮ ِﺗ‬
17- ِ‫ ﺳَﻼَ ٌم ھِﻲَ ﺣَﺘﱠﻰ ﻣَﻄْﻠَﻊِ اﻟْ َﻔﺠْﺮ‬.
(97/KADİR, 5). Barıştır (esenlik doludur) o (gece),
ta fecrin doğuşuna kadar.
fecir, tan yerinin ağarması
ُ‫َاﻟْﻔَﺠْﺮ‬
doğuş
ٌ‫ﻣَﻄْﻠَﻊ‬
Burada nekre olarak gelen (ٌ‫ )ﺳَﻼَم‬vurgulamak için
öne geçmiş haber (haber mukaddem), (َ‫ )ھِﻲ‬de
mahallen merfû olarak haberden sonraya kalmış
mübtedâdır (mübtedâ muahhar).
( ‫ )ﺣَﺘﱠﻰ‬ise fiilin önüne gelmeyip ismin önüne
geldiği için harf-i cerdir. (ِ‫ )ﻣَﻄْﻠَﻊ‬mecrûr isim ve aynı
zamanda muzâf, (ِ‫ )ا ْﻟﻔَﺠْﺮ‬de muzâfun ileyh’dir.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere Arapça ve
manalarıyla birlikte yazınız.
ٌ‫ﻏُﺮْ َﻓﺔ‬
oda
‫َاﻟْﻔَﺎﻛِ َﮭ ُﺔ‬
meyve
ُ‫اَﻟْﻐُﺮَف‬
odalar
‫ن‬
ِ ‫زَﯾْﺖُ اﻟﺰﱠﯾْﺘُﻮ‬
zeytinyağı
ُ‫َاﻟْﻘَﺼﱠﺎب‬
kasap
ُ‫اَﻟْﺒَﺮِﯾﺪ‬
posta
‫ﻟَﺤْﻢُ اﻟْ َﺒﻘَ َﺮ ِة‬
sığır eti
ٌ‫ﺟَﺪِﯾﺪ‬
yeni
ُ‫اَﻟْﺒُﺮْﺗُﻘَﺎل‬
portakal
‫اِﺑْﻦُ َأﺧِﻲ‬
kardeşimin oğlu
ٌ‫ﺟَﯿﱢﺪ‬
iyi
‫ﻛُﻞﱠ َﯾﻮْ ٍم‬
her gün
ٌ‫ﻻَ ِزم‬
lâzım
ٌ‫ﻋَﺎﻟِ َﯿﺔ‬
yüksek
ٌ‫َﻗﺼِﯿﺮ‬
kısa
ٌ‫ﻃﻮِﯾﻞ‬
َ
uzun
َ َ‫ﻋَﺮ‬- ُ‫ﯾَﻌْﺮِف‬
‫ف‬
tanıdı
ٌ‫َوﺟْﮫ‬
yüz
‫ح‬
ٍ ‫ﻛُﻞﱠ ﺻَﺒَﺎ‬
her sabah
ٌ‫ﻣَﻠِﻚ‬
melik, kral, sahip
‫ت‬
ِ ‫ﻣَﺼْﻨَﻊُ ﻟﺪﱠراﱠﺟَﺎ‬
bisiklet fabrikası
ُ‫اَﻟْﻤَﺪِﯾ َﻨﺔ‬
şehir
ٌ‫ﻛِﺘﺎَ َﺑﺔ‬
yazmak, yazma, yazış (َ‫ )ﻛَﺘَﺐ‬fiilinin masdarı
ٌ‫ﻧُﺰُول‬
inmek, inme, iniş (َ‫ )ﻧَ َﺰل‬fiilinin masdarı.
ُ‫ﺣَﺪِﯾﺚٌ ج َاﻟْﺄَﺣﺎَدِﯾﺚ‬
hadis
ُ‫اﻟْﻮَﺣْﻲ‬
vahiy
‫ﻲ‬
ِ ْ‫أَوﱠلَ ﻧُﺰُولِ اﻟْ َﻮﺣ‬
vahyin inişinin başında (başlangıcında)
ُ‫اَﻟْﻤَﻮاَ ِﻧﺊ‬
limanlar
ٌ‫َوﺟْ َﺒﺔ‬
öğün
ُ‫اَﻟﺼﱠﻔْﺤَﺔُ ج اَﻟﺼﱠﻔَﺤﺎَت‬
sayfa
ُ‫اﻟﻀﱡﯿُﻮف‬
misafirler
ُ‫اﻟْﻌَﺸﺎَء‬
akşam yemeği
‫اﻟْﻤَﺮْﺿَﻰ‬
hastalar
‫ﺻَﻼَةُ اﻟْﻌِﺸﺎَ ِء‬
yatsı namazı
ٌ‫ﺟﺎَرٌ ج ﺟِﯿﺮَان‬
komşu
ُ‫َاﻟْﻐﺎَ َﺑﺔ‬
orman
ُ‫اَﻟْﻜَﻠْﺐ‬
köpek
ُ‫اَﻟﺬﱢﺋْﺐ‬
kurt
ُ‫اَﻟﺰﱡھُﻮر‬
çiçekler
ُ‫اَﻟْﻌﻘْﻞ‬
akıl
ُ‫اَﻟﺰﱡﻗَﺎق‬
sokak
‫‪2. Aşağıdaki cümle parçalarını ve cümleleri‬‬
‫‪tercüme ediniz.‬‬
‫ﻣَﻠِﻚُ اﻟْﺄَرْضِ ‪-‬رَبﱡ اﻟْﺒَﯿْﺖِ ‪-‬ﻣَﺪِﯾﻨَﺔُ ﻧَﺒِﻲﱟ ‪-‬أَرْضُ اﻟﻠﱠﮫِ ‪-‬ﻓِﻲ ﺟَﻨﱠﺔِ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬‫ﻣَﺼْﻨَﻊِ ﻋَﻤﱠﺘﻲِ ﻋﺎَﻣِﻠَﺔٌ ﻓﻲِ ‪-‬اَﻟْﻘُﺮْآنُ ﻧَﺰَلَ ﻓِﻲ ﻟَﯿْﻠَﺔِ اﻟْﻘَﺪْرِ –ﻓِﻲ ﻛِﺘﺎَبِ اﻟﻠﱠﮫِ‬
‫ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮ ‪-‬ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮ ﻣَﻜﱠﺔَ ‪-‬ﻟِﺎِﻣْﺮَأَﺗَﻲِ اﻟْﻤَﻠِﻚِ ‪-‬اِﻣْﺮَأَﺗﺎَ اﻟْﻤَﻠِﻚِ ‪-‬اﻟﺪﱠراﱠﺟﺎَتِ‬
‫ﻓِﻲ ﺟَﻨﺎﱠتِ اﻟْﺄَرْضِ ‪-‬ﻣُﺆْﻣِﻨﺎَتُ اﻟْﻤَﺪِﯾ َﻨﺔِ ‪-‬ﻟِﻤُﺆْﻣِﻨِﻲ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ ‪-‬اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬‫ﻣَﻨَﻊَ ‪-‬ﮭَﺔُ ﻏِﺬاَءُ اﻟْﺠِﺴْﻢِ اَﻟْﻔﺎَﻛِ ‪-‬ﻣِﻦْ ﻣُﺨِْﻠﺼِﯿﻨﺎَ ‪-‬ﺻﺎَﻟِﺤُﻮﻛُﻢْ ‪-‬ﺑَﯿْﺘَﺎھُﻤ َﺎ‬
‫ﻲ‬
‫ل اﻟْ َﻮﺣْ ِ‬
‫اَﻟْﻤَﻮاَﻧِﺊُ ﻣُﺰْدَﺣِﻤَﺔٌ ‪-‬اﻟﺮﱠﺳُﻮلُ ﻛِﺘﺎَﺑَﺔَ اﻟْﺄَﺣﺎَدِﯾﺚِ أَوﱠلَ ﻧُﺰُو ِ‬‫ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﻗَﻠِﯿﻞُ اﻟﺼﱠﻔَﺤﺎَتِ ‪-‬ﺗَﻨﺎَوَﻟْﻨﺎَ وَﺟْﺒَﺔَ اﻟْﻐَﺪاَءِ ﻓِﻲ ﻣَﻄْﻌَﻢِ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَﺔِ‬
‫ﺗَﺴْﺄَلُ ‪-‬ﺗَﺴْﺄَلُ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺒَﺔُ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﺮْﺿَﻰ ‪-‬ﺸﺎَءِ ﯾَﺄْﻛُﻞُ اﻟﻀﱡﯿُﻮفُ ﻃَﻌﺎَمَ اﻟْ َﻌ ‪-‬‬
‫اﻟﻌﻘﻞ ﻻَزِمٌ ‪-‬ﺗَﺴْﺄَلُ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺒَﺎتُ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﺮْﺿَﻰ ‪-‬اﻟﻄﱠﺒِﯿﺒَﺘﺎَنِ ﻋَﻦِ اﻟْﻤَﺮْﺿَﻰ‬
‫ن‬
‫وَﺟْﮫُ اﻹﻧْﺴَﺎنِ ‪-‬ﻟَﺤْﻢُ اﻟﺒَﻘَﺮَةِ ﺟَﯿﱢﺪٌ ‪-‬اَﻟْﻘَﻠَﻢُ ﺻَﻐِﯿﺮٌ ﻟِﻠْﻜَﺎﺗِﺐِ ‪ِ-‬ﻟﻠْﺈﻧْﺴَﺎ ِ‬
‫ھَﻞْ ﻋَﺮَفَ واَﻟِﺪُكَ اﺑْﻦَ ﻋَﻤﱢﻲ؟ –ذَا ﯾَﻘْﺘُﻞُ اﻟﺮﱢﺟَﺎلُ ﻓﻲِ اﻟْﻐَﺎﺑَﺔِ؟ ﻣَﺎ ‪-‬ﺟَﻤِﯿﻞٌ‬
‫ھﻞ اﺑْﻦُ ﻋَﻤﱢﻲ ﻓﻲ ﺑَﯿْﺘِﮫِ؟ ﻣَﺎذا ﯾﻄﻠُﺐ اﻟﻮﻟﺪ ﻣﻨﻚ؟ ‪-‬ﻣَﺎ ﻋَﺮَ َﻓﮫُ ‪,‬ال ‪-‬‬‫ھَﻞْ اﻟﺘﻠﻤﯿﺬ ‪-‬ﻛﯿﻒ اﻟﻨﺎﻓﺬة ؟ اﻟﻨﺎﻓﺬة ﻋَﺎﻟِﯿَﺔٌ ‪-‬اَﻟْﻮَﻟَﺪُ ﯾَﻄْﻠُﺐُ ﻣﻨﻲ دﻓﺘﺮي‬
‫‪.‬ﻮِﯾﻞٌھﻮ ﻃَ ‪,‬ال ‪-‬ﻗَﺼِﯿﺮٌ ؟‬
‫‪3. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫مكراج تيب ىلإ يبأ عم بهذأ‬
‫ﯾﻘﻄَﻒ أﺧﻮك اﻟﻔﺎﻛﮭﺔ ﻣﻦ اﻟﺸﺠﺮة‬
‫؟بئذلل ةباغلا ىلإ بهذت ىتم‬
‫ةسردملا باب نم مهتسردم ىلإ نولخدي بالطلا‬
4. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya
çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Sokağın köpeği
2. Evin kedisi
3. Kardeşimin oğlu her gün evinize gidiyor.
4. Amcam komşunun atına biniyor.
5. Okula hiç gitmeyeceğim.
6. Baban sabahleyin oğlu ile okula gidiyor.
7. Dağın çiçekleri güzeldir.
5. Yukarıdaki kelime ve cümlelerden yararlanarak
isim tamlaması ile ilgili beş cümle kurunuz.
6. Yukarıda verilen isim tamlaması ile ilgili
ayetleri kelimeleriyle birlikte defterinize yazıp
meallerine bakarak Arapça’larını söyleyene kadar
çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] ُ‫ واَﻟِﺪِكَ ﻗََﻠﻢ‬terkibinde (ُ‫ )ﻗَﻠَﻢ‬muzâf (ِ‫ )واَﻟِﺪ‬muzâfun
ileyh ve aynı zamanda kendinden sonra gelen
zamire muzâf, (َ‫ )ك‬zamiri de muzâfun ileyh
mahallen mecrûrdur.
[2] ( ِ‫اَﻟْﻮاَﻟِﺪاَن‬- ِ‫ )َاﻟْﻮاَﻟِﺪَﯾْﻦ‬ana-baba (mecrûr tesniye
halinde nun’un düşmesinden sonra zamir birleşince
ses uyumundan dolayı gâib zamir de esreli gelir.)
[3] İzafet lafzî ve mânevî olmak üzere ikiye ayrılır.
Şimdiye kadar verilen bilgiler hep manevî izâfete
aittir. Lafzî izafet ondan farklı olarak ilerdeki
konularda göreceğimiz gibi sıfat olan isimlerin
(ismi fâil, ismi mef’ûl, sıfatı müşebbehe gibi)
kendi fâil ya da mef’ûllerine izafetidir: ِ‫ﺧﺎﻟِﺪٌ ﻧﺎَﻓِﺬُ اﻟْﻜَﻠِﻢ‬
Halit sözü geçerli olandır ِ‫ ھُﻮَ ﻣَﻌْﻤُﻮرُ اﻟﺪاﱠر‬O evi
onarılmış olandır gibi. Yeri geldiğinde konuyla
ilgili örnek cümleler verilecektir.
[4] Birinci cümlede (‫ )ﺳﺎَﻋَﺘِﻲ‬kelimesi mübtedâdır.
(ٌ‫ )ﻧَﻮْﻋُﮭَﺎ ﺟَﯿﱢﺪ‬terkibi de haberdir. Haber bir isim
cümlesinden oluşmuş olup içinde mübtedâya giden
bir zamir vardır. İkinci cümlede yine (‫)ﺳﺎَﻋَﺘِﻲ‬
kelimesi mübtedâdır. Haber olan (ِ‫ )ﺟَﯿﱢﺪَةُ اﻟﻨﱠﻮْع‬terkibi
de isim tamlamasından oluşmuştur. İsim tamlaması
ise cümle değildir.
[5] Zarflarla ilgili geniş bilgi mef’ûlu fih
konusunda işlenmektedir.
[6] Daha önceki örneklerimizde yaptığımız gibi
‫ﺧ‬
َ ‫ ﻞَ َد‬ve َ‫ رَﻛِﺐ‬fiilleri harf-i cere ihtiyaç olmadan
doğrudan mefulüne bağlanabilir.
[7] Sonu bu tarzda olduğu gibi illet harflerinden
biri ile biten kelimelerin merfû, mansûb ve mecrûr
durumları aynıdır.
[8] (ُ‫ )ﻗَﺮَأَ ﯾَﻘْﺮَأ‬fiilinin masdarı (ٌ‫ )ﻗِﺮاَءَة‬okumak,
okuma olarak gelir. Masdarlar Arapça’da isim
olarak kabul edilir. Yani fiillerin aksine başlarına
harf-i tarif ya da sonlarına tenvin alırlar. Belirli
kalıpları yoktur. Konuyla ilgili açıklama gelecektir.
[9] (َ‫ )أَﺣْﻤَﺪ‬kelimesi muzâfun ileyh olup son
harfinin esre olması gerekirken gayr-i munsarif
(esre ve tenvin almayan) kelime olduğu için esre
yerine üstün almıştır. Gayr-i munsarif kelimeler
başına harf-i tarif alması ya da muzâf olma durumu
hariç kesre ve tenvin almayan isimlerdir. Gayr-i
munsarifler kesre yerine fetha ile mecrûr olur. Çok
yakında işlenecektir.
[10] Burada (َ‫ )ھِﻲ‬haberin de vurgulama
dolayısıyla marife olduğu durumlarda mübtedâ ile
haberin arasını ayırt etmek için mübtedâyı temsilen
gelen fasıl (ayırma) zamiridir.
Dinlemek için Tıklayınız :
SIFAT TAMLAMASI
Birşeyin nasıl olduğunu gösteren kelime sıfattır.
Küçük, büyük, güzel gibi.
Arapça’da bir ismi ya da varlığı sıfatlamak için
önce o sıfatlanacak isim ya da varlık yazılır. Sonra
yanına sıfat konur. Sıfatlanan yani vasfedilen,
anlatılan kelimeye mevsûf denir. Zamirlerden ve
özel isimlerden başka bütün isimler sıfat olabilir.
Örnekler:
ٌ‫ﻗَﻠَﻢٌ ﻛَﺒِﯿﺮ‬
büyük kalem
ُ‫اَﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮ‬
büyük çocuk
Bu terkibe sıfat tamlaması denir.
* Mevsûf önce sıfat sonra gelir. Sıfat asla
mevsûfun önüne geçemez.
ٌ‫ﺟَﻤِﯿﻞ‬
ٌ‫َرﺟُﻞ‬
güzel adam
ٌ‫ﺟَﻤِﯿﻠﺔ‬
ٌ‫ﺑِﻨْﺖ‬
güzel kız.
sıfat
(na't)
mevsûf
(men'ût)
sıfat
(na't)
mevsûf
(men'ût)
müzekker
müzekker
müennes
müennes
F
Arapça’da sıfat ve mevsûfa na't ve men'ût da
denir.
‫ﻣُﺆْﻣِﻨًﺎ‬.
‫ﻼ‬
ً ُ‫َرﺟ‬
ُ ْ‫ﺷَﺎھَﺪ‬
‫ت‬
Mü’min bir adam gördüm.
sıfat
mevsûf (meful)
fiil + fâil
* Sıfatlar her hususta daima mevsûfuna tâbidir.
Yani şu dört hususta sıfat mevsûfuna uyar:
1- Marifelik- Nekrelık
Mevsûf harfi tarifliyse sıfat da harf-i tarifli, mevsûf
harf-i tarifsizse sıfat da harf-i tarifsiz yani nekre
gelir:
‫أَﺣْﻀَﺮْتُ اﻟْﻜُﺮَ َة اﻟْﺠَﺪﯾِ َﺪ َة‬.
Yeni topu getirdim.
‫ﯾَﻠْﻌَﺐُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪُ ﻛُﺮَ َة اﻟْﻘَﺪَ ِم‬.
Yeni öğrenci futbol oynuyor.
ٌ‫ھَﺬِهِ ﻧَﻈﺎﱠ َرةٌ ﺟَﻤﯿَِﻠﺔ‬.
Bu güzel bir gözlüktür.
ْ‫ﺳﻤ‬
َ َ‫ﺖَ ﺻﻮُرَةً ﺟَﻤﯿِﻠَﺔًأَﻧْﺖَ ر‬.
Sen iyi resim çizdin.
‫أَﻧﺎَ ﻗَﺮَأْتُ ﻗِﺼﱠﺔً ﻋَﺮَﺑِﯿﱠ ًﺔ‬.
Ben Arapça bir hikaye okudum.
2- Müzekkerlik- Müenneslik
Mevsûf müennes ise sıfat da müennes, mevsûf
müzekker ise sıfat da müzekkerdir.
ٌ‫ﺠﺪٌ ﺟَﻤﯿِﻞ‬
ِ ْ‫ھَﺬاَ ﻣَﺴ‬.
Bu güzel bir mesciddir.
‫ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﻃﺎَﻟِﺒَﺔٌ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﻤُﺘَﻮَﺳﱢﻄَ ِﺔ‬.
Aişe orta okulda öğrencidir.
‫ﻣُﺤَﻤﱠ ٌﺪ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟﺜﺎﱠ َﻧﻮِﯾﱠ ِﺔ‬.
Muhammed lisede öğrencidir.
‫ﺋِﯿﱠﺔِأَﺧﻲِ اﻟْﻜَﺒﯿِﺮُ ﻣُﺪَرﱢسٌ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ اﻟْﺈِﺑْﺘِﺪَا‬.
Abim (büyük kardeşim) ilk okulda öğretmendir.
ٌ‫ﻄﺔ‬
َ ِ‫ وَھِﻲَ ﻋﺎَﺋِﻠَﺔٌ ﻧَﺸﯿ‬، ٍ‫ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﻋﺎَﺋِﻠَﺔُ أَﺣْﻤَﺪَ ﻓﻲِ ﺑﯿْﺖٍ ﻛَﺒﯿِﺮ‬.
Ahmed’in ailesi büyük bir evde oturuyor ve o
çalışkan bir ailedir.
3- İ’rab (Hareke)
Mevsûf’un harekesi ne ise sıfatın da harekesi odur.
‫ذَھَﺒَﺖْ ﺗِﻠْﻤﯿِﺬَةٌ ﺻَﻐﯿِﺮَةٌ إِﻟَﻰ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔٍ ﻛَﺒﯿِﺮَ ٍة‬.
Küçük bir öğrenci büyük bir kütüphaneye gitti.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ھُﻮَ ﯾَﻤْﻠِﻚُ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔً ﻛَﺒﯿِﺮَةً ﻓﻲِ اﻟْﺒَﯿ‬.
O evde büyük bir kütüphaneye sahiptir.
‫ﺖ ﺟَﺪ ِﯾ ٍﺪ‬
ٍ ْ‫ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﺟَﺪﱠةُ ﺧﺎَﻟِﺪٍ ﻓﻲِ ﺑﯿ‬.
Hâlit’in ninesi yeni bir evde oturuyor.
‫ﺖ ﺻَﻐ ِﯿ ٍﺮ‬
ٍ ْ‫ﯾَﺴْﻜُﻦُ ﺟَﺪﱡ ﺧﺎَﻟِﺪٍ ﻓﻲِ ﺑﯿ‬.
Hâlit’in dedesi küçük bir evde oturuyor.
‫ﺷَﺮِبَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻋَﺼﯿِﺮاً ﺑﺎَرِدًا‬.
Muhammed soğuk bir meyve suyu içti.
4- Sayı
Mevsûf müfred ise sıfat da müfred, mevsûf tesniye
ise sıfat da tesniye, mevsûf cemi ise sıfat da cemi
(çoğul) olur.
ٌ‫اِﻣْﺮَأَةٌ ﻣُﺆْﻣِ َﻨﺔ‬.
mümin kadın
ٌ‫رَﺟُﻞٌ ﻣُﺆْ ِﻣﻦ‬.
mümin adam
‫ن‬
ِ ‫اِﻣْﺮَأَﺗﺎَنِ ﻣُﺆْﻣِﻨَﺘَﺎ‬.
iki mü’min kadın.
ْ‫ن ﻣُﺆ‬
ِ َ‫ﻣِﻨَﺎنِرَﺟُﻼ‬.
iki mü’min adam.
ٌ‫ﻧِﺴﺎَءٌ ﻣُﺆْﻣِﻨﺎَت‬.
mü’min kadınlar
‫ن‬
َ ُ‫رِﺟَﺎلٌ ﻣُﺆْﻣِﻨﻮ‬.
mü’min adamlar
‫ن‬
َ ‫ﻋَ ْﺒﺪٌ ﻣُﺨْﻠِﺺٌ ج ﻋِﺒﺎَدٌ ﻣُﺨِْﻠﺼُﻮ‬.
ihlaslı kul (cemisi:) İhlaslı kullar
ٌ‫أَﻧﺎَ ﺗِﻠْﻤ ِﯿﺬٌ ﺟَﺪﯾِﺪ‬. ٌ‫اِﺳْﻤﻲِ ﺧﺎَﻟِﺪ‬.
Ben yeni öğrenciyim. Adım Hâlit’tir.
‫ن‬
ِ ‫ﺗَﻨْﻈُﺮُ ﻣِﻨْﮫُ ﻋَﯿْﻨﺎَنِ ﺑَﺮاﱠﻗَﺘَﺎ‬.
Ondan iki parlak göz bakıyor.
‫ن‬
َ ‫ﺣَﻀَﺮَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ اﻟﻨﺎﱠﺟِﺤُﻮ‬.
Başarılı öğrenciler geldi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻦ ﺟَﺪِﯾﺪَﯾ‬
ِ ْ‫أَﺧَﺬْتُ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ﻛِﺘﺎَﺑَﯿ‬.
Kütüphaneden iki yeni kitap aldım.
‫ﺲ وَاﺣِ َﺪ ٍة‬
ٍ ْ‫اَﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮنَ ﻛَﻨَﻔ‬.
Mü’minler tek bir nefis gibidir.
‫ن‬
ِ َ‫ﻧَﺠَﺤَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ اﻟْﻤُﺠْﺘَﮭِﺪاَتُ ﻓِﻲ اﻟْﺎِﻣْﺘِﺤﺎ‬.
Çalışkan öğrenciler imtihanda başarılı oldu.
*Zamir almış isim marife olduğundan
sıfatlanırken, sıfat da marife olur:
‫ﺑَﯿْﺘُﻚَ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮُ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬.
Büyük evin şehirdedir.
‫ﺤﻲﱢ‬
َ ْ‫ﺑَﯿْﺘُﻜُﻢُ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮُ ﻓِﻲ اﻟ‬.
Büyük eviniz mahallededir.
Not: İnsanlara ait kırık bir çoğul (cemi teksir)
genel olarak eğer mevcut ise kırık bir sıfat alır, aksi
halde kurallı bir sıfat alır:
‫( ﺷُﯿُﻮخٌ ﻛِﺒَﺎ ٌر‬büyük yaşlılar)
(ihlaslı yaşlılar)
َ‫ﺷُﯿُﻮخٌ ﻣُﺨْﻠِﺼُﻮن‬
*Müennes şahıslara ait çoğullar kurallı dişil
çoğullar alır:
‫( ﺒِﯿﺮاَتٌﺑَﻨﺎَتٌ َﻛ‬büyük kızlar)
(ihlaslı kadınlar)
ٌ‫ﻧِﺴﺎَءٌ ﻣُﺨْﻠِﺼﺎَت‬
*Kur’ân Arapça’sında bütün kurallı dişil çoğullar
(cemi müennes sâlim) ve hatta cansız eşyalar tam
uyuşma düzeninde sıfat alabilmektedir:
ٌ ‫( آﯾﺎَتٌ ﺑَﯿﱢﻨَﺎ‬açık işaretler)
‫ت‬
bahçeler)
ٌ‫( ﺟَﻨﺎﱠتٌ ﻣَﻌْﺮُوﺷﺎَت‬asma
Fakat günümüz Arapça’sında Kur’ân
Arapça’sından farklı olarak, insanların dışındaki
(eşyalara ait) çoğullar, daha ziyade eksik uyuşma
gösterir. İnsanlar dışındaki şeylere ait olan çoğullar
eksik uyuşmalı sıfat alır, yani sıfat müfred
münnestir[1]:
‫( ﻣُﺪُنٌ ﻛَﺒِﯿ َﺮ ٌة‬büyük şehirler)
(küçük evler)
ٌ‫ﺑُﯿُﻮتٌ ﺻَﻐِﯿﺮَة‬
Cümle örnekleri:
‫ھَﺬَا أَﻣْﺮُ رَﺳُﻮلِ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Bu Allah Resûlü’nün emridir.
‫ﺤ ﱠﻤ‬
َ ُ‫ﺷﮭْ ٍﺮﻣ‬
َ ‫ﺪٌ ﯾَﺸْﺘَﺮِي ﻗَﻠَﻤﺎً ﺟَﺪﯾِﺪاً ﻛُﻞﱠ‬.
Muhammed her ay yeni bir kalem satın alır.
‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﯾَﺸْﺘَﺮيِ ﺳﺎَﻋَﺔً ﺟَﺪﯾِﺪَةً ﻛُﻞﱠ ﺳَﻨَ ٍﺔ‬.
Hâlit her sene yeni bir saat satın alır.
‫ع‬
ٍ ُ‫واَﻟِﺪِي ﯾَﺸْﺘَﺮيِ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﺟَﻤﯿِﻼً ﻛُﻞﱠ أُﺳْﺒﻮ‬.
Babam her hafta güzel bir kitap satın alır.
‫ﻣﺎَذاَ ﺗَ ْﺪرُسُ ؟ أَدْرُسُ اﻟﻠﱡﻐَﺔَ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬.
Ne okuyorsun? Arap dili okuyorum.
‫ھَﻞْ ﺗَﻔْﮭَﻢُ اﻟﻠﱡﻐَﺔَ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ ؟‬
Arap dilini anlıyor musun?
‫ھُﻮَ َﯾﺪْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟﺜﺎﱠ َﻧﻮِﯾﱠ ِﺔ‬.
O lisede okuyor.
‫ﻞ‬
ٍ ‫ﺖ ﺟَﻤ ِﯿ‬
ٍ ْ‫ﯾَﺴْﻜُﻦُ ﺟَﺪﱡ ﺧﺎَﻟِﺪٍ ﻓﻲِ ﺑﯿ‬.
Hâlit’in dedesi güzel bir evde oturuyor.
‫ن‬
ِ َ‫زَﯾْﻨَﺐُ وَ ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﻃﺎَﻟِﺒَﺘﺎَنِ ﻧَﺸِﯿﻄَﺘﺎ‬.
Zeynep ve Aişe iki çalışkan talebedirler.
‫ﺷﺠِﯿﻌًﺎ‬
َ ً‫ﻛَﻠﱠﻤْﺖُ ﻃﺎَﻟِﺒﺎً ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪا‬.
Çalışkan ve cesur bir öğrenci(yle) konuştum[2].
‫ﺳَﺄُﻗَﺪﱢمُ ﻟَﮭُﻢْ ﺻﻮُرَةً ﻗَﯿﱢﻤَ ًﺔ‬.
Onlara değerli bir resim takdim edeceğim.
‫ھَﻞْ ذَھَﺒْﺖَ إِﻟَﻰ ﺷﺎَﻃِﺊِ اﻟْﺒَﺤْﺮِ؟‬
Deniz kıyısına gittin mi? (isim taml.)
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﯾَﺬْھَﺐُ اﻟﻨﺎﱠسُ إِﻟَﻰ ﺷﺎَﻃِﺊِ اﻟْﺒَﺤْﺮِ؟‬
İnsanlar niçin deniz kıyısına gider?
‫ﻦ‬
َ ‫اَﻟْﺒَﯿْﺖُ اﻟْﺤَﺮاَمُ ﻗِﺒْﻠَﺔُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ‬.
Beytü’l-Haram (Kâbe) müslümanların kıblesidir.
‫ﻗَﻀَﯿْﻨﺎَ ھُﻨﺎَكَ ﺳﺎَﻋَ ًﺔ ﺟَﻤﯿِﻠَ ًﺔ‬.
Orada güzel bir saat geçirdik.
‫اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﯾَﺤْﻤِﻞُ ﺣَﻘِﯿﺒَﺔً ﻛَﺒِﯿﺮَةً ﻓَﻮْقَ رَأْﺳِ ِﮫ‬.
Adam başının üzerinde büyük bir çanta taşıyor.
‫ت‬
ٍ ‫ﻼ‬
َ‫ﺿ‬
ِ ‫ﺳﻠﱠﻤْﺖُ ﻋَﻠَﻰ ﺳَﯿﱢﺪاَتٍ ﻓَﺎ‬
َ.
Değerli bayanlara selâm verdim.
‫ﺳَﺄُﻗَﺪﱢمُ ﻟَﮫُ ﻧَﻈﺎﱠ َر ًة ﻗَﯿﱢﻤَ ًﺔ‬.
Ona değerli bir gözlük takdim edeceğim.
‫ھَﺬِهِ اﻟْﻜﺎَ ِﺗﺒَﺔُ ﻣَﺸْﮭُﻮرَةٌ ﺑِﻜِﺘﺎَﺑَﺘِﮭﺎَ اﻟْﻌِﻠْﻤِﯿﱠ ِﺔ‬.
Bu yazar (müe.) ilmî yazısıyla meşhurdur.
‫ﻣَﻼَﺑِﺴَﮫُ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪَةَ ﺑِﺴُﺮْﻋَﺔٍ ﻟَﺒِﺲَ ﻋُﻤَ ُﺮ‬.
Ömer yeni elbiselerini çabucak giydi[3].
‫ب‬
َ ُ‫ﻛَﺘَﺒْﺖُ اﻟْﻮاَﺟِﺐَ اﻟْ َﻤﻄْﻠﻮ‬.
İstenen ödevi yazdım.
‫ھِﻲ ﺗَﺪْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﻤُ َﺘﻮَﺳﱢﻄَ ِﺔ‬.
O ortaokulda okuyor.
‫زَﯾْﻨَﺐُ ﺗَ ْﺪرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﺈِﺑْﺘِﺪاَﺋِﯿﱠ ِﺔ‬.
Zeynep ilkokulda okuyor.
‫‪.‬ﺷﺎَھَﺪَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ﺣَﺪﯾِﻘَ ًﺔ ﺟَﻤﯿِﻠَ ًﺔ‬
‫‪Öğrenci güzel bir bahçe gördü.‬‬
‫‪.‬ﺷﺎَھَﺪَ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ ﻣُﺒﺎَراَ ًة ﺟَﻤِﯿﻠَ ًﺔ‬
‫‪Öğrenciler güzel bir maç seyretti.‬‬
‫‪.‬ﺟَﻠَﺲَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَرْضِ ﺗَﺤْﺖَ ﺷَﺠَﺮَةٍ ﻛَﺒِﯿﺮَ ٍة‬
‫‪Öğrenciler yerde büyük bir ağacın altına oturdular.‬‬
‫ﻋﺠُﻮزًا‬
‫‪.‬ﺷﺎَھَﺪْتُ ﻣِﻦْ ﻧﺎَﻓِﺬَةِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ رَﺟُﻼً َ‬
‫‪Arabanın penceresinden yaşlı bir adam gördüm.‬‬
‫‪.‬وَﺻَﻞَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَنِ اﻟْﺠَﺪِﯾﺪاَنِ ﺑِﺎﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔِ اﻟْﺠَﺪِﯾﺪَ ِة‬
İki yeni öğretmen yeni otobüsle geldiler.
ٌ‫ھَﺬِهِ رُﺳﻮُﻣﺎَتٌ ﺟَﻤﯿَِﻠﺔ‬. ُ‫أَﻧْﺖِ رَﺳﺎﱠﻣَﺔٌ ﺟَﯿﱢﺪَةٌ ﯾﺎَ ﻣَﺮْﯾَﻢ‬.
Bunlar güzel resimlerdir. Sen iyi bir ressamsın Ey
Meryem!
َ‫ﻗَﺮَأَ اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذُ اﻟﺼﱠﺤﯿِﻔَﺔَ وَ ﻗﺎَل‬: ٌ‫ھَﺬِهِ ﺻَﺤﯿِﻔَﺔٌ ﺟَﻤﯿِﻠَﺔ‬.
Hoca gazeteyi okudu ve “Bu güzel bir gazetedir”
dedi.
‫أَﯾْﻦَ ﺗَﺴْﻜُﻦُ ؟ أَﺳْﻜُﻦُ ﻓﻲِ ﺷﺎَرِعِ اﻟْﻤَﻄﺎَ ِر‬.
Nerede oturuyorsun? Hava alanı caddesinde
oturuyorum.
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻌْﻤَﻞُ ﻋُﻤَﺮُ ؟ ھُﻮَ ﯾَﻘْﺮَأُ ﻓﻲِ ﻛِﺘﺎَبِ اﻟﻠﱡﻐَﺔِ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ ِﺔ‬.
Ömer ne yapıyor? Arapça dili kitabı(ndan) okuyor.
DOLAYLI SIFAT: Şimdiye kadar gördüğümüz ve
sıfatladığı isme her bakımdan uyan böyle sıfata
hakiki sıfat denir (en-Na’tü’l-Hakîkî). Bir de
dolaylı sıfat (en-Na’tü’s-Sebebî) vardır ki harekesi
kendinden önceki isme uyar ancak kendisi hakiki
sıfatın tersine o ismi değil kendisinden sonra gelen
ismi vasıflar. Sebebî sıfat daima müfred olur ve
mevsûfuna marifelik-nekrelik ve irab (hareke)
bakımından uyar. Kendisinden sonraki kelimeye de
müzekkerlik ve müenneslik bakımından uyar:
ُ‫ﺳﺎَﻓَﺮَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ اﻟﺬﱠﻛِﻲﱡ ﺻَﺪِﯾﻘُﮫ‬.
Arkadaşı zeki çocuk yola çıktı.
‫[اِﺷْﺘَﺮَﯾْﺖُ ﺻُﻮرَةً ﺟَﻤِﯿﻠَﺔً إﻃﺎَرُھَﺎ‬4].
Çerçevesi güzel bir resim satın aldım.
Bu iki cümlede‫ اﻟﺬﱠﻛِﻲﱡ‬ve ً‫ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔ‬kelimeleri dolaylı
sıfattır. Çünkü kendinden önceki ismi değil
kendinden sonraki ismi sıfatlamaktadırlar. Benzer
örnekler:
‫ )ھَﺬاَ رَﺟُﻞٌ ﻋَﻤﱡﮫُ ﻋﺎَﻟِﻢٌ=(ھَﺬاَ رَﺟُﻞٌ ﻋﺎَﻟِﻢٌ ﻋَﻤﱡ ُﮫ‬.
Bu amcası alim adamdır.
ُ‫ﻋﻤﱡﮫ‬
َ ُ‫ﺟﺎَءَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ اﻟﻌﺎَﻟِﻢ‬.
Amcası alim adam geldi.
ُ‫ﻋﻤﱡﮫ‬
َ َ‫رَأَﯾْﺖُ اﻟﺮﱠﺟُﻞَ اﻟْﻌﺎَﻟِﻢ‬.
Amcası alim adamı gördüm.
‫ﻋﻤﱡﮭَﺎ‬
َ َ‫رَأَﯾْﺖُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺔَ اﻟْﻌﺎَﻟِﻢ‬.
Amcası alim talebe (müe.) gördüm.
‫ﻋﻤﱡﮭُﻤَﺎ‬
َ َ‫رَأَﯾْﺖُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺘَﯿْﻦِ اﻟْﻌﺎَﻟِﻢ‬.
Amcaları alim iki talebe gördüm.
ُ‫رَأَﯾْﺖُ رَﺟُﻼً ﻛَﺮِﯾﻤَﺔً ﺧﺎَﻟَﺘُﮫ‬.
Teyzesi cömert bir adam gördüm.
‫ھﺎَﺗﺎَنِ ﺻُﻮرَﺗﺎَنِ ﺟَﻤِﯿﻞٌ َﻟﻮْﻧُﮭُﻤَﺎ‬.
Bu ikisi rengi güzel iki resimdir.
‫ﺎَﻗِﻠَﺔٌ أُﻣﱡﮭﺎَﺗُﮭُﻦﱠھَﺆُﻻَءِ ﺑَﻨَﺎتٌ ﻋ‬.
Bunlar anneleri akıllı kızlardır.
ْ‫ﻋﻠْﻤُﮭُﻢ‬
ِ ٍ‫ﺗَﻜَﻠﱠﻤْﺖُ ﻣَﻊَ رِﺟﺎَلٍ ﻛَﺜِﯿﺮ‬.
İlimleri çok (olan) adamlarla konuştum.
Sebebî sıfattan sonraki isim zamirli veya zamirsiz
gelebilir. Sebebi sıfattan sonraki isim izafetle
mecrûr (isim tamlaması) olduğu takdirde (zamir
yerine isim geldiği takdirde) sebebî sıfat tıpkı
hakiki sıfat gibi kendisinden önceki mevsûfa her
bakımdan uyar:
‫ب اﻟْﻮََﻟ ِﺪ‬
َ ‫رَأَﯾْﺖُ رَﺟُﻼً ﻣُﮭَﺬﱠ‬.
Oğlu terbiyeli bir adam gördüm
Burada َ‫ ﻣُﮭَﺬﱠب‬kelimesi sebebî sıfat olup ً‫رَﺟُﻼ‬
kelimesini değil, kendinden sonraki ِ‫ اﻟْﻮَﻟَﺪ‬kelimesini
vasıflamaktadır. Diğer örnekler:
‫ﻦ‬
َ َ‫[رَأَﯾْﺖُ رَﺟُﻼً ﺣَﺴ‬5] ِ‫اﻟْﺨُﻠُﻖ‬.
Ahlakı iyi adamı gördüm.
‫ﻖ‬
ِ ُ‫ﻲ اﻟْﺨُﻠ‬
ِ َ‫رَأَﯾْﺖُ رَﺟُﻠَﯿْﻦِ ﺣَﺴَﻨ‬.
Ahlakları iyi iki adamı gördüm.
‫ﻖ‬
ِ ُ‫ن اﻟْﺨُﻠ‬
َ َ‫رَأَﯾْﺖُ رِﺟﺎَﻻً ﺣِﺴﺎ‬.
Ahlakları iyi adamları gördüm.
‫ﻖ‬
ِ ُ‫رَأَﯾْﺖُ اﻣْﺮَأَةً ﺣَﺴَﻨَ َﺔ اﻟْﺨُﻠ‬.
Ahlakı iyi kadını gördüm.
‫ﻖ‬
ِ ُ‫ت اﻟْﺨُﻠ‬
ِ َ‫رَأَﯾْﺖُ ﻧِﺴﺎَءً ﺣَﺴَﻨﺎ‬.
Ahlakları iyi kadınlar gördüm.
Bu misallerde görüldüğü gibi sebebî sıfattan
sonraki isim izafetle mecrûr ve sebebî sıfat olan
‫ﻦ‬
َ َ‫ ﺣَﺴ‬kelimesi mevsûfa hakiki sıfat gibi her
bakımdan uymuştur.
Aşağıdaki örnekler konunun önemine binaen fazla
verilmiştir. Dikkatle incelendiği ve örnekler
yazılarak çalışıldığı takdirde zihne yerleşecektir.
Çalıştıktan sonra Arapça’sına bakılarak Türkçe’si,
Türkçe’sine bakılarak Arapça’sı yazılmaya
çalışılması tavsiye edilir. Akılda kalmasının tek
yolu tekrardır:
Genel Cümle Örnekleri:
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ ‪-‬وَﺻَﻞَ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪُ ‪-‬ﺬَ ُة اﻟﻨﱠﺸﯿِﻄَﺔُ ﺣَﻀَﺮَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِ ‪1-‬‬
‫أَﻛَﻠْﺖُ ﻃَﻌﺎَﻣﺎً ﻟَﺬﯾِﺬاً ‪-‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ اﻟْﺠَﻤﯿِﻠَﺔِ ‪-‬اﻟْﻔَﺘﺎَةَ اﻟﻨﱠﺸﯿِﻄَﺔَ‬‫‪.‬ﺳَﻜَﻦَ أَﺧﻲِ ﻓﻲِ ﺑَﯿْﺖٍ واَﺳِ ٍﻊ‬
‫ھُﻮَ رَﺟُﻞٌ ‪-‬ﯿﺮُ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﻲﱢ ﺑَﯿْﺘُﻜُﻢُ اﻟْﻜَﺒِ ‪-‬ﺑَﯿْﺘُﮭُﻢُ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮُ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ ‪2-‬‬
‫ھُﻢْ –ھُﻤﺎَ اﻣْﺮَأَﺗﺎَنِ ﻣُﺨْﻠِﺼَﺘﺎَنِ ‪-‬ھُﻤﺎَ رَﺟُﻼَنِ ﻣُﺨْﻠِﺼﺎَنِ ‪-‬ﻣُﺨْﻠِﺺٌ‬
‫ن‬
‫‪.‬ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮنَ ﻣُﺨْﻠِﺼُﻮ َ‬
‫ﺐ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻓﻲِ ﺳﺎَﻋَ ٍﺔ ‪3-‬‬
‫ﻓﻲِ ﻛَﻢْ ﺳﺎَﻋَﺔٍ ﺗَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟ أَذْھَ ُ‬
‫اِﺷْﺘَﺮىَ ﻟﻲِ أَﺧﻲِ ﻗَﻤﯿِﺼﺎً ‪-‬ﺷﺎَھَﺪَ ﻋَﺒْﺪُ اﻟﻠﱠﮫِ ﺣَﺮِﯾﻘﺎً ﻛَﺒِﯿﺮاً –وَاﺣِﺪَةٍ‬
‫ﻼ‬
‫‪.‬ﺟَﻤ ِﯿ ً‬
‫تْ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﺟَﻤﯿِﻼً وَ ذَھَﺒَﺖْ ﺗِﻠْﻤﯿِﺬَةٌ ﺻَﻐﯿِﺮَةٌ إِﻟَﻰ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔٍ ﻛَﺒﯿِﺮَةٍ وَ َأﺧَﺬَ ‪4-‬‬
‫ﺖ‬
‫ھِﻲَ ‪.‬ﻗَﺮَأَتْ ﻗَﻠِﯿﻼً ﺛُﻢﱠ رَﻛِﺒَﺖْ ﻓﻲِ ﺳَﯿﺎﱠرَةٍ ﺳَﺮﯾِﻌَﺔٍ وَ رَﺟَﻌَﺖْ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْ ِ‬
‫س‬
‫‪.‬ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﻓﻲِ ﺑَﯿْﺖٍ ﺟَﻤﯿِﻞٍ ﻓﻲِ ﺣَﻲﱢ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ ‪ ،‬ﻓﻲِ ﺷﺎَرِعِ اﻟْﻘُﺪْ ِ‬
‫لِ ﺟَﯿﱢﺪاً وَ ﯾَﻘْﺮَأُ اﻟْﻜُﺘُﺐَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﯾَﻔْﮭَﻢُ اﻟْﻘُﺮْآنَ اﻟْﻜَﺮﯾِﻢَ وَ أَﺣﺎَدﯾِﺚَ اﻟﺮﱠﺳﻮُ ‪5-‬‬
‫‪.‬اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔَ وَ ھُﻮَ ﯾَﻜْﺘُﺐُ اﻟﺮﱠﺳﺎَﺋِﻞَ إِﻟَﻰ أَﺻْﺪِﻗﺎَﺋِﮫِ ﺑِﺎﻟﻠﱡﻐَﺔِ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔِ أَﯾْﻀﺎً‬
‫اَﻟﻠﱡﻐَﺔُ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔُ اﻟْﺂنَ ﻟُﻐَﺔٌ ﻣُﮭِﻤﱠﺔٌ ﻓﻲ اﻟْﻌﺎَﻟَﻢِ ‪ ،‬وَھِﻲَ ﻟُﻐَﺔُ اﻟْﻘُﺮآنِ اﻟْﻜَﺮﯾِﻢِ‬
‫‪ .‬واﻟِْﺈﺳْﻼَ ِم‬
‫ﺑَﻌْﺾُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿﻦَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬَ اﻟﺼﱢﻐﺎَرَ ﺑِﻮاَﺟِﺒَﺎتٍ ﻛَﺜِﯿﺮَةٍ ]‪[6‬أَ ﻻَ ﯾُﻜَﻠﱢﻒُ ‪6-‬‬
‫ﻼﻣِﯿﺬَ اﻟﺼﱢﻐﺎَرَ ﺑِﻮاَﺟِﺒﺎَتٍ ﻛَﺜِﯿ َﺮ ٍة‬
‫‪ .‬؟ ﺑَﻠَﻰ ‪ ،‬ﯾُﻜَﻠﱢﻒُ ﺑَﻌْﺾُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿﻦَ اﻟﺘﱠ َ‬
‫اﻟْﻌﺎَﻟَﻢُ اﻟْﺈِﺳْﻼَﻣِﻲﱡ ﻓِﻲ ﻧَﮭَﺾَ ‪-‬ذَﻟِﻚَ ﻛِﺘﺎَبٌ ﻛَﺒِﯿﺮٌ ﻟِﻌَﺒْﺪَﯾْﻦِ ﻣِﻦْ ﻋِﺒﺎَ ِد اﻟﻠﱠ ِﮫ ‪7-‬‬
‫ب‬
‫‪.‬اﻟْﻌَﺼْﺮِ اﻟْﺤَﺪِﯾﺚِ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱢﻠْﻢِ ﻻَ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺮْ ِ‬
‫ﺗَﺮَكَ اﻟْﺈِﻣﺎَمُ ‪-‬ھَﺬاَ ﻛَﻼَمٌ ﻗَﯿﱢﻢٌ ‪-‬ﻋُﺜْﻤﺎَنُ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪٌ ﻓِﻲ دُرُوﺳِ ِﮫ ‪8-‬‬
‫‪.‬ﺑْﻦِ اﻟْﻮَﻟِﯿﺪِ ﻗَﺮَأْتُ ﻗِﺼﱠﺔً ﺗﺎَرِﯾﺨِﯿﱠﺔً ﻋَﻦْ ﺧﺎَﻟِﺪِ ‪-‬اﻟﺸﺎﱠﻓِﻌِﻲﱡ ﻣَﺬْھَﺒًﺎ ﺿَﺨْﻤًﺎ‬
‫‪ .‬ﺗَﻨﺎَوَﻟْﺖُ أَﻣْﺲِ ﻓﺎَﻛِﮭَﺔً ﻟَﺬِﯾ َﺬ ًة‬
‫أَﺧِﻲ اﻟﺼﱠﻐِﯿﺮُ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬٌ ﻓِﻲ ‪-‬ﺳَﺄَذْھَﺐُ ﻏَﺪاً إِﻟَﻰ اﻟْﻤُﺘْﺤَﻒِ اﻟْﻮَﻃَﻨِﻲﱢ ‪9-‬‬
‫ﺣَﻔِﻈَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتُ اﻟﺴﱡﻮرَةَ ‪-‬ھَﺬاَ ﻛﺎَﺗِﺐٌ ﻣَﺸْﮭُﻮرٌ ‪-‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﺎِﺑْﺘِﺪاَﺋِﯿﱠﺔِ‬
‫‪ .‬اﻟْ َﻤﻄْﻠُﻮﺑَ َﺔ‬
‫ﻒ ‪10-‬‬
‫ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺴْﺮَﺣِﯿﱠﺔُ ﻟِﻜﺎَﺗِﺒَﺔٍ ‪-‬اَﻟْﻤُﺴْﻠِﻢُ اﻟْﻘَﻮِيﱡ ﯾُﺴﺎَﻋِﺪُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻢَ اﻟﻀﱠﻌِﯿ َ‬
‫ﻟِﻤَﻦْ ھَﺬِهِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ اﻟْﺠَﺪِﯾﺪَةُ ‪-‬اَﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔُ اﻟْﺠَﺪِﯾﺪَةُ وَﺳَﻂَ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ ‪َ -‬ﻣﺸْﮭُﻮرَةٍ‬
‫؟‬
‫ﯾَﺴْﻜُﻦُ أَﺧِﻲ ﻓِﻲ ﺑَﯿْﺖٍ واَﺳِﻊٍ –ﯾﻤَﺔٌ ھَﺬِهِ ﺳَﯿﺎﱠرَةٌ ﻗَﺪِ ‪-‬ھَﺬاَ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ذَﻛِﻲﱞ ‪11-‬‬
‫ھَﺬِهِ اﻟﺪﱠراﱠﺟَﺔُ ‪-‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ اﻟْﺠَﻤِﯿﻠَﺔِ ‪-‬أَﻛَﻠْﺖُ ﻃَﻌﺎَﻣﺎً ﻟَﺬِﯾﺬًا –‬
‫‪.‬اﻟﺼﱠﻐِﯿﺮَةُ ﻟِﺄُﺧْﺘِﻲ‬
‫ي ‪12-‬‬
‫َھﺬِهِ دَراﱠﺟَﺔٌ ﺟَﻤﯿِﻠَﺔٌ ‪ ،‬ھَﻞْ ھِﻲَ دَراﱠﺟَﺘُﻚَ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ھَﺬِهِ دَراﱠﺟَﺔُ واَﻟِﺪ ِ‬
‫أَﯾْﻦَ ﯾَﻌْﻤَﻞُ واَﻟِﺪُكَ ؟ واَﻟِﺪيِ ﻋﺎَﻣِﻞٌ ﻓﻲِ ﻣَﺼْﻨَﻊِ ‪.‬ھُﻮَ اﻟْﯿَﻮْمَ ﻓﻲِ ﻋُﻄْﻠَ ٍﺔ ‪،‬‬
‫‪.‬واَﻟِﺪيِ ﻋﺎَﻣِﻞٌ ﻓﻲِ ﻣَﺼْﻨَﻊِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠراَتِ ‪.‬اﻟﺪﱠراﱠﺟﺎَتِ‬
‫اَﻟْﻜُﻮَﯾْﺖُ ﺑَﻠَﺪٌ ﺻَﻐﯿِﺮٌ وَﺟَﻤﯿِﻞٌ وَ اﻟﺪﱢراَﺳَﺔُ ﻓﻲِ " ‪:‬ﻛَﺘَﺐَ ﻟَﮫُ ﺻَﺪ ِﯾﻘُﮫُ ‪13-‬‬
‫ﺟ‬
‫‪.‬ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﻋﺎَﺋِﻠَﺘِﻲ ھُﻨﺎَ ﻓﻲِ ﺑَﯿْﺖٍ ﻛَﺒﯿِﺮٍ ‪.‬ﯿﱢﺪَةٌ اﻟْﺠﺎَﻣِﻌَ ِﺔ َ‬
‫اَﻟْﺤُﺠﺎﱠجُ واَﻗِﻔُﻮنَ ﻓَﻮْقَ ﺟَﺒَﻞِ ‪-‬اَﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺘﺎَنِ اﻟﺜﺎﱠﻧَﻮِﯾﱠﺘﺎَنِ ﻛَﺒِﯿﺮَﺗﺎَنِ ‪14-‬‬
‫ت‬
‫‪.‬ﻋَﺒْﺪُ اﻟﻠﱠﮫِ ﻻَ ﯾﺄْﺧُﺬُ ﻣَﺒْﻠَﻐﺎً ﻛﺎَﻓِﯿًﺎ ﻟِﻤَﺼْﺮُوفِ اﻟْﺠَﯿْﺐِ ‪-‬ﻋَﺮَﻓَﺎ ٍ‬
‫ھُﻢْ ﯾَﺪْرُﺳﻮُنَ اﻟﻠﱡﻐَﺔَ ‪-‬ﺟَﺔً ﺟَﺪِﯾﺪَةً ﻟِﻮَﻟَﺪِهِ اﻟﺼﱠﻐِﯿﺮِأَﺧِﻲ اﺷْﺘَﺮَى دَراﱠ ‪15-‬‬
‫ﺳﺎَﻓَﺮَ أَﺣْﻤَﺪُ ﺑَﻌْﺪَ أَداَءِ اﻟْﻌُﻤْﺮَةِ إِﻟﻰَ ‪-‬ﻗَﻔَﺰَ اﻟﻠﱠﺎﻋِﺐُ ﻓَﻮْقَ اﻟْﺠَﺒَﻞِ ‪-‬اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬
‫‪.‬ﯾُﺴﺎَﻓِﺮُ أَﺑُﻮ ﺑَﻜْﺮٍ إِﻟَﻰ ﻏﺎَﻧﺎَ ﺑَﻌْﺪَ ﻏَﺪٍ ‪-‬اﻟﻄﺎﱠﺋِﻒِ‬
‫ﻣﺎَ اﻟْﻤِﻘْﺪاَرُ اﻟْﻤُﻨﺎَﺳِﺐُ ‪-‬اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟْﻤَﺸْﮭُﻮرَ ﻛَﯿْﻒَ وَﺟَﺪْتَ ھَﺬاَ ‪16-‬‬
‫ﻟِﻤَﺼْﺮُوفِ اﻟْﺠَﯿْﺐِ ﻟِﻠْﺄَوْﻻَدِ وَ اﻟْﺒَﻨﺎَتِ ؟ ﻣﺎَ رَأْﯾُﻚَ ؟ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻣُﺪَرﱢسٌ ﺟَﺪﯾِﺪٌ‬
‫‪ .‬وَ ﯾَﺤْﻀُﺮُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣُﺒَﻜﱢﺮًا‬
‫ھَﻞْ ﯾَﻠْﺒَﺲُ اﻟﺮﱢﺟﺎَلُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮنَ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ اﻟْﺤَﺮِﯾﺮِﯾﱠﺔَ ؟ ﻻَ‪ ،‬ﻻَ ﯾَﻠْﺒَﺲُ ‪17-‬‬
‫ھَﺬاَ اﻟْﻤِﯿﻨﺎَءُ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮُ ﻣُﺰْدَﺣِﻢٌ ‪-‬اﻟﺮﱢﺟﺎَلُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮنَ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ اﻟْﺤَﺮِﯾﺮِﯾﱠ َﺔ‬
‫‪.‬ﺑِﺎﻟﺴﱡﻔُﻦِ داَﺋِﻤ ًﺎ‬
‫ُرسُ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟﺪﱢﯾﻦَ اﻟْﺈِﺳْﻼَﻣِﻲﱠ ﻣﺎَذاَ ﺗَﺪْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟ أَدْ ‪18-‬‬
‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ﻓﻲِ ‪-‬وَ اﻟْﻌُﻠﻮُمَ وَ اﻟﺮﱢﯾﺎَﺿِﯿﺎﱠتِ وَ اﻟﺘﺎﱠرﯾِﺦَ وَ اﻟْﺠُﻐْﺮَاﻓْﯿَﺎ‬
‫‪.‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟﺜﺎﱠ َﻧﻮِﯾﱠ ِﺔ‬
‫ﺧﯿِﺮَةُ رِﺳﺎَﻟَﺘُﻚَ اﻟْﺄَ ‪.‬اَﻟﺴﱠﻼَمُ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ وَ رَﺣْﻤَﺔُ اﻟﻠﱠﮫِ ‪.‬ﺻَﺪﯾِﻘﻲِ اﻟْﻌَﺰﯾِﺰِ ‪19-‬‬
‫ﺳﺎَﻓَﺮَ أَﻣْﺲِ ﻋَﺪَدٌ ‪-‬وَﺻَﻠَﺖْ أُﺧْﺘُﻚَ اﻟﺼﱠﻐِﯿﺮَةُ ﻣُﺘَﺄَﺧﱢﺮَةً ‪-‬ﺗَﺄَﺧﱠﺮَتْ ﻛَﺜﯿِﺮًا‬
‫‪.‬ﻗَﻠ ِﯿﻞٌ ﻣِﻦَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬِ إِﻟَﻰ اﻟْﻌَﺎﺻِﻤَ ِﺔ‬
‫‪Tercüme:‬‬
‫‪1- Çalışkan öğrenci geldi. Yeni öğretmen geldi.‬‬
‫‪Çalışkan genç kızı gördüm. Güzel bahçeye gittim.‬‬
Lezzetli bir yemek yedim. Kardeşim geniş bir evde
iskan etti (oturdu).
2- Onların büyük evi şehirdedir. Sizin büyük eviniz
mahallededir. O ihlaslı bir adamdır. O ikisi ihlaslı
adamlardır. O ikisi ihlaslı kadınlardır. Onlar ihlaslı
mü’minlerdir.
3- Kaç saatte okula gidiyorsun? Bir saatte okula
gidiyorum. Abdullah büyük bir yangın gördü.
Kardeşim bana güzel bir gömlek satın aldı.
4- Küçük bir kız öğrenci büyük bir kütüphaneye
gitti ve güzel bir kitap aldı, biraz okudu sonra hızlı
bir arabaya bindi ve eve döndü. O Kudüs
caddesinde, hava alanı mahallesinde güzel bir evde
oturuyor.
5- Hâlit Kur’ân-ı Kerim’i ve Peygamber’in
hadislerini iyi anlıyor, Arapça kitaplar okuyor ve o
arkadaşlarına Arap diliyle mektuplar da yazıyor.
Arap dili şimdi dünyada mühim bir dildir ve o
Kur’ân-ı Kerîm’in ve İslâm’ın dilidir.
6- Bazı öğretmenler küçük öğrencileri çok ödevle
sorumlu tutmuyor mu? Evet, bazı öğretmenler
küçük öğrencileri çok ödevle sorumlu tutuyor.
7- O Allah’ın kullarından iki kula ait büyük bir
kitaptır. İslâm Dünyası modern (yeni) asırda harbe
değil barışa kalkındı.
8- Osman derslerinde çalışkan bir öğrencidir. Bu
değerli bir sözdür. İmam Şafiî büyük bir mezhep
bıraktı. Hâlit b. Velîd hakkında tarîhî bir hikaye
okudum. Dün lezzetli bir elma yedim.
9- Yarın milli müzeye gideceğim. Kardeşim
(küçük erkek kardeşim) ilk okulda öğrencidir. Bu
meşhur bir yazardır. Kız öğrenciler istenen sureyi
ezberlediler.
10- Kuvvetli müslüman zayıf müslümana yardım
eder. Bu tiyatro meşhur bir bayan yazarındır. Yeni
bahçe şehrin ortasındadır. Bu yeni araba kimindir?
11- Bu zeki bir öğrencidir. Bu eski bir arabadır.
Kardeşim geniş bir evde oturuyor. Lezzetli bir
yemek yedim. Güzel bahçeye gittim. Bu küçük
bisiklet kızkardeşimindir.
12- Bu güzel bir bisiklettir. Bu senin bisikletin
midir? Hayır, bu babamın bisikletidir. O bugün
tatildedir. Baban nerede çalışıyor? Babam bisiklet
fabrikasında işçidir. Benim babam araba
fabrikasında işçidir.
13- Arkadaşı ona (şöyle) yazdı: Küveyt küçük ve
güzel bir memlekettir ve üniversitedeki eğitim
iyidir. Ailem burada büyük bir evde oturuyor.
14- İki lise büyüktür. Hacılar Arafat dağının
tepesinde vakfededirler. Abdullah cep harçlığı için
kafi bir miktar almıyor.
15- Kardeşim küçük çocuğu için yeni bir bisiklet
satın aldı. Onlar Arap dili tahsil ediyorlar. Oyuncu
dağın tepesine atladı. Ahmet umrenin edasından
sonra Taif’e yolculuk yaptı. Ebûbekir yarından
sonra Gana’ya gidiyor (yolculuk yapıyor).
16- Bu meşhur kitabı nasıl buldun? Erkek çocuklar
ve kızların cep harçlığı için münasip miktar nedir?
Senin görüşün nedir? Muhammet yeni öğretmendir
ve erkenden okula geliyor.
17- Müslüman erkekler ipek elbiseleri giyer mi?
Hayır, müslüman erkekler ipek elbiseleri
giymezler. Bu büyük liman daima gemilerle
doludur.
18- Okulda ne okuyorsun (tahsil ediyorsun)?
Okulda İslâm dini, (diğer) ilimler, matematik, tarih
ve coğrafya okuyorum. Hâlit lisede öğrencidir.
19- Değerli arkadaşım! Allah’ın rahmeti ve selâmı
üzerinize (olsun). Son mektubun çok gecikti.
Kızkardeşin geç geldi. Öğrencilerden az bir sayı
(az sayıda öğrenci) dün başkente yolculuk yaptı.
ZİNCİRLEME TAMLAMALAR
Tamlamalar iki kelimeden oluştuğu gibi ikiden
fazla kelimeden de oluşabilir. Ayrıca cümlenin bir
kısmı sıfat tamlaması olup muzâfa bağlanabilir. Bu
cümlelerde muzâfın da marife olduğu
hatırlanmalıdır. Zincirleme isim ve sıfat
tamlamaları için aşağıdaki örnekleri dikkatle
inceleyiniz:
ُ‫ﺑَﯿْﺖُ اﻟﺮﱠﺋِﯿﺲِ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮ‬.
başkanın büyük evi
‫ﺑَﯿْﺖُ اﻟﺮﱠﺋِﯿﺲِ اﻟْﻜَﺒِﯿ ِﺮ‬.
büyük başkanın evi
‫ﺑَﯿْﺖُ رَﺋِﯿﺲٍ ﻛَﺒِﯿ ٍﺮ‬.
büyük bir başkanın evi
ُ‫ﻣَﺪِﯾﻨَﺔُ اﻟﺮﱠﺋِﯿﺲِ اﻟْﻜَﺒِﯿ َﺮة‬.
başkanın büyük şehri
‫ﻓِﻲ ﺑَﯿْﺖِ اﻟﺮﱠﺋِﯿﺲِ اﻟْﻜَﺒِﯿ ِﺮ‬.
büyük başkanın evinde (veya başkanın büyük
evinde)
Cümlenin anlamı ve siyak sibaktaki (konunun
gidişatındaki) genel mana sıfatın hangi ismi
nitelediğini belirler. Böyle durumlarda en uygunu
sıfat ile sıfatlananı (mevsûfu) bir arada yazıp diğer
kelimeyi (ِ‫ ) ل‬li harf-i ceri ile ayırmaktır:
‫ﺲ‬
ِ ‫ﻓﻲِ اﻟْﺒَﯿْﺖِ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮِ ﻟِﻠﺮﱠﺋِﯿ‬.
başkanın büyük evinde
ْ‫ﺖِ ﻟِﻠﺮﱠﺋِﯿﺲِ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮِﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬.
büyük başkanın evinde
Genel Cümle Örnekleri:
‫َأﻋْﯿﺎَدُ ﻛُﻞﱢ أُﻣﱠﺔٍ ﻣُﺮْﺗَﺒِﻄَﺔٌ ﺑِﺪِﯾﻨِﮭ َﺎ‬.
Her ümmetin bayramları diniyle bağlantılıdır
(ilgilidir) .
‫ﺣَﻔِﻆَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ﻛِﺘﺎَبَ اﻟﻠﱠﮫِ اﻟْﻜَﺮِﯾ ِﻢ‬.
Öğrenci Yüce Allah’ın kitabını ezberledi.
‫أَﯾْﻦَ دَرَﺳْﺖَ ﻣَﺮْﺣَﻠَﺔَ اﻟْﺎِﺑْﺘِﺪاَﺋِﯿﱠ ِﺔ ؟‬
İlk (okul) merhalesini nerede okudun?
‫ھَﻞْ دَرَﺳْﺖَ ﻗَﺒْﻞَ اﻟْﻤَﺮْﺣَﻠَﺔِ اﻟْﺎِﺑْﺘِﺪاَﺋِﯿﱠ ِﺔ ؟‬
İlk (okul) safhasından öncesini okudun mu?
ُ‫اِﺳْﻢُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬِ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪِ َأﺣْﻤَﺪ‬.
Yeni öğrencinin ismi Ahmet’tir.
‫ع؟‬
ِ ‫أَﯾْﻦَ ﻗَﻀَﻰ واَﻟِﺪُكَ ﻋُﻄْﻠَﺔَ ﻧِﮭﺎَﯾَﺔِ ا ْﻟﺄُﺳْﺒُﻮ‬
Baban hafta sonunun tatilini nerede geçirdi?
ُ‫ھَﺬاَ ﻣُﺪَرﱢسُ اﻟﻠﱡﻐَﺔِ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ ِﺔ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪ‬.
Bu Arapça (dili)nin yeni öğretmenidir (müz.) .
ُ‫ھَﺬِهِ ﻣُﺪَرﱢﺳَﺔُ اﻟﻠﱡﻐَﺔِ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ ِﺔ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪَة‬.
Bu Arapça dili (dersi)nin yeni öğretmenidir (müe.)
.
‫ﯾَﺴْﺘَﻠِﻢُ اﻟْﻤُﻮَﻇﱠﻒُ راَﺗِﺒَﮫُ ﻓِﻲ أَوﱠلِ ﻛُﻞﱢ ﺷَﮭْ ٍﺮ‬.
Memur maaşını her ayın başında alır.
‫ﻞ َر‬
َ َ‫ﺳُﻮلُ اﻟﻠﱠﮫِ ﻣَﺴْﺠِﺪَ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ اﻟْﻜَﺒِﯿ َﺮ َدﺧ‬.
Allah’ın Rasûlü şehrin büyük mescidine girdi.
‫ن‬
ِ ‫ﻟَﻘَﺪْ ﻣَﻨَﺤَﻨﺎَ اﻟﻠﱠ ُﮫ اﻟْﻔُﺮْﺻَﺔَ ﻟِﺪِراَﺳَﺔِ ﻟُﻐَﺔِ اﻟْﻘُﺮْآ‬.
Allah bize Kur’ân dilinin eğitimi için fırsat
bağışlamıştır.
‫ت أُﻣﱢﻲ ﻓﻲِ إِﻋْﺪاَدِ وَﻟِﯿﻤَﺔٍ ﻛَﺒِﯿ َﺮ ٍة‬
ُ ْ‫ﺳﺎَﻋَﺪ‬.
Büyük (davet) yemeğinin hazırlanmasında anneme
yardım ettim.
‫ض ﻋَﻈِﯿ ٍﻢ‬
ٍ ِ‫ﺳﺎَﻋَﺪْتُ ﻣُﺪَرﱢﺳِﻲ ﻓﻲِ ﺗَﻨْﻈﯿِﻢِ ﻣَﻌْﺮ‬.
Büyük serginin tanziminde öğretmenime yardım
ettim.
‫ﺳَﻤِﯿﺮَةُ ﻋَﻠَﻰ ﻛَﻼَمِ اﻟْﺄَبِ وَ اﻟْﺄُمﱢ ﻻَ ﯾُﻮاَﻓِﻖُ ﻋَﺒْﺪُ اﻟﻠﱠﮫِ َو‬.
Abdullah ve Semira anne ve baba(sı)nın sözüne
muvafakat etmiyor.
‫ﻻ ِد‬
َ ْ‫ﺾ اﻟَْﺄو‬
َ ْ‫ﻣَﺼْﺮُوفُ اﻟْﺠَﯿْﺐِ اﻟْﻜَﺜِﯿﺮِ ﻗَﺪْ ﯾُﻔْﺴِﺪُ ﺑَﻌ‬.
Çok cep harçlığı bazı çocukları bozabilir[7].
‫ﺳ‬
َ َ‫ اِﺳْﻤُﮭﺎَ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُھَﺬِهِ ﻣُﺪﯾِﺮَةُ اﻟْﻤَﺪْر‬، ُ‫ﺔِ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪَة‬.
Bu okulun yeni müdürüdür. İsmi Fatıma’dır.
ُ‫ﺸﺔ‬
َ ِ‫ اِﺳْﻤُﮭَﺎ ﻋﺎَﺋ‬،ِ ‫ھَﺬِهِ ﻣُﺪﯾِﺮَةُ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﺠَﺪﯾِﺪَة‬.
Bu yeni okulun müdürüdür. İsmi Aişe’dir.
‫[ﻧَﻈﺎَﻓَﺔُ ﻣَﺼﺎَ ِد ِر‬8] ِ‫اﻟْﻤِﯿﺎَهِ ﻣِﻦْ أَھَﻢﱢ أَﻧْﻮاَعِ اﻟﻨﱠﻈﺎَﻓَﺔ‬.
Su kaynaklarının temizliği en önemli temizlik
çeşitlerindendir.
‫ﻦ‬
َ ‫وَﺟَﺪَ ﻣُﻮﺳَﻰ ﻋَﺒْﺪاً ﻣِﻦْ ﻋِﺒﺎَدِ اﻟﻠﱠﮫِ اﻟﺼﺎﱠِﻟﺤِﯿ‬.
Mûsâ Allah’ın sâlih kullarından bir kulu buldu.
SIFAT CÜMLESİ
Sıfatlar müfred (tek) bir kelime olarak geldiği gibi
isim cümlesi, fiil cümlesi ve şibh-i cümleden[9] de
oluşabilir. Nekre isimlerden sonra gelen cümleler
ve şibh-i cümleler o kelimenin sıfatı olurlar[10] ve
bu yan cümlecikler yani isim ve fiil cümlesi olarak
gelen sıfatlar tercüme edilirken ..en, ..an, ..dığı ile
temel cümleye bağlanırlar. Şibh-i cümlelerden
oluşan sıfatlar ise temel cümledeki mevsuflarına
..bulunan, ...olan diye bağlanır. Sıfat cümlesinde
sıfat cümlesini mevsûfa bağlayan, sıfatla mevsûf
arasındaki bütün uygunluk şartlarını taşıyan bir
zamir bulunur. Bazen bu zamir hazfedilmiş
(kaldırılmış) ya da müstetir (gizli) olabilir[11].
ُ‫ﺟﺎَءَ رَﺟُﻞٌ رَأَﯾْﺘُﮫ‬.
Gördüğüm adam geldi.
‫ﻼ ﺟﺎَ َء‬
ً ُ‫رَأَﯾْﺖُ رَﺟ‬.
Gelen bir adam gördüm.
Nekre isimleri niteleyen isimler, cümleler ve şibh-i
cümleleri ayrı örnekler halinde işlememiz konunun
daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır.
a) Sıfat İsim Cümlesi:
ٌ‫ﻣَﻜﱠﺔُ ﻣَﺪِﯾﻨَﺔٌ ﺗﺎَرِﯾﺨُﮭَﺎ ﻗَﺪِﯾﻢ‬.
Mekke, tarihi eski bir şehirdir.
ٌ‫ﻋﻤﱡﮫُ ﻋﺎَِﻟﻢ‬
َ ٌ‫ھَﺬاَ رَﺟُﻞ‬.
Bu, amcası alim bir adamdır.
ٌ‫ﺗَﺮَكَ اﻟﺸﺎﱠﻓِﻌِﻲﱡ ﻣُﺆَﻟﱠﻔﺎَتٍ ﻧَﻔْﻌُﮭﺎَ ﻋَﻈِﯿﻢ‬.
Şâfiî, faydası büyük eserler bıraktı.
ٌ‫اَﻟﺸﺎﱠﻓِﻌِﻲﱡ ﻋﺎَﻟِﻢٌ ﻣُﺆَﻟﱠﻔﺎَﺗُﮫُ ﻛَﺜِﯿﺮَة‬.
Şâfiî, eserleri çok olan bir alimdir.
ٌ‫وَﻟَﺪُهُ ﻋﺎَﻗِﻞٌ ھُﻮَ َرﺟُﻞ‬.
O, çocuğu akıllı olan bir adamdır.
b) Sıfat Fiil Cümlesi:
ُ‫ﺑَﺸﯿِﺮُ ﻣُﺴْﻠِﻢٌ ﯾُﺼَﻠﱢﻲ وَ ﯾَﺼﻮُم‬.
Beşir namaz kılan ve oruç tutan bir müslümandır.
‫رَأَﯾْﺖُ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳﺎً ﯾَﻌْ ِﺮﻓُﻨِﻲ‬.
Beni tanıyan bir mühendis gördüm.
ْ‫ﻠَﺔً ﺗَﻌْﺮِﻓُﻨِﻲرَأَﯾْﺖُ ﻃِﻔ‬.
Beni tanıyan bir çocuk gördüm.
‫ﻗﺎَﺑَﻠْﺖُ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳﺎً ﯾَﻌْ ِﺮﻓُﻨِﻲ‬.
Beni tanıyan bir mühendisle karşılaştım.
‫[ﺳَﻤِﻌْﺖُ ﻃِﻔْﻠَﺔً ﺗُﻨﺎَدِﯾﻨِﻲ‬12].
Beni çağıran bir çocuk işittim.
ٌ ‫دَﻋﺎَﻧﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﺈِﺳْﻼَمِ )ﻣِﻨْﻜُﻢْ (ﻗَﺪْ ﺟﺎَ َء رَﺳُﻮ‬.
‫ل‬
Sizden (içinizden) bizi İslâm’a çağıran bir elçi
gelmiştir.
‫[ﺷَﻜَﺮْتُ ﻃَﺒِﯿﺒﺎً ﯾُﻌﺎَِﻟﺠُﻨِﻲ‬13].
Beni tedavi eden doktora teşekkür ettim.
ُ‫[أَﺳْﺮَﻋْﺖ‬14] َ‫ﺪَةَإِﻟَﻰ رَﺟُﻞٍ ﯾَﻄْﻠُﺐُ اﻟْﻤُﺴﺎَﻋ‬.
Yardım isteyen adama koştum.
c) Sıfat Şibh-i Cümle (Zarf ):
‫ﺖ اﻟﺸﱠﺠَ َﺮ ِة‬
َ ْ‫ﻧَﻈَﺮْتُ أَوْﻻَداً ﺗَﺤ‬.
Ağacın altındaki çocuklara baktım.
‫ﻧَﻈَﺮْتَ ﻗﺎَﺋِﺪاً ﺣَﻮْلَ اﻟْﻤُﻌَﺴْ َﻜ ِﺮ‬.
Kampın etrafındaki komutana baktın.
‫اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺔِ ﻧَﻈَﺮْتِ ﻃﺎَﻟِﺒَﺔً أَﻣﺎَ َم‬.
Masanın önündeki öğrenciye baktın.
ٌ‫ﺟﺔ‬
َ ‫ﻧَﻈَﺮْتِ ﻃﺎَﻟِﺒَﺔً ﻋِﻨْﺪَھﺎَ دَراﱠ‬.
Yanında bisiklet bulunan öğrenciye baktın.
‫رَأَﯾْﺖُ ﻣُﺪَرﱢﺳﺎً ﺧَﻠْﻒَ اﻟﺼﱠﻒﱢ‬.
Sınıfın arkasındaki öğretmeni gördüm.
d) Sıfat Şibh-i Cümle (Câr-Mecrûr):
‫ﺷﺎَھَﺪْتُ ﻃﺎَﺋِﺮَةً ﻓِﻲ اﻟْﺠَﻮﱢ‬.
Havadaki uçağı gördüm.
‫أَﺧَﺬْتُ وَرْدَةً ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ‬.
Masanın üstündeki gülü aldım.
‫ﻧَﻈَﺮْتِ ﺻُﻮرَةً ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺠِﺪَا ِر‬.
Duvarın üzerindeki resme baktın.
‫ھَﻞْ ﺳَﻠﱠﻤْﺖَ ﻋَﻠَﻰ رَﺟُﻞٍ ﻓِﻲ اﻟﻨﺎﱠدِي ؟‬
Kulüpteki adama selâm verdin mi?
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
SIFAT TAMLAMASI İLE İLGİLİ AYETLER
1- ٌ‫ إِﻧﱢﻲ ﻟَﻜُﻢْ رَﺳُﻮلٌ أَﻣِﯿﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 125). (Bilin ki,) ben sizin için
(gönderilmiş) güvenilir bir elçiyim.
2- َ‫ ﻟَﻜَﻔُﻮرٌ ﻣُﺒِﯿﻦٌ وَﺟَﻌَﻠُﻮا ﻟَﮫُ ﻣِﻦْ ﻋِﺒَﺎدِهِ ﺟُﺰْءًا إِنﱠ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎن‬.
(43/ZUHRUF, 15). Ama onlar, kullarından bir
kısmını, O'nun bir cüzü kıldılar. Gerçekten insan
apaçık bir nankördür.
azılı kafir, çok inatçı
ٌ‫ﻛَﻔُﻮر‬
parça, bölüm, kısım, cüz (Meleklere Allah’ın
kızları dediler)
ٌ‫ﺟُﺰْء‬
3- ِ‫أَ ھُﻢْ ﯾَﻘْﺴِﻤُﻮنَ رَﺣْﻤَﺔَ رَﺑﱢﻚَ ﻧَﺤْﻦُ ﻗَﺴَﻤْﻨَﺎ َﺑﯿْﻨَﮭُﻢْ ﻣَﻌِﯿﺸَﺘَﮭُﻢْ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﯿَﺎة‬
‫ت‬
ٍ ‫ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ وَرَﻓَﻌْﻨَﺎ ﺑَﻌْﻀَﮭُﻢْ ﻓَﻮْقَ ﺑَﻌْﺾٍ َد َرﺟَﺎ‬...
(43/ZUHRUF, 32). Rabbinin rahmetini onlar mı
paylaştırıyorlar? Dünya hayatında onların
geçimliklerini aralarında biz paylaştırdık.
(Birbirlerine iş gördürmeleri için) kimini kiminin
üstüne derecelerle yükselttik. ...
basamak, derece, yükseklik mertebesi
ٌ‫ﺟﺔ‬
َ ‫دَ َر‬
paylaştırmak, bölüştürmek
‫ﻗَﺴَﻢَ ﯾَﻘْﺴِﻢُ َﻗﺴْﻤًﺎ‬
geçim kaynağı, geçimlik
ُ‫ﺸﺔ‬
َ ‫اَﻟْﻤَﻌِﯿ‬
yükseltti, kaldırdı
‫رَﻓَﻊَ ﯾَ ْﺮﻓَﻊُ رَﻓْﻌًﺎ‬
4- ... ‫ﻦ‬
َ ‫ وَاﻟﻠّﮫُ ﻻَ ﯾَﮭْﺪِي اﻟْﻘَﻮْمَ اﻟﻈﱠﺎﻟِﻤِﯿ‬.
(9/TEVBE, 19). .. Allah zalimler topluluğunu
hidayete erdirmez.
hidayete erdirmek, yol göstermek, irşad etmek,
iletmek, götürmek
‫ھَﺪَى ﯾَﮭْﺪِي ھَﺪْﯾﺎً ھِﺪاَﯾَ ًﺔ‬
5- ُ‫وَﻋَﺪَ اﻟﻠّﮫُ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ وَاﻟْﻤُﺆْﻣِﻨَﺎتِ ﺟَﻨﱠﺎتٍ َﺗﺠْﺮِي ﻣِﻦْ ﺗَﺤْﺘِﮭَﺎ اﻷَﻧْﮭَﺎر‬
‫ن‬
ٍ ْ‫ ﺧَﺎﻟِﺪِﯾﻦَ ﻓِﯿﮭَﺎ وَﻣَﺴَﺎﻛِﻦَ ﻃَﯿﱢﺒَﺔً ﻓِﻲ ﺟَﻨﱠﺎتِ ﻋَﺪ‬...
(9/TEVBE, 72). Allah, mümin erkeklere ve mümin
kadınlara, içinde ebedî kalmak üzere altından
ırmaklar akan cennetler ve Adn cennetlerinde
güzel meskenler vâdetti...
ırmak
ٌ‫ﻧَﮭْﺮٌ ج أَﻧْﮭﺎَر‬
vaat etmek, söz vermek
‫وَﻋَﺪَ ﯾَ ِﻌﺪُ وَﻋْﺪًا‬
yerleşme, sükûnet bulma
ُ‫اَﻟْ َﻌﺪْن‬
akmak, cereyan etmek
‫ﺟَﺮَى ﯾَﺠْﺮِي ﺟَﺮْﯾًﺎ‬
ikamet, yerleşme yeri, mesken [(َ‫ )ﻣَﺴَﺎﻛِﻦ‬kelimesi
tenvin ve esre almayan gayr-i munsarif
kelimelerdendir.]
ُ‫ﻣَﺴْﻜَﻦٌ ج ﻣَﺴَﺎ ِﻛﻦ‬
içerisinde sukunetin, tatmin olmanın ve rahatça
yerleşmenin bulunduğu cennetler
‫ن‬
ٍ ْ‫ﺟَﻨﱠﺎتُ ﻋَﺪ‬
6- ... ‫ ﻟَﺄَﻗْﻌُﺪَنﱠ ﻟَﮭُﻢْ ﺻِﺮَاﻃَﻚَ اﻟْﻤُﺴْﺘَﻘِﯿ َﻢ‬.
(7/A’RÂF, 16). (İblis dedi ki:) .. and içerim ki, ben
(de onları saptırmak için) senin doğru yoluna
oturacağım.
oturmak, oturup kalmak, gözetlemek
‫ﻗَﻌَﺪَ ﯾَﻘْﻌُﺪُ ﻗُﻌُﻮدًا‬
(Ayette: Fiilin başındaki (َ‫ )ل‬te’kîd lâmı, fiilin
sonundaki şeddeli nun (‫ )نﱠ‬te’kîd nûnudur. Şeddeli
nundan (‫ )نﱠ‬önceki muzâri fiilin son harekesinin
müfrette üstün, cemide ötre olduğunu hatırlayınız.)
dosdoğru
ُ‫اَﻟْﻤُﺴْ َﺘﻘِﯿﻢ‬
(eğri büğrü yahut kıvrımlı olmayan doğru ve
düzgün) yol
ُ‫اَﻟﺼﱢﺮَاط‬
7- ِ‫ وَاﻟْﺒَﻠَﺪُ اﻟﻄﱠﯿﱢﺐُ ﯾَﺨْﺮُجُ ﻧَﺒﺎَﺗُﮫُ ﺑِﺈِذْنِ رَﺑﱢﮫ‬...
(7/A’RÂF, 58). Rabbinin izniyle güzel memleketin
bitkisi (güzel) çıkar..
iyi, güzel
ُ‫اَﻟﻄﱠﯿﱢﺐ‬
bitki
ٌ‫ﻧَﺒَﺎت‬
8- ... ‫ﻗَﺎﻟُﻮا ﺷَﮭِﺪْﻧَﺎ ﻋَﻠَﻰ أَﻧْﻔُﺴِﻨَﺎ وَﻏَﺮﱠﺗْﮭُﻢُ اﻟْﺤَﯿَﺎةُ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ وَﺷَﮭِﺪُوا ﻋَﻠَﻰ‬
‫ﻦ‬
َ ‫أَﻧْﻔُﺴِﮭِﻢْ أَﻧﱠﮭُﻢْ ﻛَﺎﻧُﻮا ﻛَﺎﻓِﺮِﯾ‬.
(6/EN’ÂM, 130). (Cin ve insan topluluğu derler
ki:) "Kendi aleyhimize şahitlik ederiz." Dünya
hayatı onları aldattı ve kâfir olduklarına (dair)
kendi aleyhlerine şahitlik ettiler.
aldatmak, kandırmak
‫ﻏَﺮﱠ ﯾَﻐُﺮﱡ ﻏُﺮُورًا‬
9- ٍ‫ وَإِﻧﱠﻚَ ﻟَﻌَﻠَﻰ ﺧُﻠُﻖٍ ﻋَﻈِﯿﻢ‬.
(68/KALEM, 4). Ve sen elbette yüce bir ahlâk
üzeresin.
seciye, karakter, huy, tabiat, ahlak
ُ‫اَﻟْﺨُﻠُﻖ‬
SIFAT CÜMLESİ İLE İLGİLİ AYETLER
10- َ‫أ‬... ‫ أَمْ ﻟَﮭُﻢْ أَﻋْﯿُﻦٌ ﯾُﺒْﺼِﺮُونَ ﺑِﮭَﺎ أَمْ ﻟَﮭُﻢْ آذَانٌ ﯾَﺴْﻤَﻌُﻮنَ ﺑِﮭَﺎ‬...
(7/A’RÂF, 195). ...yoksa onların (taptıkları
putların) kendisiyle görecekleri gözleri mi var
yahut işitecekleri kulakları mı var?...
kulak
ٌ‫اُذُنٌ ج آذَان‬
göz
ٌ‫ﻋَﯿْﻦٌ ج أَﻋْﯿُﻦ‬
gördü (Başa gelen harf-i cerin “...nın var”
manasına geldiğini hatırlayınız.)
‫أَﺑْﺼَﺮَ ﯾُﺒْﺼِﺮُ إِﺑْﺼﺎرًا‬
11- ِ‫ئ ﻣِﻨْﮭُﻢْ ﯾَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﺷَﺄْنٌ ﯾُﻐْﻨِﯿﮫ‬
ٍ ِ‫ ﻟِﻜُﻞﱢ اﻣْﺮ‬.
(80/ABESE, 37). O gün, her şahsın kendine yetip
artacak bir işi (derdi) vardır.
kişi, şahıs
ٌ‫اِﻣْﺮِئ‬
iş, husus
ٌ‫ﺷَﺄْن‬
meşgul etmek, kafi gelmek, oyalamak, zengin
kılmak, müstağnî kılmak, ihtiyacını gidermek
(ayette: meşgul etmek, kafi gelmek)
‫أَﻏْﻨَﻰ ﯾُﻐْﻨِﻲ ِإﻏْﻨﺎَءًا‬
12- ٌ‫ﺟﻨﱠﺎتٍ ﻟَﮭُﻢْ ﻓِﯿﮭَﺎ ﻧَﻌِﯿﻢٌ ﻣُﻘِﯿﻢ‬
َ َ‫ﯾُﺒَﺸﱢﺮُھُﻢْ رَﺑﱡﮭُﻢ ﺑِﺮَﺣْﻤَﺔٍ ﻣِﻨْﮫُ وَرِﺿْﻮَانٍ و‬
.
(9/TEVBE, 21). Rableri onlara, tarafından bir
rahmet ve hoşnutluk ile, kendileri için, içinde
tükenmez nimetler bulunan cennetler müjdeler.
sürekli, tükenmez
ٌ‫ﻣُﻘِﯿﻢ‬
müjdelemek
‫ﺑَﺸﱠﺮَ ﯾُﺒَﺸﱢﺮُ ﺗَﺒْﺸِﯿﺮًا‬
razı olma, hoşnut olma, hoşnutluk (bolca sevap
verme)
ٌ‫رِﺿْﻮَان‬
13- ٍ‫ ﻓَﻜَﺬﱠﺑُﻮهُ ﻓَﺄَﺧَﺬَھُﻢْ ﻋَﺬَابُ ﯾَﻮْمِ اﻟﻈﱡﻠﱠﺔِ إِﻧﱠ ُﮫ ﻛَﺎنَ ﻋَﺬَابَ ﯾَﻮْمٍ ﻋَﻈِﯿﻢ‬.
(26/ŞUARÂ, 189). (Velhasıl) onu yalanladılar,
bunun üzerine kendilerini o gölge gününün azabı
yakalayıverdi. Gerçekten o, muazzam bir günün
azabı idi!
gölge, (ayette:) sıkıcı bunaltıcı hava
ٌ‫اَﻟﻈﱢﻞﱡ ج أَﻇْﻼَلٌ ﻇِﻼَل‬
14- َ‫ وَإِﻧﱠﮫُ ﻟَﺘَﻨْﺰِﯾﻞُ رَبﱢ اﻟْﻌَﺎﻟَﻤِﯿﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 192). Muhakkak ki o (Kur’ân)
âlemlerin Rabbinin indirmesidir.
indirmek (ayetteki masdar: indirme)
‫ﻼ‬
ً ‫ﻧَﺰﱠلَ ﯾُﻨَﺰﱢلُ ﺗَﻨْﺰِﯾ‬
15- ُ‫وَﻟَﻘَﺪْ أَرْﺳَﻠْﻨَﺎ ﻣُﻮﺳَﻰ ﺑِﺂﯾَﺎﺗِﻨَﺎ إِﻟَﻰ ﻓِﺮْﻋَﻮْنَ وَﻣَﻠَﺌِﮫِ ﻓَﻘَﺎلَ إِﻧﱢﻲ رَﺳُﻮل‬
‫ﻦ‬
َ ‫ رَبﱢ اﻟْﻌَﺎﻟَﻤِﯿ‬.
(43/ZUHRUF, 46). Andolsun biz Mûsâ'yı
âyetlerimizle Firavun'a ve onun ileri gelen
(adam)larına göndermiştik de Mûsâ: “Ben
âlemlerin Rabbinin elçisiyim”, demişti.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1.Aşağıdaki kelimeleri üçer kere Arapça ve
Türkçe’siyle birlikte yazınız.
ٌ‫ﻧَﺎﻓِﻊ‬
faydalı
ُ‫َاﻟْﻘَﻤِﯿﺺ‬
gömlek
ُ‫أَﺑْ َﯿﺾ‬
beyaz
ٌ‫ﻟَﺬِﯾﺬ‬
lezzetli
‫ﻣِﻨﻀَ َﺪ ٌة‬
masa
ُ‫َاﺳْﻮَد‬
siyah
ٌ‫ﺟَﺎھِﻞ‬
cahil
ُ‫اَﻟﻠﱠ َﺒﻦ‬
süt
ُ‫أﺻْ َﻔﺮ‬
sarı
ٌ‫ﺳَﻤَﻚ‬
balık
ُ‫اَﻟْﻤَﻜْ َﺘﺐ‬
büro, ofis, sıra
ُ‫َاﺣْ َﻤﺮ‬
kırmızı
ٌ‫ﺳَﺒﱡﻮرَة‬
‫‪yazı tahtası‬‬
‫ﻋَﺴَﻞٌ‬
‫‪bal‬‬
‫ﻀﺮُ‬
‫أَﺧْ َ‬
‫‪yeşil‬‬
‫اَﻟْﺄَﻣﺎَﻛِﻦُ اَﻟْﻤَﻜَﺎنُ ج‬
‫‪mekan yer‬‬
‫ﺟَﻤِﯿﻌًﺎ‬
‫‪hepsi, bütünü‬‬
‫ﺣَﻔِﻆَ َﯾﺤْ َﻔﻆُ‬
‫‪ezberledi‬‬
‫ﻋَﺎﻗِﻞٌ‬
‫‪akıllı‬‬
‫ﻃَﺮِيﱡ =ﻃَﺎزَ ٌ‬
‫ج‬
‫‪taze‬‬
‫ذَ ِﻛﻲﱡ‬
‫‪zeki‬‬
‫اَﻟْﻤَﺬاَھِﺐُ اﻟْ ِﻔﻘْﮭِﯿﱠﺔُ‬
fıkhî mezhepler
‫زَ ِﻛﻲﱡ‬
temiz
ُ‫ﺳﺔ‬
َ َ‫اﻟﺪﱢرا‬
eğitim
‫ﻟَﯿَْﻠﺔُ اﻟْ َﻘﺪْ ِر‬
Kadir gecesi
ٌ‫ﻣَﻌْ ِﺮض‬
sergi
‫ق‬
ِ َ‫ﻛَﺮِﯾﻢُ اﻟْﺄَﺧْﻼ‬
ahlakı yüce
ٌ‫ﺗَﻨْﻈِ ِﯿﻢ‬
tanzim, düzen
ٌ‫ﻛَﺜﯿِﺮ‬
çok
‫ﺷﮭْ ٍﺮ‬
َ ِ‫ﻣِﻦْ أَﻟْﻒ‬
bin aydan
ٌ‫ﻗَﻠِﯿﻞ‬
az
ُ‫ﻓَﻜﱠﺮَ ﯾُﻔَﻜﱢﺮ‬
düşündü
‫ﻋِﯿﺪُ ا ْﻟﺄَﺿْﺤَﻰ‬
Kurban bayramı
‫ﺺ‬
َ ‫ﺨﻠﱠ‬
َ ‫ﯾَﺘَﺨَﻠﱠﺺُ َﺗ‬
kurtuldu
ُ‫ﺧَﻠﱠﻒَ ﯾُﺨَﻠﱢﻒ‬
geride bıraktı, halef bıraktı
‫اِﺳْﺘَﻤْﺘَﻊَ ﯾَﺴْ َﺘﻤْﺘِﻊُ إِﻟَﻰ‬
faydalandı
ُ‫اِﺣْﺘَﺮَمَ َﯾﺤْﺘَ ِﺮم‬
saygı gösterdi
‫َﻗﻮِيﱞ‬
kuvvetli, güçlü
ُ‫ا ْﻟﻤُﺆَﻟﱠﻔﺎَت‬
eserler
ُ‫َاﻟْﺄَﻋْﯿﺎَد‬
bayramlar
‫ﻣُﻮ ِر َﻗ ٌﺔ‬
yapraklı
ٌ‫ﻋُﻄَْﻠﺔ‬
tatil
ٌ‫زَواَج‬
evlilik
‫ك‬
َ َ‫ﯾُﺸﺎَرِكُ ﺷﺎَر‬
iştirak etti, katıldı
ُ‫اَﻟَْﺄﺻْﺤﺎَب‬
sahipler
ٌ‫ﻗَﺮْ َﯾﺔ‬
köy, kasaba
ٌ‫ﻟَﺤْﻈَﺔٌ ج ﻟَﺤَﻈﺎَت‬
an, lahza
ُ‫ﺧَﻠﱠﻒَ ﯾُﺨَﻠﱢﻒ‬
geride bıraktı
‫‪2. Aşağıdaki Arapça cümleleri tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻦ اﻟْﻜُﻮَﯾْﺖ وَ ﻋَﻦِ اﻟﺪﱢراَﺳَ ِﺔ ‪1-‬‬
‫ﻛَﺘَﺐَ ﺑَﺸﯿِﺮُ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﺻَﺪﯾِﻘِﮫِ ﯾَﺴْﺄَﻟُﮫُ ﻋَ ِ‬
‫ك‬
‫‪.‬ھُﻨَﺎ َ‬
‫ﻣَﻦْ ﻓَﻜﱠﺮَ ﻓِﻲ ‪-‬رِ ﻟَﯿْﻠَﺔٌ ﻓﻲِ رَﻣَﻀﺎَنَ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦْ أَﻟْﻒِ ﺷَﮭْﺮٍ ھِﻲَ ﻟَﯿْﻠَﺔُ اﻟْﻘَﺪْ ‪2-‬‬
‫ﻃﺮِﯾﻘَﺔٍ ﯾَﺘَﺨَﻠﱠﺺُ ﺑِﮭﺎَ ﻣِﻦَ اﻟْ َﻌﺪُوﱢ؟‬
‫َ‬
‫ق ‪3-‬‬
‫ﺧَﻠﱠﻒَ اﻟْﺈِﻣﺎَمُ اﻟﺸﺎﱠﻓِﻌِﻲﱡ ﻣَﺬْھَﺒﺎً –ﻋَﻤِﻠْﺖُ َﻣﻊَ ﺻَﺪِﯾﻖٍ ﻛَﺮِﯾﻢِ اﻟْﺄَﺧْﻼَ ِ‬
‫ن ﺟَﻤِﯿﻌًﺎ‬
‫‪.‬ﯾَﺤْﺘَﺮِﻣُﮫُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮ َ‬
‫ت ‪4-‬‬
‫ﻤْﺘَﻌْﺖُ إِﻟَﻰ ﺧَﻄِﯿﺐٍ إِﺳْﺘَ ‪-‬إِﺳْﺘَﻤْﺘَﻌْﺖُ إِﻟَﻰ ﺧَﻄِﯿﺐٍ ﻗَﻮِيﱢ اﻟﺼﱠﻮْ ِ‬
‫‪.‬ﺻَﻮْﺗُﮫُ ﻗَﻮِيﱞ‬
‫اَﻟﺸﺎﱠﻓِﻌِﻲﱡ ﻋﺎَﻟِﻢٌ ‪-‬ھَﺬِهِ ﻓﺎَﻛِﮭَﺔٌ ﻃَﻌْﻤُﮭﺎَ ﻟَﺬِﯾﺬٌ ‪-‬ھَﺬِهِ ﻓﺎَﻛِﮭَﺔٌ ﻟَﺬِﯾﺬَةُ اﻟﻄﱠﻌْ ِﻢ ‪5-‬‬
‫ت‬
‫‪.‬ﻛَﺜِﯿﺮُ اﻟْﻤُﺆَﻟﱠﻔﺎَ ِ‬
‫ﯿﺎَدُ اَﻟْﺄَﻋْ ‪-‬ھَﺬاَ ﺷﺎَرِعٌ ﻣُﻮرِقُ اﻟْﺄَﺷْﺠﺎَرِ ‪-‬ھَﺬاَ ﺷﺎَرِعٌ أَﺷْﺠﺎَرُهُ ﻣُﻮ ِر َﻗﺔٌ ‪6-‬‬
‫‪.‬ﻟَﺤَﻈﺎَتٌ ﯾَﺘَﻘَﺮﱠبُ ﺑِﮭﺎَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻢُ إِﻟَﻰ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬
‫ﺤﺞﱢ ‪7-‬‬
‫زِﯾﺎَرَةُ اﻟْﺄَﻣﺎَﻛِﻦِ ‪-‬ﺟﺎَءَ اﻟْﺤُﺠﺎﱠجُ ﻣِﻦْ ﻛُﻞﱢ ﺑَﻠَﺪٍ ﻟِﺄَداَءِ ﻓَﺮِﯾﻀَﺔِ اﻟْ َ‬
‫‪.‬اﻟْﺠَﻤِﯿﻠَﺔِ َﺑﯿْﻦَ اﻟْﺄَﺷْﺠﺎَرِ وَ اﻟْﺄَﻧْﮭﺎَرِ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔٌ‬
‫ھُﻢْ ﻣﺎَﻟِﻚٌ وَ اﺑْﻦُ ﺣَﻨْﺒَﻞٍ وَ ‪.‬أَرْﺑَﻌَﺔٌ َأﺻْﺤﺎَبُ اﻟْﻤَﺬاَھِﺐِ اﻟْ ِﻔﻘْﮭِﯿﱠﺔِ ‪8-‬‬
‫‪ .‬اﻟﺸﺎﱠﻓِﻌِﻲﱡ وَ أَﺑُﻮ ﺣَﻨِﯿﻔَ َﺔ‬
‫ﺳﺎَﻋَﺪْتُ أُﺳْﺘﺎَذِي ﻓﻲِ ‪-‬ﺳﺎَﻋَﺪْتُ أُﺳْﺘﺎَذِي ﻓﻲِ ﺗَﻨْﻈِﯿﻢِ ﻣَﻌْﺮِضٍ ﻋَﻈِﯿ ٍﻢ ‪9-‬‬
‫‪ .‬ﻋَﻤَﻞِ وَﻟِﯿﻤَﺔٍ ﻛَﺒِﯿﺮَ ٍة‬
‫ﺷَﻜَﺮْتُ ‪-‬ﺠُﻨِﻲﺷَﻜَﺮْتُ ﺻَﺪِﯾﻘﺎً ﯾُﻌﺎَﻟِ ‪-‬ﺳَﻤِﻌْﺖُ ﺻَﻮْﺗﺎً ﯾُﻨﺎَدِﯾﻨِﻲ ‪10-‬‬
‫‪ .‬ﺻَﺪِﯾﻘﺎً ﯾُﺴﺎَﻋِﺪُﻧِﻲ‬
‫ﻣﺎَذاَ ﺗَﺪْرُسُ ؟ اﻟﻠﱡﻐَﺔَ ‪-‬أَﯾْﻦَ ﺗَﺪْرُسُ ؟ أَدْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﺠﺎَﻣِﻌَﺔِ اﻟْﺈِﺳْﻼَﻣِﯿﱠ ِﺔ ‪11-‬‬
‫‪ .‬اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ َﺔ‬
‫‪3. Aşağıdaki Arapça cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫بهذت ال ‪,‬ال ؟ ةسردملا ىلإ ةريغص تنب بهذت له‬
‫‪.‬ةسردملا ىلإ ةريغص تنب‬
‫ءاملا بلطأ ‪-‬ﻟِﻤﺎَذا ﺗﺸﺮب اﻟﻠﱠﺒﻦَ؟ ﻣِﻤﱠﻦْ ﺗﻄﻠﺐ اﻟﻤﺎء ﺻﺒﺎﺣﺎً؟‬
‫‪.‬يراج نم احابص‬
‫أَﻧﺎَ أَﻋْﻠَﻢُ ﻣَﺘَﻰ ﯾَﺨْﺮُﺟَﺎنِ ﻣِﻦَ ‪-‬ﻣﺘﻰ ﯾﺨﺮج ﺑَﻜْﺮٌ وﺧَﺎﻟِﺪٌ ﻣﻦ اﻟﻤﺪرﺳﺔ؟‬
‫‪.‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪4. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
1. Ormanda taze bal buldum.
2. Babamın yeni gömleğini yıkadım.
3. Yazı tahtasının üzerine adımı yazdım.
4. Zeki adam dersini evinde ezberledi.
5. Bahçeden kardeşin güzel çiçekler kopardı.
6. Kalemin iyisi
7. İyi kalem
8. Kalem iyidir.
9. Sandalye masanın önündedir.
10. Yazı tahtası kapı ile pencere arasındadır.
5. Aşağıdaki sorulara Arapça olarak cevap
veriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1- ‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻔْﻌَﻞُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮنَ ﺻَﺒﺎَحَ ﯾَﻮْمِ ﻋِﯿﺪِ اﻟْﺄَﺿْﺤَﻰ ؟‬
2- ‫ ﺗَﻄْﻠُﺐُ ﻣِﻨْﮫُ ﻋُﻄْﻠَ ًﺔ‬، َ‫ﺗُﺮِﯾﺪُ أَنْ ﺗَﻜْﺘُﺐَ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ ﻣُﺪِﯾﺮِ ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﻚ‬
‫ ﻣﺎَذاَ ﺗَﻜْﺘُﺐُ ؟‬، َ‫ ﻟِﺘُﺸﺎَرِكَ ﻓِﻲ زَواَجِ أُﺧْﺘِﻚ‬، َ‫ﻗَﺼِﯿﺮَةً ﺣَﺘﱠﻰ ﺗُﺴﺎَﻓِﺮَ ﻟِﻘَﺮْﯾَﺘِﻚ‬
6. Yukarıdaki kelime ve cümlelerden yararlanarak
sıfat tamlaması ile 5 cümle kurunuz.
7. Yukarıda verilen ayetlerde yer alan sıfat
tamlaması, sıfat cümlesi ve zincirleme
tamlamaların altını çiziniz. Ayetleri kelimeleriyle
birlikte yazıp meallerine bakarak Arapça’larını
söyleyinceye kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Bkz. Eryılmaz, Mesut ve ark., Kur’ân
Arapçası, I, 37vd.
[2] Sıfat birden fazla gelebilir, iki sıfatın
arasında vâv harfi olabilir de olmayabilir de.
[3] Mevsûf zamirli olarak geldiğinde zamirle
belirlilik kazandığı için sıfatını da mutlaka marife
olarak alır. Bu hususa dikkat edilmelidir. Yani her
zamirli kelimenin sıfatı marifedir.
[4] (ُ‫ )اَﻟْﺈِﻃﺎَر‬çerçeve, çenber, kasnak (semâi
müennes)
[5]
(َ‫ )ﺴَﻦٌ ج اَﻟْﺤِﺴﺎَنُﺣ‬iyi,güzel, (ُ‫)اَﻟْﺨُﻠُﻖُ ج اَﻟْﺄَﺧْﻼَق‬
[6]
(ُ‫ )ﻛَﻠﱠﻒَ ﯾُﻜَﻠﱢﻒ‬sorumlu tuttu
[7] ْ‫ ﻗَﺪ‬edatı mâzî önünde tahkik (pekiştirme),
muzârinin önünde olabilirlik ifade eder.
[8] (ُ‫ )اَﻟْﻤَﺼْﺪَرُ ج اَﻟْﻤَﺼﺎَدِر‬kaynak, (ُ‫ )اَﻟْﻤﺎَءُ ج اَﻟْﻤِﯿﺎَه‬su,
(ُ‫ )اَﻟﻨﱠﻈَﺎﻓَﺔ‬temizlik, (ُ‫ )اَﻟﻨﱠﻮْعُ ج اَﻟْﺄَﻧْﻮاَء‬çeşit, (‫ )ﻣُﮭِﻢﱞ‬mühim,
önemli, (‫ )أَھَﻢﱡ‬en önemli
[9] Şibh-i cümle cümle benzeri manasındadır.
Zarf ya da harf-i cerli cümle parçasına denir.
[10] Bu konuyla birlikte basit temel cümlelerden
mürekkep (karışık) cümlelere girilmektedir. Basit
cümle, cümle unsurlarından (mübtedâ-haber, fâil
ya da mef’ûl gibi) biri cümle olmayan cümledir.
Basit cümle ya isim ya da fiil cümlesidir. Şimdiye
kadar gördüklerimiz hep basit cümlelerdir.
Mübtedâ ya da haberin veya fâil yahut mef’ûlün
tamlama olup birkaç kelimeden oluşması onun
basit cümle olma özelliğini değiştirmez. Temel
cümleye bir veya birkaç yan cümlenin
bağlanmasından meydana gelen cümleler
mürekkep cümlelerdir. ُ‫رَأَﯾْﺖُ وَﻟَﺪاً ﯾَﻀْﺮِبُ أُﺧْﺘَﮫ‬
(Kardeşini döven bir çocuk gördüm). Burada temel
cümle ً‫ رَأَﯾْﺖُ وَﻟَﺪا‬cümlesidir.ُ‫ ﯾَﻀْﺮِبُ أُﺧْﺘَﮫ‬cümlesi ise
mef’ûlün bihi olan ً‫ وَﻟَﺪا‬kelimesini vasıflamaktadır.
Yani nekre isimden sonra geldiği için sıfat cümlesi
yan cümledir.
[11] Bkz. Çörtü, Meral, Arapçada Cümle
Kuruluşu ve Tercüme Teknikleri, s. 86-93.
[12]
(‫ )ﻧﺎَدَى ﯾُﻨﺎَدِي‬çağırdı, nidâ etti, seslendi.
[13]
(ُ‫ )ﻋﺎَﻟَﺞَ ﯾُﻌﺎَﻟِﺞ‬tedâvî etti
[14]
(ُ‫ )أَﺳْﺮَعَ ﯾُﺴْﺮِع‬koştu
Dinlemek için Tıklayınız :
GAYRU’L-MUNSARİF
Gayr-i munsarif şu iki durum müstesnâ, sonuna
kesre ve tenvin almayan isimdir[1]:
a) Başına harf-i tarif gelmesi
b) Muzâf olma durumu
Gayr-i münsarifler kesre yerine fetha ile mecrûr
olur. Tenvin yerine tenvinsiz hareke durumunu
alırlar. Bilindiği gibi başına harf-i tarif almayan
kelime nekre kabul edilir.
‫ﺢ‬
َ ‫ﻧَﻔْﺘَﺢُ اﻟْﺄَﺑْﻮاَبَ ﺑِﻤَﻔَﺎﺗِﯿ‬.
Kapıları anahtarlarla açarız.
(Nekre olduğu için esre ve tenvin almamış ) .
‫ﺢ‬
ِ ‫ﻧَﻔْﺘَﺢُ اﻟْﺄَﺑْﻮاَبَ ﺑِﺎﻟْﻤَﻔَﺎﺗِﯿ‬.
Kapıları anahtarlarla açarız. (Harf-i tarifle ma’rife
olduğu için esre almış) .
‫س‬
َ ِ‫ﺗَﻌَﻠﱠﻤْﻨﺎَ ﻓِﻲ ﻣَﺪاَر‬.
Okullarda öğrendik (Nekre olduğu için esre ve
tenvin almamış)
‫س‬
ِ ِ‫ﺗَﻌَﻠﱠﻤْﻨﺎَ ﻓِﻲ ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪاَر‬.
Bu okullarda öğrendik (Harf-i tarifle marife
olduğu için esre almış) .
‫ﺗَﻌَﻠﱠﻤْﻨﺎَ ﻓِﻲ ﻣَﺪاَرِسِ إِزْﻣِﯿ َﺮ‬.
İzmir’in okullarında öğrendik (Muzâf olmakla
marife olduğu için esre almış) .
‫اﻟْﻤُﻜَﺮﱠﻣَﺔِ ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ ﻣَﻜﱠ َﺔ‬.
Mekke-i Mükerreme’ye gittik (Mevsûf[2]).
‫ك‬
َ ْ‫ﺷﺎَھَﺪْﻧﺎَ ﻧِﯿُﻮﯾُﻮر‬.
Newyork’u gördük.
‫ك‬
َ ْ‫ذَھَﺒْﻨﺎَ إِﻟَﻰ ﻧِﯿُﻮﯾُﻮر‬.
Newyork’a gittik.
‫ن‬
َ َ‫ﻋﻄْﺸﺎ‬
َ ً‫ﺷﺎَھَﺪْتُ وَﻟَﺪا‬.
Susuz bir çocuk gördüm.
‫ﺗَﻘﺎَﺑَﻠْﺖُ ﻣَﻊَ ﺟُﻨْﺪٍ ﻣَﺜْﻨَﻰ‬.
Askerlerle ikişer ikişer görüştüm.
Görüldüğü gibi gayr-i munsarif olan bu isimler ya
özel isimdir, ya sıfattır, ya da normal isimdir:
I) ÖZEL İSİM (ALEM) OLANLAR
Özel isimler içinde şu gruba girenler gayr-i
munsariftir ve hiçbir şekilde esre almazlar:
1-Yabancı dilden arabçaya giren özel isimler:
ُ‫اَﻧْﻘَ َﺮة‬
ُ‫إِﺳْﻤﺎَﻋِﯿﻞ‬
ُ‫ھﺎَرُون‬
ُ‫إِﺳْﺮاَﺋِﯿﻞ‬
ُ‫آ َدم‬
ُ‫ﻟَﻨْ َﺪن‬
ُ‫رَﻣْﺴِﯿﺲ‬
ُ‫ﯾَﻌْﻘُﻮب‬
ُ‫إِﺑْﺮاَھِﯿﻢ‬
ُ‫ﺑَﺮْﻟِﯿﻦ‬
Not: İkinci harfi sukûn (cezm ya da uzatma) olan
üç harfli alemler bu kaideden hariçtir ve tenvin ya
da esre alabilir[3]:
ٌ‫ﻧُﻮح‬
ٌ‫ﻟُﻮط‬
ٌ‫ھِﻨْﺪ‬
ٌ‫ﻣِﺼْﺮ‬
ٌ‫ھُﻮد‬
2-Müennes Özel isimler: Bu isimlerin sonunda
müenneslik alameti olsun olmasın değişmez.
Ayrıca sonunda müenneslik alâmeti bulunan erkek
isimleri de gayr-i munsariftir. İnsan, hayvan, şehir
ve ülkelere verilen isimler de müennes kabul edilir.
ُ‫ﺤﺔ‬
َ ْ‫ﻃَﻠ‬
ُ‫ﻣُﻌَﺎوِ َﯾﺔ‬
ُ‫ﺸﺔ‬
َ ِ‫ﻋﺎَﺋ‬
ُ‫ﺳُﻌَﺎد‬
ُ‫َﻣﻜﱠﺔ‬
ُ‫ﺣَﻤْﺰَة‬
ُ‫ﻋُﺮْوَة‬
ُ‫زَﯾْ َﻨﺐ‬
ُ‫دِ َﻣﺸْﻖ‬
‫دُﻧْﯿ َﺎ‬
3-Sonunda (ِ‫ )آن‬bulunan özel isimler:
ُ‫ﺳُﻔْﯿَﺎن‬
ُ‫ﻣَﺮْوَان‬
ُ‫ﺳﻠْﻤَﺎن‬
َ
ُ‫ﺷَﻌْﺒَﺎن‬
ُ‫رَﻣَﻀَﺎن‬
ُ‫ﻋُﺜْﻤﺎَن‬
4- Fiil vezninde olan özel isimler:
ُ‫َأﺣْ َﻤﺪ‬
(muzâri)
‫ﺷﻤﱠ َﺮ‬
َ
mâzî
ُ‫ﯾَﺰِﯾﺪ‬
muzâri
ْ‫إِﺛْ ِﻤﺪ‬
emir
‫َﯾﺤْﯿَﻰ‬
muzâri
5- ُ‫ ﻓُ َﻌﻞ‬veznindeki özel isimler:
ُ‫ﻋُﻤَﺮ‬
ُ‫زُﺣَﻞ‬
ُ‫زُ َﻓﺮ‬
ُ‫ﻀﺮ‬
َ ُ‫ﻣ‬
ُ‫ھُ َﺒﻞ‬
6- Mezcî terkib denen kaynaşmış iki kelime:
‫ﺑَﻌْﻠَﺒَﻚﱡ‬
ُ‫ﺣَﻀْﺮَﻣَﻮْت‬
(ُ‫)ﺣَﻀْﺮَ() َﻣﻮْت‬
‫ك‬
َ ْ‫ﻧِﯿُﻮﯾُﻮر‬
(َ‫)ﻧِﯿُﻮ()ﯾُﻮرْك‬
Not: (ِ‫ ) وَﯾْﮫ‬ile biten isimler gayr-i munsarif değil
kesre üzere mebnidir.
‫ﺳِﯿ َﺒﻮَﯾْ ِﮫ‬
‫ﺧﺎََﻟﻮَﯾْ ِﮫ‬
II) SIFAT OLANLAR
1- (ُ‫ )َأﻓْ َﻌﻞ‬veznindeki sıfatı müşebbehe ve ism-i
tafdiller[4]:
ُ‫َأﺣْ َﻤﺮ‬
ُ‫أَﺻْ َﻔﺮ‬
ُ‫أَﻛْﺒَﺮ‬
ُ‫َأﺟْﻤَﻞ‬
ُ‫[أَﺑْ َﻜﻢ‬5]
kırmızı
sarı
daha büyük
daha güzel
dilsiz
2- (ُ‫ﻼن‬
َ ْ‫ )ﻓَﻌ‬vezninde olanlar[6]:
ُ‫ﺟﻮْﻋَﺎن‬
َ
aç
ُ‫ﺳَﻜْﺮَان‬
sarhoş
3- Birden 10’a kadar olan üleştirme sayıları:
ُ َ‫رُﺑﺎ‬- ُ‫ﻣَﺮْﺑَﻊ‬
‫ع‬
dörder
ُ‫ﻋُﺸَﺮ‬- ُ‫ﻣَﻌْﺸَﺮ‬
onar
ُ‫ﺳُﺒﺎَع‬- ُ‫ﻣَﺴْﺒَﻊ‬
yedişer
III) İSİM OLANLAR
1- Sonunda elif-i memdûde (‫ )ءا‬olan isimler. Bu
aynı zamanda müenneslik alâmetidir[7].
ُ‫َأوْﻟِﯿﺎَء‬
veliler
ُ‫ﺣَﻤْﺮَاء‬
kırmızı
ُ‫أَﺷِﻘﺎﱠء‬
kardeşler
ُ‫أَﻃِﺒﺎﱠء‬
doktorlar
ُ‫ﻋُﻠَﻤﺎَء‬
alimler
ُ‫ﺻﺤْﺮَاء‬
َ
çöl
2- Sonunda elif-i maksûre (‫ )ى‬bulunan isimler: Bu
da müenneslik alâmetidir.
‫ﺻُﻐْﺮَى‬
daha küçük
‫ﺑُﺸْﺮَى‬
müjde
‫ﺣُﺒْﻠَﻰ‬
hamile
‫ﻛُﺒْﺮَى‬
daha büyük
‫ذِﻛْﺮَى‬
hatıra, öğüt
‫ﺣُﺴْﻨَﻰ‬
en güzel
3- Müntehe’l-cumû vezninden olan isimler. Yani,
kelimenin ikinci harfinden sonra elif, eliften sonra
iki veya üç harf bulunan cemi isimler. En meşhur
kalıbları şunlardır:
ُ‫ﻓَﻌﺎَﻋِﻞ‬
ُ‫ﻓَﻌﺎَﺋِﻞ‬
ُ‫ﻓَﻮاَﻋِﻞ‬
ُ‫ﻓَﻌﺎَﻋِﯿﻞ‬
ُ‫ﻋﻞ‬
ِ َ‫ﻣَﻔﺎ‬
ُ‫ﻣَﻔﺎَﻋِﯿﻞ‬
Bu sigalarda kullanılan en meşhur isimler de
şunlardır:
ُ‫ﻣَﺪاَ ِرس‬
ُ‫ﻣَﺴَﺎﺟِﺪ‬
ُ‫ﻣَﺼﺎَﺑِﯿﺢ‬
ُ‫ﻣَﻔﺎَﺗِﯿﺢ‬
ُ‫ﻣَﻌﺎَ ِﺑﺪ‬
ُ‫ﻣَﺴﺎَﻛِﯿﻦ‬
okullar
mescidler
lambalar
anahtarlar
tapınaklar
miskinler
Not: Müntehe’l-cumû vezninden gelmelerine ve
cemî olmalarına rağmen sonlarında kapalı tâ (tâ-i
merbûta) bulunan bazı isimler gayr-i munsarif
olmazlar, yani tenvin ve kesre alırlar. Mefâil ve
benzeri çoğul kalıbının silinen yâ harfi yerine
isimlerin sonuna tâ-i merbûta eklenir:
‫أَﺳﺎَﺗِﯿ ُﺬ‬- ٌ‫أَﺳﺎَﺗِﺬَة‬
öğretmenler, hocalar
ُ‫زَﻧﺎَدِﯾﻖ‬- ٌ‫زَﻧﺎَدِﻗَﺔ‬
zındıklar
‫ﺳَﻠﱠﻤْﺖُ ﻋَﻠَﻰ أَﺳﺎَﺗِ َﺬ ٍة‬.
Hocalara selâm verdim.
‫ﺗَﻜَﻠﱠﻤْﺖُ ﻣَﻊَ َﺗﻼَﻣِﯿﺬَ ٍة‬.
Öğrencilerle konuştum.
Genel Cümle Örnekleri:
ُ‫ﻛَﺘَﺐَ َأﺣْﻤَﺪ‬.
Ahmet yazdı.
‫رَأَﯾْﻨﺎَ َأﺣْﻤَ َﺪ‬.
Ahmed’i gördük.
‫ﺳَﻠﱠﻤْﻨﺎَ ﻋَﻠَﻰ َأﺣْﻤَ َﺪ‬.
Ahmed’e selâm verdik.
ُ‫[أَﻧْﺘُﻢْ َأﻏْﻨِﯿﺎَء‬8].
Sizler zenginlersiniz.
ُ‫ھُﻢْ ﻓُﻘَﺮَاء‬.
Onlar fakirdirler.
‫ﺟ ِﺪ‬
ِ ‫ﺻَﻠﱠﯿْﻨﺎَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺴَﺎ‬.
Mescidlerde namaz kıldık.
‫ن‬
َ ‫رَﺿِﻰَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻋَﻦْ ﻋُﺜْﻤَﺎ‬.
Allah Osman’dan razı olsun (razı oldu)[9] .
ٌ‫ﺟﺪُ ﻛَﺜِﯿ َﺮة‬
ِ َ‫ﻓِﻲ ﻣِﺼْﺮَ ﻣَﺪاَرِسُ وَ ﻣَﺴﺎ‬.
Mısır’da birçok okul ve mescid vardır.
‫ل‬
ِ ‫ﺣَﻤْﺰَةُ وَ ﻋُﺒَﯿْﺪَةُ وَ ﻃَﻠْﺤَﺔُ أَﺳْﻤﺎَءُ اﻟﺮﱢﺟَﺎ‬.
Hamza Ubeyde ve Talha erkek isimleridir.
‫ﺧﻠَﻘْﻨﺎَ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنَ ﻓِﻲ أَﺣْﺴَﻦِ ﺗَﻘْﻮِﯾ ٍﻢ‬
َ ْ‫ﻟَﻘَﺪ‬.
Andolsun ki insanı en güzel biçimde yarattık (Tîn,
4) .
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
GAYR-İ MUNSARIF İLE İLGİLİ AYETLER
1- ‫ق‬
َ ‫وَاﻣْﺮَأَﺗُﮫُ ﻗَﺂﺋِﻤَﺔٌ ﻓَﻀَﺤِﻜَﺖْ ﻓَﺒَﺸﱠﺮْﻧَﺎھَﺎ ﺑِﺈِﺳْﺤَﺎقَ وَﻣِﻦْ وَرَاءِ إِﺳْﺤَﺎ‬
‫ب‬
َ ‫ ﯾَﻌْﻘُﻮ‬.
(11/HÛD, 71). (İbrâhim (a.s.)’ın ) ayakta duran
karısı (bu sözleri duyunca) güldü. O’na İshak'ı,
İshak'ın ardından da Ya'kub'u müjdeledik.
ayakta durmak, dikilmek
‫ﻗﺎَمَ ﯾَﻘُﻮمُ ﻗَﻮْﻣًﺎ ﻗِﯿﺎَﻣًﺎ‬
arkasından, ardından
‫ِﻣﻦْ وَرَا ِء‬
müjdelemek
‫ﺑَﺸﱠﺮَ ﯾُﺒَﺸﱢﺮُ ﺗَﺒْﺸﯿِﺮًا‬
kadın
ٌ‫اِﻣْﺮَأَةٌ ج ﻧِﺴَﺎء‬
ayakta duran, dikilen
ٌ‫ﻗَﺂﺋِ َﻤﺔ‬
2- ‫ﻋﺪُوﱞ‬
َ ْ‫أَ ﻟَﻢْ أَﻋْﮭَﺪْ إِﻟَﯿْﻜُﻢْ ﯾَﺎ ﺑَﻨِﻲ آدَمَ أَنْ ﻻَ ﺗَﻌْﺒُﺪُوا اﻟﺸﱠﯿْﻄَﺎنَ إِﻧﱠﮫُ ﻟَﻜُﻢ‬
ٌ‫ ﻣُﺒِﯿﻦ‬.
(36/YÂSÎN, 60). Ey Adem oğulları! Size “şeytana
tapmayın, Gerçek şu ki o sizin için apaçık bir
düşmandır" diye ahd vermedim mi?
(emir ve nehiy fiillerinin önünde) ...diye
ْ‫َأن‬
ahdetmek, emretmek
‫ﻋﮭْﺪًا‬
َ ُ‫ﻋَﮭِﺪَ ﯾَﻌْﮭَﺪ‬
‫‪düşman‬‬
‫ﻋﺪُوﱞ‬
‫َ‬
‫‪tapmak‬‬
‫ﻋَﺒَﺪَ ﯾَﻌْﺒُﺪُ ﻋِﺒﺎَدَ ًة‬
‫‪ ...‬وَﻟَﻘَﺪْ زَﯾﱠﻨﱠﺎ اﻟﺴﱠﻤَﺎءَ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ ﺑِﻤَﺼَﺎﺑِﯿﺢَ وَﺟَﻌَﻠْﻨَﺎھَﺎ رُﺟُﻮﻣﺎً ﻟِﻠﺸﱠﯿَﺎﻃِﯿﻦِ ‪3-‬‬
‫‪(67/MÜLK, 5). Andolsun ki biz, (dünyaya) en‬‬
‫‪yakın göğü kandillerle süsledik. Bunları şeytanlar‬‬
‫‪için taşlar kıldık...‬‬
‫‪süslemek‬‬
‫زَﯾﱠﻦﱠ ﯾُﺰَﯾﱢﻦُ ﺗَﺰْﯾِﯿﻨ ًﺎ‬
‫‪kandil‬‬
‫اَﻟْﻤِﺼْﺒﺎَحُ ج اَﻟْ َﻤﺼَﺎﺑِﯿﺢُ‬
‫‪şeytan‬‬
‫اَﻟﺸﱠﯿْﻄﺎَنُ ج اﻟﺸﱠﯿَﺎﻃِﯿﻦُ‬
‫‪taş‬‬
‫اَﻟﺮﱠﺟْﻢُ ج اَﻟﺮﱡﺟُﻮمُ‬
‫ﺟَﺰَاؤُھُﻢْ ﻋِﻨْﺪَ رَﺑﱢﮭِﻢْ ﺟَﻨﱠﺎتُ ﻋَﺪْنٍ ﺗَﺠْﺮِي ﻣِﻦْ ﺗَﺤْﺘِﮭَﺎ اﻟْﺄَﻧْﮭَﺎرُ ﺧَﺎﻟِﺪِﯾﻦَ ‪4-‬‬
‫‪ ...‬ﻓِﯿﮭَﺎ أَﺑَﺪًا‬
(98/BEYYİNE, 8). Onların Rableri katındaki
karşılıkları, altından ırmaklar akan, içinde ebedî
kalacakları Adn cennetleridir...
onların Rableri katındaki karşılıkları (mübtedâ)
ْ‫ﺟَﺰَاؤُھُﻢْ ﻋِﻨْﺪَ رَﺑﱢ ِﮭﻢ‬
karşılık
ٌ‫ﺟَﺰَاء‬
Adn cennetleri (haber). (Geri kalan cümle de nekre
kelimeyi açıklayan sıfat cümlesidir)
‫ن‬
ٍ ْ‫ﺟَﻨﱠﺎتُ ﻋَﺪ‬
5- َ‫ﻋﻮْن‬
َ ْ‫ إِﻧﱠﮫُ ﻃَﻐَﻰ اِذْھَﺐْ إِﻟَﻰ ﻓِﺮ‬.
(79/NAZİAT, 17). Firavun'a git! Gerçekten o çok
azdı.
azmak
‫ﻃَﻐَﻰ ﯾَﻄْﻐَﻰ ﻃَﻐْﯿًﺎ‬
6- َ‫ وَﻓَﻮَاﻛِﮫَ ﻣِﻤﱠﺎ ﯾَﺸْ َﺘﮭُﻮن‬، ٍ‫ إِنﱠ اﻟْﻤُﺘﱠﻘِﯿﻦَ ﻓِﻲ ﻇِﻼَلٍ وَﻋُﯿُﻮن‬.
(77/MÜRSELAT, 41, 42). Gerçek şu ki,
müttakîler, gölgeliklerde, pınar başlarında,
canlarının çektiği şeylerden (çeşit çeşit) meyveler
arasındadırlar.
meyve
ُ‫اَﻟْﻔﺎَﻛِﮭَﺔُ ج َاﻟْ َﻔﻮَا ِﻛﮫ‬
canı çekmek, iştaha kapılmak
‫إِﺷْﺘَﮭَﻰ ﯾَﺸْﺘَﮭِﻲ‬
gölgelik
‫ﻇﻞﱞ‬
ِ ٌ‫ﻼل‬
َ‫ﻇ‬
ِ ‫ج‬
şeylerden
‫ﻣِﻦْ(ﻣِﻤﱠﺎ‬+َ‫)ﻣﺎ‬
7- َ‫ﺳ َﻘﺮ‬
َ ‫ ﻣَﺎ ﺳَﻠَﻜَﻜُﻢْ ﻓِﻲ‬.
(74/MÜDDESİR, 42). "Sizi şu yakıcı ateşe sokan
nedir?"
yakıcı ateş. (Cehennemin adlarından biri)
ُ‫ﺳ َﻘﺮ‬
َ
sokmak
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺳﻠْﻜًﺎ ﻓ‬
َ ُ‫ﺳَﻠَﻚَ ﯾَﺴْﻠُﻚ‬
8- ِ‫ﻜَﺔِ اﺳْﺠُﺪُوا ﻟِﺂدَمَ ﻓَﺴَﺠَﺪُوا إِﻻﱠ إِﺑْﻠِﯿﺲَ أَﺑَﻰ وَاﺳْﺘَﻜْﺒَﺮَ وَإِذْ ﻗُﻠْﻨَﺎ ﻟِﻠْ َﻤﻼَﺋ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ وَﻛَﺎنَ ﻣِﻦَ اﻟْﻜَﺎﻓِﺮِﯾ‬.
(2/BAKARA, 34). Hani biz meleklere: “Âdem'e
secde edin” demiştik. İblis hariç hepsi secde ettiler.
O yüz çevirdi ve büyüklük tasladı (böylece)
kâfirlerden oldu.
çekindi, yüz çevirmek
‫ﻰ‬
َ ‫أَﺑَﻰ ﯾﺄْ َﺑ‬
hani, bir zamanlar
ْ‫ِإذ‬
büyüklük taslamak
ُ‫اِﺳْﺘَﻜْﺒَﺮَ ﯾَﺴْﺘَﻜْﺒِﺮ‬
secde etmek
‫ل‬
ِ ُ‫ﺳَﺠَﺪُ َﯾﺴْﺠُﺪ‬
hariç. (‫ )إِﻻﱠ‬edatından sonra gelen kelime, cümle
olumlu ise üstün olur.
‫إِﻻﱠ‬
9- َ‫ﯾَﺎ ﺑَﻨِﻲ إِﺳْﺮَاﺋِﯿﻞَ اذْﻛُﺮُوا ﻧِﻌْﻤَ ِﺘﻲ‬...
(2/BAKARA, 40). Ey İsrailoğulları! (Size
verdiğim) nimetlerimi hatırlayın...
nimet
ٌ‫ﻧِﻌْﻤَﺔٌ ج أَﻧْﻌُﻢٌ ﻧِ َﻌﻢ‬
tefekkürle birlikte hatıra getirmek
‫ذَﻛَﺮَ ﯾَﺬْﻛُﺮُ ذِﻛْﺮًا‬
10- ِ‫ا ﻟ‬‫ﻠّﮫِ وَﻣَﻶﺋِﻜَﺘِﮫِ وَرُﺳُﻠِﮫِ وَﺟِﺒْﺮِﯾﻞَ وَﻣِﯿﻜَﺎلَ ﻓَﺈِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﻣَﻦْ ﻛَﺎنَ ﻋَﺪُو‬
‫ﻦ‬
َ ‫ ﻋَﺪُوﱞ ﻟِﻠْﻜَﺎﻓِﺮِﯾ‬.
(2/BAKARA, 98). Kim, Allah'a, meleklerine,
peygamberlerine, Cebrail'e ve Mikâil'e düşman
olursa bilsin ki Allah da inkârcıların düşmanıdır.
11- ...‫ ﻗَﺪْ ﺟَﺎءَتْ رُﺳُﻞُ رَﺑﱢﻨَﺎ ﺑِﺎﻟْﺤَﻖﱢ ﻓَﮭَﻞْ ﻟَﻨَﺎ ﻣِﻦْ ﺷُﻔَﻌَﺎءَ ﻓَﯿَﺸْﻔَﻌُﻮا ﻟَﻨَﺎ‬...
(7/A’RÂF, 53). ... Doğrusu Rabbimizin elçileri
gerçeği getirmişler. Şimdi bizim şefaatçılarımız var
mı ki bize şefaat etsinler....
şefaatçi
‫ﻌَﺎءَُﺷَﻔِﯿﻊٌ ج ﺷُ َﻔ‬
şefaat etmek
‫ﺷَﻔَﻊَ ﯾَﺸْﻔَﻊُ ﺷَﻔﺎَﻋَ ًﺔ‬
getirmek
‫ب‬
ِ ‫ﺟَﺎ َء‬
12- َ‫ ﺳَﻼَ ٌم ﻋَﻠَﻰ ﻧُﻮحٍ ﻓِﻲ اﻟْﻌَﺎﻟَﻤِﯿﻦ‬.
(37/SAFFAT, 79). Bütün âlemler içinde Nuh’a
selâm olsun.
13- ، ‫وَﺛَﻤُﻮدُ وَﻗَﻮْمُ ﻛَﺬﱠﺑَﺖْ ﻗَﺒْﻠَﮭُﻢْ ﻗَﻮْمُ ﻧُﻮحٍ وَﻋَﺎدٌ وَﻓِﺮْﻋَﻮْنُ ذُو اﻟْﺄَوْﺗَﺎ ِد‬
‫ ﻟُﻮطٍ وَأَﺻْﺤَﺎبُ اﻷَﯾْﻜَ ِﺔ‬...
(38/SÂD, 12-13). Onlardan önce Nuh kavmi, Âd
kavmi, kazıklar sahibi Firavun, Semud, Lut kavmi
ve Eyke halkı da (peygamberleri) yalanladılar...
kazık
ُ‫اَﻟْﻮَﺗِﺪُ ج َاﻟَْﺄوْﺗَﺎد‬
kazıklar sahibi
ْ‫ﺄَوْﺗَﺎدِذُو اﻟ‬
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
‫? ‪? ALIŞTIRMALAR‬‬
‫‪1. Aşağıdaki cümleleri yazınız ve tercüme ediniz.‬‬
‫)‪(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ زُ َﻓ َﺮ‬
‫‪.‬اﻟْﺠُﻨُﻮدُ ﻣَﺜْﻨَﻰ ]‪[10‬ﻣَﺸَﻰ‬
‫ت‬
‫‪.‬زاَرَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﺣَﻀْﺮَﻣَﻮْ َ‬
‫ﺧﺮُ‬
‫‪[11].‬دَﺧَﻠَﺖِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔَ ﺑَﻨَﺎتٌ أُ َ‬
‫‪.‬ھَﺬِهِ ﻣَﺼﺎَﺑِﯿﺢُ‬
‫‪.‬ﺷﺎَھَﺪْتُ ﺑَﻨﺎَﺗﺎً أُﺧْﺮَى‬
‫ﺢ‬
‫‪.‬ﻻَ ﺗَﻠْﻌَﺐْ ﺑِﻤَﺼﺎَﺑِﯿ َ‬
‫ﻦ ﺗَﺸْﺘَﺮِي اﻟْﺄَﻗْﻼَمَ وَ اﻟﺪﱠﻓﺎَﺗِﺮَ ؟‬
‫ﻣِﻦْ أَﯾْ َ‬
‫ﺢ‬
‫‪.‬أَوْﻗَﺪْتُ ﻣَﺼﺎَﺑِﯿ َ‬
‫‪.‬ﮭﺎَﻛَﺘَﺒَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ رَﺳﺎَﺋِﻞَ ﻛَﺜِﯿﺮَةً إِﻟَﻰ أُﺳْﺮَ ِﺗ‬
‫ﺤﺞﱢ‬
‫‪.‬أَراَدَ أَﺣْﻤَﺪُ أَنْ ﯾَﺬْھَﺐَ إِﻟَﻰ ﻣَﻜﱠﺔَ ﻟِﺄَدَا ِء اﻟْ َ‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬ﻗﺎَلَ اﻟﻠﱠﮫُ ﺗَﻌﺎَﻟَﻰ ﻟَﻘَﺪْ ﺧَﻠَﻘْﺖُ آدَمَ ِﻣﻦْ ﻃِﯿ ٍ‬
‫‪2. Yukarıdaki kelime ve cümlelerden yararlanarak‬‬
‫‪içinde gayr-i munsarif kelime bulunan 7 cümle‬‬
‫‪kurunuz.‬‬
3. Yukarıdaki ayetlerde yer alan gayr-i munsarifle
ilgili kelimelerin altını çiziniz. Ayetleri
kelimeleriyle birlikte defterinize yazıp meallerine
bakarak Arapça’larını söyleyene kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
MÜBTEDÂ VE HABER’LE İLGİLİ BİLİNMESİ
GEREKENLER
Mübtedâ ve Haberle ilgili olarak şu kuralların
bilinmesi artık zarûridir:
*Mübtedâ’nın marife bir isim olması esastır.
Ancak şu durumlarda nekre bir isim de mübtedâ
olabilir:
Mübtedâ’nın Nekre Olduğu Yerler:
Mübtedâ normalin dışında umûmilik veya
husûsilik ifâde ederse nekre olarak gelir. Bu
durumlar şunlardır:
a) Kelimenin içine aldığı bütün fertler kastedilince;
‫إِﻧْﺴﺎَنٌ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦْ ﺑَﮭِﯿﻤَ ٍﺔ‬.
İnsan (bütün insanlar) hayvandan hayırlıdır.
ُ ‫ )ﻛُﻞﱡ إِﻧْﺴﺎَنٍ ﯾَﻤُﻮتُ(ﻛُﻞﱞ َﯾﻤُﻮ‬.
‫ت‬
Herkes (her insan) ölür.
b) Mübtedâ nekre olarak sıfatlanınca;
‫ﻞ‬
ٍ ‫رَﺟُﻞٌ ﻋﺎَﻟِﻢٌ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦْ ﺟﺎَ ِھ‬.
Alim bir adam cahilden hayırlıdır.
‫ﺻَﺪِﯾﻖٌ ﻋَﺰِﯾﺰٌ زاَرَﻧَﺎ‬.
Aziz bir arkadaş bizi ziyaret etti.
c) Nekre bir isme muzâf olunca[12];
ٌ‫ن وَاﻗِﻒ‬
ٍ َ‫ﻃﺎَﻟِﺐُ إِﺣْﺴﺎ‬.
İyilik isteyen durmaktadır.
‫ن‬
ِ َ‫ﻃﺎَﻟِﺐُ ﻋِﻠْﻢٍ وَ ﻃﺎَﻟِﺐُ ﻣﺎَلٍ ﻻَ ﯾَﺸْﺒَﻌﺎ‬.
İlim isteyen ve mal isteyen doymazlar.
ٌ‫زِﯾﺎَدَةُ ﺧَﯿْ ٍﺮ ﺧَﯿْﺮ‬.
Hayrın çoğu hayırlıdır.
d) Başına nefiy (olumsuzluk edatı) gelirse;
‫ﻣﺎَ ﺟﺎَھِﻞٌ ﻋِﻨْﺪَﻧَﺎ‬.
Aramızda cahil yoktur.
ٌ‫ﺟﺢ‬
ِ ‫ﻣﺎَ ﻇﺎَﻟِﻢٌ ﻧَﺎ‬.
Hiçbir zalim başarılı değildir.
ٌ‫ﻣﺎَ ﻇﺎَﻟِﻢٌ َﻣﺤْﺒُﻮب‬.
Hiçbir zalim sevilmez.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻣﺎَ أَﺣَﺪٌ ﻓِﻲ اﻟْﺒَﯿ‬.
Evde kimse yok.
e) Soru edatından sonra bulununca;
‫ھَﻞْ أَﺣَﺪٌ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ؟‬
Sınıfta kimse var mı?
‫ھَﻞْ رَﺟُﻞٌ ﻓِﯿﻜُﻢْ ؟‬
Aranızda bir adam var mı?
‫أَ إِﻟَﮫٌ ﻣَﻊَ اﻟﻠﱠﮫِ ؟‬
Allah ile beraber (başka) bir ilah mı?
f) Zarftan ve harf-i cerli isimden sonra geldiğinde;
ٌ‫ﺖ وََﻟﺪ‬
ِ ْ‫أَﻣﺎَمَ اﻟْﺒَﯿ‬.
Evin önünde çocuk vardır.
ٌ‫ﺣﻘِﯿ َﺒﺔ‬
َ ‫ﻓِﻲ اﻟْﻐُ ْﺮﻓَ ِﺔ‬.
Odada bir çanta var.
Önemli Not: Harf-i cer ya da zarf başa geldiği
takdirde mübtedâ olmaz. Bu iki cümle parçası
cümle başında ancak haber durumunda gelirler.
Tercümede …de var, ..nın var, şeklinde ifade
edilirler[13]. Dolayısıyla bunlardan sonra gelen
isim muahhar mübtedâdır. Ancak bu mübtedâ son
örnekte olduğu gibi genelde nekre olarak gelir.
Mübtedâ olması hasebiyle harekesi de merfû olur:
Cümlenin Zarf ya da Harf-i Cerle Başlaması:
Cümlelerin normalde fiil ya da isimle başladığını
ve fiille başlayan cümleye fiil cümlesi, isimle
başlayan cümleye isim cümlesi dendiğini
bilmekteyiz. Ancak normalin dışında cümle şibh-i
cümle dediğimiz zarfla ya da harf-i cerle başlarsa o
cümlenin tercümesine yukarıda bahsettiğimiz gibi
“..var” manası verilir. Soru kelimelerinin bu tip
işlevleri engelleme durumu söz konusu değildir.
Esasen baştaki zarf ya da harf-i cer öne geçmiş
haberdir. Harf-i cer ya da zarfla başlayan cümlenin
ilk bölümü genellikle haber olur. Var olan şey ise
mübtedâ muahhar (sona getirilmiş) olup harekesi
nekre ve merfûdur.
Cümle Örnekleri:
Benim bir çocuğum var.
ٌ‫ﻟِﻲ وَﻟَﺪ‬.
Çantanda ne var?
‫ﻣﺎَذاَ ﻓﻲِ ﺣَﻘﯿِﺒَ ِﺘﻚَ ؟‬
Onun iki çocuğu var.
‫ن‬
ِ َ‫ﻟَﮭَﺎ وَﻟَﺪا‬.
Çantamda kitaplar var.
ٌ‫ﻓﻲِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘﻲِ ﻛُﺘُﺐ‬.
Üstlerinde ağaç var.
ٌ‫ﺠﺮَة‬
َ‫ﺷ‬
َ ْ‫ﻓَﻮْﻗَﮭُﻢ‬.
Altlarında su var.
ٌ‫ﺗَﺤْ َﺘﮭُﻢْ ﻣﺎَء‬.
Çantamda kağıt var.
ٌ‫ﻲ وَ َرق‬
ِ ‫ﻓﻲِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘ‬.
Odada iki kız var.
‫ن‬
ِ َ‫ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ﺑِﻨْﺘﺎ‬.
Başka bir şey var mı?
‫ھَﻞْ ھُﻨﺎَكَ ﺷَﻲْءٌ آﺧَﺮُ ؟‬
Elimde bir saat var
ٌ‫ﻋﺔ‬
َ َ‫ﻓِﻲ ﯾَﺪِي ﺳﺎ‬.
Çantamda defterlerim var.
‫ﻓﻲِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘﻲِ دَﻓﺎَﺗِﺮِي‬.
Sınıfta iki öğrenci var.
‫ن‬
ِ َ‫ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬا‬.
Caddede iki adam var.
‫ن‬
ِ َ‫ﻓِﻲ اﻟﺸﺎﱠرِعِ رَﺟُﻼ‬.
Masanın üzerinde ne var?
‫ﻣﺎَذاَ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ ؟‬
Masanın üzerinde mushaf var.
ٌ‫ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺔِ ﻣُﺼْﺤَﻒ‬.
Kitapta kelimeler var.
ٌ‫ﻓِﻲ اﻟْﻜِﺘﺎَبِ ﻛَﻠِﻤﺎَت‬.
Orada çok çocuk var.
‫ن‬
َ ُ‫ھُﻨﺎَكَ أَوْﻻَدٌ ﻛَﺜﯿِﺮو‬.
Orada hasta kızlar var.
ٌ‫ھُﻨﺎَكَ ﺑَﻨﺎَتٌ ﻣَﺮﯾِﻀَﺎت‬.
Aralarında bir öğrenci var.
ٌ‫ﺑَﯿْﻨَﮭُﻢْ ﻃﺎَِﻟﺐ‬.
Orada bir mühendis var mı?
‫ھَﻞْ ھُﻨﺎَكَ ﻣُﮭَﻨْﺪِسٌ؟‬
Önlerinde bir bahçe var.
ٌ‫أَﻣﺎَﻣَﮭُﻦﱠ ﺣَﺪِﯾ َﻘﺔ‬.
Çevresinde öğrenciler var.
ٌ‫ﺣَﻮْﻟَﮫُ ﻃُﻼﱠب‬.
Fabrikada işçiler var.
ٌ‫ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻋﺎَ ِﻣﻼَت‬.
Sınıfta öğrenciler var.
ٌ‫ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﻃُﻼﱠب‬.
Yanında bisiklet var.
ٌ‫ﺟﺔ‬
َ ‫ﻋِﻨْﺪَھﺎَ دَراﱠ‬.
Beraberinde arkadaş var.
ٌ‫ﻣَﻌَﮫُ ﺻَﺪِﯾﻖ‬.
Odada masa var mı?
‫ھَﻞْ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ﻃَﺎوَِﻟﺔٌ؟‬
Bunda müminler için ayet (işaret) var.
‫ﻦ‬
َ ‫ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ آﯾَﺔٌ ﻟِ ْﻠﻤُﺆْﻣِﻨِﯿ‬.
Bahçede birçok ağaçlar ve çiçekler var.
ٌ‫ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ أَﺷْﺠﺎَرٌ وَ زُھﻮُر‬.
Bahçede adamlar ve kadınlar var.
ٌ‫ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ رِﺟﺎَلٌ وَ ﻧِﺴَﺎء‬.
‫ﻟِﻜُﻞﱢ اﻟﻨﺎﱠسِ وَﻗْﺖٌ ﻟِﻠْﻌَﻤَﻞِ وَ وَﻗْﺖٌ ﻟِﻠﺮاﱠﺣَ ِﺔ‬.
Bütün insanların çalışma için bir vakti ve
dinlenmek için bir vakti vardır.
‫ن‬
َ ‫ﻗَﺪْ ﺧَﻠَﻘْﻨﺎَ ﺟَﻨﺎﱠتٍ ﻟَﻜُﻢْ ﻓِﯿﮭﺎَ ﻓَﻮاَﻛِﮫُ ﻛَﺜِﯿﺮَةٌ ﻣِﻨْﮭﺎَ ﺗَﺄْﻛُﻠُﻮ‬.
Sizin için içerisinde kendilerinden yediğiniz birçok
meyve bulunan bahçeler yarattık.
*Kâide gereğince önce mübtedâ sonra haber gelir.
Bazen bu ikisinin yer değiştirdiği görülür. Böylece
haber başta (haber mukaddem), mübtedâ ondan
sonra (mübtedâ muahhar) gelir. Bazı yerlerde
haber başa geçse de olur, geçmese de olur. Ancak
bazı yerlerde ise başa geçmesi zorunludur:
Haberin Başa Geçmesinin Mümkün Olduğu
Yerler:
a) Haberin ifade ettiği manaya dikkat çekip onu
vurgulamak için;
ُ‫ﻼم‬
َ ‫ﻣَﻤْﻨُﻮعٌ اﻟْ َﻜ‬.
Konuşmak yasaktır.
ُ‫ﻣَﻤْﻨُﻮعٌ اﻟﺘﱠﺪْﺧِﯿﻦ‬.
Sigara içmek (tedhîn) yasaktır.
ْ‫ﻞُوَ آﯾَﺔٌ ﻟَﮭُﻢُ اﻟﻠﱠﯿ‬..
Gece onlar için bir ayettir (işârettir) (Yâsin, 37).
Burada en başta nekre olarak gelen kelimeler
haber, sonradan gelen marife isimler mübtedâdır.
b) Haber zarf veya harf-i cerli cümle parçası olup
mübtedâ da sonradan marife olarak gelirse;
‫ﺎَمَ اﻟْﻘﺎَﺿِﻲ ﻗﺎَﺋِﻞُ اﻟْﺤَﻖﱢأَﻣ‬.
Kadının (hâkimin) önünde hakkı söyleyen vardır.
ُ‫ﻓِﻲ اﻟْﻌَﺠَﻠَﺔِ اﻟﻨﱠﺪاَ َﻣﺔ‬.
Acelede pişmanlık vardır.
ُ‫ﻓِﻲ اﻟﺘﱠﺄَﻧﱢﻲ اﻟﺴﱠﻼَ َﻣﺔ‬.
Teennîde (düşünerek hareket etmede) selâmet
vardır.
Mübtedâ harf-i cer ya da zarflı kelime ile
başlamayacağı için başa gelen zarf ve harf-i cerli
kelimeler mübtedâ değil haber olur.
Haberin Başa Geçmesinin Zorunlu Olduğu Yerler:
a) Haber soru edatları gibi başta gelmesi gereken
kelimelerden biri ise;
ْ‫ﻒَ أَﻧْﺖَ ؟ﻛَﯿ‬
Nasılsın ?
‫ﺖ؟‬
َ ْ‫ﻣَﻦْ أَﻧ‬
Sen kimsin?
‫ﻣَﺘَﻰ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنُ ؟‬
İmtihan ne zaman?
Bu cümlelerde (َ‫ )ﻣَﻦْ ()ﻛَﯿْﻒ‬ve (‫ )ﻣَﺘَﻰ‬haber olup soru
edatı olduğundan başa geçmesi zorunludur[14].
Sonra gelen kelimeler de mübtedâdır.
b) Mübtedâ da hasr (istisnâ) kastedilince;
Bu da isim cümlesinin önüne hasr (veya istisnâ)
edatı olan (‫( )إِﻻﱠ‬ancak, ..den başka)’nın gelmesi ile
olur[15].
ٌ‫وَ ﻣﺎَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ إِﻻﱠ رَﺳﻮُل‬.
Muhammed ancak bir Rasul’dür.
(veya; Muhammed Rasul’den başkası değildir)
ُ‫ﻣﺎَ ﻋﺎَدِلٌ إِﻻﱠ اﻟﻠﱠﮫ‬.
Allah’dan başka âdil yoktur.
(veya; Ancak Allah âdildir)
Burada (ٌ‫ )ﻣُﺤَﻤﱠﺪ‬ve ( ٌ‫ )ﻋَﺎدِل‬kelimeleri haber ( ٌ‫ )رَﺳُﻮل‬ve
( ُ‫ )اَﻟﻠﱠﮫ‬kelimeleri mübtedâdır.
c) Mübtedâ nekre olup haber zarf veya harf-i cerle
mecrûrundan meydana gelince;
ٌ‫ﻋِﻨْﺪِي ﻛِﺘَﺎب‬.
Yanımda bir kitap var.
ٌ‫ﻓِﻲ ﺑَﯿْﺘِﻨﺎَ َرﺟُﻞ‬.
Evimizde bir adam var.
d) Mübtedâda habere ait bir zamir bulununca;
‫ﻓِﻲ اﻟﺪاﱠرِ ﺻَﺎﺣِﺒُﮭَﺎ‬.
Evde sahibi vardır.
ُ‫ﻟِﻠْﻮُﺿُﻮءِ ﺷُﺮُوﻃُﮫ‬.
Abdestin şartları vardır.
Mübtedâ ile Haberin başına gelen harfler:
Mübtedâ bilindiği gibi isim cümlesinin başında
olur. Ancak mübtedânın başında bazen meftûh
(fethalı) bir lâm bulunur ki buna “lâmü’libtidâ(iyye)” (başlangıç lâmı) denir ve te’kit ifade
eder.
..َ‫ةِ ﺧَﯿْﺮٌوَ ﻟَﺪاَرُ اﻟْﺂﺧِﺮ‬..
Ahiret yurdu muhakkak ki daha hayırlıdır (Yusuf,
109).
Burada (َ‫ )ل‬lâmu’l-ibtidâ, (ُ‫ )داَر‬kelimesi zamme ile
merfû mübtedâ (aynı zamanda muzâf), (ٌ‫)ﺧَﯿْﺮ‬
kelimesi de haberdir.
*Mübtedânın başına lâmü’l-ibtidâ’dan başka
olumsuzluk ve soru edatlarından biri de gelebilir.
Bunlar i’rab (hareke) yönünden mübtedâda bir
değişiklik yapmazlar.
‫ھَﻞِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ ﻧَﺎﺟِﺢٌ ؟‬
Öğrenci başarılı mıdır?
‫ﺟﺢٌ ؟‬
ِ ‫ھَﻞْ أَﻧْﺖَ ﻧَﺎ‬
Sen başarılı mısın?
Örneğin son cümlede (ْ‫ )ھَﻞ‬soru edatı, (َ‫ )أَﻧْﺖ‬zamir
mahallen merfû mübtedâ, (ٌ‫ )ﻧﺎَﺟِﺢ‬haberdir.
*Bazen haberin başında (َ‫ )ف‬bulunur:
ٌ‫ﻛُﻞﱡ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬٍ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻓَﻠَﮫُ ﻛِﺘﺎَب‬.
Okuldaki her öğrencinin bir kitabı vardır.
* Önemli not: Haber fiil vazifesini gören masdar
ise mübtedâ hazf olabilir. Bu durumda baştaki
nekre isim (masdar); cümleye uygun olarak takdir
edilen (düşünülen) mahzuf (kaldırılmış) bir
mübtedânın haberidir:
‫ )ﺗِﻲأَﻣْﺮِي ﺛَﺒﺎَتٌ ﻓِﻲ ﺷِﺪﱠ(ﺛَﺒﺎَتٌ ﻓِﻲ ﺷِﺪﱠﺗِﻲ‬.
(İşim) sıkıntı anımda (musibetimde) sebat etmektir.
‫ )ھَﺬاَ ﻋَﻔْﻮٌ واَﺳِﻊٌ(ﻋَ ْﻔﻮٌ واَﺳِ ٌﻊ‬.
(Bu) geniş bir affetmedir.
ٌ ‫ )ھَﺬاَ ﺻَﺒْﺮٌ ﺟَﻤِﯿﻞٌ(ﺻَﺒْﺮٌ ﺟَﻤِﯿ‬.
‫ﻞ‬
(Bu) güzel bir sabırdır.
Son cümlede (ٌ‫ )ﺻَﺒْﺮ‬kelimesi mahzuf mübtedâ (olan
‫ )ﺬَا َھ‬nın haberi, (ٌ‫ )ﺟَﻤِﯿﻞ‬ise (ٌ‫ )ﺻَﺒْﺮ‬kelimesinin
sıfatıdır.
ٌ‫ ﻃَﺎﻋَﺔٌ وَﻗَﻮْلٌ ﻣَﻌْﺮُوف‬...
(Onların vazifesi) itaat ve güzel sözdür
(Muhammed, 21).
Fasıl Zamiri:
Daha önce de bahsedildiği gibi genellikle mübtedâ
marife olarak önce, haber de nekre olarak sonra
gelir. Ancak bazen vurgulama için haber de marife
olarak gelebilir. Bu durumda her ikisi de marife
olunca sıfat tamlamasına benzeyen bir durum
ortaya çıkar. İşte haberi mübtedâdan ayırmak,
mübtedâdan sonraki kelimenin sıfat olmayıp haber
olduğunu belirtmek için bir nevi tahsis ve te’kit
olmak üzere, mübtedâ ile haberin arasına i'rabda
mahalli olmayan bir zamir getirilir. Bu zamir ( َ‫ھُﻮ‬
ْ‫ھُﻤﺎَ ھُﻢ‬- ‫ھِﻲَ ھُﻤﺎَ ھُﻦﱠ‬- ْ‫أَﻧْﺖَ أَﻧْﺘُﻤﺎَ اَﻧْﺘُﻢ‬...) zamirlerinden biri
olabilir. Bu zamire fasıl (ayırma) zamiri denir.
ُ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖُ اﻟْﺠَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
Güzel kız (sıfat tamlaması)
ُ‫ﻲ اﻟْﺠَﻤِﯿَﻠﺔ‬
َ ِ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖُ ھ‬.
Kız güzeldir (veya; kız işte güzel olan odur) .
..ُ‫إِﻧﱠﻚَ أَﻧْﺖَ اﻟﺴﱠﻤِﯿﻊُ اﻟْﻌَﻠِﯿﻢ‬.
Şüphesiz ki Sen çok iyi işiten ve bilensin (Bakara,
127)
ُ‫ﻋﺮ‬
ِ ‫ﺧﺎَﻟِﺪٌ ھُ َﻮ اﻟﺸﺎﱠ‬.
Hâlit şairdir.
Örneğin son cümlede (َ‫ )ھُﻮ‬mübtedâ ile haber
arasına girmiştir. Eğer bu fasıl zamiri olmasaydı
(ُ‫ﻋﺮ‬
ِ ‫ )اﻟﺸﺎﱠ‬kelimesi (ٌ‫ )ﺧﺎَﻟِﺪ‬isminin sıfatı zannedilecekti.
Araya fasıl zamirinin girmesiyle (ُ‫)اﻟﺸﺎﱠﻋِﺮ‬
kelimesinin sıfat değil haber olduğu ortaya çıkmış
oldu. Görüldüğü gibi bu zamir müzekkerlik,
müenneslik ve sayı bakımından ait olduğu isme
uygun olur:
Cümle Örnekleri:
‫ﻟِﻖُاَﻟﻠﱠﮫُ ھُﻮَ اﻟْﺨَﺎ‬.
Allah yaratan (ın ta kendisi)dir.
..َ‫أُوﻟَﺌِﻚَ ھُﻢُ اﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮن‬.
Onlar kurtulanlardır (kurtuluşa erenlerdir)(Nûr,
51).
..َ‫اَﻟْﻜﺎَﻓِﺮُونَ ھُﻢُ اﻟﻈﺎﱠِﻟﻤُﻮن‬.
Kafirler zalimler(in ta kendileri)dir (Bakara, 254).
‫ﺤ‬
َ ْ‫ﻒِ ھِﻲَ ﺳُﻮرَةُ اﻟْﻔﺎَﺗِﺤَﺔِأَوﱠلُ ﺳُﻮرَةٍ ﻓِﻲ اﻟْﻤُﺼ‬.
Mushaftaki ilk sure (surenin ilki) Fatiha suresidir.
‫ﺳُﻤَﯿﱠﺔُ ھِﻲَ أَوﱠلُ ﺷَﮭِﯿﺪَةٍ ﻓِﻲ اﻟِْﺈﺳْﻼَ ِم‬.
Sümeyye İslâm’daki ilk şehittir.
ُ‫اَﻟْﺨَﻠِﯿﻔَﺔُ اﻟْﺄَوﱠلُ ھُﻮَ أَﺑُﻮ ﺑَﻜْﺮٍ اﻟﺼﱢﺪﱢﯾﻖ‬.
İlk halife Ebu Bekir es-Sıddîk’tir.
‫اَﻟْﻌِ ْﻠﻢُ ھُﻮَ اﻟْﺄَبُ وَاﻟﺘﱠﻘْﻮَى ھِﻲَ اﻟْﺄُمﱡ‬.
İlim baba takva annedir.
* Bazen isim cümlesine fasıl zamirinin gelmediği
de olur:
ُ‫ﺤﺔ‬
َ ‫اَﻟﺪﱢﯾﻦُ اﻟﻨﱠﺼِﯿ‬.
Din nasihattir (Hadis).
Şan Zamiri:
Şan zamiri; anlatılmak istenen hususun
büyüklüğüne dikkat çekmek için kullanılan müfred
gâib veya müfred gâibe sigasından olan (ُ‫ )ھُﻮ‬ve
(َ‫ )ھِﻲ‬zamirleridir. Daima müfred olur, tesniye ve
cemisi olmaz. Saygı ve büyüklük ifade etmeyen
şeylerde kullanılmaz.
‫اﻟﺪﱢﯾﻦُ أَﺳﺎَسُ اﻟْﻤَﺪَﻧِﯿﱠ ِﺔ ھُ َﻮ‬.
(O) Din medeniyetin temelidir.
ٌ‫ھُﻮَ اﻟﻠﱠﮫُ أَﺣَﺪ‬.
O Allah birdir.
Son cümlede (َ‫ )ھُﻮ‬şan zamiri olup mübtedâdır.
(ُ‫ )اﻟﻠﱠﮫ‬lafzı ikinci mübtedâ, (ٌ‫ )أَﺣَﺪ‬ikinci mübtedânın
haberi, ikinci mübtedâ ile haberi, mahallen merfû
birinci mübtedânın haberi olur. Bu cümlede
Allah’ın birliğine dikkat çekmek ve saygınlığını
ifade etmek için (َ‫ )ھُﻮ‬zamiri kullanılmıştır.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
MÜBTEDÂ VE HABERİN ÇEŞİTLİ
DURUMLARI İLE İLGİLİ AYETLER
1- ِ‫ ﺑَﯿْﻨَﮭُﻤَﺎ ﺑَﺮْزَخٌ ﻻَ ﯾَﺒْﻐِﯿَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 20). (İki denizin) aralarında bir
engel vardır, birbirine geçip karışmazlar.
iki şey arasındaki engel, aralık, perde
ٌ‫ﺑَﺮْزَخ‬
zulmetmek, azgınlık etmek, hakkı çiğnemek,
haksızlığı sürdürmek
‫ﺑَﻐَﻰ ﯾَﺒْﻐِﻲ َﺑﻐْﯿ ًﺎ‬
2- ِ‫ ﻓِﯿﮭِﻤَﺎ ﻋَﯿْﻨَﺎنِ ﺗَﺠْﺮِﯾَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 50). İkisinde de akıp giden iki
kaynak vardır.
pınar, menba, kaynak/göz
ٌ‫ﻋَﯿْﻦ‬
aktı, gitti, koştu
‫ﺟَﺮَى ﯾَﺠْﺮِي‬
3- ِ‫ وَﻟِﻤَﻦْ ﺧَﺎفَ ﻣَﻘَﺎمَ رَﺑﱢﮫِ ﺟَﻨﱠﺘَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 46). Rabbinin makamında
(huzurunda durmaktan) korkan kimseler için iki
cennet vardır.
ayakta durulan yer, makam, oturulan yer,
(mecazen:) mertebe, makam. (Ayette: Bütün
kainatı idaresi ve rububiyeti altına alan) yüksek
mertebe, makam
ُ‫اَﻟْ َﻤﻘَﺎم‬
4- ِ‫ ﻓِﯿ ِﮭﻤَﺎ ﻣِﻦْ ﻛُﻞﱢ ﻓَﺎﻛِﮭَﺔٍ زَوْﺟَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 52). İkisinde de her türlü
meyveden çift çift vardır.
5- ِ‫ وَﻣِﻦْ دُوﻧِﮭِﻤَﺎ ﺟَﻨﱠﺘَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 62). Bu ikisinden başka iki cennet
daha vardır.
o ikisinden başka
‫ﻦ دُوﻧِﮭِﻤَﺎ‬
ْ ِ‫ﻣ‬
6- ِ‫ ﻓِﯿﮭِﻤَﺎ ﻋَﯿْﻨَﺎنِ ﻧَﻀﱠﺎﺧَﺘَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 66). İkisinde de durmadan fışkıran
iki kaynak vardır.
coşkun, çok fışkıran (ayette tesniye)
ٌ‫ﺧﺔ‬
َ ‫َﻧﻀﱠﺎ‬
7- ٌ‫ ﻓِﯿﮭِﻤَﺎ ﻓَﺎﻛِﮭَﺔٌ وَﻧَﺨْﻞٌ وَرُﻣﱠﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 68). İkisinde de her türlü
meyveler, hurma ve nar vardır.
hurma
ٌ‫َﻧﺨْﻞ‬
nar
ٌ‫رُﻣﱠﺎﻧَﺔٌ ج رُﻣﱠﺎن‬
8- ٌ‫ ﻓِﯿﮭِﻦﱠ ﺧَﯿْﺮَاتٌ ﺣِﺴَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 70. İçlerinde huyu güzel, yüzü
güzel kadınlar vardır.
faziletli, saliha, hayırlı, üstün
ٌ‫اَﻟْﺨَﯿْﺮَةُ ج ﺧَﯿْﺮَات‬
güzel, mergûb, hoşa giden
ُ‫ﺴﻦ‬
َ َ‫َاﻟْﺤ‬- ٌ‫اَﻟْﺤَﺴَﻨَﺔُ ج ﺣِﺴَﺎن‬
9- َ‫ ﻟَﻜُﻢْ ﻓِﯿﮭَﺎ ﻓَﺎﻛِﮭَﺔٌ ﻛَﺜِﯿﺮَةٌ ﻣِﻨْﮭَﺎ ﺗَﺄْﻛُﻠُﻮن‬.
(43/ZUHRUF, 73). Orada sizin için bol bol
meyveler vardır, onlardan yersiniz.
10- ..ٌ‫ إِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﻋِﻨﺪَهُ أَﺟْﺮٌ ﻋَﻈِﯿﻢ‬.
(9/TEVBE, 22). ... Şüphesiz ki Allah’ın katında
büyük mükâfat vardır.
11- ‫ﻻ‬
َ ‫وَﻟِﻜُﻞﱢ أُﻣﱠﺔٍ أَﺟَﻞٌ ﻓَﺈِذَا ﺟَﺎءَ أَﺟَﻠُﮭُﻢْ ﻻَ ﯾَﺴْﺘَﺄْﺧِﺮُونَ ﺳَﺎﻋَﺔً َو‬
‫ن‬
َ ‫ ﯾَﺴْ َﺘﻘْ ِﺪﻣُﻮ‬.
(7/A’RÂF, 34). Her ümmetin bir eceli vardır.
Ecelleri gelince ne bir an geri kalırlar ne de bir an
ileri gidebilirler.
geriye bırakmak, ertelemek, geri kalmak
ُ‫ﺧﺮ‬
ِ ْ‫إِﺳْﺘﺄْﺧَﺮَ ﯾَﺴْﺘَﺄ‬
ümmet
ٌ‫أُﻣﱠﺔٌ ج أُ َﻣﻢ‬
ecel, tayin edilen vakit, tayin edilen vaktin sonu.
ُ‫َاﻟَْﺄﺟَﻞ‬
ileri gitmek, ileri geçmek
ُ‫اِﺳْﺘَﻘْﺪَمَ ﯾَﺴْ َﺘﻘْ ِﺪم‬
12- ِ‫ ﺑِﺴِﯿﻤَﺎھُﻢْوَﺑَﯿْﻨَﮭُﻤَﺎ ﺣِﺠَﺎبٌ وَﻋَﻠَﻰ اﻷَﻋْﺮَافِ ر‬‫ ﺟَﺎلٌ ﯾَﻌْﺮِﻓُﻮنَ ﻛُﻼ‬...
(7/A’RÂF, 46). İki taraf (cennetlikler ve
cehennemlikler) arasında bir perde ve A'râf
üzerinde de herkesi simalarından tanıyan adamlar
vardır. ..
sima, çehre
‫اَﻟﺴﱢﯿﻤَﻰ‬
perde, (hissi olsun, manevi olsun umumi manada)
örtü
ٌ‫ﺣﺠَﺎب‬
ِ
A’râf, yüksek yerler, sırtlar (cennetle cehennem
arasındaki bölge)
ُ‫اﻷَﻋْﺮَاف‬
13- ْ‫ﻼمِ ﻋِﻨْﺪَ رَﺑﱢﮭِﻢْ وَھُﻮَ وَﻟِﯿﱡﮭُﻢ‬
َ ‫ ﻟَﮭُﻢْ دَارُ اﻟﺴﱠ‬...
(6/EN’ÂM, 127). Rableri katında onlara esenlik
(barış) yurdu (cennet) vardır. Ve (yapmakta
oldukları güzel işler sebebiyle) O (Allah) onların
dostudur.
dost
‫وَِﻟﻲﱞ‬
14- ‫ﻟَﮭُﻢُ اﻟْﺒُﺸْﺮَى ﻓِﻲ اﻟْﺤَﯿﺎَةِ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ وَﻓِﻲ اﻟْﺂﺧِﺮَ ِة‬... َ‫ﻮْزُ ذَﻟِﻚَ ھُﻮَ اﻟْﻔ‬
ُ‫ اﻟْﻌَﻈِﯿﻢ‬.
(10/YUNUS, 64). Dünya hayatında da ahirette de
onlara müjde vardır... İşte bu, büyük bir
kurtuluştur.
kurtuluş zafer
ُ‫َاﻟْ َﻔﻮْز‬
müjde
‫اَﻟْﺒُﺸْﺮَى‬
kurtuluşa ermek, kurtulmak, kazanmak
‫ﻓﺎَزَ ﯾَﻔُﻮزُ ﻓَﻮْزاً ﻣَﻔﺎَزًا‬
15- ‫[ﻣَﻊَ اﻟْﻌُﺴْﺮِ ﯾُﺴْﺮًا َﻓﺈِنﱠ‬16] ¯ ‫ إِنﱠ ﻣَﻊَ اﻟْﻌُﺴْﺮِ ﯾُﺴْﺮًا‬.
(94/İNŞİRAH, 5, 6). Elbette zorluğun yanında
(zorlukla birlikte) bir kolaylık vardır. Gerçekten,
zorlukla beraber bir kolaylık daha vardır.
kolaylık, kolay
‫ﯾُﺴْ ٌﺮ‬
zorluk, güçlük
ُ‫َاﻟْﻌُﺴْﺮ‬
Haber
Haber Mübt.
Mübt.
16- ُ‫َﻗﻮْلٌ ﻣَﻌْﺮُوفٌ وَﻣَﻐْﻔِﺮَةٌ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦْ ﺻَ َﺪﻗَﺔٍ ﯾَﺘْﺒَﻌُﮭَﺂ أَذًى وَاﻟﻠّﮫ‬
‫ ﯿﻢٌﻏَ ِﻨﻲﱞ ﺣَِﻠ‬.
2.Hab.
1.Hab. Müb.
Fâil Mef. Fiil
Câr-mec.
Hab.
Ma’tuf Atıf h.
Sıfat
Mevsûf
Nekre kelimenin sıfatı
Mübtedâ
(2/BAKARA, 263). Güzel söz ve bağışlama,
arkasından incitme gelen sadakadan daha iyidir.
Allah zengindir, acelesi de yoktur.
iyilik, iyi (ayette: iyi)
ٌ‫ﻣَﻌْﺮُوف‬
takip etti, uydu, arkasından geldi
‫أَﺗْﺒَﻊَ ﯾُﺘْﺒِﻊُ ِإﺗْﺒﺎَﻋ ًﺎ‬
bağışlama
ٌ‫َ َﻣﻐْﻔِ َﺮة‬
eza, eziyet
‫َاﻟْﺄَذَى‬
Esmâ-i Hüsnâ’dan olup cezalandırmada acele
etmeyen manasındadır.
ُ‫َاﻟْﺤَﻠِﯿﻢ‬
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere Arapça ve
Türkçe’siyle birlikte yazınız.
ٌ‫ﻏِﻄَﺎء‬
örtü
ٌ‫أَخٌ ج إِﺧْﻮَة‬
erkek kardeş
ٌ‫َأﻋْﻤَﺎم‬
amcalar
ٌ‫اُﺧْﺖٌ ج أَﺧَﻮاَت‬
kız kardeş
ٌ‫ﻋَﻤﺎﱠت‬
halalar
‫ﻚ؟‬
َ ‫أَ ﻟَﯿْﺲَ ﻛَﺬَِﻟ‬
Öyle değil mi?
‫ﺷُﻜْﺮًا‬
Teşekkür ederim
ٌ‫أَﻧْﮭﺎَر‬
nehirler
ٌ‫ﺧﺎَﻟَﺔٌ ج ﺧَﺎﻻَت‬
teyze
ُ‫َاﻟْﺄَﻧْﺒِﯿَﺎء‬
peygamberler
ٌ‫ﻋُﻤﺎﱠل‬
işçiler
ُ‫اَﻟﺼﱠﺤِﯿﻔَﺔُ ج اَﻟﺼﱡﺤُﻒ‬
gazete
‫اﻟْﻮاَﺟِﺐُ اﻟْﻤَﻨْﺰِِﻟﻲﱡ‬
ev ödevi
ٌ‫ﺟِﺪَار‬
duvar
ٌ‫ﺠﻼﱠت‬
َ ‫َﻣ‬
dergiler
‫اِﺣْﺘﺎَجَ ﯾَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ‬
..e ihtiyacı oldu
ٌ‫وَﻗْﺖٌ ج أَوْﻗﺎَت‬
vakit
‫أَﺣْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ‬
..e ihtiyacım var
ُ‫ﺷﺎَرِعٌ ج ﺷَﻮاَرِع‬
cadde
ُ‫اﻟْﺠُﻠُﻮس‬
oturma, oturmak
ُ‫رَﺗﱠﺐَ ﯾُﺮَﺗﱢﺐ‬
tertipledi, düzenledi
ُ‫اﻟْﻔُﻠﻮُس‬
para
ُ‫اَﻟْﺄَوْﻗﺎَتُ اﻟْﻔَﺮاَغ‬
boş vakitler
ُ‫راَﺟَﻊَ ﯾُﺮَاﺟِﻊ‬
gözden geçirdi, müzakere etti
‫اَﻟﺰﱢيﱡ‬
kıyafet
ُ‫َاﻟْﻔَﺮاَغ‬
boş, boşluk
‫‪2. Aşağıdaki Arapça cümleleri yazıp tercüme‬‬
‫‪ediniz.‬‬
‫ھُﻨﺎَكَ –ھَﻞْ ﻋَﻠَﯿْﮫِ ﻏِﻄﺎَءٌ ؟ ﻻَ‪ ،‬ﻟَﯿْﺲَ ﻋَﻠَ ْﯿﮫِ ﻏِﻄﺎَءٌ ‪-‬ﻓﻲِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘﻲِ ﻛُﺘُ ٌ‬
‫ﺐ‬
‫ﻟَﻚِ أَﺧَﻮاَتٌ ﻛَﺜﯿِﺮاَتٌ –ﻟَﻚَ إِﺧْﻮَةٌ ﻛَﺜﯿِﺮوُنَ –وَﺳَﻄَﮭُﻢْ أُﺳْﺘﺎَذٌ –ﻣُﮭَﻨْ ِﺪسٌ‬
‫ن–‬
‫ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬أَﻋْﺮِفُ ‪.‬ھُﻨﺎَكَ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔٌ ﻛَﺒﯿِﺮَةٌ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺪﯾِﻨَﺔِ –ﻟﻲِ أَﻋْﻤﺎَمٌ ﻛَﺜﯿِﺮوُ َ‬
‫ﻣَﻜﺎَﻧَﮭﺎَ ‪ ،‬ھِﻲَ أَﻣﺎَمَ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ ‪ ،‬أَ ﻟَﯿْﺲَ ﻛَ َﺬﻟِﻚَ ؟ ﺑَﻠَﻰ ‪ ،‬ﺧُﺬْ ھَﺬِهِ اﻟْﻔُﻠﻮُسَ‬
‫ﻚ‬
‫ﻻَ ﺗَﻠْﻌَﺐْ ﻓﻲِ ‪-‬أَﺧَﺬْتُ ﺑَﻌْﺾَ اﻟْﻔُﻠﻮُسِ ﻣِﻦْ واَﻟِﺪيِ ‪.‬ﺷُﻜْﺮاً ﯾﺎَ أُﻣﱢﻲ ‪.‬ﻣَ َﻌ َ‬
‫ﻛَﻢْ ﻋَﻤﺎ‪ ‬ﻟَﻚَ ؟ ﻛَﻢْ ﺧﺎَﻟَﺔً ﻟَﻚَ ؟ ﻛَﻢْ ﺻَﺪﯾِﻘﺎً ﻟَﻚَ ؟ ﻛَﻢْ أَﺧﺎً ﻟَﻚَ ؟ ‪-‬ﯾِﻖِ اﻟﻄﱠﺮ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮَةِ ‪-‬ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻋُﻤﺎﱠلٌ ‪-‬ﻟَﮫُ أَخٌ واَﺣِﺪٌ ‪-‬ﻟﻲِ َأخٌ وَاﺣِﺪٌ‬
‫ن‬
‫ﺆْﻣِﻨﺎَتٌ وَ ﻟِﻠْﺄَﻧْﺒِﯿﺎَءِ ﻧِﺴﺎَءٌ ﻣُ ‪-‬ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻋُﻤﺎﱠلٌ ﻣُﺨْﻠِﺼُﻮنَ ‪-‬رَﺟُﻼَ ِ‬
‫ن‬
‫أَﻣﺎَﻣَﮭُﻢْ ‪-‬ھَﻞْ ھُﻨﺎَكَ أَﺧْﺒﺎَرٌ ﺟَﺪِﯾﺪَةٌ ﻓِﻲ ﺻُﺤُﻒِ اﻟْﯿَﻮْمِ ‪-‬أَوْﻻَدٌ ﻣُﺆْﻣِﻨُﻮ َ‬
‫وَﺳَﻄَﮭُﻢْ ‪-‬ﻋِﻨْﺪَھﺎَ دَراﱠﺟَﺔٌ ﺟَﺪِﯾﺪَةٌ ‪-‬ﺗَﺤْﺘَﮭُﻢْ ﻣﺎَءٌ ﻛَﺜِﯿﺮٌ ‪-‬ﺣَﺪِﯾﻘَﺔٌ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔٌ‬
‫ﺷﺠَﺮَةٌ ﻛَﺒِﯿﺮَةٌ ‪-‬أُﺳْﺘﺎَذٌ َﻣﺸْﮭُﻮرٌ‬
‫اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاَنِ ﺟَﺪِﯾﺪاَنِ ﻓِﻲ ‪-‬ﻓَﻮْﻗَﮭُﻢْ َ‬‫ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ‪-‬ﻓِﻲ اﻟﺸﺎﱠرِعِ رَﺟُﻼَنِ ﻗَﺼِﯿﺮاَنِ ‪-‬ﻓِﻲ اﻟْﻜِﺘﺎَبِ ﻛَﻠِﻤﺎَتٌ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔٌ‬
‫ن‬
‫ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺔِ ‪-‬زَﯾْﻨَﺐُ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬَةٌ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﺈِﺑْﺘِﺪاَﺋِﯿﱠﺔِ ‪-‬ﺑِﻨْﺘﺎَنِ ﻣَﺮِﯾﻀَﺘَﺎ ِ‬
‫ﺣ ِﻘ‬
‫ن َو َ‬
‫ﻓِﻲ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔِ ﺑَﻌْﺾُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬِ ‪-‬ﯿﺒَﺘﺎَنِ ﺟَﻤِﯿﻠَﺘﺎَنِ ﻛِﺘﺎَﺑﺎَنِ ﺟَﺪِﯾﺪاَ ِ‬
‫ھَﻞْ ﻓِﻲ ﺑَﻠَﺪِﻛُﻢْ ‪-‬ﻟِﻜُﻞﱢ ﺷَﺨْﺺٍ رَأْﯾُﮫُ ﻓِﻲ اﻟﺰﱢيﱢ اﻟْﻤَﺪْرَﺳِﻲﱢ ‪-‬اﻟﺼﱢﻐﺎَرِ‬
‫‪.‬ﻣَﺴﺎَﺟِﺪُ ﻛَﺜِﯿ َﺮةٌ‬
‫‪3. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪1. Çantamda kalemler var.‬‬
‫‪2. Çantamda gazeteler var.‬‬
‫‪3. Caddede iki kişi var.‬‬
‫?‪4. Duvarın üzerinde resim var mı‬‬
‫‪5. Evet duvarın üzerinde resim var.‬‬
‫‪6. Duvarın üzerinde iki resim var.‬‬
‫‪7. İkisinin arasında çiçek var.‬‬
‫‪4. Aşağıdaki Arapça cümleleri tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺗِﻠْﻤﯿِﺬاَتٌ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ ﻋَﺪَدٌ ﻛَﺒﯿِﺮٌ ﻣِﻦَ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤﯿِﻦَ ‪1-‬‬
‫‪.‬ﻛَﺜﯿِﺮَاتٌ‬
‫ن ‪2-‬‬
‫ﻋِﻨْﺪيِ دَرْسُ –ﻟَﮫُ أُﺧْﺖٌ واَﺣِﺪَةٌ –ﻛَﻢْ أُﺧْﺘﺎً ﻟَﻚَ ؟ ﻟﻲِ أُﺧْﺘﺎَ ِ‬
‫ب‬
‫‪.‬ﺎَبٌﻋِﻨْﺪَھﺎَ ﻛِﺘ – ]‪[17‬ﺣِﺴَﺎ ٍ‬
‫ﻋِﻨْﺪيِ ﺷَﻘﱠﺔٌ وَ أَﺣْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ ‪-‬ﻓﻲِ ﺣَﺪﯾِﻘَﺔِ ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﻨﺎَ أَﺷْﺠﺎَرٌ ﻛَﺜﯿِ َﺮةٌ ‪3-‬‬
‫‪ .‬ﺳَﯿﺎﱠرَ ٍة‬
‫ھُﻨﺎَكَ ﺑَﻌْﺾُ اﻟْﻜُﺘُﺐِ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَﺔِ ‪-‬ھُﻨﺎَكَ ﻣَﺠَﻼﱠتٌ ﻋَﻠَﻰ اﻟﺘﱢﻠِﻔِﺰْﯾُﻮن ‪4-‬‬
‫‪.‬ھُﻨﺎَكَ ﻣَﻠْﻌَﺐٌ واَﺳِﻊٌ ‪-‬‬
‫ﻓﻲِ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ زُھﻮُرٌ ﺟَﻤﯿِﻠَﺔٌ ‪-‬ھُﻨﺎَكَ ﺻَﺤﯿِﻔَﺔٌ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻄﺎﱠوِﻟَ ِﺔ ‪5-‬‬
‫‪.‬اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ ﺳَﯿﺎﱠرَةٌ ﺟَﺪﯾِﺪَةٌ‬
‫‪.‬ﻓﻲِ ﺣَﻘﯿِﺒَﺔِ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬِ ﻛِﺘﺎَبٌ ﺟَﺪﯾِﺪٌ ‪-‬ﻓﻲِ ﺑَﯿْﺖِ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮِ ﺣَﺪﯾِﻘَﺔٌ ﺟَﻤﯿَِﻠﺔٌ ‪6-‬‬
‫ﻓﻲِ ﺑَﯿْﺖِ ﺧﺎَﻟِﺪٍ ‪-‬ﺴْﺒَﺢٌ وَ ﻣَﻠْﻌَﺐٌ ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ أَﺷْﺠﺎَرٌ وَزُھﻮُرٌ وَ ﻣَ ‪7-‬‬
‫‪ .‬ﺣَﺪﯾِ َﻘﺔٌ واَﺳِ َﻌﺔٌ‬
‫ھَﺬِهِ أَﺷْﺠﺎَرُ اﻟْﺒُﺮْﺗُﻘﺎَلِ ‪.‬ﻓﻲِ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔِ أَﺷْﺠﺎَرٌ ﻛَﺜﯿِﺮَةٌ وَ زُھﻮُرٌ ﺟَﻤﯿَِﻠﺔٌ ‪8-‬‬
‫ﺢ ﺻَﻐﯿِﺮٌ وَ ھُﻨﺎَكَ ﻣَﻠْﻌَﺐٌ ﻛَﺒﯿِﺮٌ‬
‫‪ .‬وَ ﺗِﻠْﻚَ أَﺷْﺠﺎَرُ اﻟﺘﱡﻔﺎﱠحِ وَ ھُﻨﺎَ ﻣﺴْﺒَ ٌ‬
‫ﺲُ اﻟْﻌﺎَﺋِﻠَﺔُ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ ‪ ،‬اَﻟْﺄَبُ ﯾَﺴْﺒَﺢُ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴْﺒَﺢِ وَ اﻟْﺄُمﱡ ﺗَﻘْﺮَأُ َﺗﺠْﻠِ ‪9-‬‬
‫ﺑَﻌْﺾَ اﻟﺼﱡﺤُﻒِ وَ اﻟْﻤَﺠَﻼﱠتِ وَ ﻋُﻤَﺮُ ﯾُﺮاَﺟِﻊُ دُروُﺳَﮫُ وَ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﺗَﻜْﺘُﺐُ‬
‫‪ .‬اﻟْﻮاَﺟِﺐَ اﻟْﻤَﻨْﺰِِﻟﻲﱠ‬
‫ﺔِ اﻟْﺠُﻠُﻮسِ ‪ ،‬ﺗُﺸﺎَھِﺪُ اﻟﺘﱢﻠِﻔِﺰْﯾﻮُنَ ﻓﻲِ اﻟْﻤَﺴﺎَءِ ﺗَﺠْﻠِﺲُ اﻟْﻌﺎَﺋِﻠَﺔُ ﻓﻲِ ﻏُﺮْﻓَ ‪10-‬‬
‫ﻏﺮْﻓَﺔِ اﻟﻄﱠﻌﺎَمِ وَ ﺗَﺘَﻨﺎَوَلُ اﻟْﻌَﺸَﺎ َء‬
‫‪ .‬ﺛُﻢﱠ ﺗَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ ُ‬
‫َﻟﯿْﺲَ ﻋِﻨْﺪِي –ﻋِﻨْﺪِي ﻋَﻤَﻞٌ ‪-‬ھَﻞْ ﻓِﻲ ﺑَﻠَﺪِكَ أَﻧْﮭﺎَرٌ ؟ ﻣﺎَ ﻋَﺪَدُھﺎَ ؟ ‪11-‬‬
‫‪.‬ﻋَ َﻤﻞٌ‬
‫ِﻣﻦَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬِ ﻣَﻦْ ‪.‬ﻗﺎَتَ ﻓَﺮاَﻏِﮭِﻢْ ھُﻨﺎَكَ ﺗَﻼَﻣِﯿﺬُ ﻛَﺜِﯿﺮُونَ ﯾُﺮَﺗﱢﺒُﻮنَ َأوْ ‪12-‬‬
‫ت ﻓَﺮاَﻏِ ِﮫ‬
‫‪ .‬ﯾُﺮَﺗﱢﺐُ أَوْﻗﺎَ َ‬
‫ﺑَﺪَأَتِ اﻟﺪﱢراَﺳَﺔُ وَﻣﺎَ ﻋِﻨْﺪَكَ دَﻓﺎَﺗِﺮُ وَﻻَ أَﻗْﻼَمٌ ‪ ،‬ﻣﺎَذاَ ﺗَﻔْﻌَﻞُ ؟ ‪13-‬‬
‫‪5. Yukarıda verilen ayetlerde yer alan mübtedâ ile‬‬
‫‪haberin çeşitli durumları ile ilgili kelimelerin altını‬‬
‫‪çiziniz. Ayetleri kelimeleriyle birlikte defterinize‬‬
yazıp meallerine bakarak Arapça’larını söyleyene
kadar çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] İsimler sonlarına kesre ve tenvin alıp almama
bakımından ikiye ayrılır. Birinci bölüm her üç
harekeyi (ötre, üstün, esre) ve tenvini kabul eden
isimlerdir ki bunlara “munsarif” denilir. İkinci
bölüm ise tenvin ve bu harekelerden kesreyi kabul
etmeyenlerdir. Bunlara da “gayr-i munsarif” denir.
Munsarif isimler normal i’râba tabi olup ref
hâlinde ötre, nasb halinde üstün ve cer halinde esre
alırken, belirsizlik (nekrelik) durumunda hareke ile
birlikte tenvin de alabilmektedir. Gayr-i munsarif
isimler ise ref halinde ötre, nasb halinde üstün
alırken cer halinde esre alacak yere üstün
almaktadırlar. Belirsizlik durumunda da hareke ile
yetinip tenvin almamaktadırlar (Bkz. Çelebi,
Muharrem, Karaaslan, Nasihi Ünal, İlâhiyat
Önlisans Arapça 2, T.C. Anadolu Üniversitesi,
Açıköğretim Fak. Yayını, s. 165).
[2] Başlarına harf-i tarif almasalar da şehir ismi
olan “Mekke” özel isim olduğu için marifedir.
Sıfatı
da bunun için marife gelmiştir.
[3] ٌ‫ ﻣُﺤَﻤﱠﺪ‬ve ٌ‫ ﺻﺎَﻟِﺢ‬isimleri dışında Kur’ân’da
geçen peygamber isimleri gayr-i munsariftir.
[4] Kalıp olarak ezberleyiniz. Çok yakında
işlenecektir.
[5] Yukarıda geçen (ُ‫ )أَﻓْﻌَﻞ‬veznindeki sıfat
kelimelerin müfredi gayr-i munsarif iken cemileri
bu vezinde olmadığından gayr-i munsarif değil,
munsariftirler. Yani kesre ve tenvin alırlar:
ُ‫(أَﺑْ َﻜﻢ‬dilsiz), ٌ‫( ﺑُﻜْﻢ‬dilsizler)
[6] Bu veznin müennesi (tâi merbuta alanı:ٌ‫)ﻓَﻌْﻼَﻧَﺔ‬
gayr-i munsarif değildir. Örnek: (ٌ‫)ﻧَﺪْﻣﺎَنُ ث ﻧَﺪْﻣﺎَﻧَﺔ‬
pişman
[7] Örneklerde görüldüğü gibi sonunda elif-i
memdûde bulunan her isim müennes değildir. Bu
kelimeler müfredi müzekker olan isimlerin
mükesser (kırık) çoğuludur: (ُ‫)ﻃَﺒِﯿﺐٌ ج أَﻃِﺒﺎﱠء‬doktor,
(ُ‫ )وَﻟِﻲﱞ ج َأوْﻟِﯿﺎَء‬veli, dost, evliya gibi. (ٌ‫ )ﻧِﺴﺎَء‬kadınlar,
(ٌ‫ )ﺣِﺬاَء‬ayakkabı gibi isimlerdeki elif-i memdûdeler
ise kelimenin aslından olup gayr-i munsarif
değildirler. (Ayrıca müzekker-müennes
konusundaki dipnotları inceleyiniz.)
[8] (ُ‫ )ﻏَﻨِﻲﱞ ج أَﻏْﻨِﯿﺎَء‬zengin, (ُ‫ )ﻓَﻘِﯿﺮٌ ج ﻓُﻘَﺮاَء‬fakir. Bazı
kelimelerin tekili munsarif olduğu halde çoğulu
gayr-i munsariftir. Bunu ancak duyarak ya da
sözlükden bakmak suretiyle öğrenebiliriz.
[9]
Dua manası taşıyan mâzî fiildir.
[10] Alıştırmalarda yer alan yabancı kelimeler
şunlardır: (‫ )ﻣَﺸَﻰ ﯾَﻤْﺸِﻲ‬yürüdü, (‫ )ﻣَﺜْﻨَﻰ‬ikişer ikişer,
(ٌ‫ )ﻃِﯿﻦ‬çamur, (ٌ‫ )ج ﻣَﺼﺎَﺑِﯿﺢُ ﻣِﺼْﺒﺎَح‬lamba, (ُ‫)أَوْﻗَﺪَ ﯾُﻮﻗِﺪ‬
yaktı, (ٌ‫ )أَداَء‬eda etmek,
[11] (ُ‫ )اَﻟْﺂﺧَﺮُ ج آﺧَﺮُونَ ث أُﺧْﺮَى ج أُﺧَﺮ‬diğer, başka,
(‫ )اَﻟْﺂﺧِﺮُ ث أُﺧْﺮَى‬sonuncu
[12] Muzâfun ileyh nekre ise muzâfın da nekre
kabul edileceğini hatırlayınız.
[13] Başa gelen bütün harf-i cer ve zarflar ..nın var
manası ifade etmez. (‫ )إِﻟَﻰ‬harfi ceri bu istisnâlardan
biridir.
[14] Her soru ismi haber değildir. Eğer soru
isminden sonra gelen kelime; zarf, harf-i cerli isim
veya fiilse, bunlar mübtedâ olamayacağından soru
ismi mübtedâ olur. Bkz.. Çörtü, Meral, Nahiv, s.
115.
[15] (‫ )إِﻻﱠ‬..ancak, den başka istisnâ edatı olup
yeri gelince ayrıntılarıyla işlenecektir. Konu
bütünlüğünü bozmaması açısından burada
verilmiştir.
[16] Burada (‫ )إِنﱠ‬kelimesinden sonra gelen ismin
üstün olduğunu hatırlayınız. Ancak bu üstün oluş
(..var) manasını ifade eden diğer mübtedâ
haberlerde olduğu gibi araya zarf ya da harf-i cerli
ismin gelmesiyle muahhar olarak (‫ )ﯾُﺴْﺮًا‬şeklinde
sonrakine yansımıştır. Çok yakında (‫)إِنﱠ‬
kelimesinin özellikleri işlenecektir.
[17]
(ٌ‫ )ﺣِﺴﺎَب‬matematik
Dinlemek için Tıklayınız :
SAYILAR
Müennesde Sayılar
Müzekkerde Sayılar
ٌ‫وَاﺣِﺪَة‬- ‫إﺣْﺪَى‬
ٌ‫وَاﺣِﺪ‬- ٌ‫أَﺣَﺪ‬
۱
1
ِ‫اِﺛْﻨَﺘَﺎن‬- ‫ﻦ‬
ِ ْ‫اﺛْﻨَﺘَﯿ‬
ِ‫اِﺛْﻨَﺎن‬- ‫ﻦ‬
ِ ْ‫إﺛْﻨَﯿ‬
۲
2
ٌ‫ﺛَﻼ َﺛﺔ‬
ٌ‫ﻼث‬
َ ‫َﺛ‬
۳
3
‫أَرﺑَ َﻌﺔٌ‬
‫أرْﺑَﻊٌ‬
‫‪٤‬‬
‫‪4‬‬
‫ﺴﺔٌ‬
‫ﺧَﻤْ َ‬
‫ﺧﻤْﺲٌ‬
‫َ‬
‫‪٥‬‬
‫‪5‬‬
‫ﺳِﺘﱠﺔٌ‬
‫ﺳِﺖﱡ‬
‫‪٦‬‬
‫‪6‬‬
‫ﺳَﺒْ َﻌﺔٌ‬
‫ﺳَﺒْﻊٌ‬
‫‪۷‬‬
‫‪7‬‬
‫ﺛَﻤَﺎﻧِﯿَﺔٌ‬
‫ن‬
‫ﺛَﻤَﺎ ٍ‬
‫‪۸‬‬
‫‪8‬‬
‫ﺗِﺴْ َﻌﺔٌ‬
‫ﺗِﺴْﻊٌ‬
۹
9
ٌ‫ﻋَﺸَ َﺮة‬
ٌ‫ﻋَﺸْﺮ‬
۱۰
10
‫ﺻِﻔْ ٌﺮ‬
۰
0
Bir Sayısı:
ٌ‫ وَاﺣِﺪ‬ve ٌ‫ وَاﺣِﺪَة‬kelimeleri sıfat tamlaması gibi daima
sayılacak olan varlığın isminden sonra gelir.
ٌ‫رَﺟُﻞٌ وَاﺣِﺪ‬
bir adam
ٌ‫ﺑِﻨْﺖٌ وَاﺣِﺪَة‬
bir kız
‫( َأﺣَ ٌﺪ‬Bir) çoğul halinde bulunan ismin bir tekini
ayırarak gösterir. O zaman çoğul haldeki bir isimle
tamlama yapar yahut (ْ‫ ﻣِﻦ‬den\dan) edatı ile gelir.
‫ل‬
ِ ‫أَﺣَﺪُ اﻟﺮﱢﺟَﺎ‬
adamların biri, bir adam
‫ل‬
ِ ‫أَﺣَﺪٌ ﻣِﻦَ اﻟﱢﺮﺟَﺎ‬
adamlardan biri, bir adam
‫إﺣْﺪَى اﻟﻨﱢﺴَﺎ ِء‬
kadınların biri, bir kadın
‫إﺣْﺪَى ﻣِﻦَ اﻟﻨﱢﺴَﺎ ِء‬
kadınlardan biri, bir kadın
‫إﺣْﺪَاھُﻦﱠ‬
onlar (kadınlar)dan birisi
Not: Başına ْ‫ اَل‬takısı gelen ُ‫ اَﻟْﻮَاﺣِﺪ‬ve ُ‫ اَﻟْﺄَﺣَﺪ‬Allah’ın
adı olup “Tekrar etmeyen eşi dengi, benzeri
olmayan Bir” manasına gelir.
İki Sayısı:
‫ن‬
ِ ‫ اِﺛْﻨَﺎ‬ve ِ‫ اِﺛْﻨَﺘَﺎن‬kelimelerine gerek olmaksızın o iki
şeyin isimlerinin tesniye halindeki kaidelerine
uygun halini söyleriz. Ancak ِ‫ اِﺛْﻨَﺎن‬ve ِ‫اِﺛْﻨَﺘَﺎن‬
vurgulama olarak kullanılır ve aynı bir sayısında
olduğu gibi sıfat şeklinde sayılacak şeyin
arkasından gelir.
ٌ‫ﯾَﻮم‬
gün
‫ن‬
ِ ‫َﯾﻮْﻣَﺎ‬
iki gün (merfû durumu)
‫ﻦ‬
ِ ْ‫َﯾﻮْﻣَﯿ‬
iki gün (mansûb ve mecrûr durumu)
ُ‫ﻋﺔ‬
َ ‫اَﻟﺴﱠﺎ‬
saat
‫ن‬
ِ ‫اَﻟﺴﱠﺎﻋَﺘَﺎ‬
iki saat (merfû durumu)
‫ﻦ‬
ِ ْ‫اَﻟﺴﱠﺎﻋَﺘَﯿ‬
iki saat (mansûb ve mecrûr durumu)
ُ‫َاﻟْﻮَﻟَﺪ‬
çocuk
‫ن‬
ِ َ‫وَﻟَﺪاَنِ اﺛْﻨﺎ‬
iki çocuk (merfû durumu)
‫ﻦ‬
ِ ْ‫وَﻟَﺪَﯾْﻦِ اﺛْﻨَﯿ‬
iki çocuk (mansûb ve mecrûr durumu)
ُ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖ‬
kız
‫ن‬
ِ ‫ن اﺛْﻨَﺘ َﺎ‬
ِ َ‫ﺑِﻨْﺘﺎ‬
iki kız (merfû durumu)
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺑِﻨْﺘَﯿْﻦِ اﺛْﻨَﺘَﯿ‬
iki kız (mansûb ve mecrûr durumu)
3-10 ARASI SAYILAR
3-10 arası sayılar cinsiyet bakımından tam tersine
müzekkerleri müennes gibi kullanılır. Yani
müzekker isimlere ait sayılar müennes tâ-i
merbutası alır. Eğer isim müennes ise sayılar tâ-i
merbutasız olur. 3-10 arası sayılan şey, sayı ile
isim tamlaması şeklinde gelir. Ancak sayılan şey
(muzâfun ileyh) hep çoğul ve esre tenvinlidir.
ٌ‫َرﺟُﻞ‬
adam
ُ‫ِرﺟَﺎل‬
adamlar
‫ل‬
ٍ ‫ﺛَﻼَﺛَﺔُ ِرﺟَﺎ‬
üç adam
ٌ‫اِﻣْﺮََأة‬
kadın
ٌ‫ﻧِﺴَﺎء‬
kadınlar
‫ﺛَﻼَثُ ﻧِﺴَﺎ ٍء‬
üç kadın
‫ت‬
ٍ ‫ﺛَﻼَثُ ﺑَﻨَﺎ‬
üç kız
‫ل‬
ٍ ‫ﺳَﺒْﻊُ ﻟَﯿَﺎ‬
yedi gece
‫أرْﺑَﻌَﺔُ أﯾﱠﺎ ٍم‬
dört gün
F Görüldüğü gibi sayılan isim çoğul, nekre ve esre
tenvinlidir.
F 3 ile 10 arası sayılarda sayılan şey koyun gibi
veya kavm gibi cemi bir isim olursa ْ‫ ﻣِﻦ‬takısı ile
kullanılır.
‫ﺛَﻼَثٌ ﻣِﻦَ اﻟْﻐَﻨَ ِﻢ‬
üç koyun
‫ﻦ اﻟْ َﻘﻮْ ِم‬
َ ِ‫أرْﺑَﻊٌ ﻣ‬
kavimden dört kişi
F3 ile 9 arasındaki belli olmayan miktar ٌ‫ﺑِﻀْﻊ‬
(birkaç) kelimesiyle ifade edilir. ٌ‫ ﺑِﻀْﻊ‬kelimesi
sayılanın aksi cinsinde olur:
‫ل‬
ٍ ‫ﺟَﺎ‬
َ ‫ﺑِﻀْﻌَﺔُ ِر‬
birkaç adam
‫ﻦ‬
َ ‫ﺑِﻀْﻊُ ﺳِﻨ ِﯿ‬
birkaç sene
‫ﺑِﻀْﻌَﺔُ أَﯾﱠﺎ ٍم‬
birkaç gün
‫ل‬
ٍ َ‫ﺑِﻀْﻊُ ﻟَﯿﺎ‬
birkaç gece
F3 ile 10 arasındaki kesirli sayılar ٌ‫ ﻓُﻌُﻞ‬vezninde
yapılır:
‫ﺛُﻠُﺚٌ‬
‫ﺧُﻤُﺲٌ‬
‫ﺳُﺒُﻊٌ‬
‫ﺗُﺴُﻊٌ‬
‫‪üçte bir 1/3‬‬
‫‪1/5‬‬
‫‪1/7‬‬
‫‪1/9‬‬
‫رُﺑُﻊٌ‬
‫ﺳُﺪُسٌ‬
‫ﺛُﻤُﻦٌ‬
‫ﻋُﺸُﺮٌ‬
‫‪۱/٤‬‬
‫‪۱/٦‬‬
‫‪۱/۸‬‬
‫‪۱/.۱‬‬
‫‪dörtte bir 1/4‬‬
‫‪1/6‬‬
‫‪1/8‬‬
‫‪onda bir 1/10‬‬
Üleştirme sayıları “üçer üçer”den “onar onar”a
kadar ُ‫ ﻓُﻌﺎَل‬veya (ُ‫ )ﻣَﻔْﻌَﻞ‬kalıblarında yapılır. Bu
kalıplarda gelen üleştirme sayıları gayr-i
münsariftir (esre ve tenvin almaz):
‫َﻣﻮْﺣَ ُﺪ‬
birer birer
ُ‫أُﺣﺎَد‬
‫ﻣَﺜْﻨَﻰ‬
ikişer ikişer
ُ‫ﺛُﻨَﺎء‬
ُ ‫ﻣَﺜَْﻠ‬
‫ﺚ‬
üçer üçer
ُ‫ﻼث‬
َ ُ‫ﺛ‬
‫ﻣَﺴْﺒَ ُﻊ‬
yedişer yedişer
ُ‫ﺳُﺒﺎَع‬
‫ﻣَﻌْﺸَ ُﺮ‬
onar onar
ُ‫ﻋُﺸﺎَر‬
‫ع‬
َ ‫ث وَ رُﺑَﺎ‬
َ َ‫َﻓﺪَﺧَﻠُﻮا ﻣَﺜْﻨَﻰ وَ ﺛُﻼ‬
İkişer, üçer ve dörder girdiler.
F Asıl sayıların tekrarlanmasıyla da üleştirme
sayıları elde edilir
Müennes
Müzekker
‫واَﺣِﺪَةً وَاﺣِ َﺪ ًة‬
birer birer
‫واَﺣِﺪاً وَاﺣِﺪًا‬
‫ﻦ‬
ِ ْ‫اِﺛْﻨَﺘَﯿْﻦِ اﺛْﻨَﺘَﯿ‬
ikişer ikişer
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻦ اﺛْﻨَﯿ‬
ِ ْ‫إِﺛْﻨَﯿ‬
‫ﻼ‬
‫ﺛَﺔً َﺛﻼَﺛَﺔً َﺛ َ‬
‫‪üçer üçer‬‬
‫ﺛَﻼَﺛﺎً َﺛﻼَﺛ ًﺎ‬
‫ﻋَﺸْﺮَةً ﻋَﺸْ َﺮ ًة‬
‫‪onar onar‬‬
‫ﻋَﺸْﺮاً ﻋَﺸْﺮًا‬
‫ﻦ‬
‫ﻋِﺸْﺮﯾِﻦَ ﻋِﺸْﺮﯾِ َ‬
‫‪yirmişer yirmişer‬‬
‫ﻦ‬
‫ﻋِﺸْﺮﯾِﻦَ ﻋِﺸْﺮﯾِ َ‬
‫‪Önemli not: a) Sayı normalde kullandığımızın‬‬
‫‪dışında belirli bir kelimeden sonra gelirse sıfat‬‬
‫‪olur:‬‬
‫ﺴﺔُ‬
‫اَﻟْﺄَﺳْﻤﺎَءُ اﻟْﺨَﻤْ َ‬
‫ﺧَﻤْﺴَﺔُ َأﺳْﻤﺎَ ٍء‬
‫)‪(beş isim‬‬
‫اَﻟْﻤُﺪُنُ اﻟْﺄَرْ َﺑﻊُ‬
‫ن‬
‫أَرْﺑَﻊُ ﻣُﺪُ ٍ‬
‫)‪(dört şehir‬‬
‫ث‬
‫ﯾَﺨْﻠُﻘُﻜُﻢْ ﻓِﻲ ﺑُﻄُﻮنِ أُﻣﱠﮭَﺎﺗِﻜُﻢْ ﺧَﻠْﻘًﺎ ﻣِﻦ ﺑَﻌْﺪِ ﺧَﻠْﻖٍ ﻓِﻲ ﻇُﻠُﻤَﺎتٍ ﺛَﻼ ٍ‬
Sizi annelerinizin karınlarında, üç karanlık içinde
yaratıyor (Zümer 6).
‫ وَﺑَﻨَﯿْﻨَﺎ ﻓَﻮْﻗَﻜُﻢْ ﺳَﺒْﻌًﺎ ﺷِﺪَادًا‬Üstünüzde yedi sağlam (göğü)
bina ettik (Nebe 12).
b) ْ‫ َﻛﻢ‬soru edatı olarak “kaç …” anlamındadır.
Adedini öğrenmek istediğimiz isim bu edattan
sonra müfred, mansûb ve nekre olarak gelir.
*(ْ‫ ) َﻛﻢ‬in başına ( ْ‫ ﺑِﻜَﻢ‬kaça) gibi harf-i cer gelirse;
öğrenilmek istenen miktar mansûb da okunabilir,
mecrûr da okunabilir[1]. Bu kurallarla ilgili olarak
aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
Cümle Örnekleri:
Bir ve İki Sayısı Örnekleri:
1-ٌ‫ ﻛَﻢْ ﻣُﺪِﯾﺮاً ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ؟ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻣُﺪِﯾﺮٌ وَاﺣِﺪ‬.
‫‪ .‬ﻛَﻢْ ﺣَﻘِﯿﺒَﺔً اﺷْﺘَﺮَﯾْﺖَ ؟ إِﺷْﺘَﺮَﯾْﺖُ ﺣَﻘِﯿﺒَﺔً وَاﺣِ َﺪةً ‪2-‬‬
‫‪.‬ةٍاﻟْﻤُﺴْﻠِﻤُﻮنَ ﺑِﻌَﻘِﯿﺪَةٍ واَﺣِﺪَ ]‪[2‬ﯾَﺮْﺗَﺒِﻂُ –ﻟِﻠْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ ﺗﺎَرِﯾﺦٌ وَاﺣِﺪٌ ‪3-‬‬
‫ﻋﺎَدِلٌ ﯾَﺪْرُسُ ﻓِﻲ أَﺣَﺪِ اﻟْﺒِﻼَدِ ]‪[3‬ﻛﺎَنَ ‪-‬ﺗَﻨَﺎوَلَ اﻟْﺄَوْﻻَدُ وَﺟْﺒَﺔً وَاﺣِﺪَ ًة ‪4-‬‬
‫ﻷﺟْﻨَﺒِﯿﱠ ِﺔ‬
‫‪[4].‬ا َ‬
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻔْﻌَﻼَنِ ؟ أَﺣَﺪُھُﻤﺎَ ﯾَﻜْﺘُﺐُ وَ ‪.‬أَﯾْﻦَ اﻟﺼﱠﺪِﯾﻘﺎَنِ؟ ھُﻤﺎَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ ‪5-‬‬
‫‪.‬اﻟْﺂﺧَﺮُ َﯾﻘْ َﺮأُ‬
‫أَﻧﺎَ أَﻛْﺘُﺐُ ﻓﻲِ اﻟﺸﱠﮭْﺮِ رِﺳﺎَﻟَﺔً –ﺮٍ ﻓِﻲ ﻣَﻜﱠﺔَ ﯾَﻮْﻣﺎً واَﺣِﺪاً أَﺑُﻮ ﺑَﻜْ ]‪[5‬أَﻗﺎَمَ ‪6-‬‬
‫‪.‬ﻓﻲِ اﻟﺸﱠﮭْﺮِ رِﺳﺎَﻟَﺘَﯿْﻦِ ]‪[6‬واَﺣِﺪَةً وَ أَﺳْﺘَِﻠﻢُ‬
‫‪.‬ﻛَﻢْ ﺑِﻨْﺘﺎً ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ؟ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ﺑِﻨْﺘﺎَنِ اﺛْﻨَﺘَﺎنِ ‪7-‬‬
‫اﻟﻨﺎﱠسُ ﻓِﻲ ﺑَﻠَﺪِي ]‪[7‬ﯾَﺘَﺤَﺪﱠثُ – ﻗَﺮَأْتُ ﻛِﺘﺎَﺑَﯿْﻦِ اﺛْﻨَﯿْﻦِ ﻋَﻦِ اﻟْﺈﺳْﻼَمِ ‪8-‬‬
‫ﻦ‬
‫ﻦ اﺛْﻨَ َﺘﯿْ ِ‬
‫‪ .‬ﻟُﻐَﺘَﯿْ ِ‬
‫‪Tercüme:‬‬
‫‪1- Okulda kaç müdür var ? Okulda bir müdür var.‬‬
‫‪2- Kaç çanta satın aldın? Bir çanta satın aldım.‬‬
‫‪3- Müslümanların bir tarihi vardır. Müslümanlar‬‬
‫‪tek bir akide ile (birbirine) bağlantılıdır.‬‬
4- Çocuklar tek bir öğün yedi. Adil yabancı
ülkelerin birinde okuyor idi.
5- İki arkadaş nerede? O ikisi sınıftadır. Ne
yapıyorlar? Birisi yazıyor diğeri okuyor.
6- Ebûbekir Mekke’de bir gün ikamet etti. Ben
ayda bir mektup yazıyorum ve ayda iki mektup
(teslim) alıyorum.
7- Kütüphanede kaç kız var? Kütüphanede iki kız
var.
8- İslâm hakkında iki kitap okudum. Benim
ülkemde insanlar iki dil konuşuyor.
Üç- On Arası Sayı Örnekleri:
1- َ‫[ﻛَﺴَﺮَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻓِﻲ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﻌْﺮَﻛَﺔِ َﻧﺤْﻮ‬8] ٍ‫ﺳَﺒْﻌَﺔِ ﺳُﯿُﻮف‬- َ‫وُﻟِﺪَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻗَﺒْﻞ‬
‫ت‬
ٍ ‫اﻟْﺈِﺳْﻼَمِ ﺑِﻨَﺤْﻮِ ﺛَﻤﺎَﻧِﻲ ﺳَﻨَﻮَا‬.
2- ٌ‫ﻓﻲِ ﺣُﺠْﺮَةِ اﻟْﺠُﻠﻮُسِ ﺛَﻼَﺛَﺔُ ﻛَﺮاَﺳِﻲﱟ وَ ﻃﺎَوِﻟَﺔٌ وَاﺣِ َﺪة‬- ُ‫ﻗَﺎلَ اﻟْﻤُﺪَرﱢس‬
: " َ‫ﺺا‬
ٍ ‫ﺼ‬
َ ِ‫[ﻟﻠﱡﻐَﺔُ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔُ أَرْﺑَﻊُ ﺣ‬9] ِ‫ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُع‬.
3- ‫ت‬
ٍ َ‫ﺳﺎَﻓَﺮَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻌﻮُدِﯾﱠﺔِ ﻗَﺒْﻞَ ﺛَﻼثِ ﺳَﻨَﻮا‬- ُ‫ﺑِﻜَﻢِ اﻟْﻘَﻠَﻢُ ؟ اﻟْﻘَﻠَﻢ‬
ٍ‫اﻟْﻜُﺮَةُ ﺑِﺘِﺴْﻌَﺔِ ﻗُﺮوُشٍ –ﺑِﻌَﺸْﺮَ ِة ﻗُﺮوُش‬
‫ﻼثَ ‪4-‬‬
‫ﺣﻀَﺮْتِ؟ أَﺣْﻀَﺮْتُ َﺛ َ‬
‫ﻛَﻢْ ﻃﺎَﻟِﺒﺎً وَﺟَﺪْتَ –ﺻُﻮَرٍ ﻛَﻢْ ﺻﻮُرَةً أَ ْ‬
‫ﻛَﻢْ ﺗِﻠْﻤﯿِﺬاً ﻋَﺮَﻓْﺖِ ؟ ﻋَﺮَﻓْﺖُ ﺧَﻤْﺴَﺔَ ﺗَﻼَﻣﯿِﺬٍ ‪-‬؟ وَﺟَﺪْتُ ﺳَﺒْﻌَﺔَ ﻃُﻼﱠبٍ‬‫ﺺ‬
‫ﺼ ٍ‬
‫ﺲ ﻗِ َ‬
‫‪.‬ﻗَﺮَأْﻧﺎَ ﺧَﻤْ َ‬
‫ت ‪5-‬‬
‫ﺗَﺎْﻛُﻞُ ‪-‬ﻛَﻢْ وَﺟْﺒَﺔً ﺗَﺄْﻛُﻠﯿِﻦَ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ؟ آﻛُﻞُ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ﺛَﻼَثَ وَﺟَﺒﺎَ ٍ‬
‫‪.‬ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ﺛَﻼَثَ وَﺟَﺒﺎَتٍ ﻓﺎَﻃِ َﻤﺔُ‬
‫ﻛَﻢْ –ﻛَﻢْ ﯾَﻮْﻣﺎً ﺗَﺪْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ؟ أَدْرُسُ ﻓﻲِ اﻷُﺳْﺒﻮُعِ ﺳِﺘﱠﺔَ أَﯾﺎﱠ ٍم ‪6-‬‬
‫أَﻛْﺘُﺐُ ﻓﻲِ ‪-‬ﺣِﺼﱠﺔً ﺗَﺪْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ؟ أَدْرُسُ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ﺧَﻤْﺲَ ﺣِﺼَﺺٍ‬
‫ت‬
‫‪.‬اﻟْﯿَﻮْمِ ﺧَﻤْﺲَ ﺳﺎَﻋَﺎ ٍ‬
‫أَﻗْﺮَأُ ‪-‬أَﻗْﺮَأُ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ أَرْﺑَﻊَ ﻣَﺠَﻼﱠتٍ ‪-‬اﻟْﯿَﻮْ ِم أَرْﺑَﻊَ ﺳﺎَﻋﺎَتٍ أَﻗْ َﺮأُ ﻓﻲِ ‪7-‬‬
‫‪.‬أَﻛْﺘُﺐُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ﺳِﺘﱠﺔَ دُروُسٍ ‪.‬ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ﺛَﻼَثَ ﺻُﺤُﻒٍ‬
‫–ﻛَﻢْ ﻗَﻠَﻤﺎً ﺗَﺸْﺘَﺮيِ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ؟‪-‬أُﻗﺎَﺑِﻞُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ﺳِﺘﱠﺔَ ﻣُﺪَرﱢﺳﯿِﻦَ ‪8-‬‬
‫أَﻗْﺮَأُ –ﻛَﻢْ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﺗَﻘْﺮَأُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ؟ –ﺷْﺘَﺮيِ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ﺳِﺘﱠﺔَ أَﻗْﻼَمٍ َأ‬
‫ﺐ‬
‫‪.‬ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ﺛَﻼَﺛَﺔَ ﻛُﺘُ ٍ‬
‫ﺳﺘﱠﺔَ ﻣُﺴﺎَﻓِﺮﯾِﻦَ ]‪[10‬أُ َودﱢعُ ‪9-‬‬
‫ﻛَﻢْ ﺳُﺆاَﻻً ﺗَﺴْﺄَلُ ﻓﻲِ ‪-‬ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ِ‬
‫ع‬
‫]‪[11‬ﻛَﻢْ ﺻَﻼَةً ﺗُﺼَﻠﻲﱢ –ﺛَﻼَﺛَﺔَ أَﺳْﺌِﻠَﺔٍ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ؟ أَﺳْﺄَلُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُ ِ‬
‫ت‬
‫‪.‬ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ؟ أُﺻَﻠﻲﱢ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ﺧَﻤْﺲَ ﺻَﻠَﻮَا ٍ‬
‫ﻛَﻢْ رِﺳﺎَﻟَﺔً ﯾَﻜْﺘُﺐُ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ؟ ﯾَﻜْﺘُﺐُ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﻓﻲِ ‪10-‬‬
‫ﻛَﻢْ رِﺳﺎَﻟَﺔً ﯾَﺴْﺘَﻠِﻢُ ‪-‬اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ أَﺣْﯿﺎَﻧﺎً ﺧَﻤْﺲَ رَﺳﺎَﺋِﻞَ وَ أَﺣْﯿﺎَﻧﺎً ﺳِﺖﱠ رَﺳﺎَﺋِﻞَ‬
‫ﻲ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُ‬
‫عِ ﺳَﺒْﻊَ رَﺳﺎَﺋِﻞَ وَ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﻓﻲِ اﻟْﺄُﺳْﺒﻮُعِ ؟ ﯾَﺴْﺘَﻠِﻢُ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﻓ ِ‬
‫‪َ .‬و أَﺣْﯿﺎَﻧﺎً أَﻛْﺜَﺮَ ]‪[12‬أَﺣْﯿﺎَﻧﺎً َأﻗَﻞﱠ‬
11- ُ‫[ﺗَﺘَ َﻜﻮﱠن‬13] ٍ‫[ﻋﺎَﺋِﻠَﺔُ ﻋَﺒْﺪِ اﻟﻠﱠﮫِ ﻣِﻦْ ﺗِﺴْﻌَﺔِ أَﺷْﺨﺎَص‬14]- َ‫اِﻧْﺘَﻈَﺮ‬
‫اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔَ ﺧَﻤْﺲَ دَﻗﺎَﺋِﻖَ َﺗﻘْﺮﯾِﺒًﺎ‬- ِ‫[ﯾَﻘْﻀﻲ‬15] َ‫ﺑَﻌْﺾُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ ﻋِﺪﱠة‬
‫ت ﻓِﻲ ِﺗ‬
ٍ َ‫ ﻼَوَةِ اﻟْﻘُﺮْآنِﺳﺎَﻋﺎ‬.
12- َ‫[ﯾَﻘْﻀِﻲ ﺑَﻌْﺾُ اﻟﺴﺎﱠﺋِﻘِﯿﻦ‬16] ِ‫ﺗِﺴْﻊَ ﺳﺎَﻋﺎَتٍ ﻓِﻲ ﻗِﯿﺎَدَةِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَة‬‫ﯾَﻘْﻀِﻲ ﺑَﻌْﺾُ اﻟﻄﱡﻼَبِ ﺳَﺒْﻊَ ﺳَﻨَﻮاَتٍ ﻓِﻲ دِراَﺳَﺔِ اﻟﻄﱢﺐﱢ‬.
Tercüme:
1- Hâlit o savaşta yaklaşık yedi kılıç kırdı. Hâlit
İslâm’dan yaklaşık sekiz sene önce doğdu.
2- Oturma odasında 3 sandalye ve bir masa var.
Öğretmen (şöyle) dedi: “Arapça dil (dersi) haftada
dört saattir.”
3- Muhammed üç sene önce Suud(i (Arabistan)’a
gitti. Kalem kaça ? Kalem on kuruştur. Top dokuz
kuruştur.
4- Kaç resim getirdin? Üç resim getirdim. Kaç
öğrenci buldun? Yedi öğrenci buldum. Kaç öğrenci
tanıdın? Beş öğrenci tanıdım. Beş hikâye okuduk.
5- Günde kaç öğün yersin? Günde üç öğün yerim.
Fâtıma günde üç öğün yer.
6- Haftada kaç gün eğitim görüyorsun? Haftada
altı gün eğitim görüyorum. Günde kaç saat ders
yapıyorsun? Günde beş saat ders yapıyorum.
Günde beş saat yazıyorum.
7- Günde dört saat okuyorum. Günde dört dergi
okuyorum. Günde üç gazete okuyorum. Haftada
altı ders yazıyorum.
8- Haftada altı öğretmenle karşılaşıyorum. Haftada
kaç kalem satın alıyorsun? Haftada altı kalem satın
alıyorum. Haftada kaç kitap okuyorsun? Haftada
üç kitap okuyorum.
9- Haftada altı yolcu uğurluyorum. Haftada kaç
soru soruyorsun? Haftada üç soru soruyorum.
Günde kaç (vakit) namaz kılıyorsun? Günde 5
(vakit) namaz kılıyorum.
10-İbrahim haftada kaç mektup yazıyor? İbrâhim
haftada bazen beş mektup bazen altı mektup
yazıyor. İbrahim haftada kaç mektup (teslim)
alıyor? İbrâhim haftada yedi mektup bazen daha az
bazen daha çok (mektup) (teslim) alıyor.
11- Abdullah’ın ailesi dokuz şahıstan oluşuyor.
Otobüsü yaklaşık beş dakika bekledi. Bazı
müslümanlar Kur’ân tilâvetinde birkaç saat
geçiriyor.
12- Bazı şöförler araba sürümünde dokuz saat
geçiriyor. Bazı öğrenciler tıp tahsilinde yedi sene
geçiriyor.
11-20 ARASI SAYILAR
Müennesde
Müzekkerde
‫إﺣْﺪَى ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫ﺸ َﺮ‬
َ َ‫أﺣَﺪَ ﻋ‬
۱۱
11
‫اِﺛْﻨَﺘَﺎ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫اِﺛْﻨﺎَ ﻋَﺸَ َﺮ‬
۱۲
12
‫ﺸ‬
َ َ‫ﺮَةَﺛَﻼَثَ ﻋ‬
‫ﺛَﻼَﺛَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ‬
‫‪۱۳‬‬
‫‪13‬‬
‫أرْﺑَﻊَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫ﺸ َﺮ‬
‫أرْﺑَﻌَﺔَ ﻋَ َ‬
‫‪۱٤‬‬
‫‪14‬‬
‫ﺧَﻤْﺲَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫ﺸ َﺮ‬
‫ﺧَﻤْﺴَﺔَ ﻋَ َ‬
‫‪۱٥‬‬
‫‪15‬‬
‫ﺸ َﺮ َة‬
‫ﺳِﺖﱠ ﻋَ َ‬
‫ﺸ َﺮ‬
‫ﺳِﺘﱠﺔَ ﻋَ َ‬
‫‪۱٦‬‬
‫‪16‬‬
‫ﺳَﺒْﻊَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫ﺸ َﺮ‬
‫ﺳَﺒْﻌَﺔَ ﻋَ َ‬
‫‪۱۷‬‬
‫‪17‬‬
‫ﺛَﻤَﺎﻧِﻲَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫ﺛَﻤَﺎﻧِﯿﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ‬
‫‪۱۸‬‬
‫‪18‬‬
‫ﺗِﺴْﻊَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫ﺸ َﺮ‬
َ َ‫ﺗِﺴْﻌَﺔَ ﻋ‬
۱۹
19
‫ن‬
َ ‫ﻋِﺸْﺮُو‬
‫ن‬
َ ‫ﻋِﺸْﺮُو‬
۲۰
20
Dikkat: a) 11 sayısında (ٌ‫ )أَﺣَﺪ‬kelimesinin müennesi
(‫ )إِﺣْﺪَى‬dır.
‫إِﺣْﺪَى ﻋَﺸ َﺮ َة‬
‫ﺸ َﺮ‬
َ َ‫أَﺣَﺪَ ﻋ‬
b) 12’nin müzekkerinde her iki sayıda
tâ’sız, müennesinde her iki sayı da tâ’lıdır:
‫اِﺛْﻨَﺘﺎَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫اِﺛْﻨﺎَ ﻋَﺸَ َﺮ‬
11-20 arası ma’dûd (sayılan şeyler) nekre ve fetha
tenvinli olarak gelir. Sayılan şey müzekkerse
sayıda müzekker, müennes ise sayıda müennes
olur.
11-19 arası rakamlar 12 nin nasb ve cer hali
dışında fetha üzere mebnidir:
‫أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘًﺎ‬
11 ev
‫إِﺣْﺪَى ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾﻨَ ًﺔ‬
11 şehir
‫إِنﱠ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘًﺎ‬
gerçekten 11 ev
(nasb edatıyla)
‫ﻣَﺪِﯾﻨَﺔً إِنﱠ إِﺣْﺪَى ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
gerçekten 11 şehir
(nasb edatıyla)
‫ﻣِﻦْ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘًﺎ‬
11 evden
(câr-mecrûr)
‫ﻣِﻦْ إِﺣْﺪَى ﻋَﺸَ َﺮةَ ﻣَﺪِﯾﻨَ ًﺔ‬
11 şehirden
(câr-mecrûr)
‫اِﺛْﻨﺎَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘ ًﺎ‬
12 ev
‫اِﺛْﻨَﺘﺎَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾ َﻨ ًﺔ‬
12 şehir
‫إِنﱠ اﺛْﻨَﻲْ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘ ًﺎ‬
gerçekten 12 ev
(nasb edatıyla)
‫إِنﱠ اﺛْﻨَﺘَﻲْ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾ َﻨ ًﺔ‬
gerçekten 12 şehir
(nasb edatıyla)
‫ﻣِﻦْ اﺛْﻨَﻲْ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘ ًﺎ‬
12 evden
(câr mecrûr)
‫ﻣِﻦْ اﺛْﻨَﺘَﻲْ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾ َﻨ ًﺔ‬
12 şehirden
(câr mecrûr)
‫ﺛَﻼَﺛَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘ ًﺎ‬
13 ev
‫ﺛَﻼَثَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾﻨَ ًﺔ‬
13 şehir
‫إِنﱠ ﺛَﻼَﺛَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘ ًﺎ‬
gerçekten 13 ev
(nasb edatıyla)
‫إِنﱠ ﺛَﻼَثَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾﻨَ ًﺔ‬
gerçekten 13 şehir
(nasb edatıyla)
‫ﻣِﻦْ ﺛَﻼَﺛَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﺑَﯿْﺘ ًﺎ‬
13 evden
(câr-mecrûr)
‫ﻣِﻦْ ﺛَﻼَثَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾﻨَ ًﺔ‬
13 şehirden
(câr-mecrûr)
‫إﺷْﺘَﺮَﯾْﺖُ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَ َﺮ ﻗَﻠَﻤًﺎ‬
Onbir kalem satın aldım.
‫ﺟَﺎءَتْ إﺣْﺪَى ﻋَﺸَﺮَةَ ﺗِﻠْﻤِﯿْﺬَ ًة‬
Onbir kız öğrenci geldi.
‫إﺷْﺘَﺮَى ﻋَﻤﱢﻲ أَرْﺑَﻌَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﻟِﻠْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
Amcam okul için ondört kitap aldı.
Not: (َ‫ )ﻋَﺸَﺮ‬kelimesi tek olduğu zaman (‫ )ش‬harf-i
cezimli okunur:
‫ت‬
ٍ َ‫ﻋَﺸْﺮُ ﺑَﻨﺎ‬
On kız
‫ﻻ ٍد‬
َ ْ‫ﻋَﺸْﺮَةُ َأو‬
On çocuk
Fakat 11-19 arası sayılarda (‫ )ش‬harf-i fethalı
okunur:
‫أَرْﺑَﻌَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ َﯾﻮْﻣًﺎ‬
‫‪Ondört gün‬‬
‫ﺧَﻤْﺲَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻟَﯿْﻠَ ًﺔ‬
‫‪Onbeş gece‬‬
‫‪Cümle Örnekleri‬‬
‫‪.‬ﻛَﻢْ ﻧﺎَﻓِﺬَةً ﻟِﻠْﻤَﻨْﺰِلِ ؟ ﻟِﻠْﻤَﻨْﺰِلِ ﺳِﺖﱠ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻧَﺎﻓِ َﺬةً ‪1-‬‬
‫‪.‬ﻛَﻢْ ﺳَﻨَﺔً ﻋُﻤْﺮُكَ ؟ ﻋُﻤْﺮيِ ﺧَﻤﺲَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﺳَﻨَﺔً ‪2-‬‬
‫‪َ .‬ﺗﺘَﻜَﻮﱠنُ اﻟْﻌِﻤﺎَرَةُ ﻣِﻦْ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ دَوْراً –اﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﺑِﺨَﻤْﺴَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﻗِﺮْﺷًﺎ ‪3-‬‬
‫ﯾَﺘَﻜَﻮﱠنُ اﻟْﻜِﺘﺎَبُ ﻣِﻦْ ‪-‬اﻟْﻔَﺮﯾِﻖُ ﻣِﻦْ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ ﻻَﻋِﺒﺎً ]‪[17‬ﯾَﺘَ َﻜﻮﱠنُ ‪4-‬‬
‫‪.‬اﺣْﺪَى ﻋَﺸَﺮَ َة ِﻗﺼﱠ ًﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ‪-‬ﻛِﺘﺎَﺑﺎً ﺗَﺘَﻜَﻮﱠنُ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺘﻲِ ﻣِﻦْ أَﺣَﺪَ ﻋَﺸَﺮَ ‪5-‬‬
‫‪.‬ﻓِﻲ اﻟﻄﱢﺐﱢ‬
‫ﻋﻠْﻤﺎً ‪6-‬‬
‫زاَرَ اﺑْﻦُ ﺳِﯿﻨﺎَ أَﻛْﺜَﺮَ –دَرَسَ اﺑْﻦُ ﺳِﯿﻨﺎَ أَﻛْﺜَﺮَ ﻣِﻦْ اﺛْﻨَﻲْ ﻋَﺸَﺮَ ِ‬
‫‪.‬ﻣِﻦ اﺛْﻨَﺘَﻲْ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣَﺪِﯾ َﻨ ًﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔَﻰ ‪-‬ﺪاً ﯾَﺘَﻜَﻮﱠنُ ﻛِﺘﺎَبُ اﻟﺸﱢﻔﺎَءِ ﻣِﻦْ ﺛَﻤﺎَﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ ﻣُﺠَﻠﱠ ‪7-‬‬
‫‪.‬ﺧَﻤْﺴَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ ﻃَﺒِﯿﺒ ًﺎ‬
‫‪.‬وَﺻَﻞَ اﺛْﻨﺎَ ﻋَﺸَﺮَ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاً –ﺣَﻔِﻈْﺖُ إِﺣْﺪَى ﻋَﺸَﺮَةَ ﺳُﻮرَةً ﻣِﻦَ اﻟْﻘُﺮْآنِ ‪8-‬‬
9- ‫ﻓَﺤَﺺَ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐُ ﺳَﺒْﻌَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﻣَﺮِﯾﻀﺎً –ﻛ َﺘﺒْﺖُ اﺛْﻨَﺘَﻲْ ﻋَﺸَﺮَةَ رِﺳﺎَﻟَ ًﺔ‬.
10- ‫ﺣ َﺪ‬
َ َ‫ﻛَﻢْ ﺷَﮭْﺮاً ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻨَﺔِ ؟ ﻓِﻲ –ﻋَﺸَﺮَ وَزِﯾﺮاً ﻓِﻲ اﻟْﺤُﻜُﻮﻣَﺔِ أ‬
‫اﻟﺴﱠﻨَﺔِ اﺛْﻨﺎَ ﻋَﺸَﺮَ ﺷَﮭْﺮًا‬.
11- ً‫ﻟِﻲ اﺛْﻨﺎَ ﻋَﺸَﺮَ ﺻَﺪِﯾﻘﺎ‬- ‫ﻗَﻀَﯿْﺖُ ﻓِﻲ اﻟْﺨﺎَرِجِ ﺳَﺒْﻌَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ ﯾَﻮْﻣًﺎ‬
12- ً‫ وَﺻَﻠَﺖْ ﺛَﻼَثَ ﻋَﺸَﺮَةَ ﻣُﺪَرﱢﺳَﺔً ﺟَﺪِﯾﺪَة‬.
Tercüme:
1- Evin kaç penceresi var? Evin 16 penceresi var.
2- Kaç yaşındasın? 15 yaşındayım. (Ömrün kaç
sene? Ömrüm 15 senedir.)
3- Kitap 15 kuruştur. Apartman 11 kattan oluşur.
4- Takım 11 oyuncudan oluşuyor.Kitap 11
kıssadan oluşuyor.
5- Kütüphanem 11 kitaptan oluşuyor. Kütüphanede
tıp sahasında 11 kitap var.
6- İbn Sînâ 12 den daha çok ilim (sahası) tahsil
etti. İbn Sinâ 12’den daha fazla şehir ziyaret etti.
7- (İbn Sînâ’nın) Şifâ (adlı) kitabı 18 ciltten oluşur.
Hastanede 15 doktor vardır.
8- Kur’ân’dan 11 sure ezberledim. 12 öğrenci geldi
(ulaştı).
9- 12 mektup yazdım. Doktor 17 hasta muayene
etti.
10- Devlette 11 bakan vardır. Senede kaç ay
vardır? Senede 12 ay vardır.
11- Benim 12 arkadaşım var. Dışarda 17 gün
geçirdim.
12- 13 yeni öğretmen geldi.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri 3 er kere yazınız
‫ِإ ﱠ‬
‫ن‬
gerçekten, hakikaten, muhakkak ki
‫ﻧَﺎﻓِﺬَةٌ ج َﻧﻮَاﻓِﺬُ‬
‫‪pencere‬‬
‫اَرْﺳَﻞَ ﯾُﺮْﺳِﻞُ‬
‫‪gönderdi‬‬
‫ﻏَﻠَﻖَ َﯾﻐْﻠُﻖُ‬
‫‪kapadı‬‬
‫ﺳﻲﱞ‬
‫ﻛُﺮْﺳِﻲﱞ ج ﻛَﺮَا ِ‬
‫‪sandalye‬‬
‫رَأَى ﯾَﺮَى‬
‫‪gördü‬‬
‫أَﻏْﻠَﻖَ ﯾُﻐِْﻠﻖُ‬
‫‪kapattı‬‬
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip üçer kere‬‬
‫‪manasıyla beraber yazınız.‬‬
‫ لايل عبس ‪-‬ﻋﺸﺮة أﯾﱠﺎم ‪-‬لايل ثالث ‪ -‬مالقأ ةثالث‬‫ﯾَﻮْﻣﺎن ‪-‬أَرْﺑَﻌَﺔ ﻛﺘﺐ ‪ -‬ةدحاو ةليل ‪ -‬دحاو موي ‪-‬ﺛﻤﺎﻧﯿﺔ أﯾﱠﺎم‬‫ ءاسن عبرأ ‪ -‬لاجر ةسمخ ‪-‬تويب ةعبرأ ‪-‬ناتليل‬‫تدهاش ‪ -‬بتك ةعبرأ تيرتشإ ‪ -‬بتك ةثالث يدنع‬
‫ﻛَﻢْ ﺗِﻠْﻤﯿﺬاً ﻓﻲ اﻟﺼﻒ؟ ﻓﻲ اﻟﺼﻒ ‪ -‬قيرطلا يف تانب عبرأ‬
‫إنﱠ ﻓﻲ ‪-‬هدلاو نم مالقأ ةسمخ دمحم ذخأي – ذيمالت ةرشع‬
‫ةسمخ انتيب ىلإ ءاج – ةذفان ةرشع ينامث ةسردملا‬
‫مكراجل دالوأ‬- ‫ﻛﻢ ﻛﺘﺎﺑﺎً ﻗﺮأْت ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ؟ ﻗﺮأت ﺳﺘﺔ ﻋﺸﺮ ﻛﺘﺎﺑﺎ‬
– ‫ﻛﻢ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﻲ اﻷُﺳﺒﻮع؟‬- ‫ مايأ ةعبس عوبسألا يف‬- ‫ﻛﻢ‬
‫أﺳﺒﻮﻋﺎً ﻓﻲ اﻟﺸﮭﺮ؟‬- ‫عيباسأ ةعبرأ رهشلا يف‬.
3. Aşağıdaki Türkçe cümleleri Arapça’ya
çeviriniz. (Cevaplar için üzerine tıklayınız)
1. Sınıfta oniki öğrenci var.
2. Haftada yedi gün vardır.
3. Talebelerin yarısı[18] bahçede oturuyor.
4. Otobüste ondokuz kadın ve onüç adam var.
5. Bugün evinize üç adam ve iki kadın geldi.
6. Evinizin üç kapısı var.
7. Bir ayda kaç hafta vardır?
8. Bir ayda dört hafta vardır.
9. Bize beş sandalye gönderdiler.
10. Ramazan Bayramı[19] üç gündür.
11. Kurban Bayramı dört gündür.
SIRA SAYILARI
Birşeyin sırasını gösterir. Birincisi hariç
diğerlerinin müzekkerleri "‫"ة‬siz, müennesleri ‫ة‬li
olarak kullanılır.
Müzekkerlerde
Müenneslerde
ُ‫َاﻟَْﺄوﱠل‬
‫ﻰ‬
َ ‫اَﻟْﺄُوﻟ‬
Birinci
‫اَﻟﺜﱠﺎﻧِﻲ‬
ُ‫اَﻟﺜﱠﺎﻧِ َﯿﺔ‬
İkinci
ُ‫اَﻟﺜﱠﺎِﻟﺚ‬
‫اَﻟﺜﱠﺎﻟِ َﺜ ُﺔ‬
‫‪Üçüncü‬‬
‫اَﻟﺮﱠاﺑِﻊُ‬
‫اَﻟﺮﱠاﺑِ َﻌﺔُ‬
‫‪Dördüncü‬‬
‫َاﻟْﺨَﺎ ِﻣﺲُ‬
‫ﺴﺔُ‬
‫اَﻟْﺨﺎَﻣِ َ‬
‫‪Beşinci‬‬
‫اَﻟﺴﱠﺎ ِدسُ‬
‫ﺳﺔُ‬
‫اَﻟﺴﱠﺎدِ َ‬
‫‪Altıncı‬‬
‫اَﻟﺴﱠﺎﺑِﻊُ‬
‫اَﻟﺴﱠﺎﺑِ َﻌﺔُ‬
‫‪Yedinci‬‬
‫اَﻟﺜﱠﺎﻣِﻦُ‬
‫اَﻟﺜﱠﺎﻣِ َﻨﺔُ‬
‫‪Sekizinci‬‬
‫اَﻟﺘﱠﺎﺳِﻊُ‬
‫اَﻟﺘﱠﺎﺳِ َﻌﺔُ‬
‫‪Dokuzuncu‬‬
‫َاﻟْﻌﺎَﺷِﺮُ‬
‫َاﻟْﻌﺎﺷِﺮَةُ‬
‫‪Onuncu‬‬
‫ﺸ َﺮ‬
‫اَﻟْﺤﺎَ ِديَ ﻋَ َ‬
‫اﻟْﺤﺎدِﯾَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫‪Onbirinci‬‬
‫اَﻟْﺜﺎﻧِﻲ ﻋَﺸَ َﺮ‬
‫اَﻟﺜﱠﺎﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫‪Onikinci‬‬
‫ﺸ َﺮ‬
‫اَﻟﺜﱠﺎﻟِﺚَ ﻋَ َ‬
‫اَﻟﺜﱠﺎﻟِﺜَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫‪Onüçüncü‬‬
‫اَﻟﺮﱠاﺑِﻊَ ﻋَﺸَ َﺮ‬
‫اَﻟﺮﱠاﺑِﻌَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫‪Ondördüncü‬‬
ُ‫اَﻟْﺒِﻨْﺖُ اﻟﺜﺎﱠﻟِ َﺜﺔ‬
3. kız
‫اَﻟْﺎِﺑْﻦُ اﻟﺜﺎﱠﻧِﻲ‬
2. oğul
11. rakamdan itibaren birleşiktir. َ‫ ﻋَﺸَﺮ‬ve َ‫ﻋَﺸَﺮَة‬
sayısının son harekesi üstün harekeli olup ismin
çeşitli hallerine göre değişmezler.
‫ﻣِﻦْ ﺷَﮭْﺮِ رَﻣَﻀَﺎنَ رَأَﯾْﺖُ ذَﻟِﻚَ اﻟﺮﱠﺟُﻞَ ﻓِﻲ اﻟﺜﱠﺎﻧِﻲ ﻋَﺸَ َﺮ‬.
O adamı Ramazan ayının onikisinde gördüm.
*11-19 arası sıra sayıları da fetha üzere
mebnîdirler. Yani sıfat durumunda olmalarına
rağmen hareke yönünden mevsûf (sıfatlanan) ile
uyum göstermezler, ancak müzekkerlik ve
müenneslik bakımından tam bir uyum sağlarlar.
Müzekkerleri tâ’sız, müennesleri tâ’lıdır.
‫اَﻟﺸﱠﺠَﺮَةُ اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
12. ağaç
‫ﺸ َﺮ‬
َ َ‫اَﻟْﺤﺎَ ِديَ ﻋ‬
11. (müz)
‫ﺸ َﺮ‬
َ َ‫ﻓِﻲ اﻟْﻜِﺘﺎَبِ اﻟْﺤﺎَ ِديَ ﻋ‬
onbirinci kitapta
‫ﻣِﻦَ اﻟﺴﱡﻮرَةِ اﻟﺜﺎﱠﻣِﻨَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
onsekizinci sureden
20 ve sonrasında sıra sayılarından örnekler:
‫ﺸْﺮُونَاَﻟْ ِﻌ‬
yirminci
ُ‫اَﻟْﻤِﺎ َﺋﺔ‬
yüzüncü[20]
ُ‫َاﻟْﺄَﻟْﻒ‬
bininci
‫ن‬
َ ‫اَﻟْﺤﺎَدِي وَاﻟْ ِﻌﺸْﺮُو‬
21. (yirmi birinci)
‫اَﻟْﺨﺎَﻣِﺲُ َو اﻟْﻤﺎ َﺋ ُﺔ‬
105. (yüzbeşinci)
SAATLER
Arapça’da saat sormak için şu iki soru sorulur:
a)
‫ﻋﺔُ ؟‬
َ ‫ﻛَﻢِ اﻟﺴﱠﺎ‬
Saat kaç?
b)
‫ﻓِﻲ أَيﱢ ﺳﺎَﻋَﺔٍ ؟‬
Saat kaçta ? (hangi saatte?)
a) Birinci soruya verilen cevap;
ُ‫اﻟْﻮَاﺣِﺪَة‬
ُ‫ﻋﺔ‬
َ ‫اَﻟﺴﺎﱠ‬
(Saat)
Bir
ُ‫اﻟﺜﺎﱠﻧِ َﯿﺔ‬
ُ‫ﻋﺔ‬
َ ‫اَﻟﺴﺎﱠ‬
“
İki
ُ‫اﻟﺜﺎﱠﻟِ َﺜﺔ‬
ُ‫ﻋﺔ‬
َ ‫اَﻟﺴﺎﱠ‬
‫“‬
‫‪Üç‬‬
‫اﻟﺮاﱠﺑِ َﻌﺔُ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Dört‬‬
‫ﺴﺔُ‬
‫اﻟﺨﺎَﻣِ َ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Beş‬‬
‫ﺳﺔُ‬
‫اﻟﺴﺎﱠدِ َ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Altı‬‬
‫اﻟﺴﺎﱠﺑِ َﻌﺔُ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Yedi‬‬
‫اﻟﺜﺎﱠﻣِ َﻨﺔُ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Sekiz‬‬
‫اﻟﺘﺎﱠﺳِ َﻌﺔُ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Dokuz‬‬
‫اﻟﻌﺎَﺷِﺮَةُ‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪On‬‬
‫اﻟﺤﺎَدِﯾَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Onbir‬‬
‫اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫ﻋﺔُ‬
‫اَﻟﺴﺎﱠ َ‬
‫“‬
‫‪Oniki‬‬
‫‪) Saat kaçta ? (hangi‬ﻓِﻲ أَﯾﱠﺔِ ﺳﺎَﻋَﺔٍ ؟(ﻓِﻲ أَيﱢ ﺳﺎَﻋَﺔٍ ؟ )‪b‬‬
‫‪saatte?) sorusuna cevap:‬‬
‫اﻟْﻮَاﺣِ َﺪ ِة‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫)‪(Saat‬‬
‫‪Bir’de‬‬
‫اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪İki’de‬‬
‫اﻟﺜﺎﱠﻟِﺜَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Üç’de‬‬
‫اﻟﺮاﱠﺑِﻌَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Dört’de‬‬
‫اﻟﺨﺎَﻣِﺴَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Beş’de‬‬
‫اﻟﺴﺎﱠدِﺳَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Altı’da‬‬
‫اﻟﺴﺎﱠﺑِﻌَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Yedi’de‬‬
‫اﻟﺜﺎﱠﻣِﻨَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Sekiz’de‬‬
‫اﻟﺘﺎﱠﺳِﻌَ ِﺔ‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
‫“‬
‫‪Dokuz’da‬‬
‫اﻟﻌﺎَﺷِ َﺮ ِة‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
“
On’da
‫اﻟﺤﺎَدِﯾَﺔَ ﻋَﺸَ َﺮ َة‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
“
Onbir’de
‫اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸَﺮَ َة‬
‫ﻓِﻲ اﻟﺴﺎﱠﻋَ ِﺔ‬
“
Oniki’de
*Saat 11 ve 12 yukarıda olduğu gibi burada da
mebnî olarak üstün gelir.
‫ اﻟﺴﱠﺎﻋَﺔ‬kelimesini söylemek şart değildir. Arzu
edilirse söylenebilir.
*Öğleden sonraki saatler için 13.00, 14.00, 19.00,
22.00 vs. gibi ifadeler Arapça’da kullanılmaz.
Saatlerden sonra ً‫( ﺻَﺒﺎَﺣﺎ‬sabah), ً‫( ﻇُﮭْﺮا‬öğle), َ‫ﻗَﺒْﻞ‬
‫( اﻟﻈﱡﮭْ ِﺮ‬öğleden önce), ِ‫( ﺑَﻌْﺪَ اﻟﻈﱡﮭْﺮ‬öğleden sonra),
‫ﻋﺼْﺮًا‬
َ (ikindi), ً‫( ﻣَﺴﺎَء‬akşam), ً‫( ﻟَﯿْﻼ‬gece) gibi vakit
belirten ifadeler kullanılır.
‫ﺖ ﻓِﻲ اﻟﺜﺎﱠ‬
ِ ْ‫ﻣِﻨَﺔِ ﺻَﺒﺎَﺣﺎًﺧَﺮَجَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﯿ‬.
Hâlit evden sabah sekizde çıktı.
*Arapça’da 09.15, 12.30 vs. şeklindeki saatler için
“geçe”lerde َ‫و‬, “kala” larda ‫ إِﻻﱠ‬edatı kullanılır.
Çeyreklerde (ُ‫)اﻟﺮﱡﺑْﻊ‬, yirmi geçelerde (ُ‫)اﻟﺜﱡﻠُﺚ‬,
buçuklarda (ُ‫ )اﻟﻨﱢﺼْﻒ‬şeklinde söylenir:
ُ‫اَﻟﺘﺎﱠﺳِﻌَﺔُ وَ اﻟﺮﱡﺑْﻊ‬.
Dokuzu çeyrek geçiyor.
ُ‫اَﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸﺮَةَ وَ اﻟﻨﱢﺼْﻒ‬.
Oniki otuz.
ُ‫اَﻟْﺨﺎَﻣِﺴَﺔُ وَاﻟﺜﱡﻠُﺚ‬.
Beş’i yirmi geçiyor.
‫ﻖ‬
‫‪.‬اَﻟْﻌﺎَﺷِﺮَةُ وَ ﺧَﻤْﺲُ دَﻗﺎَﺋِ َ‬
‫‪On’u beş geçiyor.‬‬
‫‪.‬اَﻟْﺤﺎَدِﯾَﺔَ ﻋَﺸﺮَةَ وَ دَﻗِﯿ َﻘﺔٌ وَاﺣِﺪَةٌ‬
‫‪Onbir’i bir dakika geçiyor.‬‬
‫‪) .‬رُﺑْﻌﺎً(اَﻟﺴﺎﱠدِﺳَﺔُ إِﻻﱠ اﻟﺮﱡﺑْ ُﻊ‬
‫‪Altı’ya çeyrek var[21].‬‬
‫‪).‬ﺛُﻠُﺜﺎً(اَﻟﺜﺎﱠﻟِﺜَﺔُ إِﻻﱠ اﻟﺜﱡﻠُ ُ‬
‫ﺚ‬
‫‪Üç’e yirmi dakika var.‬‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬اَﻟْﻮاَﺣِﺪَةُ إِﻻﱠ َدﻗِﯿﻘَﺘَﯿْ ِ‬
‫‪Bir’e iki dakika var.‬‬
‫ﻖ‬
‫‪.‬اَﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔُ إِﻻﱠ ﺛَﻼَثَ دَﻗﺎَﺋِ َ‬
‫‪İki’ye üç dakika var.‬‬
‫‪Cümle Örnekleri:‬‬
‫ل ‪1-‬‬
‫ﻋَﺮَﻓْﻨﺎَ اﻟﺴﱡﺆاَلَ –ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻘِﺼﱠﺔَاﻟﺜﺎﱠﻟِﺜَﺔَ ‪-‬اَﻟْﻔَﺼْﻞُ ﻓﻲِ اﻟﺪﱠوْرِ ا ْﻟَﺄوﱠ ِ‬
‫ل‬
‫‪.‬اﻟَْﺄوﱠ َ‬
‫ﺻﻌْﺐٌ ‪2-‬‬
‫اَﻟﺴﱡﺆاَلُ اﻟﺮاﱠﺑِﻊُ ‪-‬اَﻟﺴﱡﺆاَلُ اﻟْﺄَوﱠلُ ﺳَﮭْﻞٌ ‪-‬اَﻟﺴﱡﺆاَلُ اﻟﺜﺎﱠﻧﻲِ َ‬
‫‪.‬اَﻟﺴﱡﺆاَلُ اﻟْﺨﺎَﻣِﺲُ ﺳَﮭْﻞٌ ‪-‬ﺻَﻌْﺐٌ‬
‫ﺲ ‪3-‬‬
‫ﻟَﻌِﺐَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ اﻟْﻜُﺮَةَ ﻣَﻊَ اﻟﺼﱠﻒﱢ ‪-‬ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻓﻲِ اﻟْﻔَﺼْﻞِ اﻟْﺨﺎَﻣِ ِ‬
‫ﻲ‬
‫‪.‬اﻟﺜﺎﱠﻧ ِ‬
‫أُﺷﺎَھِﺪُ اﻟﺘﱢﻠِﻔِﺰْﯾﻮُنَ ﻓﻲِ ‪-‬اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔِ اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔَ ﻋَﺸَﺮَةَ وَﺻَﻠَﺖِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠ َرةُ ﻓﻲِ ‪4-‬‬
‫‪.‬اﻟﻌﺎَﺷِ َﺮ ِة‬
‫ﻣَﺘَﻰ ﯾَﺤْﻀُﺮُ واَﻟِﺪُكَ ؟ ﯾَﺤْﻀُﺮُ ‪-‬اَﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ اﻟﺮاﱠﺑِﻌَﺔُ ‪-‬اَﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَﺔُ ‪5-‬‬
‫‪.‬واَﻟِﺪيِ ﻓﻲِ اﻟﺜﺎﱠﻧِﯿَ ِﺔ‬
‫ﻋﺎَدِلٌ ﻟِﺰِﯾﺎَرَةِ ﻋُﻤَﺮَ ﻓﻲِ ﯾَﺤْﻀُﺮُ –ﯾَﺮْﺟِﻊُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿِﺬُِ ﻓﻲِ اﻟْﺨﺎَﻣِﺴَ ِﺔ ‪6-‬‬
‫‪.‬اﻟﺴﺎﱠدِﺳَﺔِ ﻣَﺴﺎَ ًء‬
‫ب ‪7-‬‬
‫ت اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟْﺄَوﱠلَ وَ اﻟْﻜِﺘﺎَ َ‬
‫ھَﻞْ ﻗَﺮَأْتَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟْﺄَوﱠلَ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ﻗَﺮَأْ ُ‬
‫ﻣﺎَ رَأْﯾُﻚَ ﻓِﯿﮭِﻤﺎَ؟ ‪.‬اﻟﺜﺎﱠﻧﻲِ أَﯾْﻀ ًﺎ‬
‫ﻄﻰَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟﺜﺎﱠﻧﻲِ اﻟْﺎِﺑْﻦُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟْﺄَوﱠلَ ﻟِﺄﺣْﻤَﺪَ وَ أَﻋْ ]‪[22‬أَﻋْﻄﻰَ ‪8-‬‬
‫‪.‬ﻟِﻔﺎَﻃِﻤَ َﺔ‬
‫ﻚ ؟ ‪9-‬‬
‫‪15.‬ﺷَﻘﱠﺔُ رَﻗَﻢِ ‪.‬اَﻟﺪﱠوْرُ اﻟﺮاﱠﺑِﻊُ ‪.‬ﺷﺎَرِعُ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ ‪18‬ﻣﺎَ ﻋُﻨْﻮاَﻧُ َ‬
‫أَﯾْﻦَ ﺗَﺴْﻜُﻦُ ؟ أﺳْﻜُﻦُ ﻓﻲِ –ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺤْﻀُﺮُ ؟ ﻓﻲ اﻟْﺨﺎَﻣِﺴَﺔِ ﻣَﺴَﺎءً ‪10-‬‬
‫‪.‬ﺷﺎَرِعِ اﻟْﻤَﻄَﺎ ِر‬
‫ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﻓﻲِ ﺷَﻘﱠﺔٍ ﺑﺎِﻟﺪﱠوْرِ اﻟﺮاﱠﺑِﻊِ ﻓﻲِ ﺷَﺎرِعِ أُﺳْﺮَةُ ﻋَﺒْﺪِ اﻟْﻌَﺰﯾِﺰِ ‪11-‬‬
‫‪ .‬اﻟْﻤَﻄَﺎ ِر‬
‫‪.‬ﺷُﻜْﺮاً ‪.‬أَﯾْﻦَ اﻟْﻤَﻌْﻤَﻞُ ؟ اﻟْﻤَﻌْﻤَﻞُ ﻓﻲِ اﻟﺪﱠوْرِ اﻟﺜﺎﱠﻟِﺚِ ]‪[23‬ﻣِﻦْ ﻓَﻀْﻠِﻚَ ‪12-‬‬
‫‪ .‬ﻋَﻔْﻮًا‬
‫ت ‪13-‬‬
‫]‪[24‬ﯾُﻮﺟَﺪُ ‪-‬أذْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﺑﺎﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةِ ﻓﻲِ أَرْﺑَﻊِ ﺳﺎَﻋﺎَ ٍ‬
‫‪ .‬ﯿَﻮْمَ ﻣُﺒﺎَراَةٌ ﺑَﯿْﻦَ ﺗَﻼَﻣﯿِﺬِ اﻟﺼﱠﻒﱢ اﻟْﺄَوﱠلِ وَ ﺗَﻼَﻣﯿِﺬِ اﻟﺼﱠﻒﱢ اﻟﺜﺎﱠﻧﻲِاﻟْ‬
‫وَﺻَﻠَﺖِ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﺑَﻌْﺪَ ‪-‬ﺳَﺄَذْھَﺐُ ﻓﻲِ اﻟْﻮاَﺣِﺪَةِ ﻇُﮭْﺮًا ‪14-‬‬
‫ﻒ ﺳﺎَﻋَ ٍﺔ‬
‫‪.‬ﻧِﺼْ ِ‬
‫‪.‬ھُﻮَ ﻓﻲِ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ رَﻗَﻢ ﻋَﺸْﺮَة ﻓِﻲِ اﻟﺪﱠوْرِ اﻟﺜﺎﱠﻧﻲِ ‪15-‬‬
‫‪Tercüme:‬‬
‫‪1- Sınıf birinci kattadır. Üçüncü hikâyeyi okudum.‬‬
‫‪Birinci soruyu bildik.‬‬
‫‪2- İkinci soru zordur. Birinci soru kolaydır. 4. soru‬‬
‫‪zordur. 5. soru kolaydır.‬‬
‫‪3- Muhammed 5. sınıftadır. Öğrenciler 2. sınıfla‬‬
‫‪top oynadı.‬‬
‫‪4- Araba saat 12’de geldi. Televizyonu 10’da‬‬
‫‪seyrediyorum.‬‬
5- Saat 2.00 - Saat 4.00 – Baban ne zaman geliyor?
Babam 2’de geliyor.
6- Öğrenciler 5’te dönüyor. Adil akşam 6’da
Ömer’i ziyaret için geliyor.
7- Birinci kitabı okudun mu? Birinci kitabı ve
ikinci kitabı da okudum. İkisi hakkındaki görüşün
nedir?
8- Oğlan birinci kitabı Ahmed’e, ikinci kitabı
Fâtıma’ya verdi.
9- Adresin nedir? 18 Hava alanı caddesi. Kat 4.
Dâire rakam 15.
10- Ne zaman geliyorsun? Akşam 5’te. Nerede
oturuyorsun? Hava alanı caddesinde oturuyorum.
11- Abdülaziz’in ailesi Hava alanı caddesinde 4.
katta bir dairede oturuyor.
12- Lütfen (afedersin), labrotuvar nerede?
Labrotuvar 3. katta. Teşekkür ederim. Birşey değil.
13- Çarşıya arabayla dört saatte gidiyorum. Bugün
birinci sınıfın öğrencileri ile ikinci sınıfın
öğrencileri arasında maç var.
14- Öğlen 1.00’de gideceğim. Otobüs çarşıya
yarım saat sonra geldi.
15- O ikinci katta 10 nolu odadadır.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere manalarıyla
birlikte yazınız.
‫ﺣ ِﺪ‬
َ ‫َﯾﻮْمُ اﻟَْﺄ‬
pazar günü
‫ﺲ‬
ِ ‫ﯾَﻮْمُ اﻟْﺨَﻤِﯿ‬
perşembe günü
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﯾَ ْﻮمُ اﻟْﺎِﺛْﻨَﯿ‬
pazartesi günü
‫ﯾَﻮْمُ اﻟْﺠُﻤْﻌَ ِﺔ‬
cuma günü
‫ﯾَﻮْمُ اﻟﺜﱡﻼَﺛَﺎ ِء‬
salı günü
ُ‫اﻟﺴﱠﺒْﺖِ َﯾﻮْم‬
cumartesi günü
ُ‫ﯾَﻮْمُ اﻟْﺄَرْﺑِﻌﺎَء‬
çarşamba günü
ُ‫َاﻟْﺠُﻤْ َﻌﺔ‬
cuma
ٌ‫ﻣُ َﺘﺄَﻛﱢﺪ‬
emin
‫ﻣﺎَ ھُ َﻮ‬
o nedir?
ُ‫ﺻَﻨَﻊَ َﯾﺼْ َﻨﻊ‬
yaptı, işledi
‫أَيﱡ ﺷَﻰْ ٍء‬
hangi şey
ُ‫وَﺿَﻊَ َﯾﻀَﻊ‬
koydu
ْ‫ﻓِﯿ َﻤﻦ‬
kim de, bir kimsede
ْ‫أَﯾﱡﻜُﻢ‬
hanginiz?
ٌ‫ﺷﻲْء‬
َ
birşey
ٌ‫َﻗﻮْل‬
söz
ُ‫ﻃَﺮَدَ ﯾَﻄْﺮُد‬
kovdu
‫ﻛَﻢْ ﻣَﺮﱠ ًة‬
kaç defa
ُ‫إِﺳْﺘَﯿْﻘَﻆَ ﯾَﺴْﺘَﯿْ ِﻘﻆ‬
uyandı
‫ﻣَﺮﱠ ًة‬
bir defa, bir kere
ُ‫ﻧﺎَمَ ﯾَﻨﺎَم‬
uyudu
‫ن‬
ِ ‫ﻣَﺮﱠﺗَﺎ‬
iki defa
‫َﺗﻘْﺮﯾِﺒ ًﺎ‬
yaklaşık
ُ‫ﻋﺎَدَ َﯾﻌُﻮد‬
döndü
ُ‫اَﻟﺴﱠﺎ ِرق‬
hırsız
‫ﺳَﺮَقَ ﯾَﺴْﺮُقُ‬
‫‪çaldı‬‬
‫ﻓُﻨْﺪُقٌ‬
‫‪otel‬‬
‫ﻣَﺪَحَ ﯾَﻤْﺪَحُ‬
‫‪övdü, methetti‬‬
‫دﯾِﻨﺎَرٌ‬
‫‪dinar, para, altın‬‬
‫ﺣ ٍﺪ‬
‫ﻓِﻲ َأ َ‬
‫‪bir kimsede‬‬
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz.‬‬
‫أَﯾْﻦَ وَﻟَﺪيِ ؟ ﻗﺎَلَ ‪:‬ﺣَﻀَﺮَ واَﻟِﺪُ أَﺣْﻤَﺪَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ وَ ﺳَﺄَلَ اﻟْﻤُﺪﯾِ َﺮ ‪1-‬‬
‫ھَﻞْ –ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﻒﱢ اﻟْﺄَوﱠلِ –ﻓﻲِ أَيﱢ ﺻَﻒﱟ؟ ‪-‬ھُﻮَ ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﻒﱢ ‪:‬اﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ‬
‫‪– .‬ﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔﻲَ ﻟِﻤﺎَذاَ ؟ وَﻟَﺪيِ اﻟْﺂنَ ﻓﻲِ ا ‪.‬أَﻧْﺖَ ﻣُﺘَﺄَﻛﱢﺪٌ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬أَﻧﺎَ ﻣُ َﺘﺄَﻛﱢﺪٌ‬
‫ﻲ؟‬
‫‪ .‬ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬ھُﻮَ ﻓﻲِ اﻟْﻤُﺴْﺘﺸْﻔﻲَ –ﻓﻲِ اﻟْﻤُﺴْ َﺘﺸْﻔ َ‬
‫وَ –ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺴْﺘَﯿْﻘِﻆُ ﯾَﻮْمَ اﻟْﺄَﺣَﺪِ ؟ أَﺳْﺘَﯿْﻘِﻆُ ﻓﻲِ اﻟﺜﺎﱠﻣِﻨَﺔِ ﺻَﺒﺎَﺣﺎً ﺗَﻘْﺮﯾِﺒﺎً ‪2-‬‬
‫ﻮْمَ اﻟﺜﱡﻼَﺛﺎَءِ ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺴْﺘَﯿْﻘِﻆُ ﯾَ ‪-‬ﻣَﺘَﻰ ﺗَﻨﺎَمُ ؟ أَﻧﺎَمُ ﻓﻲِ اﻟْﻌﺎَﺷِﺮَةِ ﻣَﺴﺎَءً ﺗَﻘْﺮﯾِﺒﺎً‬
‫ﻆ ﻓﻲِ اﻟْﺨﺎَﻣِﺴَﺔِ ﺻَﺒﺎَﺣﺎً َﺗﻘْﺮﯾِﺒًﺎ‬
‫وَ ﻣَﺘَﻰ ﺗَﻨﺎَمُ ؟ أَﻧﺎَمُ ﻓﻲِ اﻟْﺜﺎﱠﻣِﻨَﺔِ ‪-‬؟ أَﺳْﺘَﯿْﻘِ ُ‬
‫‪.‬ﻣَﺴَﺎءً َﺗﻘْﺮﯾِﺒ ًﺎ‬
‫ﻣَﺘَﻰ ‪-‬ﯾَﺴْﺘَﯿْﻘِﻆُ ﻋَﺒْﺪُ اﻟﻠﱠﮫِ ﯾَﻮْمَ اﻟْﺠُﻤْﻌَﺔِ ﻣُﺒَﻜﱢﺮاً ﻓﻲِ اﻟﺴﺎﱠدِﺳَﺔِ ﺻَﺒﺎَﺣًﺎ ‪3-‬‬
‫َو ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺮْﺟِﻊُ إِﻟَﻰ ‪.‬رَﺳَﺔِ ؟ أَذْھَﺐُ ﻓﻲِ اﻟﺴﺎﱠﺑِﻌَﺔِ ﺻَﺒﺎَﺣﺎً ﺗَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْ َﻤﺪْ‬
‫أَذْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡقِ ﻓﻲِ اﻟﻌﺎَﺷِﺮَةِ ‪.‬اﻟْﺒَﯿْﺖِ ؟ أَرْﺟِﻊُ ﻓﻲِ اﻟْﻮاَﺣِﺪَةِ ﻇُﮭْﺮاً‬
‫ﺻَﺒﺎَﺣًﺎ‬
‫‪3. Aşağıdaki sorulara Arapça cevaplar‬‬
‫)‪veriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻢْ ﺳﺎَﻋَﺔً ﺗَﻨﺎَمُ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْ ِم ؟ﻛَ ‪2-‬‬
‫ﺖ ؟ ‪1-‬‬
‫َﻣﺘَﻰ ﺳَﺘَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْ ِ‬
‫ﻣَﺘَﻰ ﺗَﻨﺎَمُ ﯾَﻮْمَ اﻟْﻌُﻄْﻠَ ِﺔ ؟ ‪4-‬‬
‫ﻛَﻢْ ﺻَﻼَةً ﺗُﺼَﻠﱢﯿﻦَ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْ ِم ؟ ‪3-‬‬
‫ﻛَﻢْ وَﺟْﺒَﺔً ﺗﺄْﻛُﻞُ ﻓﻲِ اﻟْ َﯿﻮْمِ ؟ ‪6-‬‬
‫ﻛَﻢْ دَرْﺳﺎً ﺗَﻜْﺘُﺒﯿِﻦَ ﻓﻲِ اﻟْﯿَﻮْمِ ؟ ‪5-‬‬
‫ﻣَﺘَﻰ ﺗَﺘَﻨﺎَوَلُ اﻟﺸﺎﱠيَ؟ ‪8-‬‬
‫ﻛَﻢْ ﺳﺎَﻋَﺔً ﺗَﻨﺎَﻣﯿِﻦَ ﻓﻲِ اﻟْ َﯿﻮْ ِم ؟‪7-‬‬
‫‪4. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫)‪ediniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻟﻤﺎذا ﺗﺨﺮج ﻣﻦ اﻟﺒﺎب اﻟﺜﺎﻧﻲ؟ ﺗَﻄْﻠُﺐُ أنْ ﺗﺨﺮج ‪-‬أَﻧﺎَ ﻓﻲ اﻟﺼﻒ اﻷول‬
‫ىلإ يتخأ تلخد – يناثلا بابﻣﻦ اﻟﺒﺎب اﻷول َأوْ ﻣﻦ ال‬
‫ﺧﺮﺟﺖ – ةرشاعلا ةفرغلا ىلإ لخدا ‪ -‬ةيناثلا ةفرغلا‬
‫مويلا –ﻣﻦ اﻟﻐﺮﻓﺔ ﻓﻲ اﻟﯿﻮم اﻟﺤﺎدى ﻋﺸﺮ ﻣﻦ ﺷﮭﺮ رَﻣﻀﺎن‬
‫واﻟﺜﺎﻟﺚ ﯾﻮم اﻟﺜﱡﻼﺛﺎء –وأﻟﺜﱠﺎﻧﻰ ﯾﻮم اﻻِﺛﻨﯿﻦ – دحألا موي وه لوألا‬
‫واﻟﺴّﺎدس – سيمخلا موي سماخلاو –واﻟﺮّاﺑﻊ ﯾﻮم اﻷرﺑﻌﺎء –‬
‫ﻛﻢ أُﺳﺒﻮﻋﺎً ﻓﻲ اﻟﺸﮭﺮ؟ ﻓﻲ –واﻟﺴﱠﺎﺑﻊ ﯾﻮم اﻟﺴﺒﺖ – ةعمجلا موي‬
‫‪.‬اﻟﺸﱠﮭﺮ أرﺑﻌﺔ أﺳﺎﺑﯿﻊ‬
‫‪5. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪1. Cuma hangi gündür? Cuma altıncı gündür.‬‬
‫‪2. Otelde beşinci odada oturuyorum.‬‬
‫‪3. Hangi kapıdan çıkıyorsunuz? Onbeşinci‬‬
‫‪kapıdan çıkıyorum.‬‬
‫‪4. Okulda kaç kapı var? Okulda dört kapı var, biz‬‬
‫‪üçüncü kapıdan giriyoruz.‬‬
5. Sınıfta beşinciyim.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] (ْ‫ )ﻛَﻢ‬edatının kullanılışı ileride ayrıntılı
şekilde incelenecektir.
[2]
(ُ‫ )إِرْﺗَﺒَﻂَ ﯾَﺮْﺗَﺒِﻂ‬bağlantı kurdu, bağlı oldu.
[3] (ُ‫ )ﻛﺎَنَ ﯾَﻜُﻮن‬idi, oldu. Yardımcı fiil olarak
içinde bulunduğu mâzî ve muzâri fiilli
cümlelerdeki fiillerin sonuna “…idi, ..yordu”
takısını getirir. İlerde bahsi gelecektir.
[4]
(ُ‫ )اَﻷَﺟْﻨَﺒِﯿﱠﺔ‬yabancı
[5]
(ُ‫ )أَﻗﺎَمَ ﯾُﻘِﯿﻢ‬ikamet etti, oturdu.
[6]
(ُ‫ )إِﺳْﺘَﻠَﻢَ ﯾَﺴْﺘَﻠِﻢ‬teslim aldı
[7]
(ُ‫ )ﺗَﺤَﺪﱠثَ ﯾَﺘَﺤَﺪﱠث‬konuştu
[8]
( ِ‫ ﺑِﻨَﺤْﻮ‬، َ‫ )ﻧَﺤْﻮ‬..kadar, …civarında
[9]
(ٌ‫ )ﺣِﺼﱠﺔٌ ج ﺣِﺼَﺺ‬saat (ders saati)
[10]
(ُ‫ )وَدﱠعَ ﯾُﻮَدﱢع‬uğurladı, veda etti
[11]
(‫ )ﺻَﻠﱠﻰ ﯾُﺼَﻠﱢﻲ‬namaz kıldı
[12]
(‫ )أَﻗَﻞﱡ‬daha az, (ُ‫ )أَﻛْﺜَﺮ‬daha çok
[13]
(َ‫ )ﺘَﻜَﻮﱠنُﺗَﻜَﻮﱠنَ ﯾ‬oluştu, meydana geldi
[14]
(‫ )ﺷﺤْﺺٌ ج أَﺷْﺤﺎَص‬şahıs, kişi
[15]
(‫ )ﻗَﻀَﻰ ﯾَﻘْﻀِﻲ‬geçirdi
[16]
(ُ‫ )اَﻟﺴﺎﱠﺋِﻖ‬şöför
[17]
(ُ‫ )ﺗَﻜَﻮﱠنَ ﯾَﺘَﻜَﻮﱠن‬oluştu, meydana geldi
[18]
(ِ‫ )ﻧِﺼْﻒُ اﻟﻄﱡﻼﱠب‬Talebelerin yarısı
[19] (ِ‫ )ﻋِﯿﺪُ اﻟْﻔِﻄْﺮ‬Ramazan Bayramı, (‫)ﻋِﯿﺪُ اﻟْﺄَﺿْﺤَﻰ‬
Kurban Bayramı
[20] (ُ‫ )ﻣِﺎﺋَﺔ‬yüz sayısı bin ve onluk rakamlarda
görüleceği üzere başına harf-i tarif alınca sıra
sayısı olur. (ُ‫ )ﻣِﺎﺋَﺔ‬yazıldığı gibi okunmayan bir
sayıdır.
[21] (‫ )إِﻻﱠ‬istisnâ edatından sonra gelen kelimelerin
mansûb olması sebebiyle (ً‫ )رُﺑْﻌﺎ‬şeklinde de
söylenir.
[22]
(ِ‫ )أَﻋْﻄَﻰ ﯾُﻌْﻄِﻲ ل‬birine birşey verdi
[23]
(َ‫ )ﻣِﻦْ ﻓَﻀْﻠِﻚ‬lütfen
[24] (ُ‫ )ﯾُﻮﺟَﺪ‬var, bulunur. Tâbir olarak kalıbı
değişmeden müzekker ya da müennes kelimenin
önüne getirilir. (َ‫ )وَﺟَﺪ‬fiilinin muzâri meçhûlüdür.
İlerde işlenecektir.
Dinlemek için Tıklayınız :
İSM-İ FAİL
İsm-i fâil bir işi yapan kişiyi bildirir. Üç harfli
fiillerin ism-i fâili mâzî fiilin birinci harfi ile orta
harfi arasına bir elif (‫ ) ا‬eklenip sondan bir evvelki
harfi kesre yaparak fiili (ٌ‫ )ﻓﺎَﻋِﻞ‬kalıbına sokmakla
yapılır. Örnek:
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
yazdı
‫ﺗِﺐٌﻛَﺎ‬
yazan, yazıcı
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬
açtı
ٌ‫ﻓَﺎ ِﺗﺢ‬
açan, açıcı
‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
dövdü
ٌ‫ﺿَﺎرِب‬
döven, dövücü
‫ﻋَﻠِ َﻢ‬
bildi
ٌ‫ﻋﺎَِﻟﻢ‬
bilen
‫ﻞ‬
َ ‫ﻗَ َﺘ‬
öldürdü
ٌ‫ﻗﺎَﺗِﻞ‬
öldüren
‫ﻗَﺪِ َم‬
geldi
ٌ‫ﻗﺎَ ِدم‬
gelen
‫ب‬
َ ‫ﻛَ َﺬ‬
yalan söyledi
ٌ‫ﻛﺎَذِب‬
yalan söyleyen, yalancı
‫ل‬
َ َ‫ﻧَﺰ‬
indi
ٌ‫ﻧﺎَ ِزل‬
inen
‫ﺐ‬
َ ‫رَ ِﻛ‬
bindi
ٌ‫راَﻛِﺐ‬
binen
‫ﺷَﻜَ َﺮ‬
şükretti
ٌ‫ﺷﺎَﻛِﺮ‬
şükreden
‫ﻇَﻠَ َﻢ‬
zulmetti, haksızlık etti
ٌ‫ﻇﺎَِﻟﻢ‬
zulmeden, haksızlık eden
İsmi fâile bakılarak fiilin üçlü hali sözlükten
bulunabilir:
ٌ‫ﻗَﺘَﻞَ ﻗَﺎﺗِﻞ‬
Çekim Tablosu:
‫‪Cem-i Sâlim‬‬
‫‪Tesniye‬‬
‫‪Müfred‬‬
‫‪Müzekker‬‬
‫ن‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒِﯿﻦَ ‪-‬ﻛَﺎﺗِﺒُﻮ َ‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒَﯿْﻦِ‪-‬ﻛَﺎﺗِﺒَﺎنِ‬
‫ﺐ‬
‫ﻛﺎَﺗِ ٍ‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒ ًﺎ‬
‫ﻛَﺎ ِﺗﺐٌ‬
‫‪Müennes‬‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒﺎَتٍ –ﻛَﺎﺗِﺒَﺎتٌ‬
‫ن‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒَﺘَﯿْﻦِ ‪-‬ﻛَﺎﺗِﺒَﺘَﺎ ِ‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒَ ٍﺔ‬
‫ﻛﺎَﺗِﺒَ ًﺔ‬
‫ﻛَﺎﺗِ َﺒﺔٌ‬
‫‪.‬أﻟﻠﱠﮫُ ﺧﺎَﻟِﻖُ ﻛُﻞﱢ ﺷَﻲْ ٍء‬
‫‪Allah herşeyin yaratıcısıdır.‬‬
‫ن‬
‫‪.‬اَﻟﺬاﱠﻛِﺮُونَ اﻟﻠﱠﮫَ ﻣُﺨِْﻠﺼٌﻮ َ‬
Allah'ı çok zikredenler (çok ananlar) ihlaslıdırlar.
*İsmi fâil ma’lûm muzâri fiil gibi tercüme edilip
fâil ve mef’ûlün bih alabilir ve bu kullanım
oldukça yaygındır:
ُ‫اَﻟْﻤُﺆْﻣِﻦُ ﺷﺎَﻛِﺮٌ رَﺑﱠﮫ‬.
Mü’min Rabbine şükreder.
Bu cümlede yer alan (ٌ‫ )ﺷﺎَﻛِﺮ‬ism-i fâili muzâri fiil
gibi amel etmiş, kendinden sonraki isim mef’ûl
olarak mansûb olmuştur. İsmi fâil, muzâri gibi
amel ederken hangi şahsa ait olduğu ise
beraberinde kullanılan munfasıl zamirlerle ve ism-i
fâilin müfred tesniye ya da cemi halinin bu zamirin
yanında çekimiyle belli olur:
‫ھَﻞْ أَﻧْﺖَ ذاَھِﺐٌ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ؟‬
Okula gidiyor musun?
‫ﻻ‬
َ , ‫أَﻧﺎَ ذاَھِﺐٌ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَ ِﺔ‬
Hayır, kütüphaneye gidiyorum.
‫ﻣِﻦْ أَﯾْﻦَ أَﻧْﺖِ ﻗﺎَدِ َﻣﺔٌ ؟‬
Nereden geliyorsun?
‫ﻦ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَ ِﺔ‬
َ ِ‫أَﻧﺎَ ﻗﺎَدِﻣَﺔٌ ﻣ‬.
Bahçeden geliyorum.
‫س‬
ِ ‫أَﻧﺎَ ذاَھِﺐٌ إِﻟَﻰ ﺣُﺠْﺮَةِ اﻟْﻤُ َﺪرﱢ‬.
Ben öğretmenin odasına gidiyorum.
‫ق‬
ِ ‫ھُﻤﺎَ ذاَھِﺒﺎَنِ اﻟْﯿَﻮْمَ إِﻟَﻰ اﻟﺴﻮﱡ‬.
O ikisi bu gün çarşıya gidiyor.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ھُﻢْ ذاَھِﺒُﻮنَ ﻏَﺪاً إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿ‬.
Onlar yarın eve gidiyor.
ْ‫ﮫِ راَﺟِﻌُﻮنَإِﻧﺎﱠ ﻟِﻠﱠ ِﮫ وَ إِﻧﺎﱠ إِﻟَﯿ‬.
Bizler Allah içiniz ve ona döneriz (Bakara, 156).
‫ھُﻮَ ﺳَﺎﺟِﺪٌ ِﻟﻠﱠﮫ‬.ِ
O Allah'a secde ediyor.
‫ﺳَﺄَزوُرُ ﺻَﺪﯾِﻘﻲِ أَﺣْﻤَﺪَ ﻓﻲِ اﻟﺸﱠﮭْﺮِ اﻟْﻘَﺎدِ ِم‬.
Gelecek ayın içinde (gelen ay) arkadaşım Ahmed’i
ziyaret edeceğim.
İsmi fâil ayrıca kalıplaşmış isim olarak da
kullanılır. Mesela (َ‫ )ﻛَﺘَﺐ‬fiilinden (ٌ‫ )ﻛﺎَﺗِﺐ‬kelimesi
sadece yazıyor olma, şu anda yazan bir kimse
manasına değil, "yazar" manasına bir isim de olur.
ٌ‫أَﺣْ َﻤﺪُ ﻛﺎَﺗِﺐ‬.
Ahmet yazıyor veya Ahmet "yazar" dır.
ٌ‫ﺧﺎَِﻟﺪٌ ﻃﺎَﻟِﺐ‬.
Hâlit öğrencidir.
ٌ‫إِﻧﱠﻨَﺎ ﻃﺎَﻟِﺒَﺎت‬.
Gerçekten biz talebeleriz (müe.).
‫ن‬
ِ َ‫ن ﻋﺎَ ِدﻻ‬
ِ َ‫اَﻟْﺤﺎَﻛِﻤﺎ‬.
İki hâkim âdildirler.
Genel Cümle Örnekleri:
1- ِ‫أَﺣْﻤَﺪُ ﯾَﺪْرُسُ ﻓِﻲ ﻣَﻌْﮭَﺪِ اﻟﻠﱡﻐَﺔِ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔ‬- ‫ﻣَﻌْﮭَﺪِ اﻟﻠﱡﻐَﺔِ أَﺣْﻤَﺪُ داَرِسٌ ﻓِﻲ‬
‫اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ ِﺔ‬.
2- َ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ ﯾَﻔْﮭَﻤْﻦَ اﻟﺪﱠرْس‬- َ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬاَتُ ﻓﺎَھِﻤﺎَتٌ اﻟﺪﱠرْس‬.
3- ٌ‫[اَﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﻗﺎَدِم‬1] َ‫ﻣِﻦْ ﻣَﻜﱠﺔ‬- َ‫ذَھَﺐَ أَﺣْﻤَﺪُ إِﻟَﻰ إِﺳْﺘِﺮاَﺣَﺔِ اﻟْﻤَﻄﺎَرِ و‬
‫ﺟﺪﱠ‬
َ ْ‫ةَ اﻧْﺘَﻈَﺮَ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةَ اﻟْﻘﺎَدِﻣَﺔَ ِﻣﻦ‬. َ‫ وَﺻَﻠَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةُ اﻟْﺂن‬.
‫إِﻟَﻰ أَﯾْﻦَ ھُﻮَ ‪-‬ﻓﻲِ ﯾَﺪِھﺎَ ﺣَﻘﯿِﺒَﺔٌ ﺟَﻤﯿِﻠَﺔٌ وَ ھِﻲَ ذاَھِﺒَﺔٌ اﻟْﺂنَ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَ ِﺔ ‪4-‬‬
‫ذاَ ِھﺐٌ ؟‬
‫اَﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﱠﺘﺎَنِ –اَﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﺎﱠنِ ﺟﺎَﻟِﺴﺎَنِ ﻓِﻲ اﻟْﻘﺎَﻋَﺔِ –اَﻟْﺎِﺑْﻦُ ﻗﺎَدِمٌ اﻟْ َﯿﻮْمَ ‪5-‬‬
‫‪.‬ﺟﺎَﻟِﺴَﺘﺎَنِ ﻓِﻲ اﻟْﻘﺎَﻋَ ِﺔ‬
‫‪[4].‬وَﺟَﺪَتِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ أُﻣﱠﮭﺎَ ﻧﺎَﺋِﻤَﺔً ‪[3] -‬اﻟْﻤُﺪِﯾﺮَةُ اﻟْﻔﺎَﺋِﺰاَتِ ]‪[2‬ﻛَﺎ َﻓَﺄتِ ‪6-‬‬
‫‪.‬اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَتُ ﺣَﺎﺿِﺮاَتٌ‬
‫ﻣِﻦْ أَﯾْﻦَ أَﻧْﺖَ –أَﯾْﻦَ ھُﻤﺎَ ذاَھِﺒﺎَنِ ؟ ھُﻤﺎَ ذاَھِﺒﺎَنِ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ إِﻟَﻰ ‪7-‬‬
‫ﻗﺎَ ِدمٌ ؟‬
‫ﺳﻲﱢ ‪8-‬‬
‫‪.‬اَﻟﺮﱠﺟُﻼَنِ راَﺟِﻌﺎَنِ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ –اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﺟﺎَﻟِﺴُﻮنَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜَﺮاَ ِ‬
‫‪.‬اَﻟْﻌَﺮَقُ ﻧﺎَزِلٌ ﻣِﻦْ ﺟِﺴْﻤِﮫِ ‪9-‬‬
‫‪Tercüme:‬‬
‫‪1- Ahmet Arap Dili Enstitüsü’nde okuyor.‬‬
‫‪2- Kız öğrenciler dersi anlıyorlar.‬‬
‫‪3- Öğretmen Mekke’den geliyor. Ahmet hava‬‬
‫‪alanının istirahat (salonuna) gitti ve Cidde’den‬‬
‫‪gelecek uçağı bekledi. Uçak şu anda (şimdi) geldi.‬‬
4- Elinde güzel bir çanta var ve o şu anda
kütüphaneye gidiyor. O nereye gidiyor?
5- Oğlan (oğul) bugün geliyor. İki gazeteci salonda
oturuyor. İki bayan gazeteci salonda oturuyor.
6- (Bayan) müdür kazananları mükâfatlandırdı. Kız
annesini uyur buldu. Öğretmenler geldiler.
7- O ikisi nereye gidiyor? O ikisi okula gidiyor.
Sen nereden geliyorsun?
8- Öğrenciler sandalyelerin üzerinde oturuyor. İki
adam mescidden dönüyor.
9- Ter bedeninden iniyor (akıyor).
&&&&&&&&&&
MÜBÂLAĞALI İSM-İ FAİL
İşi yapan kimsede aşırılık ifade eden kelimelere
mübâlağalı ism-i fâil denir. Bu kalıp bir işi sık sık
yapan veya bir özelliği çokça gösteren bir kimseyi
(veya birşeyi) ifade eder. En çok kullanılan
kalıpları şunlardır:
1- Müzekkerlerinde ٌ‫ ﻓَﻌﱠﺎل‬müenneslerinde ٌ‫ﻓَﻌﱠﺎﻟَﺔ‬
ölçüsünde yapılır. En fazla kullanılan kalıptır.
‫ﺟَﻤَ َﻊ‬
topladı
ٌ‫ﻋﺔ‬
َ ‫ﺟﻤﱠﺎ‬
َ ‫ﺟَﻤﱠﺎعٌ ث‬
çok toplayan, toplayıcı
‫ﺐ‬
َ ‫وَ َھ‬
verdi
ٌ‫وَھﱠﺎب‬
çok verici, bağışlayıcı
‫ﻗَ َﮭ َﺮ‬
hakim geldi, baskın geldi
ٌ‫ﻗَﮭﱠﺎر‬
baskın gelen, kahredici
‫ق‬
َ َ‫رَز‬
besledi, rızık verdi
ٌ‫رَزاﱠق‬
çok besleyen, çok rızık verici,
‫ب‬
َ ‫ﻛَ َﺬ‬
yalan söyledi
ٌ‫ﻛَﺬﱠاب‬
çok yalancı
‫ﻏﻔَ َﺮ‬
َ
bağışladı, affetti
ٌ‫ﻏَﻔﺎﱠر‬
çok bağışlayan
‫أَﻣَ َﺮ‬
emretti
ٌ‫أَﻣﺎﱠر‬
çok emreden
Fiilden ya da isimden türetilen bu kalıptaki birçok
kelime sıfatlıktan uzaklaşıp isim ya da meslek
olarak kullanılmıştır:
‫ف‬
َ ‫ﺻَ َﺮ‬
bozdu
ٌ‫ﺻَﺮﱠاف‬
sarraf
‫ﺧَﺒَ َﺰ‬
ekmek yaptı
ٌ‫ﺧَﺒﺎﱠز‬
ekmekçi
‫ح‬
َ ‫ﺟَ َﺮ‬
yaraladı
ٌ‫ﺟَﺮاﱠح‬
cerrah, operatör
‫ﺟَ َﺰ َر‬
boğazladı
ٌ‫ﺟَﺰاﱠر‬
kasap
‫ط‬
َ ‫ﺧَﺎ‬
dikti
ٌ‫ﺧﯿﱠﺎط‬
terzi
‫ﺦ‬
َ َ‫ﻃَﺒ‬
pişirdi
ٌ‫ﻃَﺒﱠﺎخ‬
ahçı
ٌ‫ﺣَﺪِﯾﺪ‬
demir
ٌ‫ﺣَﺪﱠاد‬
demirci
ٌ‫ﺟَﻤَﻞ‬
deve
ٌ‫ﺟﻤﱠﺎل‬
َ
deveci
‫ﺑَﺰﱞ‬
bez
‫ﺑَﺰﱠا ٌز‬
bezzaz, manifaturacı
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﻠ‬
yeri sürdü
ٌ‫َﻓﻼﱠح‬
çiftçi
‫ﺣﻢﱠ‬
َ
ısındı, kızdı
ٌ‫ﺣَﻤﺎﱠم‬
hamam, yıkanılacak sıcak yer
ٌ‫ﻓَﺤْﻢ‬
kömür
ٌ‫ﻓَﺤﺎﱠم‬
kömürcü
2- ٌ‫ َﻓﻌُﻮل‬Müzekker ve müennes için ortak
kullanılır:
‫ﺻَﺒَ َﺮ‬
sabretti
ٌ‫ﺻَﺒُﻮر‬
çok sabırlı
‫َو َﻗ َﺮ‬
vakarlı oldu
ٌ‫َوﻗُﻮر‬
ağırbaşlı
‫ﻞ‬
َ ‫ﺟَ ِﮭ‬
bilmedi
ٌ‫ﺟﮭُﻮل‬
َ
çok cahil
‫ق‬
َ َ‫ﺻَﺪ‬
doğru söyledi
ٌ‫ﺻَﺪُوق‬
çok doğru sözlü
‫ب‬
َ ‫ﻛَ َﺬ‬
yalan söyledi
ٌ‫َﻛﺬُوب‬
çok yalancı
‫ﻏﻔَ َﺮ‬
َ
bağışladı
ٌ‫ﻏَﻔُﻮر‬
çok bağışlayıcı
3- ٌ‫( ﻓَﻌِﯿﻞ‬müennesi ٌ‫ )ﻓَﻌِﯿﻠَﺔ‬ölçüsüne göre;
‫َرﺣِ َﻢ‬
merhamet etti, acıdı
ٌ‫َرﺣِﯿﻢ‬
çok acıyan, merhametli
‫ﻛَﺮُ َم‬
cömert oldu
ٌ‫ﻛَﺮِﯾﻢ‬
çok cömert
‫ﻋَﻠِ َﻢ‬
bildi
ٌ‫ﻋَﻠِﯿﻢ‬
çok bilen
‫ﺳَﻤِ َﻊ‬
işitti, duydu
ٌ‫ﺳَﻤِﯿﻊ‬
(her şeyi çok iyi) işiten
4- (ٌ‫( )ﻓِﻌﱢﯿﻞ‬müennesi ٌ‫) ﻓِﻌﱢﯿﻠَﺔ‬
‫ق‬
َ َ‫ﺻَﺪ‬
doğru söyledi
ٌ‫ﺻِﺪﱢﯾﻖ‬
çok doğru sözlü
Bu dört kalıbın dışında bunlar kadar çok
kullanılmasa da şu kalıblar da mübâlağa siğası
ifâde eder.
ٌ‫ﻣِﻔْﻌَﺎل‬
(َ‫)ﻓَﻀُﻞ‬
ٌ‫ِﻣﻔْﻀﺎَل‬
çok faziletli
ٌ‫ﻓُﻌََﻠﺔ‬
(َ‫)ھَﻤَﺰ‬
‫ھُﻤَ َﺰ ٌة‬
çok alay eden
Cümle Örnekleri:
‫ﻧَﺸْﺘَﺮِي اﻟﻠﱠﺤْﻢَ ﻣِﻦَ اﻟْﺠَﺰاﱠ ِر‬.
Eti kasaptan satın alırız.
ٌ‫اَﻟْﻤُﻤَﺮﱢﺿﺎَتُ َرﺣِﯿﻤﺎَت‬.
Hemşireler merhametlidirler.
‫ﮫِاَﻟْﻜﺎَﺗِﺐُ ﺟَﺬاﱠبٌ ﻓِﻲ أُﺳْﻠُﻮ ِﺑ‬.
Yazar uslûbunda câzibtir (çekicidir) .
‫اَﻟْﻜﺎَﺗِﺒَﺔُ ﺟَﺬاﱠﺑَﺔٌ ﻓِﻲ أُﺳْﻠُﻮﺑِﮭَﺎ‬.
Yazar uslûbunda câzibtir (çekicidir) (müe) .
ٌ‫زَوْﺟِﻲ ﻏَﯿُﻮر‬.
Eşim kıskançtır.
‫اَﻟﻠﱠﮫُ رَﺣِﯿﻢٌ ﻟِﻌِﺒﺎَ ِد ِه‬.
Allah kullarına merhametlidir.
‫أﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ﻧَﺒِﯿﮫٌ ﻓِﻲ دُرُوﺳِ ِﮫ‬.
Öğrenci derslerinde dikkatlidir.
ٌ‫ﻋﺎَﺋِﺸَﺔُ ﺻَﺒُﻮر‬.
Aişe çok sabırlıdır.
‫ﻞ اﻟْﻘِﻄَﺎ ِر‬
ِ ِ‫ﯾَﺤْﻤِﻞُ اﻟْﺤَﻤﺎﱠﻟﻮُنَ اﻟْﺤَﻘﺎَﺋِﺐَ إِﻟَﻰ داَﺧ‬
Hamallar çantaları trenin içine taşıyor.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri ikişer defa yazınız.
ُ‫اَﻟﺴﱠﻔَﺮْﺟَﻞ‬
ayva
ُ‫اَﻟﺮﱡﻣﺎﱠن‬
nar
ُ‫اَﻟْﻔُﻠْﻔُﻞ‬
biber
ُ‫ﺧَﺎطَ َﯾﺨِﯿﻂ‬
dikiş dikti
ٌ‫ﺳﻤﱠﺎك‬
َ
balıkçı
ُ‫اَﻟْﻘُﻄْﻦ‬
pamuk
ُ‫ﺻَﺮﱠفَ ﯾُﺼَﺮﱢف‬
bozdurdu, çevirdi
ٌ‫ﻗَﻮْل‬
söz
ُ‫َاﻟْﻔِﻨَﺎء‬
avlu
‫اَﻟْﻔُﻠُﻮسُ =اَﻟﻨﱡﻘُﻮ ُد‬
para
ٌ‫َﺑﻮﱠاب‬
kapıcı
ٌ‫ﻣِﺴْﻄَﺮَة‬
cetvel
ُ‫ﻃَﺒَﺦَ ﯾَﻄْ َﺒﺦ‬
pişirdi
ٌ‫دُﺧُﻮل‬
girmek
ٌ ْ‫ﺣُﺴ‬
‫ﻦ‬
güzel olmak
ُ‫ﺣَﻤَﻞَ َﯾﺤْﻤِﻞ‬
taşıdı
ٌ‫ﻋﻠْﻢ‬
ِ
bilmek
ٌ‫ﺷﻲْء‬
َ
birşey
ٌ‫ﺣﻄﱠﺎب‬
َ
oduncu
ٌ‫ﺷﻤﱠﺎع‬
َ
mumcu
ُ‫اَﻟﻄﱠﺮﯾﻖ‬
yol
ُ‫أَﻃْﻌَﻢَ ﯾُﻄْ ِﻌﻢ‬
doyurdu
ُ‫اََﻟﺸﱢﺘَﺎء‬
kış
ُ‫اﻟْﻮَاﺳِﻊ‬
geniş
‫ح‬
َ ‫ﺟَ َﺮ‬
yaraladı
ُ‫اَﻟﺼﱠﯿْﻒ‬
yaz
‫ﺟَﺮْﺣًﺎ‬
yaralamak (mastar)
ُ‫اَﻟﻀﱠﯿْﻒ‬
misafir
ُ‫َاﻟْﺠَﺮِﯾﺪَة‬
gazete
ُ‫اَﻟْﻌِ َﻨﺐ‬
üzüm
ُ‫اَﻟﻀﱡﯿﻮُف‬
misafirler
ُ‫اَﻟْﻜِﺘَﺎ َﺑﺔ‬
yazı
ٌ‫ﺻَﺮْف‬
bozmak (mastar)
ٌ‫ﻃَﻌَﺎم‬
yemek
ُ‫اﻟْﺒَﻘﺎﱠل‬
bakkal
ُ‫اﻟْﺠَ َﺰاﱠر‬
kasap
ٌ‫ﺑَﻨﺎﱠء‬
bina yapan, usta
‫اﻟْﻔﺎَﻛِ ِﮭﻲﱢ‬
manav
ُ‫اَﻟْﻌِﺒَﺎد‬
kullar
ٌ‫ﺧَﺒِﯿﺮ‬
çok haberdar
‫َاﻟْﺠَﻮﱡ‬
hava
ٌ‫ﻣُﻤْﺘﺎَز‬
seçkin
ٌ‫ﻋَﺠُﻮز‬
yaşlı
ُ‫اَﻟْﻌَﺴَﻞ‬
bal
ُ‫ِﻟﺄَﻧﱠﮫ‬
çünkü o
ُ‫أَﻛْﺮَمَ ﯾُﻜْ ِﺮم‬
ikram etti
ٌ‫ﻧِ َﻌﻢ‬
ni’metler
ٌ‫ذَھَﺎب‬
gitmek
ُ‫ﺑَﺎعَ ﯾَﺒِﯿﻊ‬
sattı
ٌ‫ﺟﻤﱠﺎل‬
َ
deveci
ٌ‫ﺷَﻤْﻊ‬
mum
َ َ‫ﻛَﺬ‬-ِ
‫ب‬
yalan söyledi
ٌ‫ﻓَﺘْﺢ‬
açmak (masdar)
ٌ‫ﺳَﺮِﯾﻊ‬
hızlı, çabuk
ٌ‫ﻏَﻀُﻮب‬
‫‪çok kızgın‬‬
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri tercüme ederek ism-i‬‬
‫‪fâillerin ve mübalağalı ism-i fâillerin altını çizip‬‬
‫‪hangi kalıplarda kullanıldığını belirtiniz.‬‬
‫ﻻَ ‪-‬ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒِﻲ إِﻟَﯿْﮭِﻢْ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻛﺎَذِﺑُﻮنَ ‪-‬ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒُﻮا إِﻟَﯿْﮫِ ‪ ،‬إِﻧﱠﮫُ ﻛﺎَذِ ٌ‬
‫ب‬
‫ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒْﻦَ ‪-‬ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒﺎَ إِﻟَﯿْﮭﺎَ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭﺎَ ﻛﺎَذِﺑَﺔٌ ‪-‬ﺗَﺬْھَﺒِﻲ إِﻟَﯿْﮭِﻦﱠ ‪ ،‬إﻧﱠﮭُﻦﱠ ﻛﺎَذِﺑﺎَتٌ‬
‫ﻻَ ﺗَﺬْھَﺐْ ‪-‬ھَﺒُﻮا إِﻟَﯿْﮭِﻢْ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻛﺎَذِﺑُﻮنَ ﻻَ ﺗَﺬْ ‪-‬إِﻟَﯿْﮭِﻤﺎَ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭُﻤَﺎ ﻛَﺎذِﺑﺎَنِ‬
‫ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒْﻦَ ‪-‬ﻻَ ﺗَﺬْھَﺒﺎَ إِﻟَﯿْﮭِﻤﺎَ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ﻛﺎَذِﺑﺎَنِ ‪-‬إِﻟَﯿْﮭِﻦﱠ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭُﻦﱠ ﻛَﺎذِﺑَﺎتٌ‬
‫‪.‬إِﻟَﯿْﮭِﻦﱠ ‪ ،‬إِﻧﱠﮭُﻦﱠ ﻛَﺎذِﺑَﺎتٌ‬
‫وَ اﷲُ ﺧَﺒِﯿﺮٌ ﺑِﻌِﺒﺎَدِهِ ‪-‬وَ اﻟْﺠَﺰَاﱠرِ ﻧَﺸْﺘَﺮِي ﻃَﻌﺎَﻣَﻨﺎَ ﻣِﻦَ اﻟْﺒَﻘﺎﱠلِ وَاﻟْﻔﺎَﻛِ ِﮭ ﱢ‬‫ﻲ‬
‫ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﺷَﻜُﻮرٌ ﻟِﺮَﺑﱢﮭﺎَ ‪-‬أَﺣْﻤَﺪُ ﺷَﻜُﻮرٌ ﻟِﺮَﺑﱢﮫِ ‪-‬أَﻧﺎَ ﺳَﻤﺎﱠعٌ ﻟِﻠْﻘُﺮْآنِ اﻟْﻜَﺮِﯾ ِﻢ‬‫ﺐ ﺳَﺮِﯾﻊٌ ‪-‬اَﷲُ ﻏَﻔﺎﱠرٌ ﻟِﻠﺬﱡﻧُﻮبِ‬
‫واَﻟِﺪِي ‪-‬ھَﺬِهِ اﻣْﺮَأَةٌ ﻏَﻀُﻮبٌ ‪-‬ھَﺬاَ ﻻَﻋِ ٌ‬
‫ﺨ‬
‫أﻟﻠﱠﮫُ ﻏﺎَﻓِﺮٌ ‪-‬ھُﻮَ ﺷَﻜُﻮرٌ ﻟِﻨِﻌَﻢِ اﻟﻠﱠﮫِ ‪-‬اﷲُ ﻋَﻠِﯿﻢٌ ﺑِﻜُﻞﱢ ﺷَﻲْءٍ ‪-‬ﺒَﺮِ ﺳَﻤﺎﱠعٌ ِﻟﻠْ َ‬
‫ھَﺬِهِ ‪-‬ھِﻲَ ﺷَﻜُﻮرٌ ﻟِﺮَﺑﱢﮭﺎَ ‪-‬أَﺣْﻤَﺪُ ﺑَﻨﺎﱠءٌ ﻣُﻤْﺘﺎَزٌ ‪-‬اَﻟْﺠَﻮﱡ ﻟَﻄِﯿﻒٌ ‪-‬ﻟِﻠﺬﱡﻧُﻮبِ‬
‫‪.‬اﻣﺮأة ﻋَﺠُﻮزٌ‬
‫‪3. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip tercüme‬‬
‫‪ediniz.‬‬
‫أﻧﺎ أذھﺐ ‪-‬طايخلا ىلإ بهذأ ال ‪,‬ال ؟طايخلا ىلإ بهذت له‬
‫ف‬
‫‪-‬ﻣﻦ ھﻮ ﻛﺬّاب؟ ﻣﻦ ھﻮ اﻟﻐﻔﻮر؟ اﷲ ﺟﻞّ ﺟﻼﻟﮫ ﻏﻔﻮر ‪-‬إﻟﻰ اﻟﺼﱠﺮﱠا ِ‬
‫ىلإ ةأرملا تلخد نيأ نم ‪-‬كمركأ كوخأ ؟ ىنمركأ وه نم‬
‫اذه ‪ -‬بابلا نم يتسردم ىلإ ةأرملا تلخد ؟كتسردم‬
‫ﻧﱠ ُﮫ ﻟَﯿْﺲَ ﻓَﻘِﯿﺮاً ﻟﻤﺎذا ﻣﺎ اﻃﻌﻤﺘﮫ؟ ﻷَ ‪ -‬ذيذل لسعلا ‪ -‬باذك لجرلا‬
‫ھﻞ ‪-‬أ ﻣﺎ ﻋﺮﻓﺘﻢ ھﺆﻻء اﻟﻨﺴﺎء ؟ ﺑَﻠَﻰ ‪ ،‬ﻋﺮﻓﻨﺎ ھﺆﻻء اﻟﻨﺴﺎء ‪-‬‬
‫برض ‪-‬ﺻَﺮﱠﻓْﺖَ اﻟﻨﱡﻘُﻮدَ ﻋﻨﺪ اﻟﺼﱠﺮﱠاف؟ ﻧﻌﻢ ‪ ،‬ﺻﺮﻓﺖ اﻟﻨﻘﻮد ﻋﻨﺪه‬
‫ھﻞ ﺳﺘﺬھﺒﻮن إﻟﻰ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﻓﻲ اﻟﺸﺘﺎء ‪-‬قيرطلا يف كاخأ لتاق‬
‫ﻻ‬
‫‪,‬مھﻞ ﻋﺮﻓﺘﻢ اﻟﻤﻌﻠّﻤﯿﻦ ﻓﻲ ﻣﺪرﺳﺘﻜﻢ؟ ﻧﻊ ‪ -‬هيف بهذن ال ‪,‬؟ َ‬
‫هاندجو ‪ -‬؟ هومتدجو نيأ ‪ -‬؟ هامتبرض اذامل ‪-‬مهانفرع‬
‫‪.‬قيرطلا يف‬
‫‪4. Aşağıdaki fiilleri ism-i fâil ve mübalağalı ism-i‬‬
‫)‪fâil yapınız.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﺧَﻠَﻖَ ﺷَﺮِب ﻋَﺮَفَ ﻗَﻄَﻊَ ﻋﻠﻢ ﺧﺮج دﺧﻞ ذھﺐ ﻛﺘﺐ ﻓﺘﺢ ﻧﺼﺮ‬
‫برض‬
‫‪5. Aşağıdaki ism-i fâillerin sülasilerini yazınız.‬‬
‫ﻧَﺎﺻِﺮٌ ﻛَﺎﺳِﺮٌ ﻗَﺎﺗِﻞٌ ﻓَﺎھِﻢٌ ﺳَﺎﺋِﻞٌ ﺿَﺎرِبٌ ﻛَﺎﺗِﺐٌ ﻗَﺎرِئٌ ذَاھِﺐٌ ﻋَﺎ ِر ٌ‬
‫ف‬
‫ﻋَﺎِﻟﻢٌ‬
‫‪6. Aşağıdaki ism-i fâillerden birer cümle kurunuz.‬‬
‫‪.‬ﻋَﺎﻟِﻢٌ ‪-‬ﻗَﺎﺗِﻞٌ ‪-‬ﻛَﺬاﱠبٌ ‪-‬ﻛَﺎﺳِﺮٌ ‪-‬ﻗَﺎﻃِﻒٌ ‪-‬ﺷَﺎرِبٌ ‪-‬ﺟَﺮاﱠحٌ ‪-‬ﻓَﺘﺎﱠحٌ‬
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1]
( َ‫ﻗَﺪِم‬-ِ) geldi
[2]
(ُ‫ )ﻛﺎَﻓَﺄَ ﯾُﻜﺎَﻓِﺊ‬mükâfatlandırdı
[3] (َ‫ )ﻓﺎَز‬kazandı. İsmi Fâili (ٌ‫ )ﻓﺎَﺋِﺰ‬kazanan. İlletli
fiillerin mevzusudur. Yakında işlenecektir.
[4]
(َ‫ )ﻧﺎَم‬uyudu. İsmi fâili (ٌ‫ )ﻧﺎَﺋِﻢ‬uyuyan
Dinlemek için Tıklayınız :
İSM-İ MEF’ÛL
Kendisine iş yapılanı bildiren, fiilden etkilenen
isimdir. Türkçe’deki edilgen sıfat-fiil karşılığıdır.
Nasıl ism-i fâil malum muzâri fiil gibi
kullanılıyorsa ism-i mef’ûlde mâzî meçhûl gibi
tercüme edilir. Yapılışı şöyledir:
Üç harfli fiilin başına ‫ م‬harfi eklenir ve üstünlü
olarak kelimenin birinci harfine cezimlenir. Fiilin
ikinci ve üçüncü harfi arasına ötreli (‫ )و‬harfi ilave
olur.
‫ﻞ‬
َ ‫ﻗَ َﺘ‬
öldürdü →
ٌ‫َﻣﻘْﺘُﻮل‬
öldürülen, öldürülmüş
‫ب‬
َ ‫ﺿَ َﺮ‬
dövdü →
ٌ‫ﻣَﻀْﺮُوب‬
dövülen, dövülmüş
‫ب‬
َ ‫ﺷَ ِﺮ‬
içti →
ٌ‫ﻣَﺸْﺮُوب‬
içilen, içilmiş
‫ح‬
َ ‫ﺟَ َﺮ‬
yaraladı →
ٌ‫َﻣﺠْﺮُوح‬
yaralanan, yaralanmış
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺘ‬
yazdı →
ٌ‫ﻣَﻜْﺘُﻮب‬
yazılan, yazılmış
‫ﺢ‬
َ َ‫ﻓَﺘ‬
açtı →
ٌ‫َﻣﻔْﺘُﻮح‬
açılan, açık, açılmış
İsm-i Mef’ûlun şahıslara göre çekimi[1]:
ُ‫ﻣَﻜَﺎ ِﺗﺐ‬
‫ن‬
َ ‫ﻣَﻜْﺘُﻮﺑُﻮ‬
‫ن‬
ِ ‫ﻣَﻜْﺘُﻮﺑَﺎ‬
ٌ‫ﻣَﻜْﺘﻮُب‬
Müzekker
Cem-i Mükesser
ٌ ‫ﻣَﻜْﺘُﻮﺑَﺎ‬
‫ت‬
‫ن‬
ِ ‫ﻣَﻜْﺘُﻮﺑَﺘَﺎ‬
ٌ‫ﻣَﻜْﺘُﻮ َﺑﺔ‬
Müennes
yazılmışlar
ikisi yazılmış
yazılmış
*İsm-i mef’ûl cümle içinde çeşitli şekillerde
gelebilir. Tamamen bir sıfat gibi veya sıfat
anlamında kullanıldığı gibi, haber olarak da gelir.
Cümle Örnekleri:
ٌ‫ﺷَﻲْءٌ َﻣﺨْﻠُﻮق‬.
Yaratılmış birşey (sıfat) .
ُ‫اَﻟْﺒﺎَبُ اﻟْ َﻤﻔْﺘُﻮح‬.
Açık kapı (sıfat) .
ٌ‫اَﻟْﺒﺎَبُ َﻣﻔْﺘُﻮح‬.
Kapı açıktır (haber) .
(ُ‫)ﻓُﮭِﻢَ اﻟﺪﱠرْس‬.
ٌ‫اَﻟﺪﱠرْسُ ﻣَﻔْﮭُﻮم‬
Ders anlaşılmıştır.
(‫ )ﻧُﺼِﺮَ اﻟْﺤَﻖﱡ‬.
ٌ‫اَﻟْﺤَﻖﱡ ﻣَﻨْﺼُﻮر‬
Hak (doğru gerçek) yardım edilendir.
(‫ )ﯾُﻌْﺒَﺪُ اﻟﻠﱠﮫُ ﺑِﺎﻟْﺤَﻖﱢ‬.
‫ﺤﻖﱢ‬
َ ْ‫أﻟﻠﱠﮫُ ﻣَﻌْﺒُﻮدٌ ﺑِﺎﻟ‬
Allah hak(kı) ile ibadet edilendir.
‫ن‬
ِ َ‫ﺻُﻨِﻌَﺖِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ﻓِﻲ اﻟْﯿﺎَﺑﺎ‬.
Araba Japonya’da yapıldı.
‫ناَﻟﺴﱠ‬
ِ َ‫ﯿﺎﱠرَةُ ﻣَﺼْﻨُﻮﻋَﺔٌ ﻓِﻲ اﻟْﯿﺎَﺑﺎ‬.
Araba Japonya’da yapılmıştır.
‫ )ﻏُﻔِﺮَتْ ذُﻧُﻮبُ اﻟﺘﺎﱠﺋِﺐِ(اﻟﺘﺎﱠﺋِﺐُ ذُﻧُﻮﺑُﮫُ ﻣَﻐْﻔُﻮرَ ٌة‬.
Tevbe edenin günahları bağışlanmıştır.
‫أَﺧﻲِ ﻣَﺴْﺆُلٌ اﻟْﺂنَ ﻋَﻦْ ﻋﺎَﺋِﻠَﺔٍ ﻛَﺒﯿِﺮَ ٍة‬.
Kardeşim şu anda büyük bir aileden mes’uldür.
ٌ‫أَﻣْﺮُ اﻟﻠﱠﮫِ َﻣﻔْﻌُﻮل‬.
Allah’ın emri yapılmıştır.
ٌ‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞُ َﻣﻠْﻌُﻮن‬.
Adam lanetlidir.
*İsm-i mef’ûl kalıplaşmış isim olarak da kullanılır:
‫ن‬
َ ‫اَﻟْ َﻤﻠْﻌُﻮﻧُﻮ‬
lanetlenmişler "beddualılar"
ُ‫اَﻟْ َﻤﺬْﻛُﻮر‬
zikredilmiş olan "mezkur"
ُ‫اَﻟْﻤَﻄْﻠُﻮب‬
istenmiş olan "matlûb"
ُ‫اَﻟْﻤَﻌْﺮُوف‬
bilinen, “iyilik”
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
SAYILAR, İSM-İ FÂİL, MÜBALAĞALI İSM-İ
FÂİL VE İSM-İ MEF’ÛL İLE İLGİLİ AYETLER
1- ‫وَاﻟْﻮَاﻟِﺪَاتُ ﯾُﺮْﺿِﻌْﻦَ أَوْﻻَدَھُﻦﱠ ﺣَﻮْﻟَﯿْﻦِ ﻛَﺎﻣِﻠَﯿْﻦِ ﻟِﻤَﻦْ أَرَادَ أَنْ ﯾُ ِﺘﻢﱠ‬
‫ اﻟﺮﱠﺿَﺎﻋَ َﺔ‬...
(2/BAKARA, 233). Emzirmeyi tamamlamak
isteyen kimse (baba) için, anneler çocuklarını iki
tam yıl emzirirler...
emzirmek
‫رْﺿﺎَﻋﺎًأَرْﺿَﻊَ ﯾُﺮْﺿِﻊُ ِإ‬
anne
ُ‫اَﻟْﻮَاﻟِﺪَةُ ج َاﻟْﻮَاﻟِﺪَات‬
ikmal etmek tamamlamak
‫أَﺗَﻢﱠ ﯾُﺘِﻢﱡ إِﺗْﻤﺎَﻣ ًﺎ‬
sene (ayette tesniye)
ُ‫َاﻟْﺤَﻮْل‬
emzirme, emme
‫اَﻟﺮﱠﺿَﺎﻋَ َﺔ‬
tam (ayette tesniye)
ٌ‫ﻛَﺎ ِﻣﻞ‬
2- َ‫ ﻠْﺒُﮭُﻢْ وَﯾَﻘُﻮﻟُﻮنَ ﺧَﻤْﺴَﺔٌ ﺳَﺎدِﺳُﮭُﻢْ ﻛَﻠْﺒُﮭُ ْﻢﺳَﯿَﻘُﻮﻟُﻮنَ ﺛَﻼَﺛَﺔٌ رَاﺑِﻌُﮭُﻢْ ﻛ‬...
(18/KEHF, 22). (Eshabı Kehf hakkında insanların
kimi:) "(Onlar) üç kişidir; dördüncüleri de
köpekleridir" diyecekler; yine: "Beş kişidir;
altıncıları köpekleridir" diyecekler...
3- ْ‫ رِﺳَﺎﻻَتِ رَﺑﱢﻲ وَأَﻧَﺎ ﻟَﻜُﻢْ ﻧَﺎﺻِﺢٌ أَﻣِﯿﻦٌ أُ َﺑﻠﱢﻐُﻜُﻢ‬.
(7/A’RÂF, 68). Size Rabbimin vahyettiklerini
duyuruyorum ve ben sizin için güvenilir bir
öğütçüyüm.
öğütçü, nasihatçi
ٌ‫ﺻﺢ‬
ِ ‫ﻧَﺎ‬
tebliğ etmek, eriştirmek
‫ﺑَﻠﱠﻎَ ﯾُﺒَﻠﱢﻎُ ﺗَﺒْﻠِﯿﻐ ًﺎ‬
elçiye verilip gönderilen risalet (elçinin vazifesi)
ُ‫اَﻟﺮﱢﺳﺎَﻟَﺔُ ج اَﻟﺮﱢﺳَﺎﻻَت‬
4- ْ‫إِﻧﱠﺎ ﻋَﺮَﺿْﻨَﺎ اﻟْﺄَﻣَﺎﻧَﺔَ ﻋَﻠَﻰ اﻟﺴﱠﻤﻮَاتِ وَاﻟْﺄَرْضِ وَاﻟْﺠِﺒَﺎلِ ﻓَﺄَﺑَﯿْﻦَ أَن‬
ُ‫ﻇﻠ‬
َ َ‫ ﻮﻣًﺎ ﺟَﮭُﻮﻻًﯾَﺤْﻤِﻠْﻨَﮭَﺎ وَأَﺷْﻔَﻘْﻦَ ﻣِﻨْﮭَﺎ وَﺣَﻤَﻠَﮭَﺎ اﻟْﺈِﻧﺴَﺎنُ إِﻧﱠﮫُ ﻛَﺎن‬.
(33/AHZÂB, 72). Biz emaneti, göklere, yere ve
dağlara teklif ettik de onlar bunu yüklenmekten
çekindiler, (sorumluluğundan) korktular. Onu
insan yüklendi. Doğrusu o çok zalim, çok cahildir.
çekinmek, sakınmak
‫أَﺷْﻔَﻖَ ﯾُﺸْﻔِﻖُ إِﺷْﻔﺎَﻗًﺎ‬
arzetti, teklif etti
‫ﻋَﺮَضَ ﯾَﻌْﺮِضُ ﻋَﺮْﺿًﺎ‬
emanet (ayette: Allah’ın mükelleflere tevdi ettiği
ve riayet ve eda edilmesini emrettiği tekliflerdir.
ُ‫َاﻟْﺄَﻣَﺎ َﻧﺔ‬
imtina etmek, razı olmamak, diretmek, dayatmak
‫أَﺑَﻰ ﯾﺄْﺑَﻰ أَﺑَﺎءً أَﺑَﺎءَ ًة‬
(Ayette: Semaların ve arzın yaradılışları itibariyle
emaneti yüklenmeye istidatları olmayışı, emaneti
ifa etmekten çekinmeleri, yüklenmekten imtina
etmeleridir.)
5- ... ‫ﻻ‬
َ َ‫إِذِ اﻟْﻘُﻠُﻮبُ ﻟَﺪَى اﻟْﺤَﻨَﺎﺟِﺮِ ﻛَﺎﻇِﻤِﯿﻦَ ﻣَﺎ ﻟِﻠﻈﱠﺎﻟِﻤِﯿﻦَ ﻣِﻦْ ﺣَﻤِﯿﻢٍ و‬
‫ﺷ ِﻔ‬
َ ‫ ﯿ ٍﻊ‬...
(40/MÜ’MİN, 18). (Yaklaşan gün hususunda
onları uyar!) Çünkü o gün kalpler gamla dolu
olarak gırtlaklara dayanır (veya o zaman onlar
gamlı ve tasalı olup kalpleri gırtlaklarına dayanır).
Zalimlerin ne dostu ne de (sözü dinlenir) şefaatçısı
vardır.
çünkü, zira/hani, bir zamanlar
ْ‫ِإذ‬
boğaz, gırtlak
ُ‫ﺟﺮ‬
ِ ‫اَﻟْﺤَﻨْﺠَﺮَةُ ج َاﻟْﺤَﻨَﺎ‬
(öfkesini) yenen, gamlı, gamla dolu
ُ‫ﻇﻢ‬
ِ ‫اَﻟْﻜَﺎ‬
şefaatçi
ٌ‫ﺷﻔِﯿﻊ‬
َ
sıcak dost
ٌ‫ﺣَﻤِﯿﻢ‬
6- ...ٍ‫ وَﻣَﺎ ﻟِﻠﻈﱠﺎﻟِﻤِﯿﻦَ ﻣِﻦْ ﻧَﺼِﯿﺮ‬.
(22/HACC, 71). ... Zalimlerin hiç yardımcısı
yoktur.
yardımcı.
ٌ‫َﻧﺼِﯿﺮ‬
[(‫ )ﻣَﺎ‬isim cümlesinin başında “yok, değil”
manasında nefy harfidir. (َ‫ )ﻟِﻠﻈﱠﺎﻟِﻤِﯿﻦ‬câr-mecrûr
olarak mahallen merfû haber mukaddem, (ْ‫ )ﻣِﻦ‬zâid
harfi cerdir. (ٍ‫ )ﻧَﺼِﯿﺮ‬ise lafzen mecrûr mahallen
merfû mübtedâ muahhardır.]
7- ... ‫ وَأُﻓَﻮﱢضُ أَﻣْﺮِي إِﻟَﻰ اﻟﻠﱠﮫِ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﺑَﺼِﯿﺮٌ ﺑِﺎﻟْﻌِﺒَﺎ ِد‬.
(40/MÜ’MİN, 44). .... Ben işimi Allah’a havale
ediyorum. Şüphesiz Allah, kullarını çok iyi
görendir.
çok iyi gören
ٌ‫َﺑﺼِﯿﺮ‬
havale etmek, ısmarlamak, bırakmak
‫ﻓَﻮﱠضَ ﯾُﻔَﻮﱢضُ ﺗَﻔْﻮِﯾﻀًﺎ‬
8- ... ‫ب‬
ِ ‫ وَﺣَﺎقَ ﺑِﺂلِ ﻓِﺮْﻋَﻮْنَ ﺳُﻮءُ اﻟْﻌَﺬَا‬.
(40/MÜ’MİN, 45). ...Firavun'un kavmini kötü azap
kuşatıverdi.
aile
ُ‫آل‬
kuşatmak, sarmak
‫ب‬
ِ ُ‫ﺣَﺎقَ ﯾَﺤِﯿﻖ‬
Firavun’un ailesi, Firavun’un kavmi
‫ن‬
َ ْ‫ﻋﻮ‬
َ ْ‫آلُ ﻓِﺮ‬
‫ن‬
َ ْ‫ﻋﻮ‬
َ ْ‫ ﻓِﺮ‬kelimesi gayr-i munsarif bir kelime olması
sebebiyle esre yerine üstün almıştır.
9- ... ٌ‫ إِنﱠ رَﺑﱠﻚَ ﻟَﺴَﺮِﯾﻊُ اﻟْﻌِﻘَﺎبِ وَإِﻧﱠﮫُ ﻟَﻐَﻔُﻮرٌ رَﺣِﯿﻢ‬.
(7/A’RÂF, 167). ... Şüphesiz Rabbin cezayı çabuk
verendir. Ve O çok bağışlayan, pek esirgeyendir.
hızlı, çabuk, çabuk veren
ٌ‫ﺳَﺮِﯾﻊ‬
ceza
ُ‫اَﻟْ ِﻌﻘَﺎب‬
10- ... ٌ‫ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﺗَﻮﱠابٌ رَﺣِﯿﻢ‬.
(49/HUCURÂT, 12). ...Şüphesiz Allah, tevbeyi
çok kabul edendir, çok esirgeyicidir.
11- ‫ﻣَﻦْ ﻋَﻤِﻞَ ﺻَﺎﻟِﺤًﺎ ﻓَﻠِﻨَﻔْﺴِﮫِ وَﻣَﻦْ أَﺳَﺎءَ ﻓَﻌَﻠَﯿْﮭَﺎ وَﻣَﺎ رَﺑﱡﻚَ ﺑِﻈَﻼﱠ ٍم‬
‫ﻟِﻠْﻌَﺒِﯿ ِﺪ‬.
(41/FUSSİLET, 46). Kim iyi bir iş yaparsa, bu
kendi lehinedir. Kim de kötülük yaparsa
aleyhinedir. Rabbin kullara zulmedici değildir.
12- ‫ ﻚَ ﻟَﮭُ َﻮ اﻟْﻌَﺰِﯾﺰُ اﻟﺮﱠﺣِﯿﻢُوَإِنﱠ رَﺑﱠ‬.
(26/ŞUARÂ, 175). Şüphesiz Rabbin, işte O,
mutlak galip ve engin merhamet sahibidir.
13- َ‫ ﻛَﻼﱠ إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻋَﻦْ رَﺑﱢﮭِﻢْ ﯾَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﻟَﻤَﺤْﺠُﻮﺑُﻮن‬.
(83/MUTAFFİFİN, 15). Hayır! Onlar şüphesiz o
gün Rablerinden (O'nu görmekten)
menedilmişlerdir.
mahcub, menedilmiş, örtülmüş
ُ‫اَﻟْﻤَﺤْﺠُﻮب‬
(Ayette: Temsili manada olup onların büyüklerin
yanına girmekten menedilmiş kimseler gibi
alçaltılacakları, ayrıca onların mestur
(perdelenmişler) olarak Rablerini göremeyeceği
anlatılmaktadır.)
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1- Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazıp
ezberleyiniz.
ُ‫ﺗَﺮَكَ ﯾَﺘْﺮُك‬
terketti, bıraktı
‫َاﻟْﺤَﺎرﱡ‬
sıcak
ُ‫اَﻟْﺠَﺮِﯾﺪَةُ ج َاﻟْﺠَﺮَاﺋِﺪ‬
gazete
ٌ‫َﻓﻼﱠح‬
çiftçi
ُ‫ﺧﻮَات‬
َ َ‫اَﻟْﺄُﺧْﺖُ ج َاﻟْﺄ‬
kızkardeş
ُ‫اَﻟْﺒﺎ ِرد‬
soğuk
‫َوﺟَﺪَﺗﺎَﻧِﻲ‬
o ikisi beni buldu (müe.)
ُ‫ﻘُﻮلٌﺣَﻘْﻞٌ ج ﺣ‬
tarla
ُ‫َوﺟَﺪَاه‬
o ikisi onu buldu (müz.)
ُ‫َاﻟْﺠَﻤِﯿﻞ‬- ُ‫اَﻟْﻤَﻠِﯿﺢ‬
güzel
‫ك‬
َ ‫َوﺟَﺪَا‬
ikisi seni buldu
ُ‫ﻏَﻨِﯿﱠﺔٌ ج أَﻏْﻨِﯿَﺎء‬
zengin
ُ‫اَﻟﺴﱡﻠُﻮك‬
gidişat
‫ﺣ ٍﺪ‬
َ ‫ﻓِﻲ َأ‬
bir kimsede
ُ‫اَﻟﻄﱠﯿﱢﺐ‬
iyi
‫ج‬
ِ ْ‫ﻛَﻼَمُ اﻟﺰﱠو‬
eşinin konuşması
ُ‫ﯾُﻮﺟَﺪ‬
var
‫ِﻛﻼَ ٌ‬
‫ب‬
‫‪köpekler‬‬
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz.(Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫ھَﺬاَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ‪-‬ھَﺬاَ رَﺟُﻞٌ ﻣَﻌْﺮُوفٌ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻨﺎﱠسِ ‪-‬ھَﺬِهِ ﻣِﻨْﻀَﺪَةٌ َﻣﻜْﺴُﻮرَ ٌة‬
‫اَﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنُ ‪-‬ھَﺬَا اﻟْﺤَﺪِﯾﺚُ ﻣَﺄْﺧُﻮذٌ ﻣِﻦْ ﻛَﻼَمِ اﻟﻠﱠﮫِ ‪-‬ﻣَﻌْﺮُوفٌ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻨﺎﱠسِ‬
‫ﻣَﻦِ ‪-‬وبٌ اَﻟﺪﱠواَءُ ﻣَﺸْﺮُ ‪-‬اَﻟْﻘُﺮْآنُ ﻛِﺘﺎَبٌ ﻣَﻌْﻠُﻮمٌ ‪-‬ﻣَﺴْﺆُولٌ ﻋَﻦْ ﻋَﻤَﻠِﮫِ‬
‫ھَﻞْ ھُﻮَ ﻛﺎَﺗِﺐٌ –اﻟْﻤَﺴْﺆُلُ ﻋَﻦْ ھَﺬاَ اﻟْﻌَﻤَﻞِ ؟ ھَﺬاَ ﺷَﯿْﺊٌ ﻣَﻌْﻠُﻮمٌ ِﻟﻠْﺠَﻤِﯿ ِﻊ‬
‫ﺗُﺮِكَ اﻟْﻌَﻤَﻞُ ‪-‬أَﺧْﺒﺎَرُ ﺧﺎَﻟِﺪٍ ﻣَﻌْﺮُوﻓَﺔٌ =ﻣَﺠْﮭُﻮلٌ ؟ ﻋُﺮِﻓَﺖْ أَﺧْﺒﺎَرُ ﺧﺎَﻟِﺪٍ‬
‫ﻞ ﻣَﺘْﺮُوكٌ ﻟِﻠﺼﱠﻼَةِ =ﻟِﻠﺼﱠﻼَةِ‬
‫أَﺣْﻤَﺪُ =ﺑِﺎﻟْﻌَﻤَﻞِ ﺷُﻐِﻞَ أَﺣْﻤَﺪُ ‪-‬اَﻟْﻌَﻤَ ُ‬
‫اَﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﻣَﻌْﺮُوفٌ ‪-‬ﺷُﺮُوﻃُﮫُ ﻣَﻘْﺒُﻮﻟَﺔٌ =ﻗُﺒِﻠَﺖْ ﺷُﺮُوﻃُﮫُ ‪-‬ﻣَﺸْﻐُﻮلٌ ﺑِﺎﻟْﻌَﻤَﻞِ‬
‫َاﻟْﻘَﮭْﻮَةُ ﻣَﺸْﺮُوﺑَﺔٌ ‪-‬ﻋُﺮِفَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﺑِﺎﻟﺴﱡﻠُﻮكِ اﻟﻄﱠﯿﱢﺐِ =ﺑِﺎﻟﺴﱡﻠُﻮكِ اﻟﻄﱠﯿﱢﺐِ‬‫ﺖ اﻟْ َﻘﮭْﻮَةُ‬
‫اَﻟﺪﱠرْﺳﺎَنِ ‪-‬ﺳُﻤِﻊَ ﻛَﻼَمُ اﻟﺰﱠوْجِ =ﻮعٌ ﻛَﻼَمُ اﻟﺰﱠوْجِ ﻣَﺴْﻤُ‪-‬ﺷُﺮِﺑَ ِ‬
‫ﺷُﺮِحَ اﻟﺪﱠرْﺳﺎَنِ =ﻣَﺸْﺮُوﺣﺎَنِ‬
‫‪3. Aşağıdaki fiillerden ism-i mef’ûl yaparak birer‬‬
‫‪cümlede kullanınız.‬‬
‫ﻗَﻄَﻒَ ‪-‬ﻗَﻄَﻊَ ‪-‬ﻛَﺘَﺐَ ‪-‬ﺧَﻠَﻖَ ‪-‬ﻃَﻠَﺐَ ‪-‬ﺷَﺮِبَ ‪-‬أَﻛَﻞَ ‪َ -‬ﻧﺼَ َﺮ‬
4. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip tercüme
ediniz.
‫ال ؟هنم هباتك متذخأ له‬, ‫هنم هباتك انذخأ ام‬- ‫ﻣَﺎذا ﯾﻌﻤﻞ‬
‫واَﻟِﺪُكَ ؟ واَﻟِﺪِي ﻓﻼح‬- ‫ال ؟مويلا اذه ةديرجلا تأرق له‬, ‫ام‬
‫ ةديرجلا تأرق‬- ‫ھﻞ ﻛﺘﺒﺘﻢ ﺷﯿﺌﺎً اﻟﻰّ ؟ ﻻ‬, ‫ﻣﺎ ﻛﺘﺒﻨﺎ ﺷﯿﺌﺎً إﻟﯿﻜﻢ‬. َ‫ﻣﺎ‬
‫رَأَﯾْﻨَﺎﻛُﻢْ أﻣﺎم اﻟﺒﺎب‬- ‫اً ئيش مكل نبتك مكتاوخأ‬- ‫أﺧﻮَاﺗﻨﺎ‬
‫ ةلاسر انل نبتك‬- ِ‫ﻣﺎذا ﻓﻲ ﺣﻘﻮل واَﻟِﺪِھِﻢ ؟ ھﻞ ﯾﻮﺟﺪ ﻓﻲ ﺣُﻘﻮل‬
‫واَﻟِﺪِھِﻢ ﻛﻼب؟ ﻻ‬, ‫مهدلاو لوقح يف بالك دجوي ام‬.
5. Yukarıda verilen ayetleri yazıp sayılar, ism-i
fâil, mübâlâğalı ism-i fâil ve ism-i mef’ûl ile ilgili
kelimelerin altını çiziniz. Meallerine bakıp
Arapça’larını söylemeye çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Tabloda örnek olmak üzere verilen çekim
merfû halidir. Yerine göre mansûb ve mecrûr
halleri öğrenci tarafından yapılabilir.
Dinlemek için Tıklayınız :
ESMÂÜL-HAMSE
Arapça’da Esmâ’ü’l-Hamse denen ve tamlama
kalıbında kullanıldığında alışılmamış bir şekil
değişikliğine uğrayan 5 isim vardır. Bu beş isim
şunlardır:
‫ﺣ ٌﻢ‬
َ (kayınpeder) ٌ‫( أَب‬baba) ٌ‫( أَخ‬erkek kardeş) ‫ذُو‬
(sahip) ‫( ﻓُﻮ‬ağız)
Bu isimler mütekellim yâ’sı (‫ )ي‬dışındaki zamirle
birleştikleri takdirde (vâv: (‫ و‬ile merfû, (elif: ‫ ) ا‬ile
mansûb ve (yâ harfi: ‫ )ي‬ile mecrûr olurlar. Yâni bu
isimlerden birinin fâil ya da mübtedâ veya nâib-i
fâil olması durumunda son harfinin merfû (ötre)
olması gerekirse zamirle birleşmeden önce
sonunda vâv bulunur (َ‫ أَﺧُﻮكَ أَﺑﻮُك‬gibi). Mef’ûl gibi
mansûb (fethalı) olması gerekirse zamirle
birleşmeden önce sonunda elif bulunur (َ‫أَﺧَﺎكَ أَﺑَﺎك‬
gibi). Harf-i cer’den sonra gelmeleri gibi esre
olmaları gereken durumda ise sonunda yâ bulunur
( َ‫ﻣِﻦْ أَﺑِﯿﻚ‬- َ‫ ﻣِﻦْ أَﺧِﯿﻚ‬gibi)
(Mecrûr Hali)
(Mansûb Hali)
(Merfû Hali)
‫أَﺑِﻲ‬
‫أَﺑَﺎ‬
‫أَﺑُﻮ‬
ٌ‫أَب‬
(baba)
‫َأﺧِﻲ‬
‫ﺧﺎََأ‬
‫َأﺧُﻮ‬
ٌ‫أَخ‬
(kardeş)
‫ﺣَﻤِﻲ‬
‫ﺣَﻤَﺎ‬
‫ﺣَﻤُﻮ‬
ٌ‫ﺣﻢ‬
َ
(kayınpeder)
‫ذِي‬
‫ذَا‬
‫ذُو‬
‫ذُو‬
(sahip)
‫ﻓِﻲ‬
‫ﻓَﺎ‬
‫ﻓُﻮ‬
‫ﻓُﻮ‬
(ağız)
Cümle Örnekleri
‫ك‬
َ ‫ﺣَﻀَﺮَ أَﺑُﻮ‬.
Baban geldi.
ُ‫ﻞ وَ ﺑَﻌْﺪَه‬
ِ ْ‫اِﻏْﺴِﻞْ ﻓﺎَكَ ﻗَﺒْﻞَ اﻟْﺄَﻛ‬.
Yemekten önce ve sonra ağzını yıka.
‫اَﻟْﻤُﺆْﻣِﻦُ ﻣِﺮْآةُ َأﺧِﯿ ِﮫ‬.
Mü’min (mü’min) kardeşinin aynasıdır.
‫ﻚ‬
َ ‫أَﻧﺎَ ﻣِﺜْﻞُ َأﺧِﯿ‬.
Ben senin kardeşin gibiyim.
‫ﻚ‬
َ ‫ﻋَﺮَﻓْﺖُ اﻟْﺨَﺒَﺮَ ِﻣﻦْ ﺣَﻤِﯿ‬.
Haberi kayınpederinden öğrendim.
‫ھَﻞْ ذَھَﺒْﺖَ ﻟِﻠْﺤَﺞﱢ ﻣَﻊَ أَﺑِﯿﻚَ ؟‬
Hac için babanla birlikte mi gittin?
‫ﻻَ ﻣﺎَ ذَھَﺒْﺖُ ﻟِﻠْﺤَﺞﱢ ﻣَﻊَ أَﺑِﻲ‬.
Hayır hac için babamla birlikte gitmedim.
‫ﺷَﻜَﺮْتُ أَﺧَﺎكَ ﻛَﺜِﯿﺮًا‬.
Kardeşine çok teşekkür ettim.
‫ﻞ؟‬
ِ ْ‫ﻛَﻢْ ﺳﺎَﻋَﺔً ﯾَﻨﺎَمُ أَﺧُﻮكَ ﻓِﻲ اﻟﻠﱠﯿ‬
Kardeşin gecede kaç saat uyur?
ُ‫ﺟﺎَءَ أَﺧﻮُكَ اﻟْﻤُﺨْﻠِﺺ‬.
İhlaslı kardeşin geldi.
‫أَﺧﻮُ أَﺑﻲِ ھُﻮَ ﻋَﻤﻲﱢ‬.
Babamın kardeşi amcamdır.
‫ﻣﺎَذاَ ﯾَﻘُﻮلُ أَﺑُﻮﻛُﻢْ ِﻟَﺄﺧِﯿﻜُﻢْ ؟‬
Babanız kardeşinize ne diyor?
‫أَرْﺳَﻞَ اﻟْﻮَﻟَﺪاَنِ رِﺳﺎَﻟَﺔً إِﻟَﻰ أَﺑِﯿﮭِﻤَﺎ‬.
İki çocuk babalarına mektup gönderdi.
‫ﻖ‬
ِ ‫ﻛَﻨﱠﻰ اﻟﺮﱠﺳُﻮلُ أَﺑﺎَ ﺑَﻜْﺮٍ ﺑِﺎﻟﺼﱢﺪﱢﯾ‬.
Peygamber Ebûbekir’i “Sıddîk” (lakabı) ile
künyelendirdi.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻛَﺬَبَ أَﺣْﻤَﺪُ ھَﺬِهِ اﻟﻠﱠﯿْﻠَﺔَ ﻋَﻠَﻰ أَﺑِﯿﮫِ ﻣَﺮﱠﺗَﯿ‬.
Ahmet bu gece babasına iki defa yalan söyledi.
‫ﻚ‬
َ ‫ﺗَﺬْھَﺐُ أُﺧْﺘُﻚَ إﻟﻰ ﺑَﯿْﺘِﮭﺎَ ﻣَ َﻊ ﺧَﺎﻟَ ِﺘ‬.
Kızkardeşin evine teyzenle gidiyor.
‫ع اﻟْﻘﺎَ ِد‬
ِ ‫مِﺳَﯿَﺤْﻀُﺮُ ﺣَﻤُﻮهُ ﻟِﺰِﯾﺎَرَﺗِﮫِ ﻓِﻲ اﻟْﺄُﺳْﺒُﻮ‬.
Kayınpederi gelecek hafta onun ziyaretine gelecek.
*Bu beş isimden ٌ‫ﺣَﻢ‬- ٌ‫أَب‬- ٌ‫ أَخ‬tamlama kalıbında
olmadıklarında normal kurallı isimler gibidir:
‫ق‬
ِ ‫اَﻟْﺄَبُ ﯾَﺮْﺟِﻊُ إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺘِﮫِ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱡﻮ‬.
Baba çarşıdan evine dönüyor.
ْ‫ﺄَﺑْﻨﺎَءُ اﻟْﺄَبَ َﯾﺤْﺘَ ِﺮمُ اﻟ‬.
Çocuklar (oğullar) babaya saygı gösterir.
‫ﻚ‬
َ َ‫ﺣَﻤُﻮكَ أَبٌ ﻟ‬.
Kayın pederin senin babandır.
* ‫( ذُو‬sahip olan) sadece tamlama yapısının ilk
elemanı olan muzâf olarak görev yapar ve belirsiz
(nekre) şekli de yoktur. Zamirlerle kullanılmaz.
‫ﻞ‬
ٍ ْ‫ﻚ ذُو ﻋَﻘ‬
َ ‫إِﻧﱠ‬.
Gerçekten sen akıllısın.
‫س‬
ِ ‫اَﻟْﻜَﺮِﯾﻢُ ذُو ﻓَﻀْﻞٍ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻨﺎﱠ‬.
Kerim insanlara karşı fazilet (iyilik) sahibidir.
Bu beş isimden biri olan ve Kur’ân’da çok geçen
‫ ذُو‬isminin çekimi şöyledir:
(Mecrûr Hali)
(Mansûb Hali)
(Merfû Hali)
‫ذِي‬
‫ذَا‬
‫ذُو‬
(Müfred-Müzekker)
‫ت‬
ِ ‫ذَا‬
‫ت‬
َ ‫ذَا‬
ُ‫ذاَت‬
(Müfred-Müennes)
ْ‫َذوَي‬
ْ‫َذوَي‬
‫ذَوَا‬
(Müsennâ-Müzekker)
ْ‫ذَواَ َﺗﻲ‬
ْ‫ذَواَ َﺗﻲ‬
‫ذَواَﺗَﺎ‬
(Müsennâ- Müennes)
‫َذوِي‬
‫َذوِي‬
‫َذوُوا‬
(Cem-Müzekker)
‫ت‬
ِ ‫ذَوَا‬
‫ت‬
ِ ‫ذَوَا‬
ُ‫ذَواَت‬
(Cem-Müennes)
‫أُوﻟِﻲ‬
‫أُﻟِﻲ‬
‫أُوﻟُﻮ‬
(Cem-Müzekker)
‫ت‬
ِ ‫ﻻ‬
َ ‫أُو‬
‫ت‬
ِ ‫ﻻ‬
َ ‫أُو‬
ُ‫أُوﻻَت‬
(Cem-Müennes)
* ٌ‫ أَب‬ve ٌ‫أَخ‬kelimelerinin tesniyelerinin merfû hali
(ِ‫( )أَﺑَﻮاَن‬ana-baba) (ِ‫( )أَﺧَﻮاَن‬iki kardeş); mansûb ve
mecrûr hali (ِ‫ )أَﺧَﻮَﯾْﻦِ( )أَﺑَﻮَﯾْﻦ‬şeklinde gelir:
‫ن‬
ِ َ‫ﻛَﻢْ أَﺧﺎً ﻟَﻚَ ؟ ﻟِﻲ أَﺧَﻮاَنِ اﺛْﻨﺎ‬.
Kaç kardeşin var? İki kardeşim var.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﯾَﺤْﺘَﺮِمُ اﻟْﺄَﺑْﻨﺎَءُ اﻟْﺄَ َﺑﻮَﯾ‬.
Çocuklar ana babalarına saygı gösterir.
‫ﯾَﻨْﺼُﺮُﻧﺎَ أَﺑَﻮاَﻧ َﺎ‬.
Ana babamız bize yardım ediyor.
‫ﺾ‬
ِ ‫ﻓِﯿﻤَﻦْ ﻓَﻜﱠﺮَ اﻟْﺄَﺑَﻮاَنِ ؟ ﻓَﻜﱠ َﺮ اﻟْﺄَﺑَﻮاَنِ ﻓِﻲ اﺑْﻨِﮭِﻤﺎَ اﻟْﻤَﺮِﯾ‬.
Ana baba kim hakkında düşündü? Ana baba hasta
oğulları hakkında düşündü.
‫ھَﻞْ ﺳﺎَﻋَﺪَ اﻟْﺄَﺑَﻮَانِ اﺑْﻨَﮭُﻤﺎَ ﻓِﻲ ﻋَﻤَﻞِ اﻟْﻮَاﺟِﺐِ ؟‬
Ana-baba oğullarına ödevin yapımında yardımcı
oldu mu?
‫ﺐ‬
ِ ‫ﺟ‬
ِ ‫ﻞ اﻟْﻮَا‬
ِ َ‫ اَﻟْﺄَﺑَﻮاَنِ ﻟَﻢْ ﯾُﺴﺎَﻋِﺪاَ اﺑْﻨَﮭُﻤﺎَ ﻓِﻲ ﻋَﻤ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, ana baba oğullarına ödevin yapımında
yardımcı olmadı.
&&&&&&&&&&
ESMÂU’L-HAMSE İLE İLGİLİ AYETLER
1- ‫ ﺗَﺒﱠﺖْ ﯾَﺪَا أَﺑِﻲ ﻟَﮭَﺐٍ وَ َﺗﺐﱠ‬.
(111/MESED, 1). Ebu Leheb'in iki eli kurusun!
Kurudu da.
helak etmek, zarar etmek
‫ﺗَﺐﱠ ﯾَﺘِﺐﱡ ﺗَﺒﺎ‬
kurusun, mahvolsun anlamında tabirdir. Kinaye
olarak helak ve hasarla bedduadır. Çünkü eller
tutma ve iş görme aletidir.
ْ‫ﺗَﺒﱠﺖ‬
2- َ‫ﻣَﺎ ﻛَﺎنَ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ أَﺑَﺎ أَﺣَﺪٍ ﻣِﻦْ رِﺟَﺎﻟِﻜُﻢْ وَﻟَﻜِﻦْ رَﺳُﻮلَ اﻟﻠﱠﮫِ وَﺧَﺎﺗَﻢَ اﻟﻨﱠﺒِﯿﱢﯿﻦ‬
‫ ﺷَﻲْءٍ ﻋَﻠِﯿﻤًﺎوَﻛَﺎنَ اﻟﻠﱠﮫُ ِﺑﻜُﻞﱢ‬.
(33/AHZÂB, 40). Muhammed, sizin
erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir. Fakat
(o), Allah'ın Resûlü ve peygamberlerin
sonuncusudur. Allah her şeyi hakkıyla bilendir.
bitirmek, mühürlemek, damga basmak
‫ﺧَﺘَﻢَ ﯾَﺨْﺘُﻢُ ﺧَﺘْﻤًﺎ‬
peygamberlerin sonuncusu (kendisiyle
peygamberliğin mühürlenmiş ve gelişiyle
nübüvvetin tamamlanmış olması kastedilmektedir).
‫ﻦ‬
َ ‫ﺧَﺎﺗَﻢَ اﻟﻨﱠﺒِﯿﱢﯿ‬
3- ... ٌ‫ ﻗَﺎﻟَﺘَﺎ ﻻَ ﻧَﺴْﻘِﻲ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾُﺼْﺪِرَ اﻟﺮﱢﻋَﺎءُ وَأَﺑُﻮﻧَﺎ ﺷَﯿْﺦٌ ﻛَﺒِﯿﺮ‬.
(28/KASAS, 23). ...(Hayvanlarını sulayamayan iki
kadın Mûsa’ya )dediler: Çobanlar (sulayıp)
çekilmeden biz (onların içine sokulup
hayvanlarımızı) sulamayız; babamız da çok
yaşlıdır.
çoban
ٌ‫اَﻟﺮﱠاﻋِﻲ ج رِﻋَﺎء‬
sulamak, içirmek
‫ﺳﻘْﯿًﺎ‬
َ ‫ﺳَﻘَﻰ ﯾَﺴْﻘِﻲ‬
dönmek, döndürmek, geri çekmek
‫أَﺻْﺪَرَ ﯾُﺼْﺪِرُ ِإﺻْﺪاَرًا‬
4-... ً‫وَﻻَ ﯾَﻐْﺘَﺐْ ﺑَﻌْﻀُﻜُﻢْ ﺑَﻌْﻀًﺎ أَ ﯾُﺤِﺐﱡ أَﺣَﺪُﻛُﻢْ أَنْ ﯾَﺄْﻛُﻞَ ﻟَﺤْﻢَ أَﺧِﯿﮫِ ﻣَﯿْﺘﺎ‬
ُ‫ ﻓَﻜَﺮِھْﺘُﻤُﻮه‬...
(49/HUCURÂT, 12)....Bazınız bazınızı arkasından
çekiştirmesin. Biriniz, ölmüş kardeşinin etini
yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz...
gıybet etmek, (arkadan atıp tutmak, arkadan
gıyaben çekiştirmek)
‫اِﻏْﺘﺎَبَ ﯾَﻐْﺘﺎَبُ اِﻏْﺘﺎَﺑ ًﺎ‬
arkadan çekiştirmesin (nehyi gâib)
ْ‫ﻻَ ﯾَﻐْ َﺘﺐ‬
sevdi
‫أَﺣَﺐﱠ ﯾُﺤِﺐﱡ‬
çirkin görmek, hoşlanmamak
‫ﻛَﺮِهَ ﯾَﻜْﺮَهُ ﻛَﺮْھًﺎ‬
5- ِ‫ وَاذْﻛُﺮْ أَﺧَﺎ ﻋَﺎدٍ إِذْ أَﻧْﺬَرَ ﻗَﻮْﻣَﮫُ ﺑِﺎﻟْﺄَﺣْﻘَﺎف‬...
(46/AHKÂF, 21). Ad (kavmin)in kardeşini (Hûd'u)
an. Zira o, Ahkaf (bölgesin)deki kavmini uyardı....
uyarmak
‫أَﻧْﺬَرَ ﯾُﻨْﺬِرُ إِﻧْﺬاَرًا‬
eğri, büğrü, uzun yahut yuvarlak kumlu arazi
(Ayette: Âd kavminin oturduğu kumlu bölgenin
adı)
ٌ‫اَﻟْﺤِﻘْﻒُ ج أَﺣْﻘَﺎف‬
6- ٍ‫ ﺛُﻢﱠ أَرْﺳَﻠْﻨَﺎ ﻣُﻮﺳَﻰ وَأَﺧَﺎهُ ھَﺎرُونَ ﺑِﺂﯾَﺎﺗِﻨَﺎ وَﺳُﻠْﻄَﺎنٍ ﻣُﺒِﯿﻦ‬.
(23/MÜ’MİNÛN, 45). Sonra âyetlerimizle ve
apaçık bir delille Mûsâ ve kardeşi Harun'u
gönderdik.
7- ٍ‫ﺣﺠْﺮ‬
ِ ‫ ھَﻞْ ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ ﻗَﺴَﻢٌ ﻟِﺬِي‬.
(89/FECR, 5). Bunlarda akıl sahibi için elbette
birer yemin (değeri) vardır.
yemin
ٌ‫ﺴﻢ‬
َ َ‫ﻗ‬
akıl
ُ‫َاﻟْﺤِﺠْﺮ‬
8- ِ‫ ﯿﺪُذُو اﻟْﻌَﺮْشِ اﻟْ َﻤﺠ‬.
(85/BURÛC, 15). Şerefli Arş’ın sahibidir.
çok şerefli, büyük kerem sahibi (Allah’ın
isimlerindendir)
ُ‫اَﻟْ َﻤﺠِﯿﺪ‬
9- ‫ﻟِﯿُﻨْﻔِﻖْ ذُو ﺳَﻌَﺔٍ ﻣِﻦْ ﺳَﻌَﺘِ ِﮫ‬... ‫ ﺳَﯿَﺠْﻌَﻞُ اﻟﻠﱠﮫُ ﺑَﻌْﺪَ ﻋُﺴْﺮٍ ﯾُﺴْﺮًا‬.
(65/TALAK, 7). İmkân sahibi olan, (nafakayı)
gücünün yettiğinden (imkânlarına göre) harcasın
(versin).... Allah, bir güçlükten sonra bir kolaylık
yaratacaktır.
harcamak (Bu harcama cümledeki yerine göre,
zekat verme, yardımda bulunma sadaka verme
manalarını ifade eder.)
‫أَﻧْﻔَﻖَ ﯾُﻨْﻔِﻖُ إِﻧْﻔﺎَﻗًﺎ‬
varlık, bolluk, imkan
ٌ‫ﺳَ َﻌﺔ‬
10- ... ‫ وَاﻟﻠﱠﮫُ ذُو اﻟْﻔَﻀْﻞِ اﻟْﻌَﻈِﯿ ِﻢ‬.
(62/CUMA, 4). ... Allah büyük lütuf sahibidir.
11- ُ‫ وَاﻟْﺤَﺐﱡ ذُو اﻟْﻌَﺼْﻒِ وَاﻟﺮﱠﯾْﺤَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 12). Yapraklı taneler ve hoş
kokulu bitkiler (vardır.)
tane (cins isim)
‫اَﻟْﺤَﺒﱠﺔُ ج اَﻟْﺤَﺐﱡ‬
hoş kokulu, rızık
ُ‫اَﻟﺮﱠﯾْﺤَﺎن‬
yaprak, ekin sapı
ُ‫اَﻟْ َﻌﺼْﻒ‬
12- ِ‫وَاﻟْﺈِﻛْﺮَام‬
M a’tuf Atıf
Muz. ileyh
Sıfat
Muz.ileyh
Fâil
Fiil-i Muz.
Muz.
Muzâf
Mevsûf
ِ‫اﻟْﺠَﻼَل‬
‫ذُو‬
َ‫رَﺑﱢﻚ‬
ُ‫وَﺟْﮫ‬
‫ وَﯾَﺒْﻘَﻰ‬.
(55/RAHMÂN, 27). (Ancak) azamet ve ikram
sahibi Rabbinin zâtı bâki kalacak.
baki olmak, devam etmek, fani olmamak
‫ﺑَﻘَﻰ ﯾَ ْﺒﻘِﻲ ﺑَﻘﺎَ ًء‬
azamet, büyüklük
ُ‫ﺠﻼَل‬
َ ْ‫اﻟ‬
13- ِ‫وَاﻟْﺈِﻛْﺮَام‬
ِ‫ذِي اﻟْﺠَﻼَل‬
Ma’tuf Atıf
Muz. ileyh
Sıfat
Muz. ileyh
Fâil
Fiil-i Mâzî
Muzâf
Muzâf-muz.ileyh.
Muzâf
َ‫رَﺑﱢﻚ‬
ُ‫ ﺗَﺒَﺎرَكَ اﺳْﻢ‬.
Mevsûf
(55/RAHMÂN, 78). Büyüklük ve ikram sahibi
Rabbinin adı yücelerden yücedir.
‫ك‬
َ ‫ﺗَﺒَﺎ َر‬
mukaddes ve münezzeh olmak, (hissi yahut
manevi) hayrı bol olmak, şanı yüce olmak.
14- ُ‫ ﺮُونَوَإِنﱠ رَﺑﱠﻚَ ﻟَﺬُو ﻓَﻀْﻞٍ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻨﱠﺎسِ وَﻟَﻜِﻦﱠ أَﻛْﺜَﺮَھُﻢْ ﻻَ ﯾَﺸْﻜ‬.
(27/NEML, 73). Şüphesiz Rabbin, insanlara karşı
lütuf sahibidir; fakat onların (insanların) çoğu
şükretmezler.
15- ... ‫ وَاﻟﻠّﮫُ ﻋَﺰِﯾﺰٌ ذُو اﻧﺘِﻘَﺎ ٍم‬.
(3/ÂL-İ İMRÂN, 4).... Allah güçlü ve intikam
sahibidir.
16- ٍ‫ ﯾَﺘِﯿﻤًﺎ ذَا ﻣَﻘْﺮَ َﺑﺔ‬.
(90/BELED, 15).Yakınlığı olan bir yetime...
yakınlık, akrabalık
ٌ‫َﻣﻘْﺮَ َﺑﺔ‬
17- ... ‫ إِنﱠ رَﺑﱠﻚَ ﻟَﺬُو ﻣَ ْﻐﻔِﺮَةٍ وَذُو ﻋِﻘَﺎبٍ أَﻟِﯿ ٍﻢ‬.
(41/FUSSİLET, 43). ...Gerçek şu ki senin Rabbin,
hem mağfiret sahibi hem de acı bir azap sahibidir.
18- ‫ مٌ ﻓِﻲ ﯾَﻮْمٍ ذِي ﻣَﺴْﻐَﺒَﺔٍأَوْ إِﻃْﻌَﺎ‬.
(90/BELED, 14).Veya açlık gününde yemek
yedirmektir,
yemek yedirmek, doyurmak
ٌ‫إِﻃْﻌَﺎم‬
açlık
ٌ‫ﻣَﺴْﻐَ َﺒﺔ‬
açlıkla geçirilen günde
‫ﻓﻲِ ﯾَﻮْمٍ ذِي ﻣَﺴْﻐَﺒَ ٍﺔ‬
19- ِ‫وَﻓِﺮْﻋَﻮْنَ ذِي اﻟْﺄَوْﺗَﺎد‬.
(89/FECR, 10).Kazıklar (çadırlar, ordular) sahibi
Firavun'a..
kazık (kızdığı kimseleri kazıklara bağlayarak
işkence ettiği için bu adı almıştır)
ُ‫اَﻟْﻮَﺗِﺪُ ج اﻟَْﺄوْﺗَﺎد‬
20- ‫ ذِي ﻗُﻮﱠةٍ ﻋِﻨﺪَ ذِي اﻟْﻌَﺮْشِ ﻣَﻜِﯿﻦٍ ¯إِﻧﱠﮫُ ﻟَﻘَﻮْلُ رَﺳُﻮلٍ ﻛَﺮِﯾ ٍﻢ‬.
(81/TEKVÎR, 19, 20). (O elçi) güçlü, Arş'ın sahibi
(Allah'ın) katında çok itibarlı değerli bir elçinin
sözüdür.
kadri yüce, yüksek mevki sahibi, çok itibarlı
ٌ‫ﻣَﻜِﯿﻦ‬
21- ‫ ﺑَﻨِﯿﮫِوَﺻَﺎﺣِﺒَﺘِﮫِ وَ ¯وَأُﻣﱢﮫِ وَأَﺑِﯿﮫِ ¯ﯾَﻮْمَ ﯾَﻔِﺮﱡ اﻟْﻤَﺮْءُ ﻣِﻦْ أَﺧِﯿ ِﮫ‬.
(80/ABESE, 34, 35, 36). İşte o gün kişi
kardeşinden, annesinden, babasından, eşinden
(arkadaşından) ve çocuklarından kaçar.
kaçmak
‫ﻓَﺮﱠ ﯾَﻔِﺮﱡ ﻓِﺮاَرًا‬
22- ِ‫ ﻓَﺎﺻْﺒِﺮْ ﻛَﻤَﺎ ﺻَﺒَﺮَ أُوﻟُﻮا اﻟْﻌَﺰْمِ ﻣِﻦَ اﻟﺮﱡﺳُﻞ‬...
(46/AHKÂF, 35). O halde (Resûlum),
peygamberlerden azim sahibi olanların sabrettiği
gibi sen de sabret...
azim sahibi (büyük peygamberler)
‫أُوﻟُﻮا اﻟْﻌَﺰْ ِم‬
gibi
‫ﻛَﻤَﺎ‬
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
‫‪1. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz.(Cevaplar‬‬
‫)‪için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪.‬ﻣﺎَتَ أَﺑُﻮھُﻢْ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ أَﺑُﻮھُﻤَﺎ‬
‫‪.‬ﺟَﺎءَ أَﺑُﻮهُ‬
‫‪.‬ﻣﺎَتَ أَﺑُﻮھُﻦﱠ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ أَﺑُﻮھُﻤَﺎ‬
‫‪.‬ﺟَﺎءَ أَﺑُﻮھَﺎ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮْتُ أَﺑﺎَھُﻢْ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ أَﺑﺎَھُﻤَﺎ‬
‫‪.‬رَأَﯾْﺖُ أَﺑَﺎهُ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮْتَ أَﺑﺎَھُﻦﱠ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ أَﺑﺎَھُﻤَﺎ‬
‫‪.‬رَأَﯾْﺖُ أَﺑﺎَھَﺎ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ أَﺑِﯿ ِﮭﻢْ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ أَﺑِﯿﮭِﻤ َﺎ‬
‫‪.‬ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻦْ أَﺑِﯿ ِﮫ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ أَﺑِﯿ ِﮭﻦﱠ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ أَﺑِﯿﮭِﻤ َﺎ‬
‫‪.‬ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻦْ أَﺑِﯿﮭَﺎ‬
‫‪.‬ﻣﺎَتَ أَﺑُﻮﻛُﻢْ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ أَﺑُﻮﻛُﻤَﺎ‬
‫ك‬
‫‪.‬ﺟَﺎءَ أَﺑُﻮ َ‬
‫‪.‬ﻣﺎَتَ أَﺑُﻮﻛُﻦﱠ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ أَﺑُﻮﻛُﻤَﺎ‬
‫ك‬
‫‪.‬ﺟَﺎءَ أَﺑُﻮ ِ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮْتُ أَﺑَﺎﻛُﻢْ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ أَﺑَﺎﻛُﻤَﺎ‬
‫ك‬
‫‪.‬رَأَﯾْﺖُ أَﺑَﺎ َ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮْتُ أَﺑَﺎﻛُﻦﱠ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ أَﺑَﺎﻛُﻤَﺎ‬
‫ك‬
‫‪.‬رَأَﯾْﺖُ أَﺑَﺎ ِ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ أَﺑِﯿﻜُﻢْ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ أَﺑِﯿﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
‫ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻦْ أَﺑِﯿ َ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ أَﺑِﯿﻜُﻦﱠ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ أَﺑِﯿﻜُﻤ َﺎ‬
‫ﻚ‬
‫‪.‬ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻦْ أَﺑِﯿ ِ‬
‫‪.‬ﻣﺎَتَ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ﺟَﺎءَ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ﻣﺎَتَ أَﺑُﻮﻧَﺎ‬
‫‪.‬ذَھَﺐَ أَﺑُﻮﻧَﺎ‬
‫‪.‬ﺟَﺎءَ أَﺑُﻮﻧَﺎ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮْتُ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬رَأَﯾْﺖُ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ﺷَﻜَﺮْتُ أَﺑﺎَﻧَﺎ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ أَﺑﺎَﻧَﺎ‬
‫‪.‬رَأَﯾْﺖُ أَﺑﺎَﻧَﺎ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻦْ أَﺑِﻲ‬
‫‪.‬ﺳَﺄَﻟْﺖُ ﻋَﻦْ أَﺑِﯿﻨَﺎ‬
‫‪.‬ذَھَﺒْﺖُ إِﻟَﻰ أَﺑِﯿﻨ َﺎ‬
‫‪.‬ﻃَﻠَﺒْﺖُ ﻣِﻦْ أَﺑِﯿﻨَﺎ‬
‫‪2- Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya çeviriniz.‬‬
‫)‪(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫‪1.Baban kardeşini sokakta dövdü.‬‬
2. Baban kardeşinden bir kalem aldı.
3. Kayınpederin eşinin babasıdır.
4. Ağzını açma.
5. Kardeşin ilim sahibidir.
6. Hâlit babanla birlikte okula gitsin.
7. Kardeşimle bahçede oturuyoruz.
3. Yukarıda verilen ayetleri defterinize yazıp esmâü hamse ile ilgili kelimelerin altını çiziniz.
Meallerine bakarak Arapça’larını yazıncaya kadar
çalışınız.
&&&&&&&&&&
Dinlemek için Tıklayınız :
İNNE VE KARDEŞLERİ
(‫ )إِنﱠ‬ve görev bakımından ona benzeyen edatlar
isim cümlesi dediğimiz mübtedâ ile haberin önüne
gelir, mübtedâ ile haberin adını değiştirirler. Artık
mübtedânın adı; (‫’)إِنﱠ‬nin ismi, haberin adı da
(‫’)إِنﱠ‬nin haberi olarak değişir. Bu edatlar isim
cümlesinin başına gelip mübtedâ ve haberin adını
ve irabını (harekesini) değiştirdikleri için
değiştirenler manasında “en-Nevâsıh” (‫ )اَﻟﻨﱠﻮاﺳِﺢ‬diye
adlandırılırlar.
Fiile benzeyen harfler de denilen bu harfler ve
işlevleri şunlardır:
‫ﻻ‬
َ
‫ﻟَﻌَﻞﱠ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻟَﯿ‬
‫ﻟَ ِﻜﻦﱠ‬
‫َﻛَﺄنﱠ‬
‫َأنﱠ‬
‫ِإنﱠ‬
(‫ )إِنﱠ‬ve ona benzeyenler dediğimiz bu edatlar
isimlerini mansûb (fetha), haberlerini merfû
(zamme) yaparlar.
ٌ‫اَﻟْﺒَﺤْﺮُ ھﺎَدِئ‬.
Deniz sakindir.
ٌ‫إِنﱠ اﻟْﺒَﺤْﺮَ ھﺎَدِئ‬.
Gerçekten deniz sâkindir.
ٌ‫اَﻟﻠﱠﮫُ ﻏَﻔُﻮر‬.
Allah çok bağışlayandır.
ٌ‫إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻏَﻔُﻮر‬.
Şüphesiz ki Allah çok bağışlayandır.
Son cümlede ‫ إِنﱠ‬edatu nasb, َ‫’)إِنﱠ(اﻟﻠﱠﮫ‬nin ismi ٌ‫ﻏَﻔُﻮر‬
ise (‫’)إِنﱠ‬nin haberidir.
Sırasıyla bu edatları ve işlevlerini görelim:
‫ِإ ﱠ‬: Muhakkak, doğrusu, gerçekten, hakikaten,
‫ن‬
şüphe yok ki, şüphesiz manalarına gelen tahkik
(pekiştirme ) edatıdır. Cümle örnekleri:
ٌ‫اَﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮنَ إِﺧْﻮَة‬.
Mü’minler kardeştir.
‫ﻦ‬
َ ‫إِﺧْﻮَةٌ إِنﱠ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿ‬.
Şüphe yok ki mü’minler kardeştir.
ٌ‫رِﺣْﻠَﺔُ اﻟْﺤَﺞﱢ ﺳَﮭَْﻠﺔ‬.
Hac yolculuğu kolaydır
ٌ‫إِنﱠ رِﺣْﻠَﺔَ اﻟْﺤَﺞﱢ ﺳَﮭَْﻠﺔ‬.
Gerçekten hac yolculuğu kolaydır.
ٌ‫إِنﱠ اﻟﻠﱠ َﮫ وَاﺣِﺪ‬.
Şüphe yok ki Allah birdir.
ٌ‫إِنﱠ ﻣُﺤَﻤﱠﺪاً رَﺳُﻮل‬.
Şüphe yok ki Muhammed (s.a.) peygamberdir.
ٌ‫إِنﱠ رَﺣْﻤَﺔَ اﻟﻠﱠ ِﮫ واَﺳِ َﻌﺔ‬.
Şüphe yok ki Allah’ın rahmeti (merhameti)
geniştir (boldur).
‫ ِإنﱠ‬edatı başta bulunduğunda hemzesi esre olur.
(‫ )إِنﱠ‬nin hemzesinin esre olduğu yerler şunlardır:
a) (ِ‫ )نﱠإ‬den önce emir fiili veya َ‫ ﯾﺎ‬gibi nidâ (ünlem)
edatı bulunduğunda ‫ إِنﱠ‬gene başta sayılır:
َ‫"ﻻَ ﺗَﺤْﺰَنْ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻣَﻌَﻨﺎَ"ﻗﺎَلَ اﻟﺮﱠﺳُﻮلُ ﻓﻲِ ﻏﺎَرِ ﺣِﺮَاء‬.
Peygamber Hira mağarasında (arkadaşı
Ebûbekir’e) “Mahzun olma! Muhakkak ki; Allah
bizimle beraberdir” dedi.
‫اِﺻْﺒِﺮْ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻣَﻌَﻨَﺎ‬.
Sabret. Muhakkak ki Allah bizimle beraberdir.
ٌ‫ﯾﺎَ ﺑُﻨَﻲﱠ إِنﱠ اﻟﺼﱠﻼَةَ ﻧُﻮر‬.
Ey oğulcuğum, namaz gerçekten nurdur (ışıktır) .
b)ُ‫ َﻗﻮْل‬kelimesinden türeyen ( َ‫ﻗَﻮْﻻً–ﻗﺎَل‬-ُ‫ ﯾَﻘُﻮل‬demek,
söylemek) kelimelerinden sonra;
ٌ‫ﻗﺎَلَ إِنﱠ اﻟﻠﱠ َﮫ وَاﺣِﺪ‬.
Muhakkak ki Allah birdir dedi.
c)Yemin’den sonra;
‫[وَاﻟﻠﱠ ِﮫ‬1] ٌ‫إِﻧﱠﻚَ ﻟَﻤُﺠْﺘَﮭِﺪ‬.
Vallahi, sen gerçekten çalışkansın.
Not: Başında ‫ إِنﱠ‬bulunan isim cümlesinin haberine
yeminsiz de (yine gerçekten, hakikaten anlamını
veren) te’kîd lâmı gelebilir:
..َ‫إِﻧﱠﻚَ ﻟَﻤِﻦَ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦ‬.
..Şüphe yok ki sen peygamberlerden (biri)sin
(Bakara, 252) .
*İnne ve benzerlerinin haberleri müfred, cümle ya
da şibh-i cümle (zarf ya da câr-mecrûrlu cümlecik)
olabilir:
Müfred:
ٌ‫ﺖ ﻗَﺪِﯾﻢ‬
َ ْ‫إِنﱠ اﻟْﺒَﯿ‬.
Gerçekten ev eskidir.
ٌ‫إِﻧﱠﮫُ وََﻟﺪٌ ﺟَﻤِﯿﻞ‬.
Muhakkak ki o güzel bir çocuktur.
‫إِنﱠ ھَﺬاَ أَﺧُﻮ ﻋَِﻠﻲﱟ‬.
Muhakkak ki bu Ali’nin kardeşidir.
Not: Sıfat ve isim tamlamaları müfred kabul edilir.
İsim Cümlesi:
‫إِنﱠ ﺧﺎَﻟِﺪاً أَﺑُﻮهُ ﻏَ ِﻨﻲﱞ‬.
Gerçekten Hâlit’in babası zengindir.
Fiil Cümlesi:
‫إِنﱠ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻨُﻮنَ ﺑِﺎﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Gerçekten müslümanlar Allah’a inanırlar.
‫ض‬
ِ ْ‫إِنﱠ ﺟِﺒْﺮِﯾﻞَ ﻗَﺪْ ﻧَﺰَلَ ﺑِﺄَﻣْﺮِ اﻟﻠﱠﮫِ إِﻟَﻰ اﻟَْﺄر‬.
Muhakkak ki Cibril (a.s.) Allah’ın emri ile
yeryüzüne inmiştir.
Şibh-i Cümle (Zarf):
‫إِنﱠ اﻟْﻐَﯿْﺐَ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Muhakkak ki gayb Allah’ın katındadır
(yanındadır).
‫ﺖ ﺳَﯿﺎﱠرَ ًة‬
ِ ْ‫إِنﱠ ﺧَﻠْﻒَ اﻟْﺒَﯿ‬.
Gerçekten evin arkasında araba var[2].
‫ﻦ‬
ِ ‫إِنﱠ ﻗَﻠْﺐَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻦِ ﺑَﯿْﻦَ ِإﺻْﺒَﻌَﯿْﻦِ ﻣِﻦْ أَﺻﺎَﺑِﻊِ اﻟﺮﱠﺣْﻤ‬.
Mü’minin kalbi Rahmân’ın parmaklarından iki
parmak arasındadır (Müteşâbih nas) .
Şibh-i Cümle (Câr-Mecrûr):
‫إِنﱠ اﻟْﻔَﻮْزَ اﻟْﻜَﺒِﯿﺮَ ﻓِﻲ اﻟْﺂﺧِ َﺮ ِة‬.
Muhakkak ki büyük kurtuluş ahirettedir.
‫ﻦ‬
َ ‫إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻣَﻊَ اﻟﺼﺎﱠﺑِﺮِﯾ‬.
Muhakkak ki Allah sabredenlerle beraberdir
(Bakara, 153) .
‫ﻦ‬
َ ‫إِنﱠ اﻟﻠﱠ َﮫ ﻓِﻲ ﻗُﻠُﻮبِ ﻋِﺒﺎَدِهِ اﻟْﻤُﺨِْﻠﺼِﯿ‬.
Allah ihlaslı kullarının kalbindedir.
*(‫ )إِنﱠ‬ile başlayan isim cümlelerinin kısımlarında da
mübtedâ ile haberde olduğu gibi takdim ve tehir
bulunabilir:
ْ‫إِنﱠ إِﻟَﯿْﻨﺎَ إِﯾﺎَﺑَﮭُﻢْ ﺛُﻢﱠ إِنﱠ ﻋَﻠَﯿْﻨَﺎ ﺣِﺴﺎَ َﺑﮭُﻢ‬.
Şüphesiz onların dönüşleri (ancak) bizedir sonra
onların hesabları da bize aittir (Gâşiye, 25, 26) .
‫إِنﱠ ﻣَﻊَ اﻟْﻌُﺴْﺮِ ﯾُﺴْﺮًا‬.
Muhakkak ki zorlukla beraber kolaylık vardır
(İnşirah, 5).
(‫’)إِنﱠ‬nin ismi (‫’)إِنﱠ‬nin haberi
*Cümlenin kısımları yer değiştirince habere
gelecek meftuh te’kîd lâmı ismin başına gelir:
‫إِنﱠ ﻓِﻲ ھَﺬاَ ﻟَ َﺒﻼَﻏًﺎ‬.
Muhakkak ki bunda bir tebliğ var (Enbiya, 106) .
Arada fasıl zamiri bulunduğunda lâm onun başına
gelir:
‫ﺤﻖﱡ‬
َ ْ‫إِنﱠ ھَﺬاَ ﻟَﮭُﻮَ اﻟْﻘَﺼَﺺُ اﻟ‬.
Gerçekten bu elbette ki doğru haberlerdir (Âl-i
İmran, 62) .
‫َأ ﱠ‬: de anlam bakımından ‫ إِنﱠ‬gibi tahkik (pekiştirme)
‫ن‬
harfidir. ..ki, ..dığını, ...eceğini, ...olduğu gibi
manalarına gelir. Masdar manasını da ifâde eder. ‫إِنﱠ‬
başta, ‫ أَنﱠ‬cümlenin ortasında gelir. (‫ )أَنﱠ‬cümle
başında kullanılmaz. Fiil cümlelerinde mef’ûl
durumundaki yan cümleciklerin başında bağlaç
olarak kullanılır:
ُ‫ﻣُﺒَﻜﱢﺮَةً ﺗَﻨﺎَمُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿ َﺬة‬.
Kız öğrenci erken uyur.
‫أَ ﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ أَنﱠ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَةَ ﺗَﻨَﺎمُ ﻣُﺒَﻜﱢﺮَ ًة‬.
Öğrencinin erken uyuduğunu bilmiyor musun?
ٌ‫ن ﻗَﺮِﯾﺐ‬
َ َ‫ﻋَﻠِﻤْﺖُ أَنﱠ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎ‬.
İmtihanın yakın olduğunu öğrendim.
‫ﺲ‬
ِ ْ‫ﻋَﻠِﻤْﺖُ أَنﱠ اﻟْﺤَﺞﱠ ﻣُﻄَﮭﱢﺮٌ ﻟِﻠﻨﱠﻔ‬.
Haccın kişi için temizleyici olduğunu bildim
(anladım) .
‫أَﺷْﮭَﺪُ أَنﱠ ﻣُﺤَﻤﱠﺪاً رَﺳُﻮلُ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Muhammed'in Allah'ın Rasûlü olduğuna şahitlik
ederim[3].
‫ﻠﻨﺎﱠسِ؟ھَﻞْ ﻓَﮭِﻤْﺘُﻢْ أَنﱠ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ھُﺪىً ِﻟ‬
Bu kitabın insanlar için bir hidayet (yol gösterici)
olduğunu anladınız mı?
*‫ أَنﱠ‬isim ve haberiyle birlikte isim cümlesi olarak
mefulun bih, fâil, naib-i fâil olabilir. Kendisinden
önce bu durumları belirleyen bir fiil gelir:
Mef’ûlün bih:
ٌ‫ﻋَﻠِﻤْﺖُ أَنﱠ اﻟْﺒَﺤْﺮَ ھﺎَدِئ‬.
Denizin hakikaten sâkin olduğunu bildim.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﻋَﻠِﻤْﺖُ أَنﱠ ﻓِﻲ ﺣَﻘِﯿﺒَﺘِﮫِ ﻛِﺘﺎَﺑَﯿ‬.
Çantasında iki kitap olduğunu bildim.
ٌ‫أَدْرَﻛْﺖُ أَنﱠ رَﺣْﻤَﺔَ اﻟﻠﱠ ِﮫ واَﺳِ َﻌﺔ‬.
Allah’ın rahmetinin geniş olduğunu idrak ettim.
ٌ‫ﻋَﻠِﻤْﺖَ أَنﱠ ﻋَﻠِﯿﺎﱠ ﻣَﺮِﯾﺾ‬.
Ali’nin hasta olduğunu bildin (öğrendin).
Mef’ûlün bih: Mahallen mansûb
Fâil:
‫ن‬
ِ َ‫ﯾَﺴُﺮﱡﻧِﻲ أَﻧﱠﻜُﻢْ ﻧﺎَﺟِﺤُﻮنَ ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎ‬.
İmtihanda başarılı olmanız beni sevindirir.
Fâil: mahallen merfû
Nâib-i Fâil:
‫ق‬
ِ َ‫ﺳُﻤِﻊَ أَنﱠ ﺧﺎَﻟِﺪاً ﻓﺎَزَ ﻓِﻲ اﻟﺴﱢﺒﺎ‬.
Halit’in yarışta kazandığı duyuldu.
Nâib-i Fâil: Mahallen merfû
* (‫ )أَنﱠ‬nin başına (ِ‫ )ل‬getirilmesiyle yapılan (‫)ﻟِﺄَنﱠ‬
edatı “çünkü, …dığı için” irab bakımından (‫ )إِنﱠ‬ve
kardeşleri gibidir:
ْ‫اِﺑْﺘَﺴَ َﻢ ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ﻟِﺄَنﱠ اﻟﺴﱠﯿﱠﺎرَةَ ﺣَﻀَﺮَت‬.
Muhammed gülümsedi çünkü araba geldi.
(Araba geldiği için Muhammed gülümsedi)
ٌ‫أَﻋَﺪﱠتْ زَﯾْﻨَﺐُ اﻟْﻐَﺪاَءَ ﻟِﺄَنﱠ واَﻟِﺪَﺗَﮭﺎَ َﻣﺸْﻐﻮَُﻟﺔ‬.
Öğle yemeğini Zeyneb hazırladı çünkü annesi
meşgul (dür).
(Annesi meşgul olduğu için öğle yemeğini Zeynep
hazırladı)
ٌ‫ذَھَﺒَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ﻟِﺄَنﱠ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَ َﺔ ﻏﺎَﺋِ َﺒﺔ‬.
Fâtıma kütüphaneye gitti çünkü öğretmen yok(tur).
(Öğretmen olmadığı için Fâtıma kütüphaneye gitti)
‫ َﻛَﺄ ﱠ‬: gibi, sanki, güya, ..yor gibi, mış gibi, ..casına.
‫ن‬
...ecek gibi, ..a benzer manalarına gelir.
Mübtedâ’nın habere benzediğini anlatır.
‫اَﻟْﻜَﻌْﺒَﺔُ ﻗَﻠْﺐُ اﻟْﻌﺎَﻟَﻢِ اﻟْﺈﺳْﻼَ ِﻣﻲﱢ‬.
Kâbe İslâm âleminin kalbidir.
‫ﻛَﺄَنﱠ اﻟْﻜَﻌْﺒَﺔَ ﻗَﻠْﺐُ اﻟْﻌﺎَﻟَﻢِ اﻟْﺈﺳْﻼَ ِﻣﻲﱢ‬.
Sanki Kâbe İslâm âleminin kalbidir.
(veya; Kâbe İslâm âleminin kalbi gibidir).
ُ‫ﻣَﻼَﺑِﺲُ اﻟْﺈِﺣْﺮاَمِ أَزْھﺎَرٌ ﺑَﯿْﻀَﺎء‬.
İhram elbiseleri beyaz çiçeklerdir.
ُ‫ﻛَﺄَنﱠ ﻣَﻼَﺑِﺲَ اﻟْﺈِﺣْﺮاَمِ أَزْھﺎَرٌ ﺑَﯿْﻀَﺎء‬
Sanki ihram elbiseleri beyaz çiçeklerdir.
(veya; İhram elbiseleri beyaz çiçekler gibidir)
ٌ‫ﻛَﺄَنﱠ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ أُﺳْﺘَﺎذ‬.
Kitap hoca gibidir.
ٌ‫ﻛَﺄَنﱠ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ ﺻَﺪِﯾﻖٌ ﻣُﺨْﻠِﺺ‬.
Kitap samimi bir dost gibidir.
ٌ‫ﻛَﺄَنﱠ اﻟْﻘَﻤَﺮَ ِﻣﺼْﺒَﺎح‬.
Ay sanki lâmba gibidir.
‫ﻟَ ِﻜ ﱠ‬:..ama, fakat, lâkin, ancak, ne var ki, şu kadar
‫ﻦ‬
var ki, manalarına gelir.
İstidrâke delâlet eder. İstidrâk; söylenen sözden
muhâtabın zihninde doğacak yanlış anlamayı
önlemektir. Daha ziyade cümle ortasında olur.
Fiillerin önünde (ْ‫ )ﻟَﻜِﻦ‬şeklinde sonu cezimli gelir.
ٌ‫ﻋﺞ‬
ِ ْ‫[اَﻟْﺒَﯿْﺖُ ﺟَﺪِﯾﺪٌ ﻟَﻜِﻦﱠ اﻟْﺤَﻰﱠ ﻣُﺰ‬4].
Ev yenidir fakat mahalle rahatsız edicidir.
‫ث‬
َ َ‫[اَﻟْﺒَﯿْﺖُ ﺟَﺪِﯾﺪٌ ﻟَﻜِﻦﱠ اﻟْﺄَﺛﺎ‬5] ٌ‫ﻗَﺪِﯾﻢ‬.
Ev yenidir, fakat mobilyalar eskidir.
‫اَﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ُﺔ واَﺳِﻌَﺔٌ ﻟَﻜِﻦﱠ أَﺷْﺠﺎَرَھَﺎ ﻗَﻠِﯿَﻠ ٌﺔ‬.
Bahçe geniştir, fakat ağaçları azdır.
ُ‫وَﻗَﻔْﺖُ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﻃَﻮِﯾﻼً وَﻟَﻜِﻦْ ﻟَﻢْ ﯾَﺤْﻀُﺮِ اﻟْﻤُ َﺪرﱢس‬.
Sınıfta uzun (süre) durdum fakat öğretmen
gelmedi.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ ﻟَﯿ‬: keşke, ne olaydı, ne olurdu manalarına gelir.
Temennî bildirir.
‫اَﻟْﺠَﻮﱡ ﻣُﻌْﺘَﺪِلٌ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Bu gün hava mu’tedildir (ılımandır) .
‫ﻟَﯿْﺖَ اﻟْﺠَﻮﱠ ﻣُﻌْﺘَ ِﺪلٌ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Keşke bugün hava mu’tedil (ılıman) olsa.
‫ﺖ اﻟْﺨَ َﺒ‬
َ ْ‫ﺮَ ﺻَﺤِﯿﺢٌﻟَﯿ‬.
Keşke haber doğru olsaydı.
ٌ‫ﺠﺔ‬
َ ِ‫[ﻟَﯿْﺖَ اﻟْﻔﺎَﻛِﮭَﺔَ ﻧَﺎﺿ‬6].
Keşke meyve olgun olsaydı.
‫أَﺗَﻤَﻨﱠﻰ أَنْ ﺗَﺤْﻀُﺮَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Arabanın bugün gelmesini temenni ediyorum.
‫ﻟَﯿْﺖَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةَ ﺗَﺤْﻀُﺮُ اﻟْ َﯿﻮْ َم‬.
Keşke araba bugün gelse.
*َ‫’ ﻟَﯿْﺖ‬nin başına ünlem edatı olan َ‫ ﯾﺎ‬eklenirse
üzüntü, pişmanlık manası meydana gelir. Olmuş
bitmiş şeyler ve mümkün olmayacak arzular için
“keşke şöyle olsaydı” “keşke şöyle yapmasaydım”
vb. ifadeleri belirtmede kullanılır.
ُ‫ﯾﺎَ ﻟَﯿْﺖَ أَﺑﺎَهُ ﻟَﻢْ َﯾﻀْﺮِﺑْﮫ‬.
Keşke babası onu dövmeseydi.
ُ‫ ﻟَﯿْ َﺘﮫ‬keşke o...
‫ ﻟَﯿْﺘَﻨ َﺎ‬keşke biz ...
‫ ﻟَﯿْﺘَﻨِﻲ‬keşke ben...
‫ﻟَﻌَ ﱠ‬: belki, ola ki, ihtimal ki, umulur ki, ..bilir
‫ﻞ‬
manalarına gelir. Tereccî (umma) bildirir.
ْ‫ﻤُﺴﺎَﻓِﺮَﺗﺎَنِ ﺗَﻌُﻮداَنِ إِﻟﻰَ أَھْﻠِﮭِﻤَﺎَاﻟ‬.
İki yolcu ailelerine dönüyor.
‫ﻟَﻌَﻞﱠ اﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮَﺗَﯿْﻦِ ﺗَﻌُﻮداَنِ إِﻟﻰَ أَھْﻠِﮭِﻤ َﺎ‬.
Belki iki yolcu ailelerine döner.
ٌ‫ﻟَﻌَﻞﱠ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ َرﺧَﯿِﺺ‬.
Umulur ki kitap ucuzdur.
ٌ‫ﻟَﻌَﻞﱠ اﻟْﻤَﺮِﯾﺾَ ﻧﺎَ ِﺋﻢ‬.
Belki hasta uyuyordur.
‫ن‬
َ ‫ن اﻟْﺂ‬
َ ‫ﻟَﻌَﻞﱠ اﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮِﯾﻦَ ﻗﺎَدِﻣُﻮ‬.
Belki yolcular şimdi gelmektedir.
‫ﻚ‬
َ َ‫ك ﺟِﺴْﻤ‬
َ َ‫اِذْھَﺐْ إِﻟﻰَ اﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔﻰَ ﻓَﻠَﻌَﻞﱠ اﻟﻄﱠﺒِﯿﺐَ ﯾَﻔْﺤَﺺُ ﻟَﻚَ ھُﻨﺎ‬.
Hastaneye git, belki doktor senin bedenini orada
muayene eder.
‫ﻚ‬
َ‫ﺳ‬
َ ْ‫اِذْھَﺐْ إِﻟﻰَ اﻟْﻤَﻌْﻤَﻞِ ﻓَﻠَﻌَﻞﱠ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢَ ﯾَﺸْﺮَحُ ﻟَﻚَ ھُﻨﺎَكَ دَر‬.
Labrotuvara git, umulur ki, öğretmen sana orada
dersini açıklar.
‫ﺖ‬
َ ْ‫ ﻟَﯿ‬ve ‫ ﻟَﻌَﻞﱠ‬nin manaları birbirine yakındır. َ‫ﻟَﯿْﺖ‬
vukuu güç olan şeyde ‫ ﻟَﻌَﻞﱠ‬ise daha çok vukuu kolay
ve mümkün olan şeyde kullanılır.
(‫ )إِنﱠ‬ve kardeşlerinin diğer özellikleri:
*( ‫ِإنﱠ‬- ‫أَنﱠ‬- ‫ﻛَﺄَنﱠ‬- ‫ )ﻟَﻜِﻦﱠ‬mütekellim yâ'sı ile
birleştiklerinde nûnu'l-vikâye alabilirler de
almayabilirler de;
( ‫إِﻧﱠﻨِﻲ‬- ‫أَﻧﱠﻨِﻲ( ) يإِنﱢ‬- ‫ﻛَﺄَﻧﱠﻨِﻲ( )أَﻧﱢﻲ‬- ‫ﻟَﻜِﻨﱠﻨِﻲ ( )ﻛَﺄَﻧﱢﻲ‬- ‫)ﻟَﻜِﻨﱢﻲ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫ ﻟَﯿ‬ve ‫ﻟَﻌَﻞﱠ‬ise nûnu'l-vikâye alırlar: ‫ ﻟَﯿْﺘَﻨِﻲ‬ve ‫ﻟَﻌَﻠﱠﻨِﻲ‬
*Muttasıl zamirler inne ve kardeşlerinden biriyle
birleşince onların ismi olarak (mahallen) mansûb
olurlar:
‫ﻟَﻌَﻠﱠﻨَﺎ‬
‫ﻟَﯿْﺘَﻨِﻲ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ﻟَﻜِﻨﱠ‬
‫ﻚ‬
َ ‫َﻛﺄَﻧﱠ‬
‫أَﻧﱠﮭَﺎ‬
ُ‫إِﻧﱠﮫ‬
ٌ‫إِنﱠ اﻟﺸﱠﺠَﺮَةَ ﺑَﻌِﯿﺪَة‬.
Ağaç uzaktır.
ٌ‫إِﻧﱠﮭﺎَ ﺑَﻌِﯿ َﺪة‬.
Gerçekten o uzaktır.
ُ‫إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻟَﻌَﻨُﻮه‬.
Gerçekten onlar onu lanetlediler.
‫ﻲ‬
َ ِ‫ َﻛﺄَﻧﱠﮫُ ﻧَﺴ‬.
Sanki o unuttu.
ٌ‫اَﻟْﻘَﻤِﯿﺺُ رَﺧِﯿﺺٌ ﻟَﻜِﻨﱠﮫُ ﺟَﻤِﯿﻞ‬.
Gömlek ucuzdur fakat güzeldir.
...‫إِﻧﱢﻲ ذاَھِﺐٌ إِﻟَﻰ رَﺑﱢﻲ‬...
...Gerçekten ben Rabbime gidiyorum... (Saffat,
99)
‫إِﻧﱠﮫُ ﻣِﻦْ ﺳُﻠَﯿْﻤﺎَنَ وَ إِﻧﱠﮫُ ﺑِﺎﺳْﻢِ اﻟﻠﱠﮫِ اﻟﺮﱠﺣْﻤَﻦِ اﻟﺮﱠﺣِﯿ ِﻢ‬.
(Belkıs’a gönderilen) o (mektup) Süleyman’dandır
ve o Rahmân Rahîm Allah’ın adıyla
(başlamakta)dır. (Neml, 30) .
ُ‫إِﻧﱠﻚَ ﻓَﻘِﯿﺮٌ وَ ﻧَﺤْﻦُ أَﻏْﻨِﯿﺎَءُ ﻣﺎَ ﺳَﻤِﻊَ اﻟْﻜﺎَﻓِﺮُونَ ﻗَﻮْلَ اﻟﺮﱠﺳُﻮلِ وَﻗﺎَﻟُﻮا َﻟﮫ‬.
Kâfirler Peygamber’in sözünü duymadılar
(duymazlıktan geldiler) ve ona “Sen fakirsin biz
zenginiz dediler.
‫ﻗﺎَلَ إِﻧﱢﻲ ﻋَﺒْﺪُ اﻟﻠﱠﮫِ وَ إِﻧﱠﮫُ ﺟَﻌَﻠَﻨِﻲ ﻧَﺒِﯿﺎ‬.
“Muhakkak ki ben Allah’ın kuluyum ve O beni bir
peygamber yaptı” dedi.
‫ ِإنﱠ‬ve Kardeşlerinin etkisiz olması:
‫ ِإ ﱠ‬ve benzerlerinin sonuna َ‫ ﻣﺎ‬harfi geldiğinde
‫ن‬
ismini nasb haberini ref etmez. Tekrar mübtedâ ve
haber gibi okunur. ‫ إِنﱠ‬nin sonuna َ‫ ﻣﺎ‬gelince ‫ ﺎَإِﻧﱠﻤ‬ya
da ortada gelince (َ‫( )أَﻧﱠﻤﺎ‬ancak, yalnız) olur ve artık
kasr (sınırlandırma) edatı olur.
ٌ‫إِﻧﱠﻤﺎَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮنَ إِﺧْﻮَة‬.
Müminler ancak kardeştir (Hucurat, 10).
‫ت‬
ِ ‫إِﻧﱠﻤﺎَ اﻟْﺄَﻋْﻤﺎَلُ ﺑِﺎﻟﻨِﯿﺎﱠ‬.
Ameller ancak niyetlerledir (niyetlere
göredir)(Hadis) .
*Bu edatlar isim cümlesine gelirken, sonlarına (َ‫)ﻣﺎ‬
gelince fiil cümlesinin başına da gelirler:
‫إِﻧﱠﻤﺎَ َأﺷْﻜُﻮ‬..[7]
Ben ancak …şikayet ederim (Yusuf, 86) .
ُ‫ﻛَﺄَﻧﱠﻤﺎَ ﯾَﻘُﻮل‬..
Sanki (şöyle) der gibiydi…
(‫ )إِنﱠ‬ve (‫ )أَنﱠ‬tahfif de edilebilirler. Tahfif olması
demek aynı manayı taşıdığı halde sonlarının şedde
yerine sükun (cezimli) olması demektir.
Dolayısıyla bu halde fiillerin önüne gelirler ve o
cümle artık fiil cümlesi değil, isim cümlesi olur.
*Muhaffef (tahfif edilmiş) (ْ‫ )إِن‬in haberinde fethalı
bir lâm bulunur, buna ayırıcı lâm (‫ )اَﻟﻠﱠﺎمُ اﻟْﻔﺎَرِﻗَﺔ‬denir.
‫ﻦ‬
َ ‫وَ إِنْ ﻧَﻈُﻨﱡﻚَ ﻟَﻤِﻦَ اﻟْﻜﺎَذِﺑِﯿ‬.
Biz seni gerçekten yalancılardan zannediyoruz
(Şuarâ, 186).
ْ‫ﺟﺪ‬
َ ‫ﻧﺎَ أَﻛْﺜَﺮَھُﻢْ ﻟَﻔﺎَﺳِﻘِﯿﻦَوَ ِإنْ َو‬.
Muhakkak ki onların çoğunu fâsık bulduk (A’râf,
102).
Muhaffef (ْ‫ )أَن‬in haberi (َ‫( )ﻟَﯿْﺲ‬değil) ve (‫)ﻋَﺴَﻰ‬
(belki umulur ki) gibi tam çekimi olmayan
fiillerden olmadığı zaman şu harflerden biriyle
başlamalıdır:
(َ‫ﻟَﻢْ –ﻻَ –ﻗَﺪْ –ﺳَﻮْفَ – س‬- ْ‫) ﻟَﻦ‬
Böylelikle onun (‫ )أَنﱠ‬den tahfif edilmiş (ْ‫ )أَن‬olduğu
anlaşılır:
..َ‫ﺻ َﺪﻗْﺘَﻨﺎ‬
َ ْ‫وَ ﻧَﻌْﻠَﻢَ أَنْ ﻗَﺪ‬.
Ve senin bize hakikaten doğruyu söylediğini
bilelim[8] (Mâide, 113).
ُ‫أَ ﯾَﺤْﺴَﺐُ اﻟْﺈِﻧْﺴﺎَنُ أَنْ ﻟَﻦْ ﻧَﺠْﻤَﻊَ ﻋِﻈﺎَ َﻣﮫ‬.
İnsan zanneder mi ki gerçekten onun kemiklerini
asla toplamayacağız (biraraya getirmeyeceğiz) ?
(Kıyame, 3)
‫ﻻ‬
َ (en-Nâfiye Li’l Cinsi): (hiç bir, hiç). َ‫ﻻ‬
olumsuzluk edatını takip eden belirsiz haldeki
mansûb isim bu ismin ait olduğu grubun toptan
yokluğunu gösterir. Bu durumda ona “Lâ en-
Nâfiye li’l-cinsi” denir. İrab bakımından ‫ إِنﱠ‬nin
gördüğü işi görür, yani ismi nasbeder, haberi ref
eder, merfû bırakır.
‫ﻻ‬
َ nın nâfiye olması için; a) َ‫ ﻻ‬nın hem ismi hem
haberi nekre olmalıdır. b)İsmi َ‫ ﻻ‬ya bitişik
olmalıdır. c) َ‫ ﻻ‬dan önce harf-i cer gelmemelidir.
ٌ‫ﻻَ ﻛﺎَذِبَ َﻣﺤْﺒُﻮب‬.
Sevilen yalancı yoktur. (Hiçbir yalancı sevilmez)
* َ‫ﻻ‬nın ismi tek kelime olursa nasb üzere mebnî
olur. En yaygın kullanım şekli budur.
ْ‫ﻻَ ﻧﺎَﺋِﻢَ َﺑﯿْﻨَﻜُﻢ‬.
Aranızda uyuyan hiçbir kimse yoktur.
‫ﻻَ رَﺟُﻞَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬.
Şehirde hiç adam yok.
‫ﻻ ﻣﺎَﻧِﻊَ ﻟَﻨ َﺎ‬
َ.
Hiçbir engelimiz yok.
‫ﻻَ أَخَ ﻟِﻲ‬.
Hiç kardeşim yok.
‫ﺐ‬
ٍ ‫ﻻَ ﻧَﺠﺎَحَ ﺑِﺪُونِ ﺟُﮭْﺪٍ وَ ﺗَ َﻌ‬.
Gayret ve yorgunluk olmaksızın başarı yoktur.
‫ﻻ‬
َ nın ismi muzâf veya şibh-i muzâf (muzâfa
benzeyen) olursa yine mansûb olur.
ٌ‫ﻻَ ﻓﺎَﻋِﻞَ ﺧَﯿْﺮٍ ﻧﺎَ ِدم‬.
İyilik işleyen hiçbir kimse pişman olmaz.
*Cinsini nefyeden lâ’nın haberi mahzuf olabilir:
‫ﻻَ ﺣَﻮْلَ وَ ﻻَ ﻗُﻮﱠةَ ِإﻻﱠ ﺑِﺎﻟﻠﱠ ِﮫ‬.
Allah’tan başka hiçbir güç ve kuvvet yoktur.
*Grub olumsuzu olarak kullanılan َ‫ ﻻ‬sık sık (‫ )إِﻻﱠ‬ile
birlikte kullanılır:
ُ‫ﻻَ إِﻟَﮫَ إﻻﱠ اﻟﻠﱠﮫ‬.
Allah'tan başka ilah yoktur.
*Bir önceki sayfada belirtildiği gibi, َ‫ ﻻ‬harfinin
başında cer harfinin bulunması, isim ve haberinin
nekre olmaması, ismi ile kendisi arasına başka bir
kelimenin girmesi durumunda nasbetmeyip sadece
olumsuzluk ifade eder:
... ٌ‫ﻣِﻦْ ﻗَﺒْﻞِ أَنْ ﯾَﺄْﺗِﻲَ ﯾَﻮْمٌ ﻻَ ﺑَﯿْ ٌﻊ ﻓِﯿﮫِ وَ ﻻَ ﺧُﻠﱠﺔٌ وَﻻَ ﺷَﻔﺎَﻋَﺔ‬.
...kendisinde ne alışveriş ne dostluk ne de şefaat
bulunmayan bir gün gelmeden önce...(Bakara, 254)
‫ف‬
ٍ ْ‫ﻼ ﺧَﻮ‬
َ ‫ﯾُﺠﺎَھِﺪُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻢُ ِﺑ‬.
Müslüman korkusuzca savaşır.
Genel Cümle Örnekleri:
1- ٌ‫ ﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟْﻘِﺮاَءَةَ ﻣُﻔِﯿﺪَةٌ –إِنﱠ اﻟْﻘِﺮاَءَةَ ﻣُﻔِﯿﺪَةٌ –اَﻟْﻘِﺮاَءَةُ ﻣُﻔِﯿﺪَة‬.
2- ٌ‫ﺳﮭْﻞ‬
َ ُ‫ﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟﺪﱠرْسَ ﺳَﮭْﻞٌ –إِنﱠ اﻟﺪﱠرْسَ ﺳَﮭْﻞٌ –اَﻟﺪﱠرْس‬.
3- ٌ‫ﻃﻮِﯾَﻠﺔ‬
َ ُ‫ﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟﻄﱠﺮِﯾﻖَ –ﻃَﻮِﯾﻠَﺔٌ إِنﱠ اﻟﻄﱠﺮِﯾﻖَ –اَﻟﻄﱠﺮِﯾﻖ‬
ٌ‫ﻃﻮِﯾَﻠﺔ‬
َ.
‫أَﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ أَنﱠ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳِﯿﻦَ –ﺣَﻀَﺮَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮنَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﺒﺎَحِ اﻟْﺒﺎَﻛِﺮِ ‪4-‬‬
‫ﺤﻀُﺮُونَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﺒﺎَحِ اﻟْﺒﺎَﻛِﺮِ؟‬
‫ﯾَ ْ‬
‫أَنﱠ اﻟْﻮَﻟَﺪَﯾْﻦِ أَ ﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ –ﯾَﺬْھَﺐُ اﻟْﻮَﻟَﺪاَنِ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ ﻓِﻲ اﻟْﻌَﺼْ ِﺮ ‪5-‬‬
‫ﯾَﺬْھَﺒﺎَنِ إِﻟَﻰ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔِ ﻓِﻲ اﻟْﻌَﺼْﺮِ؟‬
‫أَ ﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ أَنﱠ اﻟْﺒِﻨْﺘَﯿْﻦِ ﺗَﺄْﻛُﻼَنِ –ﺗَﺄْﻛُﻞُ اﻟْﺒِﻨْﺘﺎَنِ اﻟْﻔَﻄُﻮرَ وَﺣْﺪَھُﻤَﺎ ‪6-‬‬
‫اﻟْﻔَﻄُﻮرَ َوﺣْﺪَھُﻤَﺎ ؟‬
‫ﺷﻲْءٍ ﻓِﻲ اﻟْﺄَرْضِ وَ ﻗﺎَلَ إِﻧﱢ ‪7-‬‬
‫ﻲ ﺟَﻌَﻠْﺖُ ﻟَﻜُﻢُ اﻟْﺄَرْضَ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﺧَﻠَﻖَ ﻛُﻞﱠ َ‬
‫‪َ .‬ﻣﺴْﺠِﺪًا‬
‫إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﺧَﻠَﻖَ –إِﻧﱠﮫُ دَﺧَﻞَ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔَ –ِإنﱠ اﻟﺮﱠﺳُﻮلَ دَﺧَﻞَ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ َﺔ ‪8-‬‬
‫إِﻧﱠﮫُ ﻓِﻲ –إِنﱠ أَﺣْﻤَﺪَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺴْﺠِﺪِ –إِﻧﱠﮫُ ﺧَﻠَﻖَ اﻟْﺄَرْضَ –اﻟْﺄَرْضَ‬
‫ﺠ ِﺪ‬
‫‪ .‬اﻟْ َﻤﺴْ ِ‬
‫إِنﱠ –اﻟﺴﱠﻤﺎَواَتِ وَاﻟْﺄَرْضِ وَ ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ آﯾَﺔٌ ﻟِﻠْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ َربﱡ ‪9-‬‬
‫إِنﱠ ھَﺬاَ أَﻣْﺮُ رَﺳُﻮلِ اﻟﻠﱠﮫِ –اﻟﺸﱠﯿْﻄﺎَنَ ﻋَﺪُوﱞ ﻟِﺂدَمَ وَ زَوْﺟَﺘِﮫِ‬
‫ھَ ِﺬهِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ‪.‬إِنﱠ اﻟْﻔُﻘَﺮاَءَ اﻟﺼﺎﱠﻟِﺤِﯿﻦَ ﻗَﺪْ ذَھَﺒُﻮا إِﻟَﻰ ﺑَﯿْﺖِ اﻟﺮﱠﺳُﻮلِ –‪10‬‬
‫‪.‬رَﺧِﯿﺼَﺔٌ ﻟَﻜِﻦْ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔٌ‬
‫ﻞ ‪11-‬‬
‫إِنﱠ ﻛُﻞﱠ ﻋﺎَﻣِﻞٍ ﯾَﺤْﺘﺎَجُ –إِنﱠ ﻛُﻞﱠ دَﻓْﺘَﺮٍ ﯾَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ ﻓَﺤْﺺٍ ﻃَﻮِﯾ ٍ‬
‫ﻃﻮِﯾﻠَﺔٍ‬
‫إِنﱠ ﻛُﻞﱠ –ﺎَﻣِﻞٍ ﯾَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ ﺗَﺠْﺮِﺑَﺔٍ ﻃَﻮِﯾﻠَﺔٍ إِنﱠ ﻛُﻞﱠ ﻋ ‪-‬إِﻟَﻰ إِﺟﺎَزَ ٍة َ‬
‫ﻃﻮِﯾﻠَﺔٍ‬
‫إِنﱠ ﻛُﻞﱠ ﻣَﺴْﺄَﻟَﺔٍ ﺗَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ ﺣَﻞﱟ –ﻣَﺴْﺮَﺣِﯿﱠﺔٍ ﺗَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ ﺗَﺠْﺮِﺑَ ٍﺔ َ‬
‫ﻃﻮِﯾﻞٍ‬
‫إِنﱠ ﻛُﻞﱠ واَﺟِﺐٍ ‪-‬إِنﱠ ﻛُﻞﱠ دَرْسٍ ﯾَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﻰ دِراَﺳَﺔٍ ﻃَﻮِﯾﻠَﺔٍ – َ‬
‫‪ .‬ﻰ ﺣِﻔْﻆٍ ﻃَﻮِﯾﻞٍ َﯾﺤْﺘﺎَجُ إَِﻟ‬
‫ﻧُﺮِﯾﺪُ أَنْ –ﻧُﺮِﯾﺪُ أَنْ ﻧَﻠْﻌَﺐَ اﻟْﻜُﺮَةَ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟْﻤَﻄَﺮَ اﻟْﻜَﺜِﯿﺮَ ﻻَ ﯾُﺴﺎَﻋِﺪُﻧَﺎ ‪12-‬‬
‫‪ .‬ﻧَﺴْﺒَﺢَ ﻓِﻲ اﻟﻨﱠﮭْﺮِ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟﻄﱠﻘْﺲَ اﻟْﺒﺎَرِدَ ﻻَ ﯾُﺴﺎَﻋِﺪُﻧَﺎ‬
‫ﻟَﯿْﺖَ –ﻟِﺄَنﱠ اﻟْﺤَﺮﱠ ﺷَﺪِﯾﺪٌ ﻟَﺒِﺴْﺖُ ﻣَﻼَﺑِﺴِﻲ اﻟْﺨَﻔِﯿﻔَﺔَ –إِنﱠ اﻟْﺒَﺤْﺮَ ھﺎَدِئٌ ‪13-‬‬
‫ﻟَﯿْﺖَ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةَ ﺗَﺤْﻀُﺮُ –أَﺗَﻤَﻨﱠﻰ أَنْ ﯾَﺘَﺄَﺧﱠﺮَ اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذُ –اﻟْﺄُﺳْﺘﺎَذَ ﯾَ َﺘَﺄﺧﱠﺮُ‬
‫‪.‬اﻟْ َﯿﻮْ َم‬
‫إِنﱠ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ –إِنﱠ ﻓِﻲ اﻟﻄﱠﺮِﯾﻖِ رَﺟُﻼً –ﻓِﻲ اﻟﻄﱠﺮِﯾﻖِ رَﺟُﻞٌ ‪14-‬‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬ﻣُﺪِﯾﺮَﯾْ ِ‬
‫‪ .‬ﻟَﻌَﻞﱠ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﯿْﻦِ ﻣَﻮْﺟُﻮداَنِ –ﺳﺎَنِ ﻣَﻮْﺟُﻮداَنِ اَﻟْﻤُﺪَرﱢ‬
‫ن ‪15-‬‬
‫اَﻟْﺒﺎَبُ ﻛَﺒِﯿﺮٌ –ﻛَﺄَنﱠ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَﺗَﯿْﻦِ ﻣَﺮِﯾﻀَﺘﺎَنِ –اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَﺗﺎَنِ ﻣَﺮِﯾﻀَﺘﺎَ ِ‬
‫رَﻛِﺐَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةَ ﻟِﺄَنﱠ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔَ ﻣُﺘَﺄَﺧﱢﺮَةٌ ‪-‬ﻟَﯿْﺖَ اﻟْﺒﺎَبَ ﻛَﺒِﯿﺮٌ –‬‫ﺖ ﻣُﺒَﻜﱢﺮاً ﻟِﺄَنﱠ أَﺧﻲِ ﻗﺎَدِمٌ اﻟْ َﯿﻮْمَ َر‬
‫‪ .‬ﺟَﻌْﺖُ إِﻟَﻰ اﻟْﺒَﯿْ ِ‬
‫–اَﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮُونَ ﻗﺎَدِﻣُﻮنَ –ﻋَﻠِﻤْﺖُ أَنﱠ اﻟْﺒِﻨْﺖَ ﻣُﺆَدﱠﺑَﺔٌ ‪-‬اَﻟْﺒِﻨْﺖُ ﻣُﺆَدﱠﺑَﺔٌ ‪16-‬‬
‫اَﻟْﻌﺎَﻣِﻼَتُ ﻣَﻮْﺟُﻮداَتٌ وَ ﻟَﻜِﻦﱠ اﻟْﻌُﻤﺎﱠلَ –ﻛَﺄَنﱠ اﻟْﻤُﺴﺎَﻓِﺮِﯾﻦَ ﻗﺎَ ِدﻣُﻮنَ‬
‫‪ .‬ﺋِﺒُﻮنَﻏَﺎ‬
‫ﻻ ﻓَﺮْقَ ‪-‬ﻻَ ﻓَﺮْقَ ﺑَﯿْﻦَ ﻗَﺮِﯾﺐٍ وَ ﺑَﻌِﯿﺪٍ ‪-‬ﻻَ ﻓَﺮْقَ ﺑَﯿْﻦَ رَﺟُﻞٍ وَ اﻣْﺮَأَ ٍة ‪17-‬‬
‫َ‬
‫‪ .‬ﺑَﯿْﻦَ ﺟَﺪﯾِ ٍﺪ َو ﻗَﺪِﯾ ٍﻢ‬
‫‪Tercüme:‬‬
1- Okuma faydalıdır. Muhakkak ki okumak
faydalıdır. Okumanın faydalı olduğunda şüphe
yoktur.
2- Ders kolaydır. Muhakkak ki ders kolaydır.
Dersin kolay olduğunda şüphe yoktur.
3- Yol uzundur. Gerçekten yol uzundur. Yolun
uzun olduğunda şüphe yoktur.
4- Öğretmenler sabah erkenden geldiler.
Öğretmenlerin sabah erken geldiklerini bilmiyor
musun?
5- İki çocuk ikindide bahçeye gidiyor. İki çocuğun
ikindide bahçeye gittiklerini bilmiyor musun?
6- İki kız kahvaltıyı tek başlarına yapıyorlar. İki
kızın kavaltıyı tek başlarına yaptıklarını bilmiyor
musun?
7- Muhakkak ki, yeryüzündeki herşeyi Allah
yarattı ve “Yeryüzünü size mescid kıldım” dedi.
8- Gerçekten Peygamber şehre girdi. Muhakkak ki
o şehre girdi. Muhakkak ki Allah yeryüzünü
yarattı. Muhakkak ki O yeryüzünü yarattı.
Gerçekten Ahmet mesciddedir. Muhakkak ki o
mesciddedir.
9- Muhakkak ki Allah göklerin ve yerin Rabbidir
ve bunda mü’minler için bir ayet vardır. Muhakkak
ki şeytan Adem ve eşine düşmandır. Muhakkak ki
bu Allah Rasûlü’nün emridir.
10- Muhakkak ki sâlih olan fakirler peygamber’in
evine gittiler. Bu araba ucuzdur fakat güzeldir.
11- Muhakkak ki her defterin uzun bir kontrole
ihtiyacı var. Muhakkak ki her işçinin uzun bir tatile
ihtiyacı var. Muhakkak ki her işçinin uzun
(müddet) bir tecrübeye ihtiyacı var. Muhakkak ki
her tiyatronun uzun uzun bir tecrübeye ihtiyacı var.
Gerçekten her meselenin (sorunun) uzun bir
çözüme ihtiyacı var. Gerçekten her dersin uzun bir
eğitime ihtiyacı var. Her ödevin uzun bir ezbere
ihtiyacı var.
12- Top oynamak istiyoruz fakat çok yağmur bize
müsaade etmiyor. Nehirde yüzmek istiyoruz fakat
soğuk hava bize müsaade (yardım) etmiyor.
13- Deniz sakindir. Hafif (ince) elbiselerimi
giydim, çünkü sıcak şiddetlidir. Keşke hoca geç
kalsa. Keşke araba bugün gelse.
14- Yolda bir adam var. Gerçekten yolda bir adam
var. Hakikaten okulda iki müdür var. İki öğretmen
mevcuttur (vardır). Umulur ki (belki de) iki
öğretmen mevcuttur.
15- İki öğrenci hastadır. İki öğrenci hasta gibidir.
Kapı büyüktür. Keşke kapı büyük olsa. Hâlit uçağa
bindi, çünkü otobüs gecikmiştir (gecikti, geç
kaldı). Eve erken döndüm. Çünkü kardeşim bugün
geliyor.
16- Kız edeblidir. Kızın edebli olduğunu bildim.
Yolcular gelmektedir. Sanki yolcular
gelmektedirler. Kadın işçiler mevcuttur. Fakat
erkek işçiler yoktur.
17- Kadın ve erkek arasında fark yoktur. Yakın ve
uzak arasında fark yoktur. Yeni ve eski arasında
fark yoktur.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
İNNE VE KARDEŞLERİ İLE İLGİLİ AYETLER
1- ٍ‫ إِنﱠ اﻟْﺄَﺑْﺮَارَ ﻟَﻔِﻲ ﻧَﻌِﯿﻢ‬.
(82/İNFİTÂR, 13). İyiler muhakkak nimet (cennet)
içerisindedirler.
ُ‫اَﻟْﺒَﺮﱡج َاﻟْﺄَﺑْﺮَار‬
çok itaatkar olanlar, iyiler
ٌ‫ﻧَﻌِﯿﻢ‬
çok nimet, rahat yaşayış, bolluk, refah
2- ٍ‫ﺟﺤِﯿﻢ‬
َ ‫ وَإِنﱠ اﻟْﻔُﺠﱠﺎرَ ﻟَﻔِﻲ‬.
(82/İNFİTÂR, 14). Kötüler de cehennemdedirler.
ُ‫اَﻟْﻔﺎَﺟِﺮُ ج َاﻟْﻔُﺠﱠﺎر‬
günah işleyen, günahlara dalan, haktan dönen,
küfür ve inkar eden
3- ُ‫إِذْ ﻗَﺎﻟَﺖِ اﻟْﻤَﻶﺋِﻜَﺔُ ﯾَﺎ ﻣَﺮْﯾَﻢُ إِنﱠ اﻟﻠّﮫَ ﯾُﺒَﺸﱢﺮُكِ ﺑِﻜَﻠِﻤَﺔٍ ﻣِﻨْﮫُ اﺳْﻤُﮫُ اﻟْﻤَﺴِﯿﺢ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ ﻋِﯿﺴَﻰ اﺑْﻦُ ﻣَﺮْﯾَﻢَ وَﺟِﯿﮭًﺎ ﻓِﻲ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ وَاﻵﺧِﺮَةِ وَﻣِﻦَ اﻟْﻤُﻘَﺮﱠﺑِﯿ‬.
(3/ÂL-İ İMRÂN, 45). (Melekler) demişlerdi ki: Ey
Meryem! Allah sana kendisinden bir Kelime'yi
müjdeliyor. Adı Meryem oğlu Îsâ'dır. Mesîh'tir;
dünyada da, ahirette de itibarlı ve (Allah'ın
kendisine) yakın kıldıklarındandır.
‫ﺑَﺸﱠﺮَ ﯾُﺒَﺸﱢﺮُ ﺗَﺒْﺸِﯿﺮًا‬
müjdeledi
ُ‫َاﻟْ َﻮﺟِﯿﮫ‬
şerefli, itibarlı, yüzde
ٌ‫ﻛَﻠِ َﻤﺔ‬
kelâm, söz/ilâhî hüküm/ Allah Teâlâ’nın (ْ‫()ﻛُﻦ‬ol)
emriyle veya buna benzer bir kelime ile vasıtasız
(doğrudan doğruya sebepleri araya koymaksızın)
yarattığı mahluk. Bu lafız, bu mana ile Îsâ (a.s.)a
ıtlak edilmiştir.
4- ٍ‫ ﻟَﻘَﺪْ ﺧَﻠَﻘْﻨَﺎ اﻟْﺈِﻧﺴَﺎنَ ﻓِﻲ ﻛَﺒَﺪ‬.
(90/BELED, 4). Andolsun ki, biz, insanı (yüzyüze
geleceği nice) zorluklar içinde yarattık.
ٌ‫ﻛَ َﺒﺪ‬
acı, meşakkat, yanma
(Ayette: İnsanın beşikten mezara kadar
yorgunluklar, sıkıntılar içerisinde yoğrulup, bütün
meşakkatlere ömür boyu göğüs gerecek bir fıtratta
yaratıldığından bahsedilmektedir.)
5- ... َ‫وَﻣَﺎ ﻛَﻔَﺮَ ﺳُﻠَﯿْﻤَﺎنُ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟﺸﱠﯿﺎَﻃِﯿﻦَ ﻛَﻔَﺮُوا ﯾُﻌَﻠﱢﻤُﻮنَ اﻟﻨﱠﺎسَ اﻟﺴﱢﺤْﺮ‬
...ْ‫ أَﺣَﺪٍ ﺣَﺘﱠﻰ ﯾَﻘُﻮﻻَ إِﻧﱠﻤَﺎ ﻧَﺤْﻦُ ﻓِﺘْﻨَ ٌﺔ ﻓَﻼَ ﺗَﻜْﻔُﺮْ وَﻣَﺎ ﯾُﻌَﻠﱢﻤَﺎنِ ِﻣﻦ‬...
(2/BAKARA, 102). ...Süleyman (büyü yapıp) kâfir
olmadı. Lâkin şeytanlar kâfir oldular. Çünkü
insanlara sihri (ve Babil'de Hârut ile Mârut isimli
iki meleğe indirileni) öğretiyorlardı... (Halbuki o
iki melek herkese): Biz ancak imtihanız (imtihan
için gönderildik), (sakın yanlış inanıp da) kâfir
olma(yasınız) demeden hiç kimseye (sihir ilmini)
öğretmezlerdi...
6- ٌ‫ إِنﱠ ﺑَﻄْﺶَ رَﺑﱢﻚَ ﻟَﺸَﺪِﯾﺪ‬.
(85/BURÛC, 12). Şüphesiz Rabbinin yakalaması
çok şiddetlidir.
ُ‫ﺸﺔ‬
َ ْ‫اَﻟْﺒَﻄ‬
kıskıvrak yakalamak, sıkıca tutmak
7- ‫ﻓَﻠَﻢْ ﺗَﻘْﺘُﻠُﻮھُﻢْ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟﻠّﮫَ ﻗَﺘَﻠَﮭُﻢْ وَﻣَﺎ رَﻣَﯿْﺖَ إِذْ رَﻣَﯿْﺖَ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟﻠّﮫَ رَﻣَﻰ‬
...
(8/ENFÂL, 17). (Savaşta) onları siz öldürmediniz,
fakat Allah öldürdü onları; (ok) attığın zaman da
sen atmadın, fakat Allah attı (onu)....
‫رَﻣَﻰ ﯾَﺮْﻣِﻲ رَﻣْﯿًﺎ‬
atmak
8- ... ‫ إِنﱠ اﻟﺼﱠﻼةَ ﺗَﻨْﮭَﻰ ﻋَﻦِ اﻟْﻔَﺤْﺸَﺎءِ وَاﻟْﻤُﻨﻜَ ِﺮ‬...
(29/ANKEBÛT, 45). ...Muhakkak ki, namaz,
hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar. ...
‫ﻧَﮭَﻰ ﯾَﻨْﮭَﻰ ﻧَﮭْﯿ ًﺎ‬
yasaklamak (Namazın kötülükleri yasaklaması ise
kötülüklerden el çektirmesidir).
ُ‫اَﻟْﻤُﻨﻜَﺮ‬
kötülük
ُ‫َاﻟْ َﻔﺤْﺸَﺎء‬
(çok çirkin ve yüz kızartıcı) günah, edepsizlik
9- ٍ‫ وَإِﻧﱠﻚَ ﻟَﻌَﻠَﻰ ﺧُﻠُﻖٍ ﻋَﻈِﯿﻢ‬.
(68/KALEM, 4). Ve sen elbette yüce bir ahlâk
üzeresin.
10- ٍ‫ إِﻧﱠﺎ ﺧَﻠَﻘْﻨَﺎ ا ْﻟﺈِﻧْﺴَﺎنَ ﻣِﻦ ﻧُﻄْﻔَﺔٍ أَﻣْﺸَﺎج‬...
(76/İNSÂN, 2). Gerçek şu ki, biz insanı katışık bir
nutfeden (erkek ve kadının dölünden) yarattık....
ٌ‫اَﻟْﻤَﺸَﺞُ ج أَﻣْﺸَﺎج‬
katışık, karışık
‫ج‬
ٍ ‫ﻣِﻦْ ﻧُﻄْﻔَﺔٍ أَﻣْﺸَﺎ‬
erlik suyu ile dişilik suyunun birbirine katıştığı
meni
11- ‫ ﻛَﻼﱠ إِنﱠ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎنَ ﻟَﯿَﻄْﻐَﻰ‬.
(96/ALAK, 6). Hayır, gerçek şu ki, insan azar.
‫ﻛَﻼﱠ‬
hayır manasında olup kendisiyle menetme veya
sakındırma yahut, çirkin gösterme murad edilir.
Bazen de bununla kendisinden sonra geleni ispat
ve onun hakikat olduğunu tenbih ve ihtar edilir.
‫ﻃَﻐَﻰ ﯾَﻄْﻐَﻰ‬
taşmak, haddi aşmak, azmak, azgınlık etmek
12- ‫ أَنْ رَآهُ اﺳْﺘَﻐْﻨَﻰ‬.
(96/ALAK, 7). Kendini kendine yeterli gördü diye
(yeterli gördüğü için)
‫اِﺳْﺘَﻐْﻨَﻰ ﯾَﺴْﺘَﻐْﻨِﻲ اِﺳْ ِﺘﻐْﻨَﺎ ًء‬
istiğna etmek, yeterli görmek, muhtaç olmamak,
istiğna göstermek
13- ‫ إِنﱠ إِﻟَﻰ رَﺑﱢﻚَ اﻟﺮﱡﺟْﻌَﻰ‬.
(96/ALAK, 8). Kuşkusuz Rabbinedir dönüş.
‫اَﻟﺮﱡﺟْﻌَﻰ‬
dönüş
14- ٌ‫ إِنﱠ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎنَ ﻟِﺮَﺑﱢﮫِ ﻟَﻜَﻨُﻮد‬.
(100/ÂDİYÂT, 6). Şüphesiz insan, Rabbine karşı
çok nankördür.
ٌ‫ﻛَﻨُﻮد‬
çok nankör, nankörlüğü huy edinen (mübalağalı
ism-i fâil)
15- ‫ ذَﻟِﻚَ ﻟَﺸَﮭِﯿﺪٌ وَإِﻧﱠﮫُ ﻋَﻠَﻰ‬.
(100/ÂDİYÂT, 7). Şüphesiz buna kendisi (de)
şahittir.
16- ٍ‫ إِنﱠ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎنَ ﻟَﻔِﻲ ﺧُﺴْﺮ‬.
(103/ASR, 2). İnsan gerçekten ziyan içindedir.
ٌ‫ﺧُﺴْﺮ‬
zarar etmek, ziyana uğramak
17- َ‫ وَﯾَﺤْﻠِﻔُﻮنَ ﺑِﺎﻟﻠﱠﮫِ إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻟَﻤِﻨْﻜُﻢْ وَﻣَﺎ ھُﻢْ ﻣِﻨْﻜُﻢْ وَﻟَﻜِﻨﱠﮭُﻢْ ﻗَﻮْمٌ ﯾَﻔْﺮَﻗُﻮن‬.
(9/TEVBE, 56). (0 münafıklar) mutlaka sizden
olduklarına dair Allah'a yemin ederler. Halbuki
onlar sizden değillerdir, fakat onlar
(kılıçlarınızdan) korkan bir toplumdur.
‫ب‬
ِ ‫ﺣَﻠَﻒَ ﯾَﺤْﻠِﻒُ ﺣَﻠْﻔًﺎ‬
yemin etmek
‫ﻓَﺮِقَ ﯾَﻔْﺮَقُ ﻓَﺮَﻗًﺎ‬
korkmak, ürpermek
18- ‫ وَﻣَﺎ ﯾُﺪْرِﯾﻚَ ﻟَﻌَﻠﱠﮫُ ﯾَﺰﱠﻛﱠﻰ‬.
(80/ ABESE, 3) Ne biliyorsun, belki o
temizlenecek,
‫أَدْرَى ﯾُﺪْرِي‬
bildirmek
‫ﺗَﺰَﻛﱠﻰ ﯾَﺘَﺰﱠﻛﱠﻰ‬nin aslı ‫زَﻛﱠﻰ ﯾَﺰﱠﻛﱠﻰ‬
temizlenmek, arınmak
19- ... ‫ن‬
َ ‫ وَﺗِﻠْﻚَ اﻟْﺄَﻣْﺜَﺎلُ ﻧَﻀْﺮِﺑُﮭَﺎ ﻟِﻠﻨﱠﺎسِ ﻟَﻌَﻠﱠﮭُﻢْ ﯾَﺘَﻔَﻜﱠﺮُو‬.
(59/ HAŞR, 21). ..Bu misalleri insanlara
düşünsünler diye veriyoruz.
‫ﺮاًﺗَﻔَﻜﱠﺮَ ﯾَ َﺘﻔَﻜﱠﺮُ َﺗ َﻔﻜﱡ‬
tefekkür etmek, düşünmek
20- َ‫ وَﻟَﻘَﺪْ ﺿَﺮَﺑْﻨَﺎ ﻟِﻠﻨﱠﺎسِ ﻓِﻲ ھَﺬَا اﻟْﻘُﺮْآنِ ﻣِﻦْ ﻛُﻞﱢ ﻣَﺜَﻞٍ ﻟَﻌَﻠﱠﮭُﻢْ ﯾَﺘَﺬَﻛﱠﺮُون‬.
(39/ZÜMER, 27). Andolsun ki biz, öğüt alsınlar
diye, bu Kur’ân'da insanlara her türlü misali
verdik.
‫ﻼ‬
ً َ‫ﺿَﺮَبَ ﻣﺜ‬
misal vermek
ُ‫ﺗَﺬَﻛﱠﺮَ ﯾَﺘَﺬَﻛﱠﺮ‬
tezekkür etmek, hatıra getirmek
21- ... ‫ن‬
َ ‫ ﻟَﻌَﻠﱠﻜُﻢْ ﺗُﺮْﺣَﻤُﻮ‬.
(36/YÂSÎN, 45). .. umulur ki size merhamet olunur
(denildiğinde aldırmazlar).
22- ... ‫ن‬
َ ‫ ﻟَﻌَﻠﱠﮭُﻢْ ﯾُﻨْﺼَﺮُو‬.
(36/YÂSÎN, 74). Belki onlara yardım edilir
(yardım göreceklerini umarak) ....
23- ... ‫ن‬
َ ‫ ﻟَﻌَﻠﱠﻜُﻢْ ﺗَﺸْﻜُﺮُو‬.
(5/MÂİDE, 6). ...Umulur ki şükredersiniz.
24- ْ‫ ﻻَ ﺧَﯿْﺮَ ﻓِﻲ ﻛَﺜِﯿﺮٍ ﻣِﻦْ ﻧَﺠْﻮَاھُﻢ‬...
(4/NİSÂ, 114). Onların fısıldaşmalarının
birçoğunda hayır yoktur...
25- َ‫ أَﻻَ إِنﱠ أَوْﻟِﯿَﺎءَ اﻟﻠﱠﮫِ ﻻَ ﺧَﻮْفٌ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢْ وَﻻَ ھُﻢْ ﯾَﺤْﺰَﻧُﻮن‬.
(10/YÛNUS, 62). Bilesiniz ki, Allah'ın dostlarına
korku yoktur; onlar üzülmeyecekler de.
‫ﻻ‬
َ ‫َأ‬
dikkat edin, bilesiniz ki (Tenbih edatı)
ٌ ْ‫ﺧَﻮ‬
‫ف‬
korku
26- ‫َﻟﮭُﻢُ اﻟْﺒُﺸْﺮَى ﻓِﻲ اﻟْﺤَﯿﺎةِ اﻟﺪﱡﻧْﯿَﺎ وَﻓِﻲ اﻵﺧِﺮَةِ ﻻَ ﺗَﺒْﺪِﯾﻞَ ﻟِﻜَﻠِﻤَﺎتِ اﻟﻠّ ِﮫ‬
ُ‫ ذَﻟِﻚَ ھُﻮَ اﻟْﻔَﻮْزُ اﻟْﻌَﻈِﯿﻢ‬.
(10/YÛNUS, 64). Dünya hayatında da ahirette de
onlara müjde vardır. Allah'ın sözlerinde asla
değişme yoktur. İşte bu, büyük kurtuluşun
kendisidir.
27- َ‫ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘَﺎبُ ﻻَ رَﯾْﺐَ ﻓِﯿﮫِ ھُﺪًى ﻟِﻠْﻤُﺘﱠﻘِﯿﻦ‬.
(2/BAKARA, 2). O kitap (Kur’ân); onda asla
şüphe yoktur. O, müttakîler (sakınanlar ve arınmak
isteyenler) için bir yol göstericidir.
‫ھُﺪًى‬
yol gösterici
28- ُ‫ ﻗَﺎﻟُﻮا ﺳُﺒْﺤَﺎﻧَﻚَ ﻻَ ﻋِﻠْﻢَ ﻟَﻨَﺎ إِﻻﱠ ﻣَﺎ ﻋَﻠﱠﻤْﺘَﻨَﺎ إِﻧﱠﻚَ أَﻧْﺖَ اﻟْﻌَﻠِﯿﻢُ اﻟْﺤَﻜِﯿﻢ‬.
(2/BAKARA, 32). (Melekler: Yâ Rab!) Seni
noksan sıfatlardan tenzih ederiz, senin bize
öğrettiğin şeyler hariç bizim bilgimiz yoktur.
Şüphesiz alîm ve hakîm olan ancak sensin, dediler.
‫ﺳُﺒْﺤَﺎنَ اﻟﻠﱠ ِﮫ‬
Allah’ı noksan sıfatlardan tenzih etmek.
Münezzehiyet (kusursuzluk) Allah’a mahsustur
demek.
‫إِﻻﱠ‬
...hariç, ...den başka
‫ﻣَﺎ ﻋَﻠﱠﻤْﺘَﻨَﺎ‬
öğrettiğin şeyler. (Cümlenin ortasında gelen (‫)ﻣَﺎ‬
şey anlamındadır.)
29- َ‫ رَبﱡ اﻟْﻤَﺸْﺮِقِ وَاﻟْﻤَﻐْﺮِبِ ﻻَ إِﻟَﮫَ إِﻻﱠ ھُﻮ‬...
(73/MÜZZEMMİL, 9). (O,) doğunun da batının da
Rabbidir. O'ndan başka ilâh yoktur.
ُ‫اَﻟْﻤَﺸْ ِﺮق‬
güneşin doğduğu yer, doğu
ُ‫اَﻟْﻤَﻐْﺮِب‬
güneşin battığı yer, batı
30- ‫ﻦ‬
َ ِ‫وَإِذْ زَﯾﱠﻦَ ﻟَﮭُﻢُ اﻟﺸﱠﯿْﻄَﺎنُ أَﻋْﻤَﺎﻟَﮭُﻢْ وَﻗَﺎلَ ﻻَ ﻏَﺎﻟِﺐَ ﻟَﻜُﻢُ اﻟْﯿَﻮْمَ ﻣ‬
ْ‫ اﻟﻨﱠﺎسِ وَإِﻧﱢﻲ ﺟَﺎرٌ َﻟﻜُﻢ‬...
(8/ENFÂL, 48). Hani şeytan onlara yaptıklarını
güzel gösterdi de: Bugün insanlardan size galip
gelecek kimse yoktur, şüphesiz ben de sizin
yardımcınızım, dedi...
‫زَﯾﱠﻦَ ﯾُﺰَﯾﱢﻦُ ﺗَﺰْﯾِﯿﻨ ًﺎ‬
güzelleştirmek, süslemek, tezyin etmek
ُ‫َاﻟْﺠَﺎر‬
komşu, yardımcı, müttefik, (ayette: müttefik,
yardımcı)
31- ... ‫ ﺳَﻠِﯿﻦَوَﻻَ ﻣُﺒَﺪﱢلَ ﻟِﻜَﻠِﻤَﺎتِ اﻟﻠّﮫِ وَﻟَﻘﺪْ ﺟَﺎءَكَ ﻣِﻦْ ﻧَﺒَﺈِ اﻟْﻤُ ْﺮ‬.
(6/EN’ÂM, 34). .. Allah'ın kelimelerini
(kanunlarını) değiştirebilecek hiçbir kimse yoktur.
Muhakkak ki peygamberlerin haberlerinden bazısı
sana da geldi.
ُ‫اَﻟْﻤُ َﺒﺪﱢل‬
tağyir edici, değiştiren
‫اَﻟﻨﱠﺒَﺄُ ج َاﻟْﺄَﻧْﺒَﺎ ُء‬
haber, vakıa, hadise
32- ‫ل ﯾَﺎ ﻟَﯿْﺘَﻨِﻲ ﻗَﺪﱠﻣْﺖُ ﻟِﺤَﯿَﺎﺗِﻲ‬
ُ ‫ ﯾَﻘُﻮ‬.
(89/FECR, 24). (İşte o zaman insan:) "Keşke bu
hayatım için bir şeyler yapıp gönderseydim!" der.
‫ﻗَﺪﱠمَ ﯾُﻘَﺪﱢمُ َﺗﻘْﺪِﯾﻤًﺎ‬
takdim etti, sundu, önceden gönderdi
33- ُ‫ ﻛَﺄَﻧﱠﮭُﻦﱠ اﻟْﯿَﺎﻗُﻮتُ وَاﻟْﻤَﺮْﺟَﺎن‬.
(55/RAHMÂN, 58) Sanki onlar yakut ve
mercandırlar.
ُ‫اَﻟْﯿﺎَﻗُﻮﺗَﺔُ ج اَﻟْﯿَﺎﻗُﻮت‬
yakut
ُ‫اَﻟْﻤَﺮْﺟَﺎﻧَﺔُ ج اَﻟْﻤَﺮْﺟَﺎن‬
mercan, küçük ya da büyük inciler
(Ayette: Hurilerin yakut ve mercan misali çok
parlak yüzlü, sevimli, zarif tenli oldukları
bildirilmektedir.)
34- ... ‫ن‬
َ ‫ إِﻧﱠﮫُ اﻟْﺤَﻖﱡ ﻣِﻦْ رَﺑﱢﻚَ وَﻟَﻜِﻦﱠ أَﻛْﺜَﺮَ اﻟﻨﱠﺎسِ ﻻَ ﯾُﺆْﻣِﻨُﻮ‬.
(11/HÛD, 17). Muhakkak ki bu, senin Rabbin
tarafından bildirilmiş gerçektir; fakat insanların
çoğu inanmazlar.
35- َ‫ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻻَ ﯾَﻈْﻠِﻢُ اﻟﻨﱠﺎسَ ﺷَﯿْﺌًﺎ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟﻨﱠﺎسَ أَﻧْﻔُﺴَﮭُﻢْ ﯾَﻈْﻠِﻤُﻮن‬.
(10/YUNUS, 44). Şüphesiz ki Allah insanlara
hiçbir şekilde zulmetmez, fakat insanlar
kendilerine zulmederler.
36- َ‫ﺎوَاتِ وَاﻷَرْضِ أَﻻَ إِنﱠ وَﻋْﺪَ اﻟﻠّﮫِ ﺣَﻖﱞ أَ ﻻَ إِنﱠ ﻟِﻠّﮫِ ﻣَﺎ ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻤ‬
‫ن‬
َ ‫وَﻟَﻜِﻦﱠ أَﻛْﺜَﺮَھُﻢْ ﻻَ ﯾَﻌَْﻠﻤُﻮ‬.
(10/YUNUS, 55). Bilesiniz ki, göklerde ve yerde
olan her şey Allah'ındır. Yine bilesiniz ki, Allah'ın
vâdi haktır, fakat onların çoğu bilmez.
37- ... ‫ ﺬُو ﻓَﻀْﻞٍ ﻋَﻠَﻰ اﻟﻨﱠﺎسِ وَﻟَﻜِﻦﱠ أَﻛْﺜَﺮَھُﻢْ ﻻَ ﯾَﺸْﻜُﺮُونَإِنﱠ اﻟﻠّﮫَ َﻟ‬.
(10/YUNUS, 60). .. Şüphesiz Allah insanlara karşı
lütuf sahibidir. Fakat onların çoğu şükretmezler.
38- ... ‫ن‬
َ ‫ ﻓَﺈِﻧﱠﮭُﻢْ ﻻَ ﯾُﻜَﺬﱢﺑُﻮﻧَﻚَ وَﻟَﻜِﻦﱠ اﻟﻈﱠﺎﻟِﻤِﯿﻦَ ﺑِﺂﯾَﺎتِ اﻟﻠّﮫِ ﯾَﺠْﺤَﺪُو‬.
(6/EN’ÂM, 33). ...Aslında onlar seni
yalanlamıyorlar, fakat o zalimler açıkça Allah'ın
âyetlerini inkâr ediyorlar.
‫ﺟَﺤَﺪَ ﯾَﺠْﺤَﺪُ ﺟُﺤُﻮدًا‬
bilerek inkar etmek
39- ... ِ‫ذَﻟِﻚَ ﺑِﺄَﻧﱠﮭُﻢْ ﻛَﺎﻧُﻮا ﯾَﻜْﻔُﺮُونَ ﺑِﺂﯾَﺎتِ اﻟﻠﱠﮫِ وَﯾَﻘْﺘُﻠُﻮنَ اﻟﻨﱠﺒِﯿﱢﯿﻦَ ﺑِﻐَﯿْﺮ‬
‫ﺤﻖﱢ‬
َ ْ‫ اﻟ‬...
(2/BAKARA, 61). .. Bu (musibet)ler (onların
başına), Allah'ın âyetlerini inkâra devam etmeleri,
haksız olarak peygamberleri öldürmeleri sebebiyle
geldi. ..
‫ﺑِﻐَﯿْ ِﺮ‬
..siz, ..sız, ..den başka
‫ﺤﻖﱢ‬
َ ْ‫ﺑِﻐَﯿْ ِﺮ اﻟ‬
haksız olarak
‫ِﺑﺄَنﱠ‬
..sebebiyle
40- ٌ‫ ﻗُﻞْ إِﻧﱠﻤَﺎ اﻟْﻌِﻠْﻢُ ﻋِﻨﺪَ اﻟﻠﱠﮫِ وَإِﻧﱠﻤَﺎ أَﻧَﺎ ﻧَﺬِﯾﺮٌ ﻣُﺒِﯿﻦ‬.
(67/MÜLK, 26) De ki: O bilgi, ancak Allah'ın
yanındadır. Ben ise sadece apaçık bir uyarıcıyım.
41- ... ‫ﻦ‬
َ ‫ وَإِﻧﱠﮫُ ﻓِﻲ اﻵﺧِﺮَةِ ﻟَﻤِﻦَ اﻟﺼﱠﺎﻟِﺤِﯿ‬.
(2/BAKARA, 130). (İbrahim (a.s.)) şüphesiz o
ahirette de iyilerdendir.
42- َ‫ إِﻧﱠﻚَ ﻟَﻤِﻦَ اﻟْﻤُﺮْﺳَﻠِﯿﻦ‬.
(36/YÂSÎN, 3). Sen şüphesiz peygamberlerdensin.
43- َ‫ ﻗَﺎﻟُﻮا رَﺑﱡﻨَﺎ ﯾَﻌْﻠَﻢُ إِﻧﱠﺎ إِﻟَﯿْﻜُﻢْ ﻟَﻤُﺮْﺳَﻠُﻮن‬.
(36/YÂSÎN, 16). (Elçiler) dediler ki: Rabbimiz
biliyor; biz gerçekten size gönderilmiş (elçi)leriz.
ٌ‫ﻣُﺮْﺳَﻞ‬
gönderilmiş (elçi)
44- ٍ‫ إِﻧﱢﻲ إِذًا ﻟَﻔِﻲ ﺿَﻼَلٍ ﻣُﺒِﯿﻦ‬.
(36/YÂSÎN, 24). "İşte o zaman ben apaçık bir
sapıklığın içine gömülmüş olurum."
‫إِذًا‬
o zaman
ٌ‫ﺿﻼَل‬
َ
sapıklık
45- ... ‫ن‬
َ ‫ وَاﻟﻠﱠ ُﮫ ﯾَﺸْﮭَﺪُ إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻟَﻜَﺎذِﺑُﻮ‬.
(59/HAŞR, 11)... Allah, onların yalancı olduklarına
şahitlik eder.
46- َ‫ ﻟَﻘَﺪْ ﺣَﻖﱠ اﻟْﻘَﻮْلُ ﻋَﻠَﻰ أَﻛْﺜَﺮِھِﻢْ ﻓَﮭُﻢْ ﻻَ ﯾُﺆْﻣِﻨُﻮن‬.
(36/YÂSÎN, 7). Andolsun ki onların çoğunun
üzerine (azab) sözü hak oldu. Çünkü onlar iman
etmiyorlar.
ْ‫َﻟ َﻘﺪ‬
andolsun ki
‫ﺣﻖﱠ‬
َ
hak oldu
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
ٌ‫ﻣُﻄِﯿ َﻌﺔ‬
itaatkar
ُ‫اَﻟﺮﱠﺑِﯿﻊ‬
ilkbahar
‫ﺻَﻠﱠﻰ اﻟْﻔَﺠْ َﺮ‬
sabah namazını kıldı
ُ‫اَﻟﺼﱠﯿْﻒ‬
yaz
‫ﻣُ ِﮭﻢﱞ‬
mühim
ُ‫َاﻟْﺨَﺮِﯾﻒ‬
sonbahar
ٌ‫ﺣﻢ‬
ِ ‫ﻣُﺰْ َد‬
kalabalık
ُ‫اَﻟﺸﱢﺘﺎَء‬
kış
ٌ‫ﻣَﻄْﻠُﻮب‬
istenen, istenmiş
‫ﻼةُ اﻟْﻔَﺠْ ِﺮ‬
َ َ‫ﺻ‬
sabah namazı
‫ﻼةُ اﻟﻈﱡﮭْ ِﺮ‬
َ َ‫ﺻ‬
öğle namazı
‫ب‬
ِ ‫ﺻَﻼَةُ اﻟْﻤَﻐْ ِﺮ‬
akşam namazı
‫ﺻَﻼَةُ اﻟْﻌَﺼْ ِﺮ‬
ikindi namazı
‫ﺻَﻼَةُ اﻟْﻌِﺸﺎَ ِء‬
yatsı namazı
‫‪2. Aşağıdaki cümle ya da cümle parçalarını‬‬
‫)‪tercüme ediniz (Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ب‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَ ِ‬
‫ب‬
‫إِنﱠ ھَﺬاَ اﻟْﻜِﺘﺎَ َ‬
‫ھَﺬَا اﻟْﻜِﺘَﺎبُ‬
‫‪۱‬‬‫ﻣِﻦْ ھَﺬَا اﻟْﻮَﻟَ ِﺪ‬
‫إِنﱠ ھَﺬَا اﻟْﻮَﻟَ َﺪ‬
‫ھَﺬَا اﻟْﻮَﻟَﺪُ‬
‫ﺖ‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْ ِ‬
‫ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْﺖَِإنﱠ‬
‫ھَﺬِهِ اﻟْﺒِﻨْﺖُ‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬
‫إِنﱠ ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ َﺔ‬
‫ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺪِﯾ َﻨﺔُ‬
‫ﻦ‬
‫ﻦ اﻟْﺒَﯿْ َﺘﯿْ ِ‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺬَﯾْ ِ‬
‫ﻦ‬
‫إِنﱠ ھَﺬَﯾْﻦِ اﻟْ َﺒﯿْﺘَﯿْ ِ‬
‫ن‬
‫ھَﺬاَنِ اﻟْﺒَﯿْﺘَﺎ ِ‬
‫ﻦ‬
‫ﻣِﻦْ ھﺎَﺗَﯿْﻦِ اﻟﺸﱠﺠَﺮَﺗَﯿْ ِ‬
‫ﻦ‬
‫إِنﱠ ھﺎَﺗَﯿْﻦِ اﻟﺸﱠﺠَﺮَﺗَﯿْ ِ‬
‫ن‬
‫ھﺎَﺗﺎَنِ اﻟﺸﱠﺠَﺮَﺗﺎَ ِ‬
‫ﺐ‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺬِهِ اﻟْﻜُﺘُ ِ‬
‫ﺐ‬
‫إِنﱠ ھَﺬِهِ اﻟْﻜُﺘُ َ‬
‫ھَﺬِهِ اﻟْﻜُﺘُﺐُ‬
‫ﻻ ِد‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺆُﻻَ ِء اﻟَْﺄوْ َ‬
‫ﻻ َد‬
‫إِنﱠ ھَﺆُﻻَ ِء اﻟَْﺄوْ َ‬
‫ھَﺆُﻻَ ِء اﻟَْﺄوْﻻَدُ‬
‫ت‬
‫ﻻءِ اﻟْﺒَﻨﺎَ ِ‬
‫ﻣِﻦْ ھَﺆُ َ‬
‫تإِنﱠ َھ‬
‫ﺆُﻻَءِ اﻟْﺒَﻨﺎَ َ‬
‫ھَﺆُﻻَءِ اﻟْﺒَﻨﺎَتُ‬
‫ب‬
‫ﻣِﻦْ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘﺎَ ِ‬
‫ب‬
‫إِنﱠ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘﺎَ َ‬
‫ذَﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘَﺎبُ‬
‫ﻣِﻦْ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﺮْأَ ِة‬
‫إِنﱠ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﺮْأَ َة‬
‫ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﻤَﺮَْأةُ‬
‫ﻦ‬
‫ﻣِﻦْ أُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿ َ‬
‫ﻦ‬
‫إِنﱠ أُوﻟَﺌِﻚَ ا ْﻟﻤُﺆْﻣِﻨِﯿ َ‬
‫ن‬
‫أُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨُﻮ َ‬
‫ت‬
‫ﻣِﻦْ أُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَ ِ‬
‫ت‬
‫إِنﱠ أُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَ ِ‬
‫أُوﻟَﺌِﻚَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨﺎَتُ‬
‫ﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟْﺒِﻨْﺖَ ﻣُﻄِﯿﻌَﺔٌ –إِنﱠ اﻟْﺒِﻨْﺖَ ﻣُﻄِﯿﻌَﺔٌ –اَﻟْﺒِﻨْﺖُ ﻣُﻄِﯿ َﻌﺔٌ ‪2-‬‬‫اَﻟﺴﱡﻮقُ ‪-‬ﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟﺮﱠﺑِﯿﻊَ ﺟَﻤِﯿﻞٌ –إِنﱠ اﻟﺮﱠﺑِﯿﻊَ ﺟَﻤِﯿﻞٌ –ﯿﻊُ ﺟَﻤِﯿﻞٌ اَﻟﺮﱠ ِﺑ‬
‫ﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟﺴﱡﻮقَ ﻣُﺰْدَﺣِﻤَﺔٌ –إِنﱠ اﻟﺴﱡﻮقَ ﻣُﺰْدَﺣِﻤَﺔٌ –ﻣُﺰْ َدﺣِﻤَﺔٌ‬‫‪.‬ةَ ﺳَﺮِﯾﻌَﺔٌﻻَ ﺷَﻚﱠ أَنﱠ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَ ‪-‬إِنﱠ اﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَ َة ﺳَﺮِﯾﻌَﺔٌ –اَﻟﻄﺎﱠﺋِﺮَةُ ﺳَﺮِﯾﻌَﺔٌ‬
‫أَ ﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ أَنﱠ واَﻟِﺪِي ﯾُﺼَﻠﱢﻲ –ﯾُﺼَﻠﱢﻲ واَﻟِﺪِي اﻟْﻔَﺠْﺮَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺴْﺠِ ِﺪ ‪3-‬‬
‫اﻟْﻔَﺠْﺮَ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ ؟‬
‫أَ ﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ أَنﱠ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬَ ﯾَﻘْﺮَأُونَ –ﯾَﻘْﺮَأُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ اﻟْﻘَﺼَﺺَ ﻓِﻲ اﻟْﻌُﻄْﻠَ ِﺔ‬
‫اﻟْﻘَﺼَﺺَ ﻓِﻲ اﻟْﻌُﻄْﻠَ ِﺔ ؟‬
‫أَ ﻻَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ أَنﱠ أَﺧِﻲ ﯾَﻨْﺠَﺢُ ﻓِﻲ –ﯾَﻨْﺠَﺢُ أَﺧِﻲ ﻓِﻲ اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنِ داَﺋِﻤًﺎ‬
‫اﻟْﺈِﻣْﺘِﺤﺎَنِ داَﺋِﻤﺎً ؟‬
‫إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ –إِﻧﱠﮭﺎَ ذاَﻛِﺮَةٌ –إِﻧﱠﮭُﻢْ ذاَﻛِﺮُونَ –إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ذاَﻛِﺮاَنِ –ذاَﻛِﺮٌ إِﻧﱠﮫُ ‪4-‬‬
‫ن‬
‫–اَﻟﺴﺎﱠﺟِﺪُونَ –إِنﱠ اﻟﺪاﱠﺧِﻠﯿﻦَ –اَﻟﺪاﱠﺧِﻠُﻮنَ –إِﻧﱠﮭُﻦﱠ ذاَﻛِﺮاَتٌ –ذاَﻛِﺮَﺗﺎَ ِ‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬إِنﱠ اﻟﺴﺎﱠﺟِﺪاَتِ –أﻟﺴﺎﱠﺟِﺪاَتُ –إِنﱠ اﻟﺴﺎﱠﺟِﺪِﯾ َ‬
‫ذَھَﺐَ –إِﻧﱠﮭُﻢْ ﺧَﺮَﺟُﻮا –إِنﱠ اﻟْﺄَوْﻻَدَ ﺧَﺮَﺟُﻮا –ﺄَوْﻻَدُ ﺧَﺮَجَ اﻟْ ‪5-‬‬
‫إِنﱠ –ﺳَﻤِﻌْﺖُ اﻟْﺒِﻨْﺘَﯿْﻦِ ‪-‬إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ذَھَﺒﺎَ –إِنﱠ اﻟﺮﱠﺟُﻠَﯿْﻦِ ذَھَﺒﺎَ –اﻟﺮﱠﺟُﻼَنِ‬
‫–ﯿﺎَءَ ذَھَﺒُﻮا إِنﱠ اﻟْﺄَﻧْﺒِ –ذَھَﺐَ اﻟْﺄَﻧْﺒِﯿﺎَءُ –إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ﺳَﻤِﻌَﺘﺎَ –اﻟْﺒِﻨْﺘَﯿْﻦِ ﺳَﻤِﻌَﺘﺎَ‬
‫‪.‬إِﻧﱠﮭُﻢْ ذَھَﺒُﻮا‬
‫‪.‬اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ﻗَﺪِﯾﻤَﺔٌ ‪-‬اَﻟﻄﱠﻌﺎَمُ ﻗَﻠِﯿﻞٌ ﻟَﻜِﻨﱠﮫُ ﻟَﺬِﯾ ٌﺬ ‪-‬ھُﻮَ ﻟَﺬِﯾﺬٌ ‪.‬اَﻟﻄﱠﻌﺎَمُ ﻗَﻠِﯿﻞٌ ‪6-‬‬
‫‪.‬اَﻟﺪﱠرْﺳﺎَنِ ﺳَﮭْﻼَنِ –اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ﻗَﺪِﯾﻤَﺔٌ ﻟَﻜِﻨﱠﮭَﺎ ﺿَﺮُورِﯾﱠﺔٌ ‪-‬ھِﻲَ ﺿَﺮُورِﯾﱠﺔٌ‬
‫‪.‬اَﻟْﻌﺎَﻣِﻼَتُ ﻓَﻘِﯿﺮاَتٌ –اَﻟﺪﱠرْﺳﺎَنِ ﺳَﮭْﻼَنِ ﻟَﻜِﻨﱠﮭُﻤﺎَ ﻣُﮭِﻤﺎﱠنِ ‪-‬نِ ھُﻤﺎَ ﻣُﮭِﻤﺎﱠ‬
‫اَﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ ﻛَﺜِﯿﺮُونَ ‪-‬اَﻟْﻌﺎَﻣِﻼَتُ ﻓَﻘِﯿﺮاَتٌ ﻟَﻜِﻨﱠﮭُﻦﱠ أَﻣِﯿﻨﺎَتٌ ‪-‬ھُﻦﱠ أَﻣِﯿﻨﺎَتٌ‬
‫ن ‪.‬‬
‫ﻄﻠُﻮﺑُﻮ َ‬
‫‪ .‬اَﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ ﻛَﺜِﯿﺮُونَ ﻟَﻜِﻨﱠﮭُﻢْ ﻣَﻄْﻠُﻮﺑُﻮنَ ‪-‬ھُﻢْ ﻣَ ْ‬
7- ٌ‫ﻟَﯿْﺖَ –اَﻟْﻜِﺘﺎَبُ رَﺧِﯿﺺٌ –إِنﱠ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔَ ﺟَﺪِﯾﺪَةٌ –اَﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﺟَﺪِﯾ َﺪة‬
ٌ‫اﻟْﻜِﺘﺎَبَ َرﺧِﯿﺺ‬. َ‫اَﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ ﻣُﺴﺎَﻓِﺮُونَ –اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤُﻮنَ ﻗﺎَدِﻣُﻮن‬‫ن‬
َ ‫اَﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻤُﻮنَ ﻗﺎَدِﻣُﻮنَ وَ ﻟَﻜِﻦﱠ اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳِﯿﻦَ ﻣُﺴَﺎﻓِﺮُو‬.
8- ُ‫اَﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَﺗﺎَنِ ﻗَﺪِﯾﻤَﺘﺎَنِ –إِنﱠ اﻟﺮﱠﺟُﻠَﯿْﻦِ ﻛَﺮِﯾﻤﺎَنِ –ﻼَنِ ﻛَﺮِﯾﻤﺎَنِ اَﻟﺮﱠﺟ‬ِ‫ﻻَ ﻓَﺮْقَ ﺑَﯿْﻦَ ﻏَﻨِﻲﱟ وَ ﻓَﻘِﯿﺮٍ –ﻟَﻌَﻞﱠ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَﺗَﯿْﻦِ ﻗَﺪِﯾﻤَﺘﺎَن‬- َ‫ﻻَ ﻓَﺮْقَ ﺑَﯿْﻦ‬
‫ﻋَﺮَﺑِﻲﱟ وَ َأﻋْﺠَﻤِﻲﱟ‬-ٍ‫ﻻَ ﻓَﺮْقَ ﺑَﯿْﻦَ ﺻَﻐِﯿﺮٍ وَ ﻛَﺒِﯿﺮ‬.
3. (‫ )ِإنﱠ‬ve kardeşlerinin herbirisi ile ilgili birer
cümle kurunuz.
4. Yukarıda verilen ayetleri defterinize yazıp (‫)إِنﱠ‬
ve kardeşleri ile ilgili kelimelerin altlarını çiziniz.
Meallerine bakarak Arapça’larını yazıncaya kadar
çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] Yemin vâvını diğerlerinden ayıran özellik
kelimenin sonunu esre yapmasıdır.
[2] Başa (‫ )إِنﱠ‬gelsin ya da gelmesin harf-i cer ya
da zarfla başlayan cümlelerin haber mukaddem
olduğunu hatırlayınız. Burada da (‫’)إِنﱠ‬nin haberi
başa gelmiş, ismi ise sona gelmiştir ve (ً‫)ﺳَﯿﺎﱠرَة‬
kelimesi (‫ )إِنﱠ‬nin ismi olarak mansûbdur.
[3] ( َ‫ﺷَﮭِﺪ‬-َ) şahit oldu, şahitlik etti
[4] (ً‫ )أَزْﻋَﺞَ ﯾُﺰْﻋِﺞُ إِزْﻋﺎَﺟﺎ‬rahatsız etti (ٌ‫)ﻣُﺰْﻋِﺞ‬
rahatsız edici, rahatsız eden
[5]
(ُ‫ )اَﻟْﺄَﺛﺎَث‬ev eşyası, mobilya
[6]
(ٌ‫ )ﻧﺎَﺿِﺠَﺔ‬olgun
[7]
(‫ )ﺷَﻜَﺎ ﯾَﺸْﻜُﻮ‬şikayet etti
[8] Nasbeden (ْ‫ )أَن‬den dolayı atıfla üstün olan
(ََ‫ )ﻧَﻌْﻠَﻢ‬fiilinin yer aldığı ayetin tamamı şöyledir:
(‫ن‬
َ ‫ﻗَﺎﻟُﻮا ﻧُﺮِﯾﺪُ أَنْ ﻧَﺄْﻛُﻞَ ﻣِﻨْﮭَﺎ وَﺗَﻄْﻤَﺌِﻦﱠ ﻗُﻠُﻮﺑُﻨَﺎ وَﻧَﻌْﻠَﻢَ أَنْ ﻗَﺪْ ﺻَﺪَﻗْﺘَﻨَﺎ وَ َﻧﻜُﻮ‬
‫ﻦ‬
َ ‫() ﻋَﻠَﯿْﮭَﺎ ﻣِﻦَ اﻟﺸﱠﺎھِﺪِﯾ‬Onlar “Ondan yiyelim,
kalplerimiz mutmain olsun, bize doğru söylediğini
(kesin olarak) bilelim ve ona gözleriyle görmüş
şahitler olalım istiyoruz” demişlerdi.)
Dinlemek için Tıklayınız :
YARDIMCI FİİL OLARAK KÂNE (َ‫)ﻛﺎَن‬
Türkçe’de ...idi, ...mıştı ile biten fiiller
Arapça’daَ‫( ﻛَﺎن‬oldu, idi) yardımcı fiili ile mâzî fiili
yanyana getirmekle yapılır. Türkçe’de ...yordu ile
biten fiiller َ‫ ﻛَﺎن‬fiili ile muzâri fiili yanyana
getirmekle gerçekleşir. Fiilleri bu tarzdaki geçmiş
zamana göre söylemeye hikâye denir.
ُ‫ﻛَﺎنَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazıyordu
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛَﺎنَ ﻛَﺘ‬
yazdıydı yazmıştı
Diğer fiillerle birlikte kullanacağımız için önce
yardımcı fiil olan (َ‫ )ﻛَﺎن‬... idi, oldu fiilinin çekimini
yapalım:
Mâzî Çekim Tablosu
Cemi
Tesniye
Müfred
‫ﻛَﺎﻧُﻮا‬
‫ﻛَﺎﻧَﺎ‬
‫ن‬
َ ‫ﻛَﺎ‬
Gâib
(Onlar) idiler
(İkisi) idiler
(O) idi, oldu
‫ﻛُﻦﱠ‬
‫ﻛَﺎﻧَﺘَﺎ‬
ْ‫ﻛَﺎ َﻧﺖ‬
Gâibe
ْ‫ﻛُﻨْﺘُﻢ‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﻛُﻨ‬
Muhatap
(Sizler) idiniz
(Siz) idiniz
(Sen) idin
‫ﻛُﻨْﺘُﻦﱠ‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻤ َﺎ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻛُﻨ‬
Muhâtaba
‫ﻛُﻨﱠﺎ‬
‫ﻛُﻨﱠﺎ‬
ُ‫ﻛُﻨْﺖ‬
Mütekellim
(Biz) idik
(İkimiz) idik
(Ben) idim
F َ‫ ﻛَﺎن‬fiilinin muzâri çekiminde orta harf (ُ‫) ﯾَﻜُﻮن‬
zamme olduğundan gâibe cemi müennes de ötre
olarak (‫ ﻛُﻦﱠ‬şeklinde) bağlanır. Çünkü Arapça
kaideye göre illet harfleri dediğimiz uzatan ‫ا ي و‬
den sonra cezim getirilmez. İllet harfi atılarak
yanındaki harfe cezm konur. Fiilin geriye
kalanındaki zamirler, gâibe cemi müennesteki
değişiklikten sonra aynen ilave edilir(َ‫ )ﻛُﻨْﺖ‬gibi.
FŞayet orta harfi illetli olan mâzî fiilin muzârisi,
(orta harfinde) esre ya da üstün harekeli ise;
mâzîdeki gâibe cemi müennes nûnuna esre ile
bağlanır[1]. Özet olarak;
Orta harfi illetli (ecvef) fiillerin muzârisi üç şekilde
gelir. Örnekler:
1- (َ‫ )ﻛﺎَن‬benzeri muzâri orta harfi zamme olanlar:
ُ‫ﯾَﺼُﻮم‬
‫ﺻﺎَ َم‬
oruç tuttu
ُ‫ﯾَﻘُﻮل‬
‫ل‬
َ ‫ﻗﺎ‬
dedi, söyledi
Bu fiillerin de mâzî ve muzâri çekimi (ُ‫)ﻛﺎَنَ ﯾَﻜُﻮن‬
gibidir. Muzâri orta harfi zamme olduğundan gâibe
cemi müennes nûnundan itibâren mâzîde zamme
ile bağlanıp illet harflerini düşürürler:
‫ن‬
َ ‫ﯾَﻘُﻮلُ ﯾَﻘُﻮﻻَنِ ﯾَﻘُﻮﻟُﻮ‬
‫ﻗَﺎلَ ﻗَﺎﻻَ ﻗَﺎﻟُﻮا‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺗَﻘُﻮلُ ﺗَﻘُﻮﻻَنِ َﯾﻘُﻠ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻗَﺎﻟَﺖْ ﻗَﺎﻟَﺘَﺎ ﻗُﻠ‬
‫ن‬
َ ‫ﺗَﻘُﻮلُ ﺗَﻘﻮﻻَنِ ﺗَﻘُﻮﻟُﻮ‬
ْ‫ﻗُﻠْﺖَ ﻗُﻠْﺘُﻤَﺎ ﻗُﻠْﺘُﻢ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺗَﻘُﻮﻟِﯿﻦَ ﺗَﻘُﻮﻻَنِ ﺗَﻘُﻠ‬
‫ﻗُﻠْﺖِ ﻗُﻠْﺘُﻤَﺎ ﻗُﻠْﺘُﻦﱠ‬
ُ‫أَﻗُﻮلُ ﻧَﻘُﻮلُ ﻧَﻘُﻮل‬
‫ﻗُﻠْﻨَﺎ‬
‫ﻗُﻠْﺖُ ﻗُﻠْﻨَﺎ‬
2- Muzâri orta harfi üstün olanlar:
ُ‫ﯾَﻨﺎَم‬
‫ﻧﺎَ َم‬
uyudu
ُ‫َﯾﺨَﺎف‬
‫ف‬
َ ‫ﺧَﺎ‬
korktu
Bu fiillerin muzâri orta harfi üstün olduğu için
gâibe cemi müennes nûnundan itibâren mâzîde
esre ile bağlanırlar:
‫ن‬
َ ‫ﯾَﺨَﺎفُ ﯾَﺨَﺎﻓﺎنِ َﯾﺨَﺎﻓُﻮ‬
‫ﺧَﺎفَ ﺧَﺎﻓَﺎ ﺧَﺎﻓُﻮا‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺨﻔ‬
َ ‫ﺗَﺨَﺎفُ ﺗَﺨَﺎﻓَﺎنِ َﯾ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺧﻔ‬
ِ ‫ﺧَﺎﻓَﺖْ ﺧَﺎﻓَﺘﺎ‬
ُ‫ َﺗﺨَﺎف‬...
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺧِﻔ‬..
3- Muzâri orta harfi esre olanlar:
ُ‫ﯾَﺒِﯿﻊ‬
‫ع‬
َ ‫ﺑَﺎ‬
sattı
ُ‫ﯾَﺴﯿِﺮ‬
‫ﺳَﺎ َر‬
yürüdü
Bu fiillerin de muzâri orta harfi esre olduğu için
gâibe cemi müennes nûnundan itibâren mâzîde
esre ile bağlanırlar:
‫ن‬
َ ‫ن ﯾَﺒِﯿﻌُﻮ‬
ِ ‫ﯾَﺒِﯿ ُﻊ ﯾَﺒِﯿﻌَﺎ‬
‫ﺑَﺎعَ ﺑَﺎﻋَﺎ ﺑَﺎﻋُﻮا‬
‫ن‬
ِ ‫ﯾَﺒِﻌْﻦَ ﺗَﺒِﯿ ُﻊ ﺗَﺒِﯿﻌَﺎ‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺑَﺎﻋَﺖْ ﺑﺎَﻋَﺘَﺎ ِﺑﻌ‬
ُ‫ﺗَﺒِﯿﻊ‬...
‫ﺖ‬
َ ْ‫ﺑِﻌ‬...
(َ‫ )ﻛﺎَن‬yi tanıtmak için zorunlu olarak kısaca
açıklama verdiğimiz bu orta harfi illetli fiillerin
mâzîsinin muzâri orta harfine göre cemi müennes
nûnu’ndan itibaren çekime girdiği
unutulmamalıdır:
‫ن‬
َ ْ‫ﺳِﺮ‬
(o bayanlar) yürüdüler
‫ت‬
َ ْ‫ﺳِﺮ‬
(sen) yürüdün
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﺧﻔ‬
ِ
(o bayanlar) korktular
ُ‫ﺧﻔْﺖ‬
ِ
(ben) korktum
‫ن‬
َ ‫ﻛَﺎ‬yardımcı fiili ile kurulan birleşik fiillerin çekim
tablosu aşağıdaki gibidir:
Mâzî Hikaye: َ‫ ﻛَﺎنَ ﻛَﺘَﺐ‬yazdıydı, yazmıştı
Çekim Tablosu
Cemi
Tesniye
Müfred
‫ﻛَﺎﻧُﻮا ﻛَﺘَﺒُﻮا‬
‫ﻛَﺎﻧَﺎ ﻛَﺘَﺒَﺎ‬
‫ﺐ‬
‫ﻛَﺎنَ ﻛَﺘَ َ‬
‫‪Gâib‬‬
‫‪(Onlar) yazdıydı‬‬
‫‪(O ikisi) yazdıydı‬‬
‫‪(O) yazdıydı‬‬
‫ﻦ‬
‫ﻛُﻦﱠ ﻛَﺘَﺒْ َ‬
‫ﻛَﺎﻧَﺘَﺎ َﻛﺘَﺒَﺘَﺎ‬
‫ﻛَﺎﻧَﺖْ ﻛَﺘَ َﺒﺖْ‬
‫‪Gâibe‬‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻢْ َﻛﺘَﺒْﺘُ ْﻢ‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻤَﺎ َﻛﺘَﺒْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
‫ﻛُﻨْﺖَ ﻛَﺘَﺒْ َ‬
‫‪Muhatap‬‬
‫‪(Sizler) yazdıydınız‬‬
(Siz ikiniz) yazdıydınız
(Sen) yazdıydın
‫ﻛُﻨْﺘُﻦﱠ َﻛﺘَﺒْﺘُ ﱠ‬
‫ﻦ‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻤﺎ َﻛﺘَﺒْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﻛُﻨْﺖِ ﻛَﺘَﺒ‬
Muhâtaba
‫ﻛُﻨﱠﺎ ﻛَ َﺘﺒْﻨَﺎ‬
‫ﻛُﻨﱠﺎ ﻛَ َﺘﺒْﻨَﺎ‬
ُ‫ﻛُﻨْﺖُ ﻛَﺘَﺒْﺖ‬
Mütekellim
(Bizler) yazdıydık
(İkimiz) yazdıydık
(Ben) yazdıydım
Muzâri Hikaye: ُ‫ ﻛَﺎنَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬yazıyordu
Çekim Tablosu
Cemi
Tesniye
Müfred
‫ن‬
َ ‫ﻛَﺎﻧُﻮا ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮ‬
‫ن‬
ِ ‫ﻛَﺎﻧَﺎ َﯾﻜْﺘُﺒَﺎ‬
ُ‫ﻛَﺎنَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
Gâib
(Onlar) yazıyordular
(O ikisi) yazıyordu
(O ) yazıyordu
‫ﻦ‬
‫ﻛُﻦﱠ ﯾَﻜْﺘُﺒْ َ‬
‫ن‬
‫ﻛَﺎﻧَﺘَﺎ َﺗﻜْﺘُﺒَﺎ ِ‬
‫ﻛَﺎﻧَﺖْ ﺗَﻜْﺘُﺐُ‬
‫‪Gâibe‬‬
‫ن‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻢْ َﺗﻜْﺘُﺒﻮ َ‬
‫ن‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻤَﺎ َﺗﻜْﺘُﺒَﺎ ِ‬
‫ﻛُﻨْﺖَ ﺗَﻜْﺘُﺐُ‬
‫‪Muhatap‬‬
‫‪(Sizler) yazıyordunuz‬‬
‫‪(İkiniz) yazıyordunuz‬‬
‫‪(Sen) yazıyordun‬‬
‫ﻦ‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻦﱠ َﺗﻜْﺘُﺒْ َ‬
‫ن‬
‫ﻛُﻨْﺘُﻤَﺎ َﺗﻜْﺘُﺒَﺎ ِ‬
‫ﻦ‬
‫ﻛُﻨْﺖِ ﺗَﻜْﺘُﺒِﯿ َ‬
Muhâtaba
ُ ُ‫ﻛُﻨﱠﺎ ﻧَﻜْﺘ‬
‫ﺐ‬
ُ‫ﻛُﻨﱠﺎ ﻧَﻜْﺘُﺐ‬
ُ‫ﻛُﻨْﺖُ أَﻛْﺘُﺐ‬
Mütekellim
Bizler yazıyorduk
İkimiz yazıyorduk
(Ben) yazıyordum
Olumsuz şekli:
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻣَﺎ ﻛَﺎنَ ﻛَﺘ‬
yazmadıydı, yazmamıştı
ُ‫ﻣَﺎ ﻛَﺎنَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmıyordu
Gelecek zamanın hikayesi:
ُ‫ﻛَﺎنَ ﺳَﯿَﻜْﺘُﺐ‬
yazacaktı
ُ‫ﻛُﻨﱠﺎ ﺳَﻨَﻜْﺘُﺐ‬
yazacaktık
‫ن‬
َ ‫ﻛَﺎﻧُﻮا ﺳَﯿَﻜْﺘُﺒُﻮ‬
yazacaktılar
ُ‫ﻛُﻨﱠﺎ ﺳَﻨُﻜْ َﺘﺐ‬
yazılacaktık
Gelecek zamanın hikayesinin olumsuzu:
ُ‫ﻛُﻨْﺖُ ﻻَ أَﻛْﺘُﺐ‬
yazmayacaktım
ُ‫ﻛُﻨْﺖَ ﻻَ ﺗَﻜْﺘُﺐ‬
yazmayacaktın
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻟَﻦْ أَﻛﺘ‬
hiç yazmayacağım
‫ﺐ‬
َ ُ‫ﻛُﻨْﺖُ ﻟَﻦْ أَﻛْﺘ‬
hiç yazmayacaktım
F ‫ن‬
َ ‫ ﻛَﺎ‬fiiline ْ‫( ﻗَﺪ‬gerçekten, hakikaten) eklenirse
manayı kuvvetlendirir:
‫ﻛَﺎﻧُﻮا ﻗَﺪْ ﻛَﺘَﺒﻮُا‬
gerçekten yazdıydılar, cidden yazmıştılar
‫ن‬
َ َ‫ﻛﺎ‬ile ifade edilen hikayeli fiillerin başına ْ‫ إن‬şart
edatı getirilebilir. Fakat araya َ‫ ﻛَﺎن‬girdiğinde
muzâri fiilin sonu cezimli olmaz. Şart cümlesinin
başına nevâsihtan (inne ve kardeşleri, kâne ve
kardeşleri gibi) birisi gelirse şart edatı cezmetmez.
‫ﺐ‬
َ َ‫إنْ ﻛَﺎنَ ﻛَﺘ‬
yazdıysa,yazmışsa
ُ‫ﺐُإنْ ﻛَﺎنَ ﯾَﻜْﺘ‬
yazıyor idiyse
‫إنْ ﻛَﺎﻧَﻮا ﻛَﺘَﺒُﻮا‬
yazdıysalar,yazmışlarsa
‫ن‬
َ ‫إنْ ﻛَﺎﻧَﻮا ﯾَﻜْﺘُﺒُﻮ‬
yazıyor idiyseler
Olumsuzu:
yazmamışsa
َ‫ إنْ ﻛَﺎنَ ﻣَﺎ ﻛَﺘَﺐ‬yazmadıysa,
ُ‫إنْ ﻛَﺎنَ ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmıyor idiyse
F َ‫ ﻛَﺎن‬kullanıldığı zaman gelecek zamanın
hikayesi şartlı yapılabilir:
ُ‫إنْ ﻛَﺎنَ ﺳَﯿَﻜْﺘُﺐ‬
yazacak idiyse
‫ن‬
َ ُ‫إنْ ﻛَﺎﻧُﻮا ﺳَﯿَﻜْﺘُﺒﻮ‬
yazacak idiyseler
Olumsuzu:
ُ‫إنْ ﻛَﺎنَ ﻻَ ﯾَﻜْﺘُﺐ‬
yazmayacak idiyse
‫ﺐ‬
‫إنْ ﻛَﺎنَ ﻟَﻦْ ﯾَﻜْﺘُ َ‬
‫‪asla yazmayacak idiyse‬‬
‫ﺐ‬
‫إنْ ﻛَﺎنَ ﻣَﺎ ﻛَﺘَ َ‬
‫‪yazmadıysa, yazmamışsa‬‬
‫إنْ ﻛَﺎنَ ﻟَﻢْ ﯾَﻜْﺘُﺐْ‬
‫‪yazmadıysa, yazmamışsa‬‬
‫‪Cümle Örnekleri:‬‬
‫‪.‬ﻛﺎَنَ ﺻَﺪﯾِﻘﻲِ ﯾَﺠْﻠِﺲُ وَﺳَﻂَ ﺣَﺪﯾِﻘَﺔِ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ‪1-‬‬
‫‪.‬ﻛﺎَنَ اﻟﺘﱠﻼَﻣﯿِﺬُ ﯾَﺮْﻛَﺒﻮُنَ ﺣﺎَﻓِﻠَﺔً ﺳَﺮﯾِﻌَﺔً ‪2-‬‬
‫‪ .‬ﺳَﯿَﻜﻮُنُ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﻒﱢ ‪-‬ﺳَﺘَﻜﻮُنُ اﻟﺼﱠﻼةُ ﻓﻲِ اﻟْﻤُﺼَﻠﻲﱠ ‪3-‬‬
‫‪.‬إنْ ﻛَﺎنَ ﻋﻤﱢﻲ رَﺟَﻊَ ِﻣﻦَ اﻟﺴﱡﻮقِ ﻻَ أَذْھَﺐُ إﻟﯿْﻜُﻢْ ‪4-‬‬
‫=ﻓَﺎﻛْﺘُﺐْ (إنْ ﻛَﺎنَ أَﺧُﻮكَ ﻟَﻢْ ﯾَﺮْﺟِﻊْ ﻣِﻦَ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَﺔِ ﻓَﺎﻛْﺘُﺐْ اﻟﻲﱠ رِﺳَﺎﻟَ ًﺔ ‪5-‬‬
‫‪).‬أُﻛْﺘُﺐْ ‪+‬فَ‬
‫‪.‬إنْ ﻛَﺎنَ ﻣَﺎ ﻛَﺘَﺐَ أَﺑِﻲ رِﺳﺎَﻟﺔً إﻟﻰ ﻋَﻤﱢﻲ ﺳﺄَﻛْﺘُﺐُ ‪6-‬‬
‫‪.‬إنْ ﻛَﺎنَ ذَھَﺐَ أﺑِﻲ إﻟﻰ اﻟﻤَﺪْرَﺳَﺔِ ﻻَ أَذْ َھﺐُ ‪7-‬‬
Tercüme:
1- Arkadaşım okulun bahçesinin ortasında
oturuyordu.
2- Öğrenciler hızlı bir otobüse biniyorlardı.
3- Namaz musallâda (namaz kılınan büyük yer)
olacak. Öğretmen sınıfta olacak.
4- Amcam çarşıdan dönmüşse size gitmem.
5- Kardeşin şehirden dönmediyse hemen bana bir
mektup yaz.
6- Babam amcama bir mektup yazmadı idiyse
hemen yazacağım.
7- Babam okula gitmişse ben gitmem.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere Arapça ve
manasıyla birlikte yazınız.
ُ‫اَرْﺳَﻞَ ﯾُﺮْﺳِﻞ‬
gönderdi
ُ‫اَﻟْﮭَﺪِﯾﱠﺔ‬
hediye
ٌ‫َأﺣَﺪ‬
hiçkimse, birkimse
ُ‫ﻟَﯿْﻤُﻮن‬
limon
‫َوﺣِﯿﺪًا‬
yalnız, tek başına
ٌ‫ﺣﻘْﻞ‬
َ = ٌ‫ﻣَﺰْرَﻋَﺔ‬
tarla
ُ‫ﻋﺪ‬
ِ ‫ﺳَﺎﻋَﺪَ ﯾُﺴَﺎ‬
yardım etti
ُ‫اَﻟﺪﱢﯾﻚ‬
horoz
2. (َ‫ )ﻋَﻠِﻢَ( )ﻧَﺼَﺮ‬ve (َ‫ )ﺟَﻠَﺲ‬fiillerinin mâzî hikaye,
muzâri hikaye, olumsuz şekilleri, gelecek zamanın
hikayesi ve olumsuzu ve şart edatı ile olan
şekillerini manalarıyla birlikte örneklere bakarak
çekiniz.
3. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz.
ُ ُ‫ﺳَﺘَﻜﻮُنُ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬَةُ ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺳَﺘَﻜﻮُنُ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺔُ ﻓﻲِ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺳَﺘَﻜﻮ‬
‫ن‬
ُ‫ﻲ اﻟْﻐ‬
ِ ‫ﺮْﻓَﺔِاﻟْﻤَﺮْأَةُ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ﺳَﯿَﻜﻮُنُ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﻓ‬
ِ‫ﻛَﺎنَ ﻛَﺘَﺐَ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ دَرْﺳَﮫُ ﻓﻲ اﻟﻤﺪرﺳﺔ ﻛَﺎنَ ذَھَﺐَ أَﺧﻲ إﻟﻰ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَﺔ‬
‫ﺠ ِﺪ‬
ِ ْ‫ﻛﺎن ﻛﺘﺐ أﺑﻲ رﺳﺎﻟﺔ إﻟﻰ ﻋﻤﻲ ﺳَﺘَﻜﻮُنُ اﻟﺼﱠﻼةُ ﻓﻲِ اﻟْ َﻤﺴ‬
‫اﻟﺮﺟﺎل ﻛﺎﻧﻮا ﯾﺬْھَﺒُﻮنَ إﻟﻰ ﺟﺎرَﺗِﮭِﻢْ أوْﻻَدُﻛُﻢْ ﻛَﺎﻧﻮا ﯾَﺬْھَﺒُﻮنَ إﻟﻰ‬
‫ﻼَﻣﯿﺬُ ﺧَﺮَﺟُﻮا ﻣِﻦَ اﻟﺼﱠﻒﱢﺧﺎﻻَﺗِﮭِﻢْ ﻛَﺎنَ اﻟﺘﱠ‬
4. Aşağıdaki cümleleri Arapça’ya çeviriniz.
1. Kardeşin okuldan geliyordu.
2. Akşamleyin nereye gidiyordunuz?
3. Bu iki çocuk derslerini yazıyordu.
4. Oğlun dersini yazarsa onu seversin.
5. Kardeşin bizimle dersini okuyacaktı.
6. Bizler teyzenizin yanında oturuyorduk.
7. Senin kitabını hiç kimsenin yanında
görmemiştim.
8. Kızkardeşin dersini evinde ezberlediydi.
9. Oğluna hediye gönderdin mi?
&&&&&&&&&&
KÂNE VE KARDEŞLERİ (Kâne ve Benzerleri)
İrab (hareke) bakımından “‫ إِنﱠ‬ve Kardeşleri”nin
tam tersine isimlerini ref haberlerini nasbederler.
Kâne ve kardeşleri sekiz adet fiil-i mâzîden oluşur.
Bu sekiz fiili mâzîden her birinin muzâri ile emri
de aynı işi yapar. Yani, isim cümlesi olan mübtedâ
ve haberin önüne gelip mübtedâyı merfû haberi de
mansûb okutur. Bunlara nâkıs (eksik) fiiller de
denir. Nâkıs fiil denmesinin sebebi; merfû ismiyle
birlikte tek bir mânâ ifâde etmeyip ikinci ismi
istemeleridir. ُ‫( ﺣَﻀَﺮَ اﻟْﻮَﻟَﺪ‬Çocuk geldi) deyince
cümle anlamı yeterli olur fakat ‫( ﻛﺎَنَ اﻟْﺠَﻮﱡ‬Hava idi)
deyince yetmez, mana eksik kalır. Yanına ikinci
bir isim ilâve edilerek ً‫( ﻛﺎَنَ اﻟْﺠَﻮﱡ ﺑﺎَرِدا‬Hava soğuk idi)
deyince mana tamamlanır.
Nâkıs veya Kâne benzeri olan fiiller ve işlevleri
şunlardır:
‫ت‬
َ َ‫ﺑﺎ‬
‫ﻇَﻞﱠ‬
‫أَﺿْﺤَﻰ‬
‫أَﻣْﺴَﻰ‬
‫ﺢ‬
َ َ‫َأﺻْﺒ‬
‫ﺲ‬
َ ْ‫ﻟَﯿ‬
‫ﺻَﺎ َر‬
‫ن‬
َ َ‫ﻛﺎ‬
Şimdi bunları sırasıyla görelim:
‫ن‬
َ َ‫ﻛﺎ‬: ..idi, oldu
Bir önceki konuda mâzî ve mûzari çekimini
verdiğimiz َ‫ ﻛﺎَن‬fiilinin asıl manası ..idi olup nâkıs
fiildir. Tam fiil olarak kullanıldığında ismi haberi
şeklinde söylenmez. Çünkü o zaman mübtedâ
haberin önünde değil bir fiil cümlesinin içinde
(birleşik fiil olmak üzere) yardımcı fiil vazifesini
görür.
‫ﺟ َﺪ‬
ِ ُ‫ن و‬
َ َ‫ﻛﺎ‬
bulunmuştu
ُ‫ﻛﺎَنَ َﯾﻘْ َﺮأ‬
okuyordu
‫ﺐ‬
َ َ‫ﻛﺎَنَ ﻛَﺘ‬
yazdı idi, yazmıştı
(ْ‫) َﻗﺪ‬lı mâzî fiil olursa mişli geçmiş zamanın
hikayesi olur:
ُ‫ﻛُﻨْﺖُ ﻗَﺪْ ﻋَﻠِﻤْﺖ‬.
bilmiştim
‫ن‬
َ َ‫( ﻛﺎ‬diğer benzerleri gibi) isim cümlesinin önüne
geldiği zaman ise mübtedâyı olduğu gibi bırakır,
haberini(n son harfinin harekesini) mansûb
(fethalı) yapar. En çok kullanılan nâkıs fiildir.
Cümle örnekleri:
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﺒَﺮْدُ ﺷَﺪِﯾﺪًا‬.
Soğuk şiddetliydi.
ٌ‫اَﻟْﺒَﺮْدُ ﺷَﺪِﯾﺪ‬.
Soğuk şiddetlidir.
‫ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟﺮﱢﺣْﻠَﺔُ ﻣُﻤْﺘِﻌَ ًﺔ‬.
Yolculuk faydalıydı.
ٌ‫اَﻟﺮﱢﺣْﻠَﺔُ ﻣُﻤْﺘِ َﻌﺔ‬.
Yolculuk faydalıdır.
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﺄُﺳْﺘَﺎذُ ﻏﺎَﺋِﺒ ًﺎ‬.
Hoca yoktu.
ٌ‫اﻟْﺄُﺳْﺘَﺎذُ ﻏﺎَ ِﺋﺐ‬.
Hoca yoktur.
‫ﻼ‬
ً ْ‫ﻛﺎَنَ اﻟﺪﱠرْسُ ﺳَﮭ‬.
Ders kolaydı.
ٌ‫اَﻟﺪﱠرْسُ ﺳَﮭْﻞ‬.
Ders kolaydır.
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﺒَﯿْﺖُ ﻧَﻈِﯿﻔًﺎ‬.
Ev temiz idi (temiz oldu) .
ٌ ‫اَﻟْﺒَﯿْﺖُ ﻧَﻈِﯿ‬.
‫ﻒ‬
Ev temizdir.
‫ﻛﺎَنَ اﻟﺰﱢﺣﺎَمُ ﺷَﺪِﯾﺪًا‬.
Kalabalık şiddetli idi.
(çok kalabalık oldu)
ٌ‫اَﻟﺰﱢﺣﺎَمُ ﺷَﺪِﯾﺪ‬.
Kalabalık şiddetlidir.
* İsim cümlesinin başına sadece َ‫ ﻛﺎَن‬nin gâib
müfred mâzî hali gelmez. Çekimli olduğunda َ‫ﻛﺎَن‬
nin ismi fiille birlikte olur. Ardından haberi gelir.
(َ‫ )ﻛﺎَن‬ve kardeşlerinin ismi bazen müstetir [(َ‫)ھُﻮَ ھِﻲ‬
gibi fiilin içinde saklı zamir] olarak veya (َ‫ )ﻛﺎَن‬nin
çekimi içinde (َ‫ﻛُﻨْﺖ‬gibi fiil+fâil) olarak da gelebilir.
‫ﻛﺎَنَ ﯾﺎَﺳِﺮُ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاً ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﻤُﺘَﻮَﺳﱢﻄَ ِﺔ‬.
Yâsir ortaokulda öğrenciydi.
‫ﻛﺎَنَ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاً ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟْﻤُ َﺘﻮَﺳﱢﻄَ ِﺔ‬.
Ortaokulda öğrenciydi.
‫ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻣُﺒﺎَراَ ًة ﺟَﻤِﯿﻠَ ًﺔ‬.
Güzel bir maçtı.
‫ﻛُﻨْﺖَ ﻣَﺮِﯾﻀًﺎ‬.
Hastaydın.
‫ﻛُﻨْﺖُ ﻓِﻲ اﻟْﻤُﺴْ َﺘﺸْﻔَﻰ‬.
Hastanedeydim.
‫ﻻ‬
ً ُ‫ﻛُﻨْﺖَ َﻣﺸْﻐﻮ‬.
(Sen) meşguldün.
Örneğin bu cümlede (َ‫ )ت‬zamiri (َ‫ )ﻛﺎَن‬nin ismi olup
mahallen merfûdur. (ً‫ )ﻣَﺸْﻐﻮُﻻ‬de (َ‫)ﻛﺎَن‬nin haberi olup
mansûbtur. Diğer örnekler:
‫ھَﻞْ ﻛُﻨْﺖَ ﺳَﻌِﯿﺪاً ھُﻨَﺎكَ ؟‬
Orada mutlu muydun?
ُ‫[ﺳَ َﺘﻜُﻮن‬2] ً‫رِﺣْﻠَﺔً ﻣُﻤْﺘِﻌَﺔ‬.
Faydalı bir gezi olacak.
‫ﺳَﯿَﻜُﻮنُ ﻛِﺘﺎَﺑًﺎ ﺟَﯿﱢﺪًا‬.
İyi bir kitap olacak.
‫ﺖ‬
ِ ْ‫ﺳَﺄَﻛُﻮنُ ﻣَﺸْﻐُﻮﻻً ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻮَﻗ‬.
O vakitde meşgul olacağım.
F َ‫ ﻛﺎَن‬nin ismi de haberi de tamlama şeklinde
gelebilir. Bu özellikler َ‫ﻛﺎَن‬nin diğer benzerleri için
de geçerlidir:
‫ﺲ‬
ِ ْ‫ﻛﺎَنَ ﻃَﻮاَفُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿﻦَ ﺑِﺎﻟْﻜَﻌْﺒَﺔِ ﺳَﮭْﻼً أَﻣ‬
Müslümanların Kabe’yi tavafı dün kolaydı.
ُ‫[ﻛﺎَنَ ﻋُﻤَﺮُ ﺑْﻦ‬3] ً‫ﺧﻠِﯿﻔَﺔً ﻋﺎَدِﻻ‬
َ ِ‫اﻟْﺨَﻄﺎﱠب‬.
Ömer İbnu’l-Hattab (Hattab’ın oğlu Ömer) âdil bir
halife idi.
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﻏﺎَﺋِﺒﺎً ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَنَ َﻣﻮْﺟُﻮدًا‬.
Çoban bu sefer yok değildi bilakis mevcuttu
(vardı) .
‫ﺻﺤِﯿﺤًﺎ‬
َ َ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﻣَﺮِﯾﻀﺎً ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَن‬.
Çoban bu sefer hasta değildi bilakis iyiydi.
‫ﺧ‬
ِ ‫ﻲ ﻣَﺤْﺒُﻮﺑﺎً ﻣِﻦْ ﺟَﻤِﯿﻊِ زُﻣَﻼَﺋِﮫِﻛﺎَنَ َأ‬.
Kardeşim tüm arkadaşları tarafından seviliyordu.
‫ﻦ‬
َ ‫ﺟﺤِﯿ‬
ِ ‫ﻛﺎَنَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﺳَﻌِﯿﺪاً ﺑِﺄَوْﻻَدِهِ اﻟﻨﺎﱠ‬.
Adam başarılı çocuklarıyla mutluydu.
‫أَ أَﻧْﺖَ ﻣُﻮاَﻓِﻖٌ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻌَ َﻤﻞِ ھُﻨَﺎ‬.
Burada çalışmaya muvafık mısın? (uygun görüyor
musun) ?
‫َأ ﻛُﻨْﺖَ ﻣُﻮاَﻓِﻘﺎً ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻌَ َﻤﻞِ ھُﻨَﺎ‬.
Burada çalışmaya muvafık mıydın? (uygun
görüyor muydun) ?
*Harf-i cer ya da zarfla başlayan (“var” manası
ifade eden) cümle parçası mübtedâ değil öne
geçmiş haberdir (haber mukaddem). Var olan şey
de muahhar mübtedâ olur. Böylece dolayısıyla
(َ‫’)ﻛﺎَن‬nin haberi de öne geçmiş haber, (َ‫ )ﻛﺎَن‬nin ismi
de sonradan gelen isim olmuş olur:
ٌ‫ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَ ِﺔ رِﺟﺎَل‬.
Odada adamlar var.
ٌ‫ﻛﺎَنَ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ رِﺟﺎَل‬.
Odada adamlar vardı.
ٌ‫ﺑَﯿْﻨَﮭُﻢْ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ﻧَﺸِﯿﻂ‬.
Aralarında çalışkan bir öğrenci var.
ٌ‫أَ ﻛﺎَنَ ﺑَﯿْﻨَﮭُﻢْ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ﻧَﺸِﯿﻂ‬.
Aralarında çalışkan bir öğrenci var mıydı?
ٌ‫ ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦْ ﺑَﯿْﻨَﮭُﻢْ ﻃﺎَﻟِﺐٌ ﻧَﺸِﯿﻂ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, aralarında çalışkan bir öğrenci yoktu.
ٌ‫أَﻣﺎَﻣَﮭُﻦﱠ ﺣَﺪِﯾ َﻘﺔٌ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬.
(Bayanların) Önlerinde güzel bir bahçe var.
‫أَ ﻛﺎَﻧَﺖْ أَﻣﺎَﻣَﮭُﻦﱠ ﺣَﺪِﯾﻘَﺔٌ ﺟَﻤِﯿﻠَﺔٌ ؟‬
Önlerinde güzel bir bahçe var mıydı?
ٌ‫ ﻟَﻢْ ﺗَﻜُﻦْ أَﻣﺎَﻣَﮭُﻦﱠ ﺣَﺪِﯾ َﻘﺔٌ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, önlerinde güzel bir bahçe yoktu.
‫ن‬
ِ َ‫ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻤَﻜﺎَنِ ﺻَﺪِﯾﻘﺎ‬.
O mekanda iki arkadaş var.
‫نَ ﻣَﻌَﻚَ ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻤَﻜﺎَنِ ﺻَﺪِﯾﻘﺎَنِﻛَﺎ‬.
Seninle birlikte o mekanda (orda) iki arkadaş
vardı.
‫ن‬
َ ‫ﻛﺎَنَ ﻣَﻌَﻜُﻢْ ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻤَﻜﺎَنِ ﻣُﺪَرﱢﺳُﻮ‬.
Sizinle birlikte orda öğretmenler vardı.
*İsmi fâil "Kâne" fiilinin haberi olunca geçmiş
zamanın sürekli halini oluşturur.
‫ھُﻮَ ﻛﺎَنَ ﺳَﺎﺟِﺪاً ﻟِﻠﱠ ِﮫ‬.
O Allah'a secde ederdi.
*َ‫ ﻛﺎَن‬fiili Allah ile kullanıldığında anlamı zamanla
sınırlı değildir. Sadece geçmişi anlatmaz, durumu
bildirir ve haberin sonsuz devamlılığını gösterir.
ُ‫ ﻛﺎَنَ َﯾﻜُﻮن‬ebedidir, ezelidir manalarına da gelir.
‫ﻛﺎَنَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻋَﻠِﯿﻤًﺎ ﺣَﻜِﯿﻤًﺎ‬.
Allah bilir ve hakîmdir.
‫وَ ﻛﺎَنَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻏَﻔُﻮرًا َرﺣِﯿﻤًﺎ‬.
Allah bağışlayıcı ve merhametlidir.
*Olumsuz َ‫ﻛﺎَن‬nin haberi muzâri olduğunda başında
esreli bir (ِ‫ )ل‬bulunabilir. Buna inkar lâmı (lâmul
cuhûd) denir ve yanında gizli bir (ْ‫ )أَن‬olduğu
düşünülür:
‫[ﻛﺎَنَ اﻟﺼﱠﺪِﯾﻖُ ﻟِﯿَﺨُﻮنَ ﻣَﺎ‬4] ُ‫ﺻَﺪِﯾﻘَﮫ‬.
Arkadaş arkadaşına asla ihanet edecek değildir.
‫ ﺻَﺎ َر‬: oldu, dönüştü. Bir halden diğer hale geçmeyi
anlatır.(ُ‫)ﺻﺎَرَ ﯾَﺼِﯿﺮ‬
ٌ‫اَﻟﺜﱠﻮْبُ َﻗﺼِﯿﺮ‬.
Elbise kısadır.
‫ﺻﺎَرَ اﻟﺜﱠﻮْبُ َﻗﺼِﯿﺮًا‬.
Elbise kısa oldu.
‫ن‬
ِ َ‫اَﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَنِ ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪا‬.
İki öğrenci çalışkandır.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺻﺎَرَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَنِ ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪَﯾ‬.
İki öğrenci çalışkanlaştı.
‫ن‬
ِ ‫اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَﺗﺎَنِ َﻣﺤْﺒُﻮﺑَﺘَﺎ‬.
İki öğrenci sevilendir (sevilmektedir) .
‫ﻦ‬
ِ ْ‫ﺻﺎَرَتِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَﺗﺎَنِ َﻣﺤْﺒُﻮﺑَﺘَﯿ‬.
İki öğrenci sevilen oldu.
‫ﺢ‬
َ َ‫َأﺻْﺒ‬: sabah (vakti) oldu, sabahladı ( ُ‫) أَﺻْﺒَﺢَ ﯾُﺼْﺒِﺢ‬
ٌ‫ﻄﺮ‬
ِ ْ‫ﺠﻮﱡ ﻣُﻤ‬
َ ْ‫اَﻟ‬.
Hava yağmurludur.
‫أَﺻْﺒَﺢَ اﻟْﺠَﻮﱡ ﻣُﻤْﻄِﺮًا‬.
Hava yağmurlu oldu (Hava yağmurlu olarak
sabahladı) .
‫اَﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔُ ﺟَﻤِﯿَﻠ ٌﺔ‬.
Bahçe güzeldir.
‫أَﺻْﺒَﺤَﺖِ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔُ ﺟَﻤِﯿﻠَ ًﺔ‬.
Bahçe güzel oldu.
‫ن‬
ِ ‫ھُﻤﺎَ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳَﺎ‬.
O ikisi mühendistir.
‫ﻦ‬
ِ ْ‫أَﺻْﺒَﺤﺎَ ﻣُﮭَﻨْﺪِﺳَﯿ‬.
O ikisi mühendis oldular.
‫ن‬
َ ‫ھُﻢْ ﻣَﺸْﻐُﻮﻟُﻮ‬.
Onlar meşguldürler.
‫ﻦ‬
َ ‫أَﺻْﺒَﺤُﻮا َﻣﺸْﻐُﻮﻟِﯿ‬.
Meşgul oldular.
ٌ َ‫ھُﻦﱠ ﻣُﻤَﺮﱢﺿﺎ‬.
‫ت‬
Onlar hemşiredir.
‫ت‬
ٍ ‫أَﺻْﺒَﺤْﻦَ ﻣُﻤَﺮﱢﺿَﺎ‬.
Onlar hemşire oldular.
‫ أَﺿْﺤَﻰ‬: kuşluk (vakti) oldu, kuşlukladı ( ‫أَﺿْﺤَﻰ‬
‫)ﯾُﻀْﺤِﻲ‬
ٌ‫اَﻟْﻐَﻤﺎَمُ ﻛَﺜِﯿﻒ‬.
Bulut yoğundur.
‫أَﺿْﺤَﻰ اﻟْﻐَﻤﺎَمُ ﻛَﺜِﯿﻔًﺎ‬.
Bulut yoğun oldu (Bulut yoğun olarak kuşlukladı)
.
ٌ‫ﺣﻢ‬
ِ ‫اَﻟﺸﺎﱠرِعُ ﻣُﺰْ َد‬.
Cadde kalabalıktır.
‫أَﺿْﺤَﻰ اﻟﺸﺎﱠرِعُ ﻣُﺰْ َدﺣِﻤًﺎ‬.
Cadde kalabalık oldu (Cadde kuşluk vakti
kalabalıklaştı) .
‫ ﻇَﻞﱠ‬: gündüz (vakti) oldu, devam etti (‫)ﻇَﻞﱠ ﯾَﻈَﻞﱡ‬
ٌ‫اَﻟْﻐُﺒﺎَرُ ﺛﺎَﺋِﺮ‬.
Toz kalkmaktadır.
‫ﻇَﻞﱠ اﻟْﻐُﺒﺎَرُ ﺛﺎَﺋِﺮًا‬.
Toz kalkar oldu (Gündüz toz kalkar halde devam
etti) .
ٌ‫اﻟْﺄُمﱡ ﺻﺎَﺑِﺮَة‬.
Anne sabırlıdır.
‫ﻇَﻠﱠﺖِ اﻟْﺄُمﱡ ﺻﺎَﺑِ َﺮ ًة‬.
Anne sabırlı olmaya devam etti.
‫ﻇَﻞﱠ اﻟْﻤُﻌَﻠﱢﻢُ ﻓِﻲ ﺧِﺪْﻣَﺔِ اﻟﺘﱠﻌْﻠِﯿ ِﻢ‬.
Öğretmen talim (eğitim) hizmetinde devam etti.
‫ﻇَﻠﱠﺖِ اﻟْﺒَﻨﺎَتُ ﯾَﻠْﻌَﺒْﻦَ ﻓِﻲ اﻟْﻔِﻨﺎَ ِء‬.
Kızlar avluda oynamaya devam etti.
‫ أَﻣْﺴَﻰ‬: akşam (vakti) oldu, akşamladı (‫)أَﻣْﺴَﻰ ﯾُﻤْﺴِﻲ‬
ٌ‫اَﻟْﻌﺎَﻣِﻞُ ﻣُﺘْ َﻌﺐ‬.
İşçi yorgundur.
‫أَﻣْﺴَﻰ اﻟْﻌﺎَﻣِﻞُ ﻣُﺘْﻌَﺒًﺎ‬.
İşçi yorgun oldu (İşçi yorgun olarak akşamladı) .
ٌ‫اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَتُ ﺳَﻌِﯿﺪاَت‬.
Öğretmenler mutludur.
‫ت‬
ٍ ‫أَﻣْﺴَﺖِ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَتُ ﺳَﻌِﯿﺪَا‬.
Öğretmenler mutlu olarak akşamladı[5].
‫ت‬
َ َ‫ ﺑﺎ‬: geceleyin oldu, geceledi (ُ‫)ﺑﺎَتَ ﯾَﺒِﯿﺖ‬
ٌ‫اَﻟْﻤَﺮِﯾﺾُ ﻣُ َﺘَﺄﻟﱢﻢ‬.
Hasta acı çekmektedir.
‫ﺑﺎَتَ اﻟْﻤَﺮِﯾﺾُ ﻣُ َﺘَﺄﻟﱢﻤًﺎ‬.
Hasta acı çeker oldu (Hasta acı çekerek geceledi) .
(َ‫ ) أَﺻْﺒَﺢَ أَﺿْﺤَﻰ ﻇَﻞﱠ أَﻣْﺴَﻰ ﺑَﺎت‬kelimelerinin hepsi
yardımcı fiil olarak َ‫ ﺻﺎَر‬manasında kullanılabilir.
Bunlara َ‫ ﺻﺎَر‬benzerleri de denir. َ‫( ﺻﺎَر‬oldu) bir
halden bir hale dönüşmeyi ifade ederken zaman
mefhumu yoktur. Hepsi de “oldu” şeklinde
tercüme edilebilir. Ancak ifade ettikleri zamanın
anlamı zihnen muhafaza edilir.
*Yukarıda ikinci olarak verilen anlamlar tam fiil
olarak kullanıldığında tercüme edilir. Mâzî muzâri
emir olmak üzere bütün siygaları kullanılır.
‫ﺟُﻞُ ﻓِﻲ اﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔَﻰأَﺻْﺒَﺢَ اﻟ ﱠﺮ‬.
Adam hastanede sabahladı.
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﯾُﺤِﺐﱡ ﻛَﺜِﯿﺮٌ ﻣِﻦَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬِ أَنْ ﯾُﺼْﺒِﺤُﻮا ﺿُﺒﺎﱠﻃﺎً ﻓِﻲ اﻟْﺠَﯿْﺶِ ؟‬
Niçin öğrencilerden çoğu (öğrencilerin çoğu)
orduda subay olmayı sever (ister)?
Mesela ilk cümlede َ‫ أﺻْﺒَﺢ‬yı tam fiil olarak kabul
edersek, o zaman bu fiillerden sonraki isme َ‫أﺻْﺒَﺢ‬
‘nın ismi ve haberi demeyiz. Fiil cümlesinin
elemanları olarak َ‫ أَﺻْﺒَﺢ‬fiil ُ‫ اَﻟﺮﱠﺟُﻞ‬fâil, ‫ ﻓِﻲ اﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻔَﻰ‬da
mef’ûlün bih gayr-i sarih olur.
Nakıs fiillerden en çok kullanılanı َ‫ﺻﺎَرَ –ﻟَﯿْﺲَ –ﻛﺎَن‬
dır.
Not: Tahfif (kolaylık) kabilinden َ‫ﻛﺎَن‬nin muzâri
meczûmundan (ْ‫ )ﯾَﻜُﻦ‬ve nehyinden bazen nun
harfleri düşürülebilir. Bu kullanılış daha ziyade
Kur’ân-ı Kerim ve eski metinlerde görülür.
‫نْ ﺗَﻚُ ﺣَﺴَﻨَﺔً ﯾُﻀﺎَﻋِﻔْﮭَﺎِإ‬.
İyilik olursa kat kat arttırır.
‫ﻟَﻢْ َأكُ ﺧﺎَﺋِﻨًﺎ‬.
Hâin olmadım.
*Olumsuz َ‫ﻛﺎَن‬nin haberi başına zâid (ِ‫ )ب‬harfi
getirilince mana kuvvetlenmiş olur:
‫ﺐ‬
ٍ ‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦْ ﻓِﯿﮫِ ﺑِﻐَﺮِﯾ‬.
Orada asla yabancı değildir.
*(ْ‫ )ﺲَﻟَﯿ‬fiili hariç diğerlerinin mâzî muzâri ve emri
mevcuttur. َ‫ ﻟَﯿْﺲ‬nin yalnızca mâzî çekimi vardır.
‫ﺲ‬
َ ْ‫ﻟَﯿ‬: değil, olmadı Muzârisi olmayan bir fiil olarak
mâzî durumunda çekime girer.
‫ﻟَﯿْﺴُﻮا‬
‫ﻟَﯿْﺴَﺎ‬
‫ﺲ‬
َ ْ‫ﻟَﯿ‬
Gâib
‫ﻦ‬
َ ْ‫ﻟَﺴ‬
‫ﻟَﯿْﺴَﺘَﺎ‬
ْ‫ﻟَﯿْﺴَﺖ‬
Gâibe
ْ‫ﻟَﺴْﺘُﻢ‬
‫ﻟَﺴْﺘُﻤَﺎ‬
‫ﺖ‬
َ ْ‫َﻟﺴ‬
Muhatap
‫ﺖ‬
ِ ْ‫َﻟﺴ‬...
Muhâtaba
‫ﺎ‬‫ﻟَﯿْﺲَ اﻟْﺨﺎَدِمُ َﻗﻮِﯾ‬.
Hizmetçi güçlü değildir.
‫اَﻟْﺨﺎَ ِدمُ َﻗﻮِيﱞ‬
Hizmetçi güçlüdür.
‫ﻟَﯿْﺲَ اﻟْﻌﺎَﻣِﻞُ ﻧَﺸِﯿﻄًﺎ‬.
İşçi çalışkan değildir.
‫ﻞُ ﻧَﺸِﯿﻂٌَاﻟْﻌﺎَ ِﻣ‬.
İşçi çalışkandır.
‫ﺣﻢٌ ؟‬
ِ ‫ھَﻞِ اﻟﺸﺎﱠرِعُ ﻣُﺰْ َد‬
Cadde kalabalık mıdır?
‫ ھُﻮَ ﻟَﯿْﺲَ ﻣُﺰْ َدﺣِﻤًﺎ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, o kalabalık değildir.
ٌ‫ھَﻞِ اﻟْﺤُﺠْ َﺮةُ واَﺳِ َﻌﺔ‬.
Oda geniş midir?
‫ ھِﻲَ ﻟَﯿْﺴَﺖْ واَﺳِﻌَ ًﺔ‬، َ‫ﻻ‬.
Hayır, o geniş değildir.
‫إِﻧﱠﻚِ ﻟَﺴْﺖِ ﻧﺎَدِﻣَ ًﺔ‬.
Gerçekten pişman değilsin.
‫إِﻧﱠﻨِﻲ ﻟَﺴْﺖُ َﻓﻘِﯿﺮًا‬.
Gerçekten ben fakir değilim.
‫ﺲ‬
َ ْ‫ ﻟَﯿ‬fiili ile yapılan cümlelerde haber kısmı iki
şekilde gelir:
1- Mansûb durumda;
‫ﺖ ﻣُﺆْﻣِﻨًﺎ‬
َ ْ‫ﻟَﺴ‬.
Sen mü’min değilsin.
‫ﻦ‬
َ ‫إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻟَﯿْﺴُﻮا ﻣُﺆْﻣِﻨِﯿ‬.
Onlar mü’min değiller.
2- Manayı te’kîd için (ِ‫ )ب‬harfi cerine bağlı mecrûr
olarak;
‫ﻟَﯿْﺲَ ھَﺬاَ ﺷَﯿْﺌًﺎ‬.
Bu bir şey değildir.
‫ﻟَﯿْﺲَ ھَﺬاَ ﺑِﺸَﻲْ ٍء‬.
Bu hiçbir şey değildir.
ْ‫أَ ﻟَﯿْﺲَ اﻟﻠﱠﮫُ ﺑِﺮَﺑﱢﻜُﻢ‬.
Allah sizin Rabbiniz değil mi?
*Nâdiren olumsuzluk edatı olarak kullanılır:
ُ‫ﻄﺮ‬
َ َ‫ﻟَﯿْﺲَ ﯾَﺴْﻘُﻂُ اﻟْﻤ‬.
Yağmur yağmıyor.
Leyse’ye benzeyen edatlar denen (ْ‫)ﻻَتَ( )ﻻَ( )ﻣﺎَ( )إِن‬
mübtedâ ve haber cümlesinin başına getirilerek
kullanılmakta َ‫ ﻟَﯿْﺲ‬gibidir. Hepsi de “yok, değil”
manasınadır.
ْ ‫ِإ‬: ‫ﺲ‬
‫ن‬
َ ْ‫ ﻟَﯿ‬gibi görev yapar, ismini ref, haberini
nasbeder. İsmi belirli veya belirsiz olarak gelebilir.
‫إِنْ رَﺟُﻞٌ ﻗﺎَﺋِﻤًﺎ‬.
Adam ayakta değildir.
‫إِنْ زَﯾْﺪٌ ﻗﺎَﺋِﻤًﺎ‬.
Zeyd ayakta değildir.
‫ﻣَﺎ‬: (َ‫ )ﻣﺎ‬hem belirli hem belirsiz isme gelir:
‫ﻚ‬
َ ْ‫ﻣﺎَ أَﺣَﺪٌ ﺧَﯿْﺮاً ﻣِﻨ‬.
Senden hayırlı kimse yoktur.
‫ﻼ‬
ً ‫ﻣﺎَ ھَﺬاَ ﻣُﮭْ ِﻤ‬.
Bu ihmal edilmiş değildir.
‫ﻣﺎَ ھَﺬاَ ﺑَﺸَﺮًا‬.
Bu beşer değildir.
‫ﻻ‬
َ : (َ‫ )ﻻ‬yalnız belirsiz ismin başına getirilir. َ‫ﻟَﯿْﺲ‬
gibi kullanıldığı azdır.
ُ‫ﻻَ أَﺣَﺪٌ ﺧَﯿْﺮاً ﻣِﻨْﮫ‬.
Ondan hayırlı bir kimse yoktur.
‫ﻻَ رَﺟُﻞٌ ھﺎَرِﺑًﺎ‬.
Kaçan adam yoktur.
‫ ﻣَﺎ‬ve َ‫ ﻻ‬nın haberlerine (ِ‫ )ب‬harf-i ceri getirilebilir.
Bu cer te’kit ifade eder.
‫ﺸﻲْ ٍء‬
َ ِ‫ﻣﺎَ ھَﺬاَ ﺑ‬.
Bu hiçbirşey değildir.
‫ئ‬
ٍ ‫ﻣﺎَ ﻋَﻠِﻲﱞ ﺑِﮭﺎَ ِد‬.
Ali asla huzurlu değildir.
Bu cümleler ‫ إِنﱠ‬cümlesine gelen te’kîd lâmı gibidir:
‫ ﻟَﮭﺎَدِئٌإِنﱠ ﻋَﻠِﯿ‬‫ﺎ‬.
Gerçekten Ali huzurludur.
َ َ‫ﻻ‬: ‫ﻻ‬
‫ت‬
َ en-nâfiye ve َ‫ ﻟَﯿْﺲ‬manasındadır. İsmini ref
haberini nasbeder. Başında bulunduğu isim
cümlesinin kısımları zaman isimlerinden biri olur.
Ancak kullanıldığı ifadede mübtedâ ile haberi
birarada zikredilmez. İkisinden birisi, genellikle
mübtedâ (َ‫‘ ﻻَت‬nin ismi) mahzûf olur (düşürülür),
haberi kullanılır.
‫اَﻟْﻮَﻗْﺖُ وَﻗْﺖُ ﻧَﺪاَﻣَ ٍﺔ‬.
Vakit pişmanlık vaktidir.
‫ )ﻻَ اﻟْﻮَﻗْﺖُ وَﻗْﺖَ ﻧَﺪاَﻣَﺔٍ(ﻻَتَ وَﻗْﺖَ ﻧَﺪاَﻣَ ٍﺔ‬.
Pişmanlık vakti değildir.
‫ﺎﱠﻋَﺔُ ﺳﺎَﻋَﺔَُ ﻧَﺪاَﻣَ ٍﺔاَﻟﺴ‬.
Saat pişmanlık saatidir.
‫ )ﻻَ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﺳﺎَﻋَﺔَ ﻧَﺪاَﻣَﺔٍ(ﻻَتَ ﺳﺎَﻋَﺔَ ﻧَﺪاَﻣَ ٍﺔ‬.
Pişmanlık saati değildir.
..ٍ‫ﻻَتَ ﺣِﯿﻦَ ﻣَﻨَﺎص‬.
..(Artık) kurtulma zamanı değildir (Sâd, 3).
* Ef’âlü’l-İstimrâr denilen (devamlılık ifâde eden)
fiiller de irab bakımından َ‫ ﻛﺎَن‬ve kardeşleri gibidir.
İsim cümlesinin başına geldiği takdirde mübtedâ
ile haber üzerinde aynı etkiyi yaparlar. Bir çok
gramer kitabında َ‫ ﻛﺎَن‬ve Kardeşleriyle birlikte
zikredilmektedirler. Bu fiiller isminin haberiyle
nitelenmesindeki sürekliliği anlatır ve şunlardır:
‫ﻣﺎَ داَ َم‬
‫ﻣﺎَ اﻧْﻔَﻚﱠ‬
‫ﺊ‬
َ ِ‫ﻣَﺎ ﻓَﺘ‬
‫ح‬
َ ِ‫ﻣﺎَ ﺑَﺮ‬
‫ل‬
َ ‫ﻣﺎَ زَا‬
Hepsi de “halâ, devam ediyor” manasındadır. Mâzî
ya da muzâri olarak gelebilirler. Başlarındaki َ‫ﻣﺎ‬
olumsuzluk harfi olmasına rağmen fiile
olumsuzluk değil devamlılık manası kazandırır.
Aksi takdirde devamlılık vermez. Şimdi bunları
örnekleriyle görelim:
‫ل‬
َ ‫ﻣﺎَ زَا‬
‫ﻣﺎَ زاَلَ اﻟْﻤَﺮِﯾﺾُ ﺣَﯿﺎ‬.
Hasta hâlâ hayattadır.
‫ﺋِﻤِﯿﻦَﻻَ ﯾَﺰاَلُ ا ْﻟﺄَﻃْﻔﺎَلُ ﻧَﺎ‬.
Çocuklar hâlâ uyuyorlar.
‫ح‬
‫ﻣﺎَ ﺑَﺮِ َ‬
‫‪.‬ﻣﺎَ ﺑَﺮِحَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻣَﺮِﯾﻀًﺎ‬
‫‪Çocuk hâlâ hastadır.‬‬
‫‪.‬ﻻَ ﯾَﺒْﺮَحُ اﻟْﻤَﺮِﯾﺾُ ﻧﺎَﺋِﻤ ًﺎ‬
‫‪Hasta hâlâ uyuyor.‬‬
‫ﺊ‬
‫ﻣَﺎ ﻓَﺘِ َ‬
‫‪.‬ﻣﺎَ ﻓَﺘِﺊَ اﻟﺘﺎﱠﺟِﺮُ ﺻَﺎدِﻗًﺎ‬
‫‪Tacir hâlâ doğrudur.‬‬
‫‪.‬ﻻَ ﯾَﻔْ َﺘﺄُ اﻟْﺠﺎَھِﻞُ ﻣُﺼِﺮا‪ ‬ﻋَﻠَﻰ ﻋِﻨﺎَ ِد ِه‬
‫‪Câhil inadında hâlâ ısrarlıdır.‬‬
‫ﻣﺎَ اﻧْﻔَﻚﱠ‬
‫‪.‬ﻣﺎَ اﻧْﻔَﻜﱠﺖِ اﻟﺴﱠﻤﺎَءُ ﻣُﻤْﻄِﺮ ًة‬
‫‪Hava hâlâ yağmurludur.‬‬
‫ﻼ‬
ً ‫ﻻَ ﯾَﻨْﻔَﻚﱡ اﻟﻨﱠﺴِﯿﻢُ ﻋَﻠِﯿ‬.
Meltem (ılık rüzgar) hâlâ tatlıdır[6].
Bu dört fiil örneklerde görüldüğü gibi yalnız mâzî
ve muzâri siygalarında gelir.
‫ ﻣﺎَداَ َم‬...dığı müddetçe: Kendinden önce gelen
cümlenin müddetini kendinden sonraki cümleye
bağlar. َ‫ ﻟَﯿْﺲ‬gibi yalnız mâzî siygasında bulunur.
(ُ‫ )داَمَ َﯾﺪُوم‬da َ‫ ﻛﺎَن‬gibi çekim yapılır:
‫دَاﻣُﻮا‬
‫ﻦ‬
َ ْ‫دُﻣ‬
َ‫داَﻣﺎ‬
َ‫داَم‬
َ‫داَﻣَﺖْ داَﻣَﺘﺎ‬
‫ دُﻣْﺖَ دُﻣْﺘُﻤَﺎ‬...
‫ﻼ‬
ً ‫ﻻَ ﺗَﻘْﺮَأْ ﻣﺎَداَمَ اﻟﻨﱡﻮرُ ﺿَﺌِﯿ‬.
Işık zayıf olduğu müddetçe okuma.
‫أَﻋْﺒُﺪُ اﻟﻠﱠﮫَ ﻣﺎَ دُﻣْﺖُ ﺣَﯿﺎ‬.
Diri olduğum müddetçe Allah’a ibadet ederim.
‫ﺖ ﺟﺎَﺋِﻌًﺎ‬
َ ْ‫ﻛُﻞْ ﻣﺎَ دُﻣ‬.
Aç olduğun müddetçe ye.
Önemli Not: a)َ‫ ﻛﺎَن‬ve kardeşlerinden bu yana
söylenen nâkıs fiillerin isimleri müfred, tesniye ve
cemi de gelse fiiller hep müfred gelir. Aksi
takdirde normal fiil vazifesi görürler.
‫ن‬
ِ ‫ﻛﺎَنَ اﻟﺮﱠﺟُﻼَنِ ﯾَﺘَ َﻜﻠﱠﻤَﺎ‬.
İki adam konuşuyorlardı.
‫ﻦ‬
َ ‫ﻻَ ﯾَﺰاَلُ اﻟْﺄَﻃْﻔﺎَلُ ﻧﺎَﺋِﻤِﯿ‬.
Çocuklar hâlâ uyumaktadırlar.
‫ن‬
َ ‫ﻻَ ﯾَﺰاَﻟُﻮنَ ﻣُﺨْﺘَﻠِﻔُﻮ‬.
Daima ihtilaflıdırlar.
b) Nâkıs fiillerin isimleri müzekkerse fiiller de
müzekker, isimler müennes ise fiiller de müennes
gelir:
‫ﻟَﯿْﺴَﺖِ اﻟﺪاﱠرُ واَﺳِﻌَ ًﺔ‬.
Ev geniş değildir (semâi müennes).
‫ﻟَﻦْ ﯾَﺘْﺮُكَ اﻟﺼﱠﻼَةَ ﻣﺎَ داَمَ اﻟْﻤُﺆْ ِﻣﻦُ ﺣَﯿﺎ‬.
Mü’min yaşadığı müddetçe namazı hiç
terketmeyecek.
c) Nâkıs fiillerin haberleri isim cümlesinin haberi
gibi müfred, cümle ve şibh-i cümle (zarf ve cârmecrûr) olarak gelir.
Müfred:
‫ﻣﺎَ زاَلَ اﻟْﻤُﮭَﺬﱠبُ َﻣﺤْﺒُﻮﺑًﺎ‬.
Terbiyeli daima sevilir.
İsim Cümlesi:
(=ْ‫)ﺖُ ﻋُﻤَﺮَ ﻧﺎَﺋِﻤَﺔً ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﺒﺎَحِﻛﺎَﻧَﺖْ ﺑِﻨ‬.
‫ح‬
ِ ‫ﻛﺎَنَ ﻋُﻤَﺮُ ﺑِﻨْﺘُﮫُ ﻧﺎَﺋِﻤَﺔٌ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﺒَﺎ‬
Burada altı çizili isim cümlesi Kâne’nin haberi
olarak mahallen mansûbtur.
Sabahleyin Ömer’in kızı uyuyordu.
Fiil Cümlesi:
‫‪.‬ﻛﺎَنَ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺐُ ﯾَﺘَﻜَﻠﱠﻢُ ﻣَﻊَ أُﺳْﺘﺎَذِ ِه‬
‫‪Öğrenci hocasıyla konuşuyordu.‬‬
‫‪Şibh-i Cümle (Zarf):‬‬
‫‪.‬ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتُ أَﻣﺎَمَ اﻟْ َﻤﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫‪Kız öğrenciler okulun önünde idi.‬‬
‫‪Şibh-i Cümle (Câr-mecrûr):‬‬
‫ن‬
‫‪.‬ﻛﺎَنَ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﻠْﻌَﺐِ ﻣُ َﺘﻔَﺮﱢﺟُﻮ َ‬
‫‪Stadda seyirciler vardı.‬‬
‫‪Genel Cümle Örnekleri:‬‬
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﻔﺎَراَﺑِﻲﱡ ﻋﺎَﻟِﻤﺎً ‪-‬ﻛﺎَنَ اﻟْﺈِﻣﺎَمُ اﻟْﺒُﺨﺎَرِيﱡ ﻣِﻦْ ﻛِﺒﺎَرِ اﻟْﻤُﺤَﺪﱢﺛِﯿﻦَ ‪1-‬‬
‫ﻦ‬
‫‪.‬ﻛَﺒِﯿﺮاً ﻣِﻦْ ﻋُﻠَﻤﺎَءِ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﯿ َ‬
‫اَﻟْﺤَﯿﺎَةُ ‪-‬ﺣِﻜﺎً ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَنَ ﺿﺎَ ]‪[7‬ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﺑﺎَﻛِﯿﺎً ‪2-‬‬
‫‪.‬ﺻﺎَرَتِ اﻟْﺤَﯿﺎَةُ ﺳَﻌِﯿﺪَةً –ﺳَﻌِﯿ َﺪةٌ‬
‫اَﻟﺸﱠﺮِﻛَﺔُ ﻣَﺸْﮭُﻮرَةٌ –ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﻤَﻌْﺮِضُ ﻣُﺴْﺘَﻤِﺮا‪– ‬اَﻟْﻤَﻌْﺮِضُ ﻣُﺴْﺘَﻤِﺮﱞ ‪3-‬‬
‫‪.‬ﺻﺎَرَتِ اﻟﺸﱠﺮِﻛَﺔُ ﻣَﺸْﮭُﻮ َر ًة –‬
‫–اَﻟْﺄُمﱡ ﻣُﺪَرﱢﺳَﺔٌ –ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﻮاَﺟِﺐُ ﺿَﺮُورِﯾﺎ‪– ‬اﻟْﻮاَﺟِﺐُ ﺿَﺮُورِيﱞ ‪4-‬‬
‫‪ .‬ﺻﺎَرَتِ اﻟْﺄُمﱡ ﻣُﺪَرﱢﺳَ ًﺔ‬
‫ﻇَﻠﱠﺖِ اﻟْﺄُمﱡ ﺻﺎَﺑِﺮَةً ﻋَﻠَﻰ ﻏِﯿﺎَبِ اﺑْﻨِﮭﺎَ –ﻇَﻞﱠ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ﻓِﻲ ﺧِﺪْﻣَﺔِ اﻟﺪﱢﯾﻦِ ‪5-‬‬
‫ﺳﻔَ ِﺮ ِه‬
‫‪.‬ﺣَﺘﱠﻰ ﻋﺎَدَ ﻣِﻦْ َ‬
‫ھَﻞْ دَرَﺳْﺖِ ﻗَﺒْﻞَ ‪-‬ﺖُ اﻟْﻤَﻼَﺑِﺲَ ﺣَﺘﱠﻰ أَﺻْﺒَﺤَﺖْ ﻧَﻈِﯿﻔَﺔً ﻏَﺴَﻠَﺖِ اﻟْﺒِﻨْ ‪6-‬‬
‫‪ .‬اﻟْﻤَﺮْﺣَﻠَﺔِ اﻟْﺎِﺑْﺘِﺪاَﺋِﯿﱠ ِﺔ‬
‫–ﻧَﺠَﺢَ اَﺣْﻤَﺪُ ﻓِﻲ اﻟْﺎِﻣْﺘِﺤﺎَنِ وَ أَﺻْﺒَﺢَ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاً ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ اﻟﺜﺎﱠ َﻧﻮِﯾﱠ ِﺔ ‪7-‬‬
‫‪.‬ﺸِﯿﻄَﺔًأَﺻْﺒَﺤَﺖِ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَةُ ﻧَ –اَﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬَةُ ﻧَﺸِﯿﻄَﺔٌ‬
‫ن ‪8-‬‬
‫اَﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ ‪-‬ﻟَﯿْﺴَﺖِ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺘﺎَنِ ﻏﺎَﺋِﺒَﺘَﯿْﻦِ –اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳَﺘﺎَنِ ﻏﺎَ ِﺋﺒَﺘﺎَ ِ‬
‫ن‬
‫–اَﻟْﺒَﻨﺎَتُ ﻣُﺆَدﱠﺑﺎَتٌ ‪-‬ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ ﻣَﻮْﺟُﻮدِﯾﻦَ –ﻣَﻮْﺟُﻮدُو َ‬
‫ت‬
‫‪ .‬ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﺒَﻨﺎَتُ ﻣُﺆَدﱠﺑَﺎ ٍ‬
‫ﻻَ ﺗَﺨْﺮُجْ ﻣﺎَداَمَ اﻟْﻤَﻄَﺮُ ‪-‬ﻟَﯿْﺲَ اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﺟﺎَﻟِﺴِﯿﻦَ ‪-‬ﻮنَ اَﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﺟﺎَﻟِﺴُ ‪9-‬‬
‫ﻻ‬
‫‪.‬ﻧﺎَ ِز ً‬
‫ﺻﺎَرَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ –أَﺻْﺒَﺤﺎَ ﺟﺎَھِﺰَﯾْﻦِ ﻟِﻠﺴﱠﻔَﺮِ –ھُﻤﺎَ ﺟﺎَھِﺰاَنِ ﻟِﻠﺴﱠﻔَﺮِ ‪10-‬‬
‫ﻦ‬
‫ﺟﺤِﯿ َ‬
‫‪.‬ﺳَﻌِﯿﺪاً ﺑِﺄَوْﻻَدِهِ اﻟﻨﺎﱠ ِ‬
‫ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔُ ﻣُﺰْدَﺣِﻤَﺔً وَ –ﺒﺎً ﻻَ ﺗَﻠْ َﻌﺐْ ﻣﺎَ داَمَ اﻟْﺎِﻣْﺘِﺤﺎَنُ ﻗَﺮِﯾ ‪11-‬‬
‫ﺤﺖْ ﺧﺎَﻟِﯿَ ًﺔ‬
‫‪.‬أَﺻْﺒَ َ‬
‫ﺻﺎَرَتِ –أَﺻْﺒَﺢَ أَﺧُﻮهُ أُﺳْﺘﺎَذاً ﻣَﺸْﮭُﻮراً –أَﺧُﻮهُ أُﺳْﺘﺎَذٌ ﻣَﺸْﮭُﻮرٌ ‪12-‬‬
‫‪.‬اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَﺔُ أَزْھﺎَرُھَﺎ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔٌ‬
‫دَﺣِﻤَﺔً أَﺻْﺒَﺤَﺖِ اﻟﺴﱡﻮقُ ﻣُﺰْ –ﻣﺎَزاَلَ اﻟﺼﱠﺤَﻔِﯿﱡﻮنَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﺎﻟَ ِﺔ ‪13-‬‬
‫س‬
‫‪ .‬ﺑِﺎﻟﻨﺎﱠ ِ‬
‫ب ‪14-‬‬
‫ﻟَﯿْﺲَ ﻟَﻨﺎَ ﺑِﮫِ ﻋِﻠْﻢٌ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ ﺣَﯿﺎَﺗُﮫُ ﻗَﺼِﯿﺮَةً –ﻟَﯿْﺲَ أَﺧُﻮكَ ﺑَﯿْﻦَ اﻟﺮﱡﻛﺎﱠ ِ‬
‫‪ .‬ﻟَﯿْﺲَ ﻓِﻲ ﻣَﺪْرَﺳَﺘِﻨﺎَ ﻣَﻌْﻤَﻞُ اﻟﻠﱡﻐَ ِﺔ ‪-‬‬
‫ﻞ ‪15-‬‬
‫ ھَﺆُﻻَءِ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪُونَ ‪-‬ﻟَﯿْﺴَﺖِ اﻟْ َﻤﺮْأَةُ ﻟُﻌْﺒَﺔً ﻓِﻲ ﯾَﺪِ اﻟﺮﱠﺟُ ِ‬‫ﻦ‬
‫‪.‬ﻟَ ْﯿﺲَ ھَﺆُﻻَءِ اﻟﻄﱡﻼﱠبُ ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪِﯾ َ‬
‫ھَﻞِ اﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَةُ ﺟَﺪِﯾﺪَةٌ ؟ ﻻَ ‪-‬ھَﻞِ اﻟﺪﱠرْسُ ُﻣﮭِﻢﱞ؟ ﻻَ‪ ،‬ھُﻮَ ﻟَﯿْﺲَ ﻣُﮭِﻤﺎ‪16- ‬‬
‫‪.‬ھِﻲَ ﻟَﯿْﺴَﺖْ ﺟَﺪِﯾ َﺪ ًة‬
‫ﻻَ –اَﻟﺸﺎﱠرِعُ ﻣُﺰْدَﺣِﻢٌ ‪-‬ﻻَتَ ﺳﺎَﻋَﺔَ ﺗَﻮْﺑَ ٍﺔ –اَﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﺳﺎَﻋَﺔُ ﺗَﻮْﺑَ ٍﺔ ‪17-‬‬
‫‪ .‬ﺷﺎَرِعٌ ﻣُﺰْ َدﺣِﻤًﺎ‬
‫ﻣَﺎ –ﻻَتَ وَﻗْﺖَ ﻋِﺘﺎَبٍ ‪.‬إِنﱠ اﻟْﺄَﻧْﮭﺎَرَ ﻓﺎَﺋِﻀَﺔٌ – ]‪[8‬اَﻟْﺄَﻧْﮭﺎَرُ ﻓﺎَﺋِﻀَﺔٌ ‪18-‬‬
‫ﻚ‬
‫‪ .‬ﻋِﻨْﺪِي ﻛِﺘﺎَﺑُ َ‬
‫ح ‪19-‬‬
‫ﻟَﯿْﺲَ –ﻟَﯿْﺲَ اﻟْﻔَﻘْﺮُ ﻋَﯿْﺒﺎً ‪-‬ﺰْرٌ ﻟَﻚَ ﻣَﻘْﺒُﻮﻻً ﻻَ ﻋُ –ﻻَتَ وَﻗْﺖَ ﻣُﺰاَ ٍ‬
‫ﺐ‬
‫‪.‬اﻟْ َﻔﻘْﺮُ ﺑِﻌَﯿْ ٍ‬
‫ﻣَﺎ اﻟْﺒَﻨﺎَتُ –ﻣﺎَ ﺗَﻌَﺐُ اﻟْﻌﺎَﻣِﻠِﯿﻦَ ﺑِﻀﺎَﺋِﻊٍ ‪-‬ﻣﺎَ ﺗَﻌَﺐُ اﻟْﻌﺎَﻣِﻠِﯿﻦَ ﺿﺎَﺋِﻌًﺎ ‪20-‬‬
‫ت‬
‫‪.‬ﺑِﺠﺎَ ِھﻼَ ٍ‬
21- ٍ‫ﻣﺎَ ﻛُﻞﱡ ﻏَﻨِﻲﱟ ﺑِﺴَﻌِﯿﺪ‬- ٍ‫ ﻟَﯿْﺴَﺖِ اﻟْﺠﺎَھِﻼَتُ ﺑِﻤُﺤْﺘَ َﺮﻣَﺔ‬- َ‫ھَﺬاَ ﻟَﯿْﺲ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ﺑِﻤَﻜﺎَ ِﻧ‬.
22- ‫إِنﱠ رُوحَ ﻛُﻞﱢ إِﻧْﺴﺎَنٍ ﻓِﻲ أَﻣْﺮِ اﻟﻠﱠﮫِ ﺗَﻌﺎَﻟَﻰ‬- ‫أَ ﻻَ ﺗَﺰاَلُ ﺻﺎَﺑِﺮاً ؟‬
23- ً‫ﻻَ أَﻛْﺘُﺐُ دَرْﺳِﻲ ﻣﺎَ داَمَ أَﺑِﻲ ﻧﺎَﺋِﻤﺎً –ﻣﺎَ ﻓَﺘِﺊَ أَﺧُﻮﻧﺎَ ﻏﺎَﺋِﺒﺎ‬.
24- ً‫ﻨِﻲ ﻛُﻨْﺖُ أَﺷْﻌُﺮُ ﺑِﺎﻟْﺠُﻮعِأَﻛَﻠْﺖُ ﻃَﻌﺎَﻣﺎً َﻛﺜِﯿﺮاً ﻟِﺄَﻧﱠ –ﻛُﻨْﺖَ ﻋَﻈﯿِﻤﺎ‬.
Tercüme:
1- İmam Buhârî muhaddislerin büyüklerindendi.
Fârâbî Müslüman âlimlerden büyük bir âlimdi.
2- Çoban bu sefer ağlamıyor bilakis gülüyordu.
Hayat mutludur. Hayat mutlu hale geldi.
3- Sergi devamlıdır. Sergi hâlâ devam etmektedir.
Şirket meşhurdur. Şirket meşhur oldu.
4- Ödev zarûrîdir. Ödev halâ zarûrîdir. Anne
öğretmendir. Anne öğretmen haline geldi.
5- Hâlit din hizmetinde devam etti. Anne
yolculuğundan dönünceye kadar oğlunun
yokluğuna sabretmeye devam etti.
6- Temiz oluncaya kadar kız elbiseleri yıkadı.
İlkokul safhasından önce okudun mu?
7- Ahmet imtihanda başardı ve lisede bir öğrenci
oldu. Öğrenci çalışkandır. Öğrenci çalışkan oldu.
8- İki öğretmen yoktur. İki öğretmen yok değildir.
Mühendisler mevcuttur. Mühendisler hâlâ
mevcuttur. Kızlar edeblidir. Kızlar hâlâ edeblidir.
9- Öğrenciler oturuyor. Öğrenciler oturmuyor.
Yağmur yağdığı müddetçe (dışarı) çıkma.
10- O ikisi yolculuk için hazırdır. Yolculuk için
hazır oldular. Adam başarılı çocuklarıyla mutlu
oldu.
11- İmtihan yakın olduğu müddetçe oynama. Oda
kalabalıktı ve boşaldı (boş oldu).
12- Onun kardeşi meşhur bir hocadır. Kardeşi
meşhur bir hoca oldu. Bahçenin ağaçları güzel
oldu.
13- Gazeteciler hâlâ salondadır. Çarşı insanlarla
kalabalıklaştı.
14- Kardeşin yolcular arasında değil. Hayatı
kısaydı. Onun hakkında bilgimiz yoktur.
Okulumuzda dil labrotuvarı yok.
15- Kadın erkeğin elinde oyuncak değildir. Bu
öğrenciler çalışkandır. Bu öğrenciler çalışkan
değildir.
16- Ders mühim midir? Hayır, o mühim değildir.
Araba yeni midir? Hayır, o yeni değildir.
17- Saat tevbe saatidir. Tevbe saati değildir. Cadde
kalabalıktır. Cadde kalabalık değildir.
18- Nehirler taşmaktadır. Gerçekten nehirler
taşmaktadır. Kınama vakti değildir. Kitabın bende
değil.
19- Şaka vakti değil. Makbul bir özrün yok.
Fakirlik ayıb değildir. Fakirlik hiç ayıp değildir.
20- İşçilerin emeği zayi değildir. İşçilerin emeği
hiç zâyi değildir (boşa gitmez). Kızlar cahil
değildir. .
21- Her zengin mutlu değildir. Cahiller saygıdeğer
değildir. Bu senin mekanın değildir.
22- Her insanın ruhu Allahu Teâlâ’nın emrindedir.
Hâlâ sabrediyor musun?
23- Kardeşimiz hâlâ yoktur. Babam uyuduğu
müddetçe dersimi yazmayacağım.
24- Büyüktün. Çok yemek yedim. Çünkü açlık
hissediyordum.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
KÂNE VE KARDEŞLERİ İLE İLGİLİ
AYETLER
1- ... ُ‫ اﻵﯾَﺎتِ ﻛَﺎﻧَﺎ ﯾَﺄْﻛُﻼَنِ اﻟﻄﱠﻌَﺎ َم اﻧْﻈُﺮْ ﻛَﯿْﻒَ ﻧُﺒَﯿﱢﻦُ ﻟَﮭُﻢ‬...
(5/MÂİDE, 75). (Meryem ve oğlu İsâ (a.s.) oğlu
Mesîh) Her ikisi de yemek yerlerdi. Bak, onlara
delilleri nasıl açıklıyoruz ...
açıklamak, izah ve izhar etmek (müteaddîdir).
‫ﺑَﯿﱠﻦَ ﯾُﺒَﯿﱢﻦُ ﺗَﺒْﯿِﯿﻨ ًﺎ‬
2- ... ‫ نَ ﻋَﺎﻗِﺒَﺔُ اﻟْﻤُﻜَﺬﱢﺑِﯿﻦَﺛُﻢﱠ اﻧْﻈُﺮُوا ﻛَﯿْﻒَ ﻛَﺎ‬.
(6/EN’ÂM, 11) Sonra (Peygamberleri)
yalanlayanların akıbetinin nasıl olduğuna bakın!
yalanlayan, yalancı
ُ‫اﻟْﻤُﻜَﺬﱢب‬
3- ِ‫ وَﻗَﺎﻟُﻮا ﻟَﻮْ ﻛُﻨﱠﺎ ﻧَﺴْﻤَﻊُ أَوْ ﻧَﻌْﻘِﻞُ ﻣَﺎ ﻛُﻨﱠﺎ ﻓِﻲ أَﺻْﺤَﺎبِ اﻟﺴﱠﻌِﯿﺮ‬.
(67/MÜLK, 10). Ve: “Şayet kulak vermiş veya
aklımızı kullanmış olsaydık, (şimdi) şu alevli
cehennemin ashabı içinde olmazdık!” derler.
yakılan ve alevlendirilen manasında olup
cehennemin adıdır.
ُ‫اﻟﺴﱠﻌِﯿﺮ‬
4- ‫ أَ َرأَﯾْﺖَ إِنْ ﻛَﺎنَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﮭُﺪَى‬.
(96/ALAK, 11). Gördün mü, ya o (Peygamber)
doğru yol üzerinde idiyse,
5- ‫ وَﻓُﺘِﺤَﺖِ اﻟﺴﱠﻤَﺎءُ ﻓَﻜَﺎﻧَﺖْ أَﺑْﻮَاﺑًﺎ‬.
(78/NEBE, 19). Gökyüzü açılır ve orada (pek çok)
kapılar oluşur;
6- ‫ إِنﱠ ﺟَﮭَﻨﱠﻢَ ﻛَﺎﻧَﺖْ ﻣِﺮْﺻَﺎدًا‬.
(78/NEBE, 21). Şüphesiz, cehennem pusuda
(beklemekte) olur.
rasat mevzii, rasathane, pusu, gözetleme yeri
ُ‫اَﻟْﻤِﺮْﺻَﺎد‬- ُ‫اَﻟْﻤَﺮْﺻَﺪ‬
7- ..
َ‫وَ اﻟْﺒَﺼَﺮَ وَ اﻟْﻔُﺆَادَ ﻛُﻞﱡ أُوﻟﺌِﻚ‬
‫ﻻ‬
ً ‫ﻋَﻨْﮫُ ﻣَﺴْﺆُو‬
َ‫ﻛَﺎن‬.
Haberu Kane Câr-mecrûr F. Mâzî
Haber
İsmu işaret
Muz. ileyh
Müb
Muz.
Matuf H.Atıf
َ‫إِنﱠ اﻟﺴﱠﻤْﻊ‬
Matuf H.Atıf
(‫)إِنﱠ‬nin ismi Harfu Te’kîd
(‫ )إِنﱠ‬nin haberi (mahallen merfû)
(17/İSRÂ, 36). (Hakkında bilgin bulunmayan şeyin
ardına düşme.) Çünkü kulak, göz ve gönül,
bunların hepsi ondan sorumludur.
ُ‫اَﻟﺴﱠﻤْﻊ‬
işitme, işitme duygusu, kulak
ُ‫َاﻟْﻔُﺆَاد‬
kalp, gönül
ُ‫َاﻟْ َﺒﺼَﺮ‬
görme, görme hassesi, göz
‫أُوﻟ ِﺌﻚَ ﻛُﻞﱡ‬
bunların hepsi (ayette; ‫ ) ﻛُﻞﱡ‬muzâf, (َ‫ )أُوﻟﺌِﻚ‬ise
muzâfun ileyh olup mahallen mecrûrdur. (‫ ) ﻛُﻞﱡ‬ve
sonrası da (‫)إِنﱠ‬nin haberidir.
ٌ‫َﻣﺴْﺆُول‬
mesul, sorumlu (ismi mef’ûl : aynı zamanda
Kâne’nin haberidir. Kâne’nin ismi ise (َ‫ )ھُﻮ‬olarak
takdir edilen müstetir zamirdir.)
8- ‫ﺴﻮﱠى‬
َ َ‫ ُﺛﻢﱠ ﻛَﺎنَ ﻋَﻠَﻘَﺔً ﻓَﺨَﻠَﻖَ ﻓ‬.
(75/KIYAME, 38). Sonra (insan nutfesi) alaka
(aşılanmış yumurta) olmuş, derken Allah (onu
insan biçiminde) yaratıp şekillendirmişti.
tesviye etmek, düzeltmek/düzene koymak, kemale
erdirmek
‫ﺳَﻮﱠى ﯾُﺴَﻮﱢي َﺗﺴْﻮِﯾَ ًﺔ‬
9- ... ‫ﻻ‬
ً ‫ ﻛَﺎنَ وَﻋْﺪُهُ ﻣَﻔْﻌُﻮ‬.
(73/MÜZZEMMİL, 18). ... O’nun (Allah'ın) vâdi
yapılagelmiştir (mutlaka yerine gelir).
10-... ِ‫ ﻓَﻜَﯿْﻒَ ﻛَﺎنَ ﻧَﻜِﯿﺮ‬.
(67/MÜLK, 18). ...(benim karşılık olarak
verdiğim) azabım nasıl olmuştu!
aslı (‫( )ﻧَﻜِﯿﺮِي‬edepsizliği ve çirkefliği ortadan
kaldırıp bunları yapanları) cezalandırma
ٌ‫ﻧَﻜِﯿﺮ‬
11- ُ‫ ﻓَﻜَﺎﻧَﺖْ وَرْدَةً ﻛَﺎﻟﺪﱢھَﺎنِ ﻓَﺈِذَا اﻧْﺸَﻘﱠﺖِ اﻟﺴﱠﻤَﺎء‬.
(55/RAHMÂN, 37). Gök yarılıp da kızarmış yağ
renginde gül gibi olduğu zaman,
gül
ٌ‫وَرْدَة‬
yarılmak
‫اِﻧْﺸَﻖﱠ ﯾَﻨْﺸَﻖﱡ اِﻧْﺸِﻘﺎَﻗًﺎ‬
yağ, yağdanlık, kırmızı deri (üç mana ile de tefsir
edilebilir)
ُ‫اَﻟﺪﱢھَﺎن‬
12- ... ‫ وَﻛَﺎنَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻏَﻔُﻮرًا رَﺣِﯿﻤًﺎ‬.
(33/AHZÂB, 5). .... Allah bağışlayandır, çok
merhamet edendir.
13- ... ‫ﺧَﻠَﻖَ اﻟﺴﱠﻤَﺎوَاتِ وَاﻷَرْضَ ﻓِﻲ ﺳِﺘﱠﺔِ أَﯾﱠﺎمٍ وَﻛَﺎنَ ﻋَﺮْﺷُﮫُ ﻋَﻠَﻰ‬
‫ اﻟْﻤَﺎء‬...
(11/HÛD, 7). (O ki) ... Arş'ı su üzerinde iken,
gökleri ve yeri altı günde (altı devrede) yarattı...
14- ... ‫ﻦ‬
َ ‫ َﻓﺄَﺻْﺒَﺢَ ﻣِﻦَ اﻟﻨﱠﺎدِﻣِﯿ‬.
(5/MÂİDE, 31). ...ve (katil kardeş) pişmanlardan
oldu (pişman oldu)
15- َ‫ ﻓَﺄَﺧَﺬَﺗْﮭُﻢُ اﻟﺮﱠﺟْﻔَﺔُ ﻓَﺄَﺻْﺒَﺤُﻮا ﻓِﻲ دَارِھِﻢْ ﺟَﺎﺛِﻤِﯿﻦ‬.
(7/A’RÂF, 78). Bunun üzerine onları o (gürültülü)
sarsıntı yakaladı da yurtlarında diz üstü dona kalır
oldular.
sarsılış, sarsıntı
ُ‫اَﻟﺮﱠﺟْ َﻔﺔ‬
ism-i fâil olup yere bitişik olan, yere yapışıp kalan
(Ayette: Evlerinde hareketsiz cansız ve sessiz
ölüler halinde kalakaldılar.)
‫َاﻟْﺠَﺎﺛِ ُِﻢ‬
16-... َ‫ن اﻟﻠﱠﮫَ أَﻧﺰَلَ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱠﻤَﺎءِ ﻣَﺎءاً ﻓَﺘُﺼْﺒِﺢُ اﻟْﺄَرْضُ ﻣُﺨْﻀَﺮﱠةً إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫ‬
‫أَ ﱠ‬
‫ﺧ‬
َ ٌ‫ ﺒِﯿﺮٌﻟَﻄِﯿﻒ‬.
(22/HAC, 63). ... Allah, gökten yağmur indirdi. Bu
sayede yeryüzü yeşeriyor (yeşil oluyor). Gerçekten
Allah çok lütufkârdır, (her şeyden) haberdardır.
yeşermiş, yeşillenmiş, yeşilleşmiş
ٌ‫ﻣُﺨْﻀَﺮﱠة‬
17- ‫ وَأَﺻْﺒَﺢَ ﻓُﺆَادُ أُمﱢ ﻣُﻮﺳَﻰ ﻓَﺎرِﻏًﺎ‬...
(28/KASAS, 10). Mûsâ'nın annesinin yüreği boş
olarak sabahladı (yüreğinde yalnızca çocuğunun
tasası kaldı)...
boş, bomboş
‫ﻓَﺎرِﻏًﺎ‬
18- ِ‫ ﻓَﺄَﺻْﺒَﺤَﺖْ ﻛَﺎﻟﺼﱠﺮِﯾﻢ‬.
(68/KALEM, 20).(Bahçe) kapkara kesildi.
kesilmiş, sökülmüş/(münbit olmayan) kara
toprak/karanlık gece
(Ayette: Her üç mana ile de izah edilmiştir)
ُ‫اَﻟﺼﱠﺮِﯾﻢ‬
19- َ‫إِنْ ﻧَﺸَﺄْ ﻧُﻨَﺰﱢلْ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢْ ﻣِﻦَ اﻟﺴﱠﻤَﺎءِ آﯾَﺔً ﻓَﻈَﻠﱠﺖْ أَﻋْﻨَﺎﻗُﮭُﻢْ ﻟَﮭَﺎ ﺧَﺎﺿِﻌِﯿﻦ‬
.
(26/ŞUARÂ, 4). Biz dilesek, onların üzerine
gökten bir mucize indiririz de, ona boyunları eğilip
kalır.
boyunlar
ُ‫اَﻟْﻌُﻨُﻖُ ج َاﻟْﺄَﻋْﻨَﺎق‬
tevazuda bulunmak, alçak gönüllü olmak, boyun
eğmek
‫ﺧَﻀَﻊَ ﯾَﺨْﻀَﻊُ ﺧُﻀُﻮﻋًﺎ‬
boyunları eğik (ism-i fâil) (Ayette: Ona boyun
eğmiş, inkiyad etmiş, itaat etmiş olurlar)
ٌ‫ﺧَﺎﺿِﻊ‬
20- َ‫ ﻗَﺎﻟُﻮا ﻧَﻌْﺒُﺪُ أَﺻْﻨَﺎﻣًﺎ ﻓَﻨَﻈَﻞﱡ ﻟَﮭَﺎ ﻋَﺎﻛِﻔِﯿﻦ‬.
(26/ŞUARÂ, 71). "Putlara tapıyoruz ve onlara
tapmaya (tapanlar olmaya) devam edeceğiz" diye
cevap verdiler.
‫ﻋَﻜَﻒَ ﯾَﻌْﻜُﻒُ ﻋُﻜُﻮﻓًﺎ‬
devamlı ibadet etmek, ibadetten ayrılmamak
21- ... ‫ إِذْ وُﻗِﻔُﻮا ﻋَﻠَﻰ رَﺑﱢﮭِﻢْ ﻗَﺎلَ أَﻟَﯿْﺲَ ھَﺬَا ﺑِﺎﻟْﺤَﻖﱢ ﻗَﺎﻟُﻮا ﺑَﻠَﻰ وَرَﺑﱢﻨَﺎ‬...
(6/EN’ÂM, 30). Rablerinin huzuruna getirildikleri
zaman (Rablerinin önünde ayakta durduruldukları
zaman)... (Allah onlara) Bu (yeniden dirilme
olayı), hak değil miymiş? der. Onlar da
"Rabbimize andolsun ki evet!" derler...
‫إِذَا =ِإ ْذ‬
..dığı, diği zaman/hani bir zamanlar (zaman
zarfının arkasından gelen kelime fiilde olsa
mahallen mecrûr muzâfun ileyhtir.)
22- ٍ‫ وَﻛَﺬﱠبَ ﺑِﮫِ ﻗَﻮْﻣُﻚَ وَھُﻮَ اﻟْﺤَﻖﱡ ﻗُﻞْ ﻟَﺴْﺖُ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﺑِﻮَﻛِﯿﻞ‬.
(6/EN’ÂM, 66). Kur’ân hak olduğu halde kavmin
onu yalanladı. De ki: “Ben size vekil (kefil)
değilim”.
23- ... ‫ﻦ‬
َ ‫ ﻓَﺈِنْ ﯾَﻜْﻔُﺮْ ﺑِﮭَﺎ ھَﺆُﻻَءِ ﻓَﻘَﺪْ وَﻛﱠﻠْﻨَﺎ ﺑِﮭَﺎ ﻗَﻮْﻣًﺎ ﻟَﯿْﺴُﻮا ﺑِﮭَﺎ ﺑِﻜَﺎﻓِﺮِﯾ‬.
(6/EN’ÂM, 89). ... Eğer onlar (kâfirler) bunları
inkâr ederse şüphesiz yerlerine bunları inkâr
etmeyecek bir toplum getiririz.
vekil kıldı, yerine başkasını getirdi
‫ﻼ‬
ً ‫وَﻛﱠﻞَ ﯾُﻮَﻛﱢﻞُ َﺗﻮْﻛِﯿ‬
24- ‫وَإِذْ أَﺧَﺬَ رَﺑﱡﻚَ ﻣِﻦْ ﺑَﻨِﻲ آدَمَ ﻣِﻦْ ﻇُﮭُﻮرِھِﻢْ ذُرﱢﯾﱠﺘَﮭُﻢْ وَأَﺷْﮭَﺪَھُﻢْ ﻋَﻠَﻰ‬
‫ أَﻧْﻔُﺴِﮭِﻢْ أَﻟَﺴْﺖُ ﺑِﺮَﺑﱢﻜُﻢْ ﻗَﺎﻟُﻮا ﺑَﻠَﻰ ﺷَﮭِﺪْﻧَﺎ‬...
(7/A’RÂF, 172). ... Rabbin Adem oğullarından,
onların bellerinden zürriyetlerini çıkardı, onları
kendilerine şahit tuttu ve “Ben sizin Rabbiniz değil
miyim?” (dedi ) (Onlar da), Evet (buna) şâhit
olduk, dediler.
sırt, yüz, üzeri, arka (ayette sulbler
kastedilmektedir)
ٌ‫اَﻟﻈﱠﮭْﺮُ ج ﻇُﮭُﻮر‬
zürriyet, nesil
ٌ‫ذُرﱢﯾﱠﺔ‬
[ (‫ )ﻋَﻠَﻰ‬harf-i ceri ile birlikte] şahit tutmak, şahit
kılmak
‫أَﺷْﮭَﺪَ ﯾُﺸْﮭِﺪُ ِإﺷْﮭﺎَدًا‬
25- ... ٌ‫ أَﻟَﯿْﺲَ ﻣِﻨْﻜُﻢْ رَﺟُﻞٌ رَﺷِﯿﺪ‬.
(11/HÛD, 78). (Lût, kavmine:) ...İçinizde reşit
(aklı başında) bir adam yok mu!" (dedi).
reşit, doğru görüşlü, doğruyu bulan, olgun, doğru
ٌ‫رَﺷِﯿﺪ‬
26- ... ‫ﺐ‬
ٍ ‫ إِنﱠ ﻣَﻮْﻋِﺪَھُﻢُ اﻟﺼﱡﺒْﺢُ أَﻟَﯿْﺲَ اﻟﺼﱡﺒْﺢُ ﺑِﻘَﺮِﯾ‬.
(11/HÛD, 81). (Melekler Lût’a): ... Onlara
vâdolunan (helâk) zamanı, sabah vaktidir. Sabah
yakın değil mi? (dediler).
va’d/va’din yerine getirildiği zaman veya yer
(ayette: sözün yerine getirileceği vakit)
ُ‫ﻋﺪ‬
ِ ْ‫اَﻟْ َﻤﻮ‬
27- َ‫ﺴْﻜُﻮﻧَﺔٍ ﻓِﯿﮭَﺎ ﻣَﺘَﺎعٌ ﻟَﻜُﻢْﻟَﯿْﺲَ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢْ ﺟُﻨَﺎحٌ أَنْ ﺗَﺪْﺧُﻠُﻮا ﺑُﯿُﻮﺗًﺎ ﻏَﯿْﺮَ ﻣ‬
...
(24/NÛR, 29). İçinde kendinize ait eşyanın
bulunduğu oturulmayan evlere girmenizde
herhangi bir sakınca yoktur...
faydalanılan eşya
ٌ‫ﻣَﺘَﺎع‬
ism-i mef’ûl: mesken kılınan, oturulan
ٌ‫َﻣﺴْﻜُﻮ َﻧﺔ‬
günah
ُ‫َاﻟْﺠُﻨَﺎح‬
28- ‫ﻟَﯿْﺲَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَﻋْﻤَﻰ ﺣَﺮَجٌ وَﻻَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﺄَﻋْﺮَجِ ﺣَﺮَجٌ وَﻻَ ﻋَﻠَﻰ‬
ٌ‫ﺾ ﺣَﺮَج‬
ِ ‫ اﻟْﻤَﺮِﯾ‬...
(24/NÛR, 61). Âmâya güçlük yoktur; topala
güçlük yoktur; hastaya da güçlük yoktur. (Bunlara
yapamayacakları görev yüklenmez;
yapamadıklarından dolayı günahkâr olmazlar.) ...
29- ‫ ﯾَﺎ ﻧِﺴَﺎءَ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱢ ﻟَﺴْﺘُﻦﱠ ﻛَﺄَﺣَﺪٍ ﻣِﻦَ اﻟﻨﱢﺴَﺎ ِء‬...
(33/AHZÂB, 32). Ey Peygamber hanımları! Siz,
kadınlardan herhangi biri gibi değilsiniz....
30- ُ‫ أَ ﻟَﯿْﺲَ اﻟﻠﱠﮫُ ﺑِﻜَﺎفٍ ﻋَﺒْﺪَه‬...
(39/ZÜMER, 36). Allah kuluna kâfi değil midir? ...
[(ism-i fâil) her türlü şerden, kötülükten koruma
hususunda] kafi olan.
‫ف‬
ٍ ‫)ﻛَﻔَﻰ ﯾَﻜْﻔِﻲ ﻛِﻔﺎَﯾَﺔً(اَﻟْﻜﺎَﻓِﻲ =ﻛَﺎ‬
Sonu illetli olan bu tür fiillerin ism-i fâili burada
olduğu gibi marife olarak (‫)اَﻟْﻜﺎَﻓِﻲ‬, nekre olarak da
(َ‫ )ﺎفٍﻛ‬şeklinde gelir.
31- ‫ﻦ‬
َ ِ‫ﻓَﺎﻃِﺮُ اﻟﺴﱠﻤﻮَاتِ وَاﻟْﺄَرْضِ ﺟَﻌَﻞَ ﻟَﻜُﻢْ ﻣِﻦْ أَﻧْﻔُﺴِﻜُﻢْ أَزْوَاﺟًﺎ وَﻣ‬
ُ‫ اﻟْﺄَﻧْﻌَﺎمِ أَزْوَاﺟًﺎ ﯾَﺬْرَؤُﻛُﻢْ ﻓِﯿﮫِ ﻟَﯿْﺲَ ﻛَﻤِﺜْﻠِﮫِ ﺷَﻲْءٌ وَھُﻮَ اﻟﺴﱠﻤِﯿﻊُ اﻟ َﺒﺼِﯿﺮ‬.
(42/ŞÛRÂ, 11). (O), gökleri ve yeri (yoktan)
yaratandır. Size kendinizden eşler, hayvanlardan
da (kendilerine) eşler yaratmıştır. Bu suretle
çoğalmanızı sağlamıştır. O'nun benzeri hiçbir şey
yoktur. O işitendir, görendir.
(ism-i fâil) yaratan, icat eden
ُ‫)ﻓَﻄَﺮَ ﯾَﻔْﻄُﺮُ ﻓَﻄْﺮاً(َاﻟْﻔَﺎﻃِﺮ‬
büyük baş hayvan (deve, sığır, davar)
ُ‫اَﻟﻨﱠﻌَﻢُ ج اﻟْﺄَﻧْﻌَﺎم‬
yoktan var edip etrafa dağıtarak çoğaltmak
‫ذَرَأَ ﯾَﺬْ َرؤُ ذَرْءًا‬
32- ‫وَﻧَﺎدَى ﻓِﺮْﻋَﻮْنُ ﻓِﻲ ﻗَﻮْﻣِﮫِ ﻗَﺎلَ ﯾَﺎ ﻗَﻮْمِ أَﻟَﯿْﺲَ ﻟِﻲ ﻣُﻠْﻚُ ﻣِﺼْﺮَ وَھَﺬِ ِه‬
‫ ﺤْﺘِﻲ أَ ﻓَﻼَ ﺗُﺒْﺼِﺮُونَاﻟْﺄَﻧْﮭَﺎرُ ﺗَﺠْﺮِي ﻣِﻦْ َﺗ‬.
(43/ZUHRUF, 51). Firavun kavmine (kavminin
içinde olarak ) seslendi ve (şöyle) dedi: "Ey
kavmim! Mısır mülkü ve altımdan akıp giden şu
ırmaklar benim değil mi? Hâla görmüyor
musunuz?"
nehir, ırmak
ُ‫اَﻟﻨﱠﮭْﺮُ ج َاﻟْﺄَﻧْﮭَﺎر‬
seslenmek, çağırmak, bağırmak
‫ﻧَﺎدَى ﯾُﻨﺎَدِي ﻣُﻨﺎَداَ ًة‬
görmek
‫أَﺑْﺼَﺮَ ﯾُﺒْﺼِﺮُ إِﺑْﺼﺎَرًا‬
33- ٌ‫ ﻓَﻠَﯿْﺲَ ﻟَﮫُ اﻟْﯿَﻮْمَ ھَﺎھُﻨَﺎ ﺣَﻤِﯿﻢ‬.
(69/HAKKA, 35). Bu sebeple, bugün burada onun
(candan) bir dostu yoktur.
müşfik, şefkatli, yakın dost
ٌ‫ﺣَﻤِﯿﻢ‬
34- ‫ أَ ﻟَﯿْﺲَ ذَﻟِﻚَ ﺑِﻘَﺎدِ ٍر ﻋَﻠَﻰ أَنْ ﯾُﺤْﯿِﻲَ اﻟْﻤَﻮْﺗَﻰ‬.
(75/KIYÂME, 40). (Bunları yapan Allah), ölüleri
(tekrar) diriltmeye kâdir değil midir?
ölü
‫اَﻟْﻤَﯿْﺖُ ج اﻟْ َﻤﻮْﺗَﻰ‬
hayat vermek, diriltmek
‫أَﺣْﯿَﻰ ﯾُﺤْﯿِﻲ ِإﺣْﯿﺎَءًا‬
35- ٍ‫ﻄﺮ‬
ِ ْ‫ ﻟَﺴْﺖَ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢ ﺑِﻤُﺼَﯿ‬.
(88/GÂŞİYE, 22). Onların üzerinde bir zorba
değilsin.
ism-i fâil olup zorba, hükmü altına alan, kontrolde
tutan, sultasında bulunduran anlamındadır. (ٍ‫ﻣُﺼَﯿْﻄِﺮ‬
ın aslı ٍ‫ ﻣُﺴَﯿْﻄِﺮ‬olup dilde kolaylık açısından ‫ س‬harfi
‫ ص‬harfiyle iptal edilmiştir.)
ٌ‫ﻄﺮ‬
ِ ْ‫ﻣُﺼَﯿ‬
36- َ‫ ﻓَﻤَﺎ زَاﻟَﺖْ ﺗِﻠْﻚَ دَﻋْﻮَاھُﻢْ ﺣَﺘﱠﻰ ﺟَﻌَﻠْﻨَﺎھُﻢْ ﺣَﺼِﯿﺪًا ﺧَﺎﻣِﺪِﯾﻦ‬.
(21/ENBİYÂ, 15). Biz kendilerini, kuruyup
biçilmiş ekine, sönmüş ateşe çevirinceye kadar bu
davaları sürüp gider.
kuruyup biçilmiş ekin
ٌ‫ﺣﺼِﯿﺪ‬
َ
iddia, dava veya duaları
ْ‫َدﻋْﻮَاھُﻢ‬
ölen yahut bayılan
ُ‫َاﻟْﺨَﺎﻣِﺪ‬
37- ‫ت ﻓَﻤَﺎ زِﻟْﺘُﻢْ ﻓِﻲ ﺷَﻚﱟ ِﻣﻤﱠﺎ‬
ِ ‫وَﻟَﻘَﺪْ ﺟَﺎءَﻛُﻢْ ﯾُﻮﺳُﻒُ ﻣِﻦ ﻗَﺒْﻞُ ﺑِﺎﻟْﺒَﯿﱢﻨَﺎ‬
‫ ﺟَﺎءَﻛُﻢْ ﺑِ ِﮫ‬...
(40/MÜ’MİN, 34). Andolsun ki, (Mûsâ'dan) önce
Yusuf da size açık deliller getirmişti ve onun size
getirdiği şeylerden şüphe edip durmuştunuz....
38- ‫ﺖ‬
َ ‫ﻗَﺎﻟُﻮا ﯾَﺎ ﻣُﻮﺳَﻰ إِﻧﱠﺎ ﻟَﻦْ ﻧَﺪْﺧُﻠَﮭَﺎ أَﺑَﺪًا ﻣﺎَ دَاﻣُﻮا ﻓِﯿﮭَﺎ ﻓَﺎذْھَﺐْ أَﻧ‬
‫ﻚ‬
َ ‫ وَرَﺑﱡ‬...
(5/MÂİDE, 24). "Ey Mûsâ! Onlar orada
bulundukları müddetçe biz oraya asla girmeyiz; şu
halde, sen ve Rabbin gidin (savaşın; biz burada
oturacağız") dediler.
39- ... َ‫وَﻛُﻨْﺖُ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢْ ﺷَﮭِﯿﺪًا ﻣﺎَ دُﻣْﺖُ ﻓِﯿﮭِﻢْ ﻓَﻠَﻤﱠﺎ ﺗَﻮَﻓﱠﯿْﺘَﻨِﻲ ﻛُﻨْﺖَ أَﻧْﺖ‬
‫ ﯿﺐَ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢْ وَأَﻧﺖَ ﻋَﻠَﻰ ﻛُﻞﱢ ﺷَﻲْءٍ ﺷَﮭِﯿﺪٌاﻟﺮﱠ ِﻗ‬.
(5/MÂİDE, 117)... [Îsâ (a.s.) şöyle dedi:] İçlerinde
bulunduğum müddetçe onlar üzerine şâhit
(kontrolcü) idim. Beni vefat ettirince artık onlar
üzerine gözetleyici yalnız sen oldun. Sen her şeye
hakkıyla şâhit olansın.
ruhunu kabzetmek, öldürmek, vefat ettirmek
(Ayette: Vefat ettirmesi, göğe çıkarılması yahut
yeryüzündeki hayatına son verilmesidir.)
‫ﺗَﻮَﻓﱠﻰ ﯾَ َﺘﻮَﻓﱠﻰ‬
(mâzî fiilin önünde:) ...dığı zaman, ...dığında
‫ﻟَﻤﱠﺎ‬
şâhit (kontrolcü)
‫ﺪٌﺷَﮭِﯿ‬
gözetleyen, gözetleyici
ُ‫اَﻟﺮﱠﻗِﯿﺐ‬
40- ُ‫وَﺟَﻌَﻠَﻨِﻲ ﻣُﺒَﺎرَﻛًﺎ أَﯾْﻨَﻤَﺎ ﻛُﻨْﺖُ وَأَوْﺻَﺎﻧِﻲ ﺑِﺎﻟﺼﱠﻼَةِ وَاﻟﺰﱠﻛَﺎةِ ﻣﺎَ دُ ْﻣﺖ‬
‫ ﺣَﯿﺎ‬.
(19/MERYEM, 31). "Her nerede olursam olayım,
O beni mübarek kıldı; yaşadığım sürece bana
namazı ve zekâtı emretti."
hayırlı ve mübarek kılınmış
ٌ‫ﻣُﺒَﺎرَك‬
diri, yaşayan
‫ﺣﻲﱞ‬
َ
her nerede
‫أَﯾْﻨَﻤَﺎ‬
tavsiye etmek (tavsiye Allah tarafından yapıldığı
takdirde bu, emir ve farz kılma demektir.)
‫َأَوْﺻَﻰ ﯾُﻮﺻِﻲ‬
41- ...َ‫ وَﻛَﺎﻧُﻮا ﻟَﻨَﺎ ﻋَﺎﺑِﺪِﯾﻦ‬.
(21/ENBİYA, 73). ... Onlar, daima bize ibadet
eden kimselerdi.
42- ... ‫ وَﻣَﺎ ھُﻢْ ﺑِﺨَﺎرِﺟِﯿﻦَ ﻣِﻦَ اﻟﻨﱠﺎ ِر‬.
(2/BAKARA,167). ...ve onlar (artık) ateşten
çıkacak değillerdir.
43- ... ‫ن‬
َ ‫ وَﻣَﺎ اﻟﻠّﮫُ ﺑِﻐَﺎﻓِﻞٍ ﻋَﻤﱠﺎ ﺗَﻌْﻤَﻠُﻮ‬.
(2/BAKARA, 74)....Allah yapmakta
olduklarınızdan gafil değildir.
44- َ‫ وَﻣَﺎ ھُﻮَ ﺑِﻘَﻮْلِ ﺷَﺎﻋِﺮٍ ﻗَﻠِﯿﻼً ﻣَﺎ ﺗُﺆْﻣِﻨُﻮن‬.
(69/HAKKA, 41). Ve o, bir şair sözü değildir. Ne
de az iman ediyorsunuz!
45- ٍ‫ ﻣَﺎ أَﻧْﺖَ ﺑِﻨِﻌْﻤَﺔِ رَﺑﱢﻚَ ﺑِﻤَﺠْﻨُﻮن‬.
(68/KALEM, 2) Sen -Rabbinin nimeti sayesindemecnun değilsin.
46- ... ‫ وَﻣَﺎ أَﻧَﺎ ﺑِﻈَﻼﱠمٍ ﻟِﻠْﻌَﺒِﯿ ِﺪ‬.
(50/KAF, 29). (Allah şöyle diyor: Benim
huzurumda söz değiştirilmez) ve ben kullara asla
zulmedici değilim.
47- َ‫ ﯾَﺎ ﻋِﺒَﺎدِ ﻻَ ﺧَﻮْفٌ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢُ اﻟْﯿَﻮْمَ وَﻻَ أَﻧْﺘُﻢْ ﺗَﺤْﺰَﻧُﻮن‬.
(43/ZUHRUF, 68). Ey kullarım! Bugün (cennette)
size korku yoktur. Sizler üzülmeyeceksiniz.
Ey kullarım! (Sondaki esre, düşen mütekellim
yâ’sının kısaltılmış işaretidir)
‫ﯾَﺎ ﻋِﺒَﺎ ِد‬
48- ... ‫ وَﻣَﺎ اﻟﻠﱠﮫُ ﯾُﺮِﯾﺪُ ﻇُﻠْﻤًﺎ ﻟِﻠْﻌِﺒَﺎ ِد‬.
(40/MÜ’MİN, 31)....Allah, kullarına bir zulüm
dileyecek değildir.
49- ... ‫ﻞ‬
ٍ ‫ وَﻣَﺎ أَﻧْﺖَ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻢْ ﺑِﻮَﻛِﯿ‬.
(39/ZÜMER, 41). (Resûlüm)! ...Sen onların
üzerinde vekil değilsin.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
ُ‫اِﺑْﺘَﺴَﻢَ ﯾَﺒْﺘَﺴِﻢ‬
gülümsedi
ُ‫اﻟْﻌَﻤَﻠِﯿﱠﺔ‬
ameliyat
ُ‫ﺗَﺤَﺪﱠثَ ﯾَ َﺘﺤَﺪﱠث‬
konuştu
ُ‫اِﻧْﺘَﻈَﺮَ ﯾَﻨْﺘَﻈِﺮ‬
bekledi
‫ق‬
َ ِ‫ﺳُﺮ‬
çalındı
‫ب‬
ِ ُ‫ﺷَﻌَﺮَ ﯾَﺸْﻌُﺮ‬
hissetti
‫ﺷَﺎقﱞ‬
zor
‫ِﻟَﺄنﱠ‬
çünkü
ُ‫اَﻟْﺠُﻮع‬
açlık
ٌ‫ﻏَﺎﺿِﺐ‬
öfkeli
ُ‫اﻟْﻌِﻤﺎَ َرة‬
apartman
ٌ‫ﻣُﺆَدﱠب‬
edebli
ٌ‫ﺳَﻌِﯿﺪ‬
mutlu
ٌ‫َﻗﺼِﯿﺮ‬
kısa
ُ‫اﻟْﻘُﻠُﻮب‬
kalpler
ُ‫اﻟْﺄَﻣﺎَ َﻧﺔ‬
güvenilirlik
ُ‫اﻟﻨﱡﺒُﻮﱠة‬
peygamberlik
‫اﻟْﺠُﻨْﺪِيﱡ‬
asker
ُ‫اﻟﻄﱠﻘْﺲ‬
hava (durumu)
ُ‫ِﻣﻔْﺘَﺎح‬
anahtar
ٌ ‫ﻣُﺤْﺘَﺎ‬
‫ج‬
muhtaç
‫ﻗﺎَدِﻣًﺎ‬
gelen
ٌ‫ﻋَﺰِﯾ َﺰة‬
aziz, değerli
‫اﻟﺮاﱠﻋِﻲ‬
çoban
ٌ‫ﺧﻦ‬
ِ ‫ﺳَﺎ‬
sıcak
ُ‫اَﻟﺼﱢﺪْق‬
doğruluk
ٌ‫ﻣَﺴْﺮُور‬
sevinçli
ٌ‫وَا ِﻗ َﻔﺔ‬
ayakta duran
ُ‫ﻋﺎَدَ َﯾﻌُﻮد‬
döndü
ٌ‫ﻋﺎَ ِﺋﺪ‬
dönen
ٌ‫ﺻﺎَ ِﺋﻢ‬
oruçlu (oruç tutan)
‫ﻛُﻠﱢﯿﱠﺔُ اﻟْﮭَﻨْﺪَﺳَ ِﺔ‬
‫‪mühendislik fakültesi‬‬
‫‪) nin içinde bulunduğu‬ﻛﺎَنَ( ‪) ve‬ﻛﺎَنَ( ‪2. Aşağıdaki‬‬
‫‪cümleleri inceleyen maddeleri tercüme ediniz.‬‬
‫‪Tercüme ettiğiniz cümlelere bakarak bakmadan‬‬
‫‪Arapça’sını söylemeye çalışınız.(Cevaplar için‬‬
‫)‪üzerine tıklayınız‬‬
‫ﻀﺔً ‪-‬ﻛﺎَنَ اﻟﺘﱢﻠْﻤﯿِﺬُ ﻣَﺮﯾِﻀًﺎ ‪1-‬‬
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﻤُﺪﯾِﺮُ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ زَﯾْﻨَﺐُ ﻣَﺮﯾِ َ‬
‫ﻛﺎَنَ ﺻﺎَدِقٌ ﺳَﻌﯿِﺪاً ‪-‬ﻣُﺪَرﱢﺳﺎً ﻛﺎَنَ ﺧﺎَﻟِﺪٌ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟْﺄُمﱡ ﻣَﺮﯾِﻀَﺔً ‪َ -‬ﻣﺸْﻐﻮُﻻً‬
‫‪.‬ﻛﺎَنَ اﻟﻄﱠﻘْﺲُ ﻟَﻄﯿِﻔﺎً ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﻧَﺸﯿِﻄَﺔً ‪-‬‬
‫ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻣَﻌَﮭُﻦﱠ واَﻟِﺪَﺗُﮭُﻦﱠ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻣَﻌَﮭﺎَ ﺧﺎَﻟَﺘُﮭﺎَ ‪-‬ﻛﺎَنَ ﻣَﻌﻲِ ﺻَﺪﯾِﻘﻲِ ‪2-‬‬‫ﻛﺎَﻧَﺖْ ﺧَﺪﯾِﺠَﺔُ ﺳَﻌﯿِﺪَةً ﻓﻲِ ‪-‬ﻛﺎَنَ ﻣَﻌَﮭُﻢْ أُﺳْﺘﺎَذُھُﻢْ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻣَﻌَﻚَ ﻋَﻤﱠﺘُﻚَ‬
‫‪ .‬اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ‬
‫ﻛﺎَنَ ﺧﺎَﻟُﮫُ ‪-‬أَﻣﺎَمَ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ﻛﺎَنَ واَﻟِﺪُهُ َﯾﻨْﺘَﻈِﺮُ‪-‬ﻛﺎَنَ إِﺑْﺮاَھﯿِﻢُ ﯾَﺒْﺘَﺴِﻢُ ‪3-‬‬
‫ﻛﺎَنَ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ ﺧﺎَﻟَﺘُﮫُ ﺗَﻨْﺘَﻈِﺮُ أَﻣﺎَمَ ﻣَﻮْﻗِﻒِ اﻟْﺤﺎَﻓِﻼَتِ ‪-‬ﯾَﻨْﺘَﻈِﺮُ أَﻣﺎَمَ اﻟْ َﻤﺴْﺠِﺪِ‬
‫‪.‬ﻛﺎَﻧَﺖْ واَﻟِﺪَﺗُﮫُ ﺗَﻨْﺘَﻈِﺮُ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَﺔِ‪-‬ﺻَﺪﯾِﻘُﮫُ ﯾَﻨْﺘَﻈِﺮُ أَﻣﺎَمَ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَﺔِ‬
‫ﺤﺞﱡ ﺷﺎَ‪4-‬‬
‫ﻛَﯿْﻒَ ﻛﺎَنَ اﻟْﻤَﻜﺎَنُ ؟ ﻛﺎَنَ ‪-‬ﻗﺎ‪ ‬وَ أَﺻْﺒَﺢَ اﻟْﺂنَ ﺳَﮭْﻼً ﻛﺎَنَ اﻟْ َ‬
‫ﻛﺎَﻧَﺖِ –ﻛﺎَنَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ﻏﺎَﺿِﺒﺎً ﻟِﺄَنﱠ دَراﱠﺟَﺘَﮫُ ﻗَﺪْ ﺳُﺮِﻗَﺖْ –اﻟْﻤَﻜﺎَنُ واَﺳِﻌًﺎ‬
‫‪ .‬اﻟْﻌَﻤَﻠِﯿﱠﺔُ ﻧﺎَﺟِﺤَﺔً اﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠﱠ ِﮫ‬
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﺒَﺮْدُ –نَ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻌِﻤﺎَرَةِ ﻛﺎَنَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮنَ وَ اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳُﻮنَ َﯾﺠِْﻠﺴُﻮ‪5-‬‬
‫ﻛﺎَنَ –ﻛﺎَنَ اﻟْﻮَﻟَﺪُ ذاَھِﺒﺎً ﻣَﻊَ واَﻟِﺪِهِ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ ––ﺷَﺪِﯾﺪاً ﻓِﻲ ﺗِ ْﻠﻚَ اﻟﻠﱠﯿْﻠَﺔِ‬
‫‪ .‬اﻟْﺒَﺮْدُ ﺷَﺪِﯾﺪاً ﻓِﻲ اﻟﺸﱢﺘﺎَ ِء‬
‫–ﯿﻠَﺔٌ ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻓِﻲ اﻟْﻜِﺘﺎَبِ ﻛَﻠِﻤﺎَتٌ ﺟَﻤِ –ﻓِﻲ اﻟْﻜِﺘﺎَبِ ﻛَﻠِﻤﺎَتٌ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔٌ ‪6-‬‬
‫ﻛﺎَنَ ﻓِﻲ اﻟﺸﺎﱠرِعِ رَﺟُﻼَنِ ﻗَﺼِﯿﺮاَنِ ‪-‬ﻓِﻲ اﻟﺸﺎﱠرِعِ رَﺟُﻼَنِ ﻗَﺼِﯿﺮاَنِ‬
‫–ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ﺑِﻨْﺘﺎَنِ ﻣَﺮِﯾﻀَﺘﺎَنِ –ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ﺑِﻨْﺘﺎَنِ ﻣَﺮِﯾﻀَﺘﺎَنِ ‪-‬‬
‫ﺳَﻌِﯿﺪاَتٌ ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻋﺎَﻣِﻼَتٌ –ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺼْﻨَﻊِ ﻋﺎَﻣِﻼَتٌ ﺳَﻌِﯿﺪاَتٌ‬
‫ن –‬
‫‪ .‬ﻛﺎَنَ ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاَنِ ﺟَﺪِﯾﺪاَنِ –ﻓِﻲ اﻟﺼﱠﻒﱢ ﺗِﻠْﻤِﯿﺬاَنِ ﺟَﺪِﯾﺪاَ ِ‬
‫ﺳﻲﱢ ‪7-‬‬
‫ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتُ ﻻَ ﯾَﻠْﻌَﺒْﻦَ –ﻛﺎَنَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﯾَﺠْﻠِﺴُﻮنَ ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻜَﺮاَ ِ‬
‫ﻛﺎَنَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮنَ ﻻَ ‪-‬ﺛُﻮنَ اَﻟْﻤُﺪَرﱢﺳُﻮنَ ﯾَﺘَﺤَﺪﱠ –ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟﺴﺎﱠﻋَﺔُ ﻻَ ﺗَﻌْﻤَﻞُ –‬
‫ن‬
‫ﺴﻞُ ﻣَﻼَﺑِﺴَﮫُ ﺟَﯿﱢﺪاً –ﯾَ َﺘﺤَﺪﱠﺛُﻮ َ‬
‫ﻛﺎَنَ ﺻَﺪِﯾﻘِﻲ ﻻَ ﯾَﻐْﺴِﻞُ –ﺻَﺪِﯾﻘِﻲ ﯾَﻐْ ِ‬
‫ﺴﮫُ ﺟَﯿﱢﺪاً‬
‫ﻛﺎَﻧَﺖْ ﺟَﺪﱠﺗِﻲ ﻻَ ‪-‬ﺟَﺪﱠﺗِﻲ ﺗَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻨْ ِﺰلِ ﻣُﺘَﺄَﺧﱢﺮَةً ‪-‬ﻣَﻼَﺑِ َ‬
‫ﻛﺎَنَ أَﺧِﻲ إِﺑْﺮاَھِﯿﻢُ أﺳْﺘﺎَذاً ﻓِﻲ ﻛُﻠﱢﯿﱠﺔِ –ةً ﺗَﺬْھَﺐُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻨْﺰِلِ ﻣُ َﺘَﺄﺧﱢ َﺮ‬
‫‪.‬اﻟْﮭَﻨْﺪَﺳَ ِﺔ‬
‫–ﻟَﯿْﺲَ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﻘِﯿﺒَﺔِ ﻛِﺘﺎَﺑﺎَنِ –ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟﻄﱠﺎﻟِﺒَﺔُ ﺗَﻨْﺘَﻈِﺮُ أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﺪْرَﺳَ ِﺔ ‪8-‬‬
‫ﻛﺎَنَ ‪ .‬ﻛﺎَﻧِﺖِ اﻟﺴﱠﯿﱢﺪَةُ ﺧَﺪِﯾﺠَﺔُ اِﻣْﺮَأَةً ﻏَﻨِﯿﱠﺔً‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺔُ ﻏﺎَﺋِﺒَﺔً أَﻣْﺲِ‬
‫ﺑِﻤﺎَذاَ ﻛَﺎَنَ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱡ –اﻟﻨﱠﺒِﻲﱡ ﯾَﻌْﻤَﻞُ ﻓِﻲ ﺗِﺠﺎَرَةِ اﻟﺴﱠﯿﱢﺪَةِ ﺧَﺪِﯾﺠَﺔَ ﻗَﺒْﻞَ اﻟﻨﱡﺒُﻮﱠةِ‬
‫ﻛَﺎَنَ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱡ ﻣَﺸْﮭُﻮراً ﻗَﺒْﻞَ اﻟﻨﱡﺒُﻮﱠةِ ﺑِﺎ ْﻟﺄَﻣﺎَﻧَﺔِ ‪-‬ﻣَﺸْﮭُﻮراً ﻗَﺒْﻞَ اﻟﻨﱡﺒُﻮﱠةِ‬
‫ق‬
‫‪.‬وَاﻟﺼﱢﺪْ ِ‬
‫ﺳَﺘَﻜُﻮنُ ﻗِﺼﱠﺔً ﻣُﻤْﺘِﻌَﺔً ‪-‬ﻚَ اﻟْﻤَﻠْﻌَﺐِ ﻃﺎَﻟِﺒَﺘﺎَنِ ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻣَﻌَﻜُﻦﱠ ﻓِﻲ ذَﻟِ ‪9-‬‬‫ﺳَﺘَﻜُﻮنُ ﻣُﺒﺎَراَةً ‪-‬ﺳَﺘَﻜُﻮنُ ﻣُﺒﺎَراَةً ﺳﺎَﺧِﻨَﺔً –‪-‬ﺳَﺘَﻜُﻮنُ ﻗِﺼﱠﺔً ﻣُﻤْﺘﺎَزَةً‬
‫‪.‬ﺳَﯿَﻜُﻮنُ اِﻣْﺘِﺤﺎَﻧﺎً ﺳَﮭْﻼً ‪-‬ﺳَﯿَﻜُﻮنُ اِﻣْﺘِﺤﺎَﻧﺎً ﺻَﻌْﺒﺎً ‪-‬ﺻَﻌْﺒَﺔً‬
‫أَ ﻛﺎَنَ ﺗَﺤْﺘَﮭُﻢْ ﻣﺎَءٌ ﻛَﺜِﯿﺮٌ ؟ ﻻَ‪ ،‬ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦْ ﺗَﺤْ َﺘﮭُﻢْ –ﺮٌ ﺗَﺤْﺘَﮭُﻢْ ﻣﺎَءٌ ﻛَﺜِﯿ ‪10-‬‬
‫ﻄﮭُﻢْ أُﺳْﺘﺎَذٌ ﻣَﺸْﮭُﻮرٌ ‪.‬ﻣَﺎءٌ ﻛَﺜِﯿﺮٌ‬
‫أَ ﻛﺎَنَ وَﺳَﻄَﮭُﻢْ أُﺳْﺘﺎَذٌ ﻣَﺸْﮭُﻮرٌ ؟ ﻻَ –وَﺳَ َ‬
‫أَ ﻛﺎَﻧَﺖْ –ﻋِﻨْﺪَھﺎَ دَراﱠﺟَﺔٌ ﺟَﺪِﯾﺪَةٌ ‪ٌ.‬روُھْﺸَﻢٌذَاﺗْﺴُﺄ ْﻣُﮭَﻄَﺴَﻮ ْﻧُﻜَﻲ ْﻣَﻞ ‪،‬‬
‫ﻣَﻌَﮫُ ﺻَﺪِﯾﻖٌ ‪.‬ﺪَھﺎَ دَراﱠﺟَﺔٌ ﺟَﺪِﯾﺪَةٌ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ﻟَ ْﻢ ﺗَﻜُﻦْ ﻋِﻨْﺪَھﺎَ دَراﱠﺟَﺔٌ ﺟَﺪِﯾ َﺪةٌﻋِﻨْ‬
‫أَ ﻛﺎَنَ ﻣَﻌَﮫُ ﺻَﺪِﯾﻖٌ ﻣُﺨْﻠِﺺٌ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦْ ﻣَﻌَﮫُ ﺻَﺪِﯾﻖٌ –ﻣُﺨْﻠِﺺٌ‬
‫‪.‬ﻣُﺨْﻠِﺺٌ‬
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ ‪.‬ﻜﱢﺮاًﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﻣُﺘَﺄَﺧﱢﺮاً ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَنَ ﻣُﺒَ ‪11-‬‬
‫ن ﻗَﺮِﯾﺒًﺎ‬
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﻣُﺴﺎَﻓِﺮاً ھَﺬِهِ ‪.‬اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﺑَﻌِﯿﺪاً ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَ َ‬
‫ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ﺣَﺰِﯾﻨﺎً ھَﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ َﺑﻞْ ﻛﺎَنَ ‪.‬اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَنَ ﻗﺎَدِﻣًﺎ‬
‫‪.‬ﺬِهِ اﻟْﻤَﺮﱠةَ ﺑَﻞْ ﻛﺎَنَ ﻋﺎَﺋِﺪاًﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦِ اﻟﺮاﱠﻋِﻲ ذاَھِﺒﺎً ھَ ‪.‬ﻣَﺴْﺮُورًا‬
‫أَ ُﻛﻨْﺖَ ﺗُﺮِﯾﺪُ أَنْ ﺗَﻘْﺘُﻞَ اﻟﺮﱠﺟُﻞَ ؟ ﻻَ ‪-‬ﻛﺎَﻧَﺖْ َﻟﯿْﻠَﻰ واَﻗِﻔَﺔً أَﻣﺎَمَ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ ‪12-‬‬
‫]‪[9‬اَﻟْﺒﺎَبُ ﻣُﻐْﻠَﻖٌ –ﻛﺎَنَ أَﺑُﻮ اﻟْﻘﺎَﺳِﻢِ ذاَ ﻣﺎَلٍ ُ‪-‬ھَﻠْﺘَﻖ ُدﯾِﺮُأ ْﻧُﻜَﺄ ْﻣَﻞ ‪،‬‬
‫ح‬
‫‪ .‬بُ ﻣُﻐْﻠَﻘﺎً ﺑِﺎﻟْﻤِﻔْﺘﺎَحِﻛﺎَنَ اﻟْﺒﺎَ–ﺑِﺎﻟْ ِﻤﻔْﺘﺎَ ِ‬
‫‪3. Aşağıdaki boş yerlere uygun kelimeler‬‬
‫)‪koyunuz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ ‪.....‬ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﻮَﻗْﺖُ –ﻟَﻄِﯿﻔﺎً ‪.....‬ﺻﺎَرَ – ‪.....‬أَﺻْﺒَﺢَ اﻟْﻌُﻤﺎﱠلُ ‪1-‬‬‫‪ .....‬ﻣﺎَ زاَﻟَﺖِ اﻟﺪﱠراﱠﺟَﺔُ ‪ -‬ﻣَﺮِﯾﻀﺎً ‪.....‬ﻣﺎَزاَلَ ‪-‬ﻣَﺸْﻐﻮُﻻً ‪.....‬ﻣﺎَزاَلَ‬
‫‪.‬‬
‫أَﻣْﺲِ وَ ‪.....‬ﻛﺎَنَ اﻟْﺠَﻮﱡ ‪.‬اَﻟْﺠَﻮﱡ اﻟْﺂنَ ﺣﺎَرﱞ ‪..... .‬ﻛﺎَنَ اﻟْﺠَﻮﱡ ﺑﺎَرِداً ‪2-‬‬
‫اَﻟْﺤَﺞﱡ ‪- .....‬أَﺧِﻲ اﻟﺼﱠﻐﯿِﺮُ ﺻﺎَﺋِﻤﺎً ﺣَﺘﱠﻰ اﻟْﺂنَ ‪- .....‬اﻟْﺂنَ ﺣﺎَرا‪..... ‬‬
‫ﻼ‬
‫ﺳﮭْ ً‬
‫‪ .‬ھَﺬِهِ اﻟْﺄَﯾﺎﱠمَ َ‬
‫اﻟْﻔَﻘِﯿﺮُ ﻣُﺤْﺘﺎَﺟﺎً ﻟِﺒَﻌْﺾِ ‪..... - .....‬زاَﻟَﺖِ اﻟْﺄُمﱡ ﻋَﺰِﯾﺰَةً ﻋَﻠَﻰ ﻣﺎَ ‪3-‬‬
‫اﻟْﺄُﻣﱡﮭﺎَتُ ﻋَﺰِﯾﺰاَتٍ ‪- .....‬اﻟْﺠُﻨْﺪِيﱡ ﻣُﺠﺎَھِﺪاً ﻓِﻲ ﺳَﺒِﯿﻞِ اﻟﻠﱠﮫِ ‪- .....‬اﻟْﻤﺎَلِ‬
‫ﻨُﻮدُ ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﺠُ ‪-‬ﻟِﺒَﻌْﺾِ اﻟْﻤﺎَلِ ‪.....‬ﻣﺎَزاَلَ اﻟْﻔُﻘَﺮاَءُ ‪-‬ﻋَﻠَﻰ اﻟْﻘُﻠُﻮبِ‬
‫ﻦ ﻓِﻲ‬
‫‪.‬اﻟﻠﱠﮫِ ‪.....‬ﻣُﺠﺎَھِﺪِﯾ َ‬
‫أَﻣْﺴَﺖِ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒَﺔُ ‪-‬ﺻَﺤَﻔِﯿﺎ‪ ‬ﻣَﺸْﮭُﻮراً ‪..... – .....‬ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ آ َﯾﺔٌ لِ ‪4-‬‬
‫‪.‬اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﻋﺎَﺟِﺰاً ﻋَﻦِ اﻟْﻌَﻤَﻞِ ‪..... - .....‬‬
‫‪4. Aşağıdaki cümleleri tercüme ediniz[10].‬‬
‫–أَﺻْﺒَﺤْﺘُﻤﺎَ ﻣُﺪَرﱢﺳَﯿْﻦِ –أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﻣُﺪَرﱢﺳﺎَنِ ‪-‬أَﺻْﺒَﺢَ ﻃَﺒِﯿﺒﺎً –ھُﻮَ ﻃَﺒِﯿ ٌ‬
‫ﺐ‬
‫أَﺻْﺒَﺤْﻦَ –ھُﻦﱠ ﻣُﺪَرﱢﺳﺎَتٌ –أَﺻْﺒَﺤْﺘُﻤﺎَ ﻧَﺸِﯿﻄَﯿْﻦِ –أَﻧْﺘُﻤﺎَ ﻧَﺸِﯿﻄﺎَنِ‬
‫– أَﻧْﺘُﻦﱠ ﻣَﺮِﯾﻀﺎَتٌ –أَﺻْﺒَﺤْﺘُﻢْ ﺳَﺮِﯾﻌﯿِﻦَ –أَﻧْﺘُﻢْ ﺳَﺮِﯾﻌُﻮنَ –ﻣُﺪَرﱢﺳﺎَتٍ‬
‫َﻧﺤْﻦُ –أَﺻْﺒَﺤْﻨﺎَ ﻣَﺴْﺆُوﻟِﯿﻦَ –ﻧَﺤْﻦُ ﻣَﺴْﺆُوﻟﻮُنَ –أَﺻْﺒَﺤْﺘُﻦﱠ ﻣَﺮِﯾﻀﺎَتٍ‬
‫ﺸﮭُﻮراَتٌ‬
‫إِﻧﱠﮭﺎَ ﻟَﯿْﺴَﺖْ –إِﻧﱠﮫُ ﻟَﯿْﺲَ ﻇﺎَﻟِﻤﺎً ‪-‬أَﺻْﺒَﺤْﻨﺎَ ﻣَﺸْﮭُﻮراَتٍ –ﻣَ ْ‬
‫ﻟَﯿْﺴَﺘﺎَ إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ –إِﻧﱠﮭُﻤﺎَ ﻟَﯿْﺴﺎَ ﻇﺎَﻟِﻤَﯿْﻦِ –إِﻧﱠﻚَ ﻟَﺴْﺖَ ﻣُﺆْﻣِﻨﺎً –ﻣُﺪَرﱢﺳَﺔً‬
‫ﻦ‬
‫إِﻧﱠﻜُﻤﺎَ ﻟَﺴْﺘُﻤﺎَ ﻣُﺆْﻣِﻨَﯿْﻦِ –إِﻧﱠﻨِﻲ ﻟَﺴْﺖُ ﻓَﻘِﯿﺮاً –إِﻧﱠﻚِ ﻟَﺴْﺖِ ﻧﺎَدِﻣَﺔً –ﻣُﺪَرﱢﺳَﺘَﯿْ ِ‬
‫–إِﻧﱠﻜُﻤﺎَ ﻟَﺴْﺘُﻤﺎَ ﻧﺎَدِﻣَﺘَﯿْﻦِ ‪-‬إِﻧﱠﮭُﻦﱠ ﻟَﺴْﻦَ ﻣُﺪَرﱢﺳﺎَتٍ –إِﻧﱠﮭُﻢْ ﻟَﯿْﺴُﻮا ﻇﺎَﻟِﻤِﯿﻦَ –‬
‫ھَﺬِهِ ‪-‬إِﻧﱠﻨﺎَ ﻟَﺴْﻨﺎَ ﻓُﻘَﺮاَءَ –ﻜُﻦﱠ ﻟَﺴْﺘُﻦﱠ ﻧﺎَدِﻣﺎَتٍ إِﻧﱠ –إِﻧﱠﻜُﻢْ ﻟَﺴْﺘُﻢْ ﻣُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ‬
‫ھَﺬِهِ ﻟَﯿْﺴَﺖْ ‪-‬ھَﺬِهِ ﻟَﯿْﺴَﺖْ ﺣَﻘﯿِﺒَﺘﻲِ ‪-‬ھَﺬِهِ ﻟَﯿْﺴَﺖْ أُﺧْﺘﻲِ ‪-‬ﻟَﯿْﺴَﺖْ ﻏُﺮْﻓَﺘﻲِ‬
‫ﻲ‬
‫ﻋَﻔْﻮاً ‪-‬ھَﺬاَ ﻟَﯿْﺲَ ﻗَﻠَﻤﻲِ ‪-‬ھَﺬاَ ﻟَﯿْﺲَ ﻛِﺘﺎَﺑﻲِ ‪-‬ھَﺬاَ ﻟَﯿْﺲَ ﺻَﺪﯾِﻘﻲِ ‪-‬واَﻟِﺪَﺗ ِ‬
‫– ﯿْﺲَ ﻗَﻠَﻤﻲِھَﺬاَ َﻟ‬
‫ﻦ‬
‫ھﻞِ اﻟْﻤَﺤَﻄﱠﺔُ ﻣُﺰْدَﺣِﻤَﺔٌ ؟ ﻧَﻌَﻢْ ‪ ،‬اﻟْﻤَﺤَﻄﱠﺔُ ﻣُﺰْدَﺣِﻤَﺔٌ ﻻَنﱠ اﻟْﻤُﺴَﺎﻓِﺮِﯾ َ‬
‫ن‬
‫ھَﻞْ ﻛُﻞﱡ ھَﺆُﻻَءِ اﻟﻨﺎﱠسِ ﻣُﺴﺎَﻓِﺮُونَ ؟ ﻻَ ‪ ،‬ﻟَﯿْﺲَ ﻛُﻞﱡ ھَﺆُﻻَءِ ‪.‬ﻛَﺜِﯿﺮُو َ‬
‫ﺎَنَ ﺣَﻮْﻟَﮫُ ﺗَﻼَﻣِﯿﺬُ أَ ﻛ–ﺣَﻮْﻟَﮫُ ﺗَﻼَﻣِﯿﺬُ ﻛَﺜِﯿﺮُونَ ‪-‬اﻟﻨﺎﱠسِ ﻣُﺴَﺎﻓِﺮِﯾﻦَ‬
‫ﻛَﺜِﯿﺮُونَ ؟‬- َ‫ ﻟَﻢْ ﯾَﻜُﻦْ ﺣَﻮْﻟَﮫُ ﺗَﻼَﻣِﯿﺬُ ﻛَﺜِﯿﺮُون‬، َ‫ﻓَﻮْﻗَﮭُﻢْ ﺷَﺠَﺮَةٌ ﻛَﺒِﯿﺮَةٌ –ﻻ‬
- ‫أَ ﻛَﺎﻧَﺖْ ﻓَﻮْﻗَﮭُﻢْ ﺷَﺠَﺮَةٌ ﻛَﺒِﯿ َﺮةٌ ؟‬- ٌ‫ ﻟَﻢْ ﺗَﻜُﻦْ ﻓَﻮْﻗَﮭُﻢْ ﺷَﺠَﺮَةٌ ﻛَﺒِﯿﺮَة‬، َ‫ﻻ‬.
‫ﻛﺎَنَ ﻣَﻌَﻚَ ﻓِﻲ ﺗِﻠْﻚَ اﻟﺮﱢﺣْﻠَﺔِ –ﻣُﺪَرﱢﺳُﻮنَ ﻛﺎَنَ ﻣَﻌَﻜُﻢْ ﻓِﻲ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ ِﺔ‬
‫ن‬
ِ َ‫ﻛﺎَﻧَﺖْ ﻣَﻌَﻜُﻦﱠ ﻓِﻲ –ﻛﺎَنَ ﻣَﻌَﻜُﻦﱠ ﻓِﻲ ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔِ ﻣُﺪَرﱢﺳُﻮنَ –ﺻَﺪِﯾﻘﺎ‬
‫ن‬
ِ َ‫ –اَﻟْﺠَﻮﱡ ﺣﺎَرﱞ –ﺗِﻠْﻚَ اﻟْﺤﺎَﻓِﻠَﺔِ ﻃﺎَﻟِﺒَﺘﺎ‬‫ أَﺻْﺒَﺢَ اﻟْﺠَﻮﱡ ﺣﺎَرا‬.
5. (َ‫ )ﻛَﺎن‬ve kardeşlerinden herbiriyle birer cümle
kurunuz.
6. Yukarıda verilen ayetleri kelimeleriyle birlikte
yazıp (َ‫ )ﻛﺎَن‬ve Kardeşleri ile ilgili kelimelerin altını
çiziniz. Meallerine bakarak Arapça’larını yazmaya
çalışınız.
&&&&&&&&&&
------------------------------------------------------------------------------[1] (َ‫ )ﻛَﺎن‬yakında işleyeceğimiz ecvef (orta harfi
illetli) fiillerin kaidesine göre çekilir. Şimdiden o
konuya da böylelikle giriş olmaktadır.
[2] Burada (َ‫)ﻛﺎَن‬nin ismi görünen bir zamir
değil, fiilin taşıdığı müstetir (gizli) (َ‫ )ھِﻲ‬zamiridir.
[3] Şahıs isimlerini yazarken (ٌ‫( )إﺑْﻦ‬oğul)
kelimesinin elifi ve sondaki tenvin düşer. (ُ‫)ﺑْﻦ‬
kelimesi de şahıs adının harekesini alır. Baba adı
muzâfun ileyh olarak mecrûr olur. Özetle (ُ‫)ﺑْﻦ‬
kelimesi kendinden önceki kelimeye sıfat,
kendinden sonraki kelimeye ise muzâf kabul edilir.
[4]
(ُ‫ )ﺧﺎَنَ ﯾَﺨُﻮن‬ihânet etti
[5] Uzatma harfinden sonra cezm geldiği zaman
illet harfi düşer.
[6] (‫ )إِﻧْﻔَﻚﱠ ﯾَﻨْﻔَﻚﱡ‬Üç harfden fazla harfle oluşturulmuş
bu (mezîd) fiillerin çekimi belli bir kurala tabiidir.
Çok yakında geniş açıklaması verileceğinden
endişe edilmemelidir.
[7]
(‫ )ﺑَﻜَﻰ ﯾَﺒْﻜِﻲ‬ağladı
[8] (ً‫ )ﻓﺎَضَ ﯾَﻔِﯿﺾُ ﻓَﯿْﻀﺎ‬akmak, dökülmek,
boşanmak
[9]
(ٌ‫ )ﻣُﻐْﻠَﻖ‬kilitli
[10] Bilemediğiniz kelimelerin üçlü kök harfini
tesbit ederek arapça harflere göre sıralanmış
sözlüklerden istifade ediniz.
Dinlemek için Tıklayınız :
İSM-İ MEVSUL
Kendisinden sonra gelen ve sıla cümlesi denen
cümleyi açıklayan isimlere ism-i mevsul denir.
Temel ism-i mevsuller şunlardır:
‫ﻣَﺎ‬
ki o şey
ْ‫َﻣﻦ‬
ki o kimse
‫اﻟﱠﺬِي‬
ki o
Türkçe’ye ..ki, dığı, ..diği, ..en, ..an manasıyla
tercüme edilir.
ُ‫اَﻟْﺒَﯿْﺖُ اﻟﱠﺬِي رَأَﯾْﺘُﮫ‬...
gördüğüm ev
ُ‫اَﻟْﺤَﺠَﺮُ اﻟﱠﺬِي ﻛَﺴَﺮْﺗُﮫ‬...
kırdığım taş
ٌ‫اَﻟْﺤَﺠَﺮُ اﻟﱠﺬِي ﻛَﺴَﺮْﺗُﮫُ ﻛَﺒِﯿﺮ‬.
Kırdığım taş büyüktür.
İsm-i mevsuldan sonraki cümleye de “Sıla
cümlesi” denir.
İsm-i mevsuller ikiye ayrılır:
1- Hususî İsm-i Mevsul
2- Müşterek İsm-i Mevsul
1- Hususî İsm-i Mevsul (‫)اَﻟْﺎِﺳْﻢُ اﻟﻤَﻮْﺻُﻮلُ اﻟْﺨﺎَصﱡ‬
Müzekker ve müennesleriyle birlikte müfred,
tesniye ve cemileri bulunan ism-i mevsullerdir.
Tesniyeleri hariç mebnîdirler[1].
‫‪Cem‬‬
‫‪Tesniye‬‬
‫‪Müfred‬‬
‫‪Müzekker‬‬
‫ﻦ‬
‫اَﻟﱠﺬِﯾ َ‬
‫ن‬
‫اَﻟﻠﱠﺬَﯾْﻦِ ‪-‬اَﻟﻠﱠﺬاَ ِ‬
‫اَﻟﱠﺬِي‬
‫‪O kimseler‬‬
‫‪O iki kimse‬‬
‫‪O kimse‬‬
‫‪Müennes‬‬
‫]‪[2‬اَﻟﻼﱠﺗِﻲ ‪-‬اَﻟﻠﱠﻮَاﺗِﻲ‬
‫ن‬
‫اَﻟﻠﱠﺘَﯿْﻦِ ‪-‬اَﻟﻠﱠﺘَﺎ ِ‬
‫اَﻟﱠﺘِﻲ‬
‫ﻲ‬
ِ ‫ﺟَﺎءَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ اﻟﱠﺬِي ﺿَﺮَﺑَﻨ‬.
Beni döven adam geldi.
‫ا أَﺧِﻲرَأَﯾْﺖُ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ زَارُو‬.
Kardeşimi ziyaret eden (kimse)leri gördüm.
‫ﺟَﺎءَتِ اﻟْﻤَﺮْأَةُ اﻟﱠﺘﻲ ﻋَﻠﱠﻤَﺘْﻨِﻲ‬.
Bana öğreten kadın geldi.
ُ‫اَﻟﺮﱠﺑِﯿﻊُ ھُﻮَ اﻟْﻔَﺼْﻞُ اﻟﱠﺬي ﯾُﺤِﺒﱡﮫُ اﻟﻨﱠﺎس‬.
Bahar insanların sevdiği mevsimdir.
Arapça’da her ism-i mevsulden sonra görüldüğü
gibi kendinden önceki kelimeyi açıklayan ve
manasını tamamlayan bir ilgi cümlesi mutlaka
bulunur.
‫اَﻋْﺒُﺪُ اﷲَ اﻟﱠﺬِي ﺧََﻠﻘَﻨِﻲ‬.
Beni yaratan Allah'a ibadet ederim.
F
‫ ﺧَﻠَﻘَﻨِﻲ‬cümlesi ‫ أَﻟﱠﺬِي‬den önce gelen ‫هللا‬
kelimesini açıklamaktadır.
İsm-i mevsullerden her biri tekil çoğul, müzekker
ya da müennes oluşlarına göre kullanılır:
ُ‫ﺟﺎَءَ اﻟﱠﺬِي رَأَﯾْﺘُﮫ‬.
(Kendisini) gördüğüm kimse geldi (müf.) .
ْ‫ﺟﺎَءَ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ رَأَﯾْﺘُﮭُﻢ‬.
(Kendilerini) gördüğüm kimseler geldi (cem.) .
‫ﺟﺎَءَ اﻟﻠﱠﺬاَنِ رَأَﯾْﺘُﮭُﻤَﺎ‬.
(Kendilerini) gördüğüm iki kişi geldi (tesniye.) .
‫رَأَﯾْﺖُ اﻟﻠﱠﺬَﯾْﻦِ ذَھﺒَﺎ‬.
Giden iki kişiyi gördüm (tesniye) .
Böylece artık cümle, temel cümleye bağlanan
içinde fiil de bulunabilen bir yan cümlecik daha
almış, basit cümleden mürekkep cümle haline
gelmiştir.
*Has ism-i mevsuller hem akıllılar hem de eşya ve
hayvanlar için kullanılır.
2) Müşterek İsm-i Mevsul (ْ‫)ﺎِﺳْﻢُ اﻟﻤَﻮْﺻُﻮلُ اﻟْﻤُﺸْﺘَﺮَكُاَﻟ‬
Müzekker ve müennesleriyle birlikte müfred,
tesniye ve cemileri bulunmayan ism-i mevsullerdir.
‫ﻣَﺎ‬
ki o şey
ْ‫َﻣﻦ‬
ki o kimse
‫اَيﱞ‬
ki o kimse, ki o şey, herhangi, hangi
(ْ‫ )ﻣَﻦ‬hem müzekker hem müennes ortak olmak
üzere akıllı varlıklar (insanlar) için, (َ‫ )ﻣﺎ‬ise
genellikle insanlardan başkası için, hayvan ve eşya
için kullanılır.
‫ﻧَﺰَلَ ﻣَﻦْ رَﻛِﺐَ اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬.
Otobüse binen (binen kimse) indi.
‫ﻧَﺰَلَ ﻣَﻦْ رَﻛِﺒﻮُا اﻟْﺤَﺎﻓِﻠَ َﺔ‬.
Otobüse binenler (binen kimseler) indi.
‫ك‬
َ َ‫ﻋَﺮَﻓْﺖُ ﻣَﺎ ﻋِﻨْﺪ‬.
Yanında olanı tanıdım (Yanındakini tanıdım) .
(ْ‫ )اَيﱡ( )ﻣﺎَ( )ﻣَﻦ‬ortak ism-i mevsulleri durumuna göre
bütün kişileri belirtmek için has ism-i mevsullerin
yerine kullanılır. Müfred ve müzekkerleri de aynı
olduğu için hem müfred hem de cemi manasına
geçer. Hangi şahıs için kullanıldığı ism-i
mevsulden sonra gelen sıla cümlesindeki zamirden
anlaşılır.
ُ‫ﺟﺎَءَ ﻣَﻦْ رَأَﯾْﺘُﮫ‬
Gördüğüm kimse geldi (müz.) .
‫ﺟﺎَءَ ﻣَﻦْ رَأَﯾْﺘُﮭَﺎ‬
Gördüğüm kimse geldi (müe.) .
ْ‫ﺟﺎَءَ ﻣَﻦْ رَأَﯾْﺘُﮭُﻢ‬
Gördüklerim geldi.
ْ‫رَأَﯾْﺖُ ﻣَﻦْ ﺟَﺎءَ إﻟﻰ ﺑَﯿْ ِﺘﻜُﻢ‬.
Evinize gelen kimseyi (adamı) gördüm.
(Evinize geleni gördüm de denilebilir.)
ُ‫ﺳَﻮْفَ ﯾُﻮَﻓﱢﻖُ ﻣَﻦْ َﯾﺠْﺘَ ِﮭﺪ‬.
Çalışan kimse muvaffak olacaktır.
‫ﺐ‬
ِ ُ‫أَﻛْﺘُﺐُ ﻣَﺎ أَﻃْﻠُﺐُ ﻣِﻦَ اﻟْﻜُﺘ‬.
Kitaplardan istediğimi (istediğim şeyi) yazarım.
‫( أَ ﱞ‬herhangi, hangi) kelimesinin yerine (ْ‫ )ﻣَﻦ‬ve (َ‫)ﻣﺎ‬
‫ي‬
konabiliyorsa ism-i mevsul olur ancak mu’rabtır
(duruma göre son harekesi değişir). Diğerleri kadar
kullanılmaz.
‫ ﻧَﺎﻓِﻌًﺎ‬‫إِﻗْﺮَأْ أَﯾﺎ‬.
Faydalı olanı oku.
‫[ﯾُﻌْﺠِﺒُﻨِﻲ‬3] ُ‫اَيﱞ أَدﱠى واَﺟِﺒَﮫ‬.
Görevini yapan kimse hoşuma gider.
. (ٌ‫ﻧَﻌْﻠَﻢُ أَﯾﱡﮭُﻢْ ھُﻮَ ﺷُﺠﺎَعٌ )ﻧَﻌْﻠَﻢُ ﻣَﻦْ ھُﻮَ ﺷُﺠﺎَع‬
Hangisinin cesur olduğunu biliyoruz.
Mesela son cümlede (‫ )أَيﱞ‬yerine (ْ‫ )ﻣَﻦ‬konabildiği
için ism-i mevsuldür ve fâili sorduğu için zamme
ile merfûdur. Esasen (ْ‫’)أَﯾﱡﮭُﻢ‬den sonrası (ُ‫ )ﻧَﻌْﻠَﻢ‬fiilinin
mahallen mansub mef’ûlü’dür.
(‫ )َأيﱞ‬aynı zamanda isimlere muzâf olur, anlamını
muzâf olduğu isimden alır.
ُ‫[ﯾَﺤْﻔَﻆُ اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ أَيﱠ ﺳُﻮرَةٍ َﯾﺨْﺘَﺎر‬4] ِ‫ﻣِﻦَ اﻟْﻘُﺮْآن‬.
Öğrenci Kur’ân’dan seçtiği herhangi bir sûreyi
ezberler.
‫ﺼﻠﱢﻲ ﻓِﻲ أَيﱢ ﻣَﺴْﺠِﺪٍ ﻓِﻲ اﻟْﻤَﺪِﯾﻨَ ِﺔ‬
َ ُ‫ﻧ‬.
Şehirde herhangi bir camide namaz kılarız.
(‫ )َأيﱞ‬kelimesinin müennesi (ُ‫ )أَﯾﱠﺔ‬dur.
‫إِﺣْﻔَﻆْ أَﯾﱠﺔَ اﻟﻨﱢﺴﺎَءِ ﻗﺎَﻟَﺖْ ھَﺬَا‬.
Bunu kadınların hangisinin dediğini sakla
(söyleme)
ٌ‫ﻲ ﻣُﺠْﺘَﮭِﺪَة‬
َ ِ‫ﺗَﻨْﺠَﺢُ أَﯾﱠﺔُ اﻟﻄﺎﱠﻟِﺒﺎَتِ ھ‬.
Çalışkan olan kız öğrenci başarır.
*( َ‫ )اَﻟﻠﱠﻮَاﺗِﻲ()اَﻟﱠﺬِﯾﻦ‬akıllıların çoğulu için kullanılır.
(‫ )اَﻟﱠﺘِﻲ‬ve (َ‫ )ﻣﺎ‬akılsız çoğullar içinde kullanılır:
‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻤَﻘﺎَﻻَتِ اﻟﱠﺘِﻲ ﻛَﺘَﺒْﺘَﮭَﺎ‬.
Yazdığın makaleleri okudum.
‫ت‬
ٍ ‫ﻻ‬
َ ‫ﻗَﺮَأْتُ ﻣﺎَ ﻛَﺘَﺒْﺖَ ﻣِﻦْ ﻣَﻘَﺎ‬.
Makalelerinden yazdıklarını okudum.
*İsm-i mevsul marife isimden sonra geldiğinde
sıfat olur:
ُ‫ﺟﺎَءَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ اﻟﱠﺬِي رَأَﯾْﺘُﮫ‬.
Gördüğüm adam geldi.
ُ‫ﻗَﺮَأْتُ اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟﱠﺬِي ﻗَﺮَأْ َﺗﮫ‬.
Okuduğun kitabı okudum.
Son cümlede (‫ )اﻟْﻜِﺘﺎَبَ( )اَﻟﱠﺬِي‬kelimesinin sıfatıdır.
İsm-i Mevsulun Cümlenin Unsurlarından Biri
olması:
İsmi mevsul; fâil, mef’ûl ya da mübtedâ, haber ve
nevasihtan (inne, kane ve kardeşleri) birinin ismi
ve haberi gibi herhangi bir unsuru olabilir. O
zaman cümle içindeki yerine göre mahallen merfû,
mahallen mansûb ya da mahallen mecrûr olur.
İsm-i mevsul fâil durumunda:
‫ﺳَﺠَﺪَ اﻟﱠﺬِي ﺳَﻤِ َﻊ اﻟَْﺄﻣْ َﺮ‬.
Emri işiten kimse secde etti.
‫ھَﻞْ ﯾَﺴْﺘَﻮِي اﻟﱠﺬِﯾﻦَ َﯾﻌْﻠَﻤُﻮنَ وَ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﻻَ ﯾَﻌَْﻠﻤُﻮنَ ؟‬
Bilen kimselerle bilmeyenler bir olur mu? (Zümer,
9)
‫ﻗﺎَلَ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ َﻛﻔَﺮُوا‬.
Küfredenler (küfreden kimseler) dedi:
Meselâ son cümlede (َ‫)اﻟﱠﺬِﯾﻦ‬,( َ‫ )ﻗﺎَل‬fiilinin fâilidir.
Mahallen merfûdur.
İsm-i mevsul mef’ûl durumunda:
ُ‫اِﺳْﺄَلْ ﻣَﻦْ ﯾَﻌْﺮِف‬.
Bilen kimseye (ya da bilen kimselere) sor.
Bu cümlede (ْ‫)ﻣَﻦ‬,( ْ‫ )اِﺳْﺄَل‬fiilinin mef’ûlüdür.
Mahallen mansûbtur.
İsm-i mevsul mübtedâ durumunda:
ُ‫اَﻟﱠﺬِي ﯾَﻘْﺮَأُ ﯾَﺘَ َﻌﻠﱠﻢ‬.
Okuyan kimse öğrenir[5].
Haber
Mübtedâ
İsm-i mevsul haber durumunda:
..ُ‫ھَﺬَا اﻟﱠﺬِي رُزِﻗْﻨَﺎ ﻣِﻦ ﻗَﺒْﻞ‬..
Haber
Mübt.
..Bu (meyveler), bundan önce (dünyada)
rızıklandığımız şeydir (dediler)..(Bakara, 25)
‫ﻓِﻲ ﻛِﺘﺎَﺑِﮭِﻢْ )وَﺟَﺪُوهُ(ھَﺬَا ھُﻮَ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱡ اﻟﱠﺬِي َوﺟَﺪُوا‬.
Haber
Mübt
Bu (kendisini) kitaplarında buldukları
peygamberdir.
İsm-i mevsul nevâsih’in ismi durumunda:
‫ن‬
َ ‫إِنﱠ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﺳَﻤِﻌُﻮا ﻗَﻮْلَ اﻟﻨﱠﺒِﻲﱢ ھُﻢُ اﻟﺼﺎﱠﻟِﺤُﻮ‬.
İnne’nin Haberi
İnne’nin İsmi
Peygamber'in sözünü dinleyen kişiler salih
kişilerdir.
ُ‫إِنﱠ ﻣَﻦْ ﯾَﻘْﺮَأُ ﯾَﺘَﻌَﻠﱠﻢ‬.
Muhakkak ki okuyan kimse öğrenir[6].
İnne’nin Haberi İnne’nin İsmi
Sıla Cümlesinin Özellikleri:
Sıla cümlesi âid (bağlaç) denilen açık veya gizli bir
zamirle mevsul isme bağlıdır. Bu zamir açık
değilse kişi onu mevsul ismin türüne göre takdir
eder. Aid zamiri sayı, müzekkerlik-müenneslik
yönünden mevsul isme uygun olur.
İsm-i mevsuldan sonraki sıla cümlesi; isim
cümlesi, fiil cümlesi, şibh-i cümle (cümle benzeri)
olarak zarflı ya da harf-i cerli cümle parçalarıyla
ana cümleye bağlanır.
İsim Cümlesi olarak:
ٌ‫ﻲ ﺟَﻤِﯿَﻠﺔ‬
َ ِ‫ﺣَﻀَﺮَتِ اﻟﺴﱠﯿﱢﺪَةُ اﻟﱠﺘِﻲ ھ‬.
Güzel olan bayan geldi.
Fiil Cümlesi olarak:
‫أُﺣِﺐﱡ اﻟﱠﺬِي ﯾُﻌَﻠﱢﻤُﻨِﻲ‬.
Bana öğreten kimseyi severim.
‫رَأَﯾْﺖُ اﻟﺮﱠﺟُﻞَ اﻟﱠﺬِي ﺟﺎَ َء‬.
Gelen adamı gördüm.
Not: İsim ya da fiil cümlesi temel cümleye
bağlanırken ..en, ..an, ..dığı ekleriyle tercüme
edilir.
Şibh-i Cümle (Zarflı cümle parçası) olarak:
‫ﻚ‬
َ َ‫أَﺧَﺬْتُ اﻟْﻘَﻠَﻢَ اﻟﱠﺬِي أَﻣﺎَﻣ‬.
Önündeki kalemi aldım.
Şibh-i Cümle (Harf-i cerli cümle parçası) olarak:
‫رََأﯾْﺖُ اﻟﻄﱡﯿُﻮرَ اﻟﱠﺘِﻲ ﻓِﻲ اﻟْﺤَﺪِﯾﻘَ ِﺔ‬.
Bahçedeki kuşları gördüm.
Not: Şibh-i cümle (zarf ya da harf-i cerli isim)
olduğunda ...ki, ..bulunan, ..olan eklerini alarak
cümleye bağlanır.
*Aid zamiri bazen terkedilebilir. Fakat ismi
mevsul kendisinden sonra gelen ve harf-i ceri olan
bir fiilin mef’ûlü ise zamirin harf-i cere eklenmesi
zorunludur:
‫دَﺧَﻞَ ﻋَﻠَﻰ‬
birine gitti, yanına gitti
‫إِنﱠ اﻟﻨﱢﺴﺎَءَ اﻟﻼﱠﺗِﻲ دَﺧَﻠْﻨﺎَ ﻋَﻠَﯿْﮭِﻦﱠ‬. …
Kendilerine gittiğimiz kadınlar
‫ب‬
ِ ‫ﺟَﺎ َء‬
getirdi
‫ﻣﺎَ ھَﺬِهِ اﻟْﺄَﺷْﯿﺎَءُ اﻟﱠﺘِﻲ ﺟَﺎؤُا ﺑِﮭَﺎ ؟‬
Onların getirdikleri bu şeyler nedir?
*Belirsiz nekre bir kelimeden sonra mevsul
kullanılmaz fakat varmış gibi tercüme edilir:
ٌ‫دَﻋﺎَﻧﺎَ إِﻟَﻰ اﻟْﺈِﺳْﻼَمِ )ﻣِﻨْﻜُﻢْ(ﻗَﺪْ ﺟﺎَ َء رَﺳُﻮل‬.
(Sizin içinizden) bizi İslâm'a çağıran bir
peygamber geldi.
ْ ‫ َﻣ‬ve ‫ ﻣَﺎ‬lar başa geldiği zaman soru işareti olduğu
‫ﻦ‬
gibi, cümledeki yerine göre çoğul manası taşıyan
ism-i mevsul olabilirler:
ُ‫[ﻣَﺎ ﻋِﻨْﺪَكَ َﯾﻤُﻮت‬7] ٍ‫[وَﻣَﺎ ﻋِﻨْ َﺪ اﷲِ ﺑَﺎق‬8].
Senin yanındakiler ölür fakat Allah’ın yanındakiler
(yanındaki şeyler) bâkidir.
‫ق‬
ٍ ‫ﻣَﺎ ﻋِﻨﺪَﻛُﻢْ ﯾَﻨﻔَﺪُ وَﻣَﺎ ﻋِﻨﺪَ اﻟﻠّﮫِ ﺑَﺎ‬..
‫‪Sizin yanınızdaki (dünya malı) tükenir, Allah‬‬
‫)‪katındakiler ise bâkidir... (Nahl, 96‬‬
‫‪...‬ﻟَﮫُ ﻣَﺎ ﻓِﻲ اﻟﺴﱠﻤَﺎوَاتِ وَاﻷَرْضِ‪...‬‬
‫)‪..Göklerde ve yerde bulunanlar (bulunan şeyler‬‬
‫‪O’nundur.. (Bakara, 116).‬‬
‫‪Genel Cümle Örnekleri‬‬
‫ض ‪1-‬‬
‫ﻓﻲِ أَيﱢ ﺣَﻲﱟ ﺗَﺴْﻜُﻦُ ؟ أَﺳْﻜُﻦُ ﻓﻲِ ‪.‬أَﯾْﻦَ ﺗَﺴْﻜُﻦُ ؟ أَﺳْﻜُﻦُ ﻓﻲِ اﻟﺮﱢﯾﺎَ ِ‬
‫ﻣﺎَ اﺳْﻢُ اﻟْﻌِﻤﺎَرَةِ اﻟﱠﺘﻲِ ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﻓﯿِﮭﺎَ ؟ اِﺳْﻤُﮭﺎَ ﻋِﻤﺎَرَةُ ‪.‬ﺣَﻲﱢ اﻟْﻌِﻤﺎَراَتِ‬
‫‪.‬اﻟﺴﱠﻼَ ِم‬
‫ﺣَﻲﱡ ‪:‬ﻟﱠﺬيِ أَﺳْﻜُﻦُ ﻓﯿِﮫِ ﻣﺎَ اﺳْﻢُ اﻟْﺤَﻲﱢ اﻟﱠﺬيِ ﺗَﺴْﻜُﻦُ ﻓﯿِﮫِ ؟ اِﺳْﻢُ اﻟْﺤَﻲﱢ ا ‪2-‬‬
‫ت‬
‫‪ .‬اﻟْﻌِﻤﺎَرَا ِ‬
‫ﻣَﻦِ اﻟﱠﺬيِ ﯾَﺘَﻨﺎَوَلُ اﻟْﻘَﮭْﻮَةَ ؟ ھَﺬاَ –ﻣُﺤَﻤﱠﺪٌ ھُﻮَ اﻟﱠﺬيِ ﻣَﺴَﺢَ اﻟﺴﱠﺒﻮﱡرَ َة ‪3-‬‬
‫ﻲ ‪.‬ﺟَﺪﱢي‬
‫اَﻟﻄﱢﻔْﻞُ ﯾَﻘُﻮلُ اﻟﱠﺬِي ﻣﺎَ ‪-‬ﻣَﻦِ اﻟﱠﺘﻲِ ﺗُﺸﺎَھِﺪُ اﻟﺘﱢﻠِﻔِﺰْﯾُﻮنَ؟ ھَﺬِهِ ﺟَﺪﱠﺗ ِ‬
‫‪َ .‬ﯾﻔْ َﻌﻠُﮫُ‬
‫اَﻟﱠﺬيِ ﯾَﺘَﻨﺎَوَلُ اﻟْﻘَﮭْﻮَةَ ھُﻮَ ﺟَﺪﱡ –ﻟﱠﺘﻲِ ﺗُﻨَﻈﱢﻒُ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔَ ھِﻲَ واَﻟِﺪَةُ أَﺣْﻤَ َﺪ اَ ‪4-‬‬
‫‪َ .‬أﺣْﻤَ َﺪ‬
‫‪ .‬ﻣَﻦِ اﻟﱠﺘﻲِ ﺗُﻨَﻈﱢﻒُ اﻟْﺤَﺪﯾِﻘَﺔَ ؟ أُﺧْﺖُ ﺧﺎَﻟِ ٍﺪ ھِﻲَ اﻟﱠﺘﻲِ ﺗُﻨَﻈﱢﻒُ اﻟْﺤَﺪ ِﯾﻘَﺔَ ‪5-‬‬
‫ﻣﺎَ اﻟْﺄَﻋْﻤﺎَلُ –ھُﻮَ ﻋِﯿﺪُ اﻟْﻔِﻄْﺮِ ﺑَﻌْﺪَ رَﻣَﻀﺎَنَ ]‪[9‬اَﻟْﻌِﯿﺪُ اﻟﱠﺬِي ﯾﺄْﺗِﻲ ‪6-‬‬
‫ﻛُﻞﱠ أُﺳْﺒُﻮعٍ ؟ ]‪[10‬اﻟْﻤُﮭِﻤﱠﺔُ اﻟﱠﺘِﻲ ﺗَﻘُﻮمُ ﺑِﮭَﺎ‬
‫ﻣﺎَ ﺣَﻞﱡ اﻟﺴﱡﺆاَلِ اﻟﱠﺬِي ﻗَﺮَأْﺗَﮫُ ﻓِﻲ اﻟﺪﱠرْسِ اﻟْﻤﺎَﺿِﻲ ؟ وَﺟَﺪَ اﻟﺴﱡﻜﺎﱠنُ ‪7-‬‬
‫ﺟِﺮُ اﻟْﺄَﺷْﯿﺎَءَ اﻟﱠﺘِﻲ ﯾَﺒِﯿﻊُ اﻟﺘﺎﱠ –اﻟْﻮاَﻟِﺪاَنِ ]‪[11‬اﻟﻄﱢﻔْﻠَﺔَ اﻟﱠﺘِﻲ ﯾَﺒْﺤَﺚُ ﻋَﻨْﮭَﺎ‬
‫‪ .‬اﻟﻨﺎﱠسُ ]‪[12‬ﯾَﺤْﺘﺎَجُ إِﻟَﯿْﮭَﺎ‬
‫أَﺣْﻀَﺮَ اﻟْﺎِﺑْﻦُ ‪-‬اﻟْﺄَﺑْﻨﺎَءُ ]‪[13‬ﯾَﺸْﺘَﺮِي اﻟْﺂﺑﺎَءُ اﻟْﻜُﺘُﺐَ اﻟﱠﺘِﻲ ﯾَﮭْﺘَﻢﱡ ﺑِﮭﺎَ ‪8-‬‬
‫‪.‬اﻟْﮭَﺪِﯾﱠﺔَ اﻟﱠﺘِﻲ ﻓَﻜﱠﺮَتْ ﻓِﯿﮭﺎَ اﻟْﺄُمﱡ‬
‫ﺳَﻤِﻊَ اﻟْﻤُﺪَرﱢﺳﺎَنِ ﺑِﻤﺎَ ﺻَﻨَﻌَﮫُ – ﺳَﻤِﻌَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﺑِﻤﺎَ ﺻَﻨَﻌَﺘْﮫُ ﻟَﯿْﻠَﻰ ‪9-‬‬
‫ن‬
‫ﺷَﮭِﺪَ أَﺣْﻤَﺪُ ﺑِﻤﺎَ ﻗﺎَﻟَﮫُ –ﺷَﮭِﺪَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﺑِﻤﺎَ ﻗﺎَﻟَﺘْﮫُ اﻟْﻤَﺮْأَةُ –اﻟْﻤُﮭَﻨْ ِﺪﺳُﻮ َ‬
‫‪ .‬ﺑَﺪَأَ اﻟﺮﱠﺟُﻞُ ﺑِﻤﺎَ ﻧَﺴِﯿَﺘْﮫُ اﻟْﻤَﺮْأَةُ –ﺑَﺪَاَ أَﺣْﻤَﺪُ ﺑِﻤﺎَ ﻗﺎَﻟَﮫُ إِﺑْﺮاَھِﯿﻢُ –إِﺑْﺮاَھِﯿﻢُ‬
‫]‪[14‬ﯾﺎَ أَﯾﱡﮭﺎَ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا ﻛُﺘِﺐَ ﻋَﻠَﯿْﻜُﻢُ اﻟﺼﱢﯿﺎَمُ ﻛَﻤﺎَ" ‪:‬ﻌﺎَﻟَﻰﻗﺎَلَ ﺗَ ‪10-‬‬
‫‪ ".‬ﻛُﺘِﺐَ ﻋَﻠَﻰ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ِﻣﻦْ ﻗَﺒِْﻠﻜُﻢْ‬
‫اﻟْﻜِﺘﺎَبِ اﻟﱠﺬِي ﻋَﻠَﻰ ]‪[15‬ھَﻞِ اﻟْﻜِﺘﺎَبُ اﻟﱠﺬِي ﻋَﻠَﻰ اﻟﯿَﺴﺎَرِ ﻣِﺜْﻞُ ‪11-‬‬
‫اﻟْﯿَﻤِﯿﻦِ ؟‬
‫ﺗَﻌْﺮِﻓُﮭﺎَ ؟ أَﻋْﺮِفُ ﻣَﻌﺎَرِضَ اﻟﺮﱠﺳْﻢِ ﻣﺎَ أَﻧْﻮاَعُ اﻟْﻤَﻌﺎَرِضِ اﻟﱠﺘِﻲ ‪12-‬‬
‫ﺲ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﯾَﺬْھَﺐُ اﻟﻨﺎﱠسُ إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻌﺎَرِضِ ؟ ‪-‬وَاﻟْﻜُﺘُﺐِ واﻟﺴﱠﯿﺎﱠرَاتِ وَاﻟْ َﻤﻼَﺑِ ِ‬
‫‪ .‬وَ ﻣَﻌْﻠُﻮﻣﺎَتٍ ]‪[16‬ﻟِﻤﺎَ ﻓِﯿﮭﺎَ ِﻣﻦْ ﻓَﻮاَﺋِ َﺪ‬
‫‪Tercüme:‬‬
1- Nerde oturuyorsun? Riyad’da oturuyorum.
Hangi mahallede oturuyorsun? “Apartmanlar”
mahallesinde oturuyorum. İçinde oturduğun
apartmanın ismi nedir? Onun ismi Selâm (Barış)
apartmanıdır.
2- Oturduğun mahallenin ismi nedir? Onun
oturduğu mahallenin ismi “Apartmanlar”
mahallesidir.
3- Tahtayı silen Muhammed’dir. (Muhammed ki o
tahtayı sildi). Kahveyi içen (alan) kimdir? Bu
dedemdir. Televizyon seyreden (müe.) kimdir? Bu
ninemdir. Çocuk yapmadığı şeyi söyler.
4- Bahçeyi temizleyen (ki o)Ahmed’in annesidir.
Kahveyi içen Ahmed’in dedesidir.
5- Bahçeyi temizleyen kimdir? Halid’in kızkardeşi
(işte o)[17] bahçeyi temizleyendir.
6- Ramazan’dan sonra gelen bayram Ramazan
Bayramıdır. Her hafta yerine getirdiğin mühim
işler nedir?
7- Geçen derste okuduğun sorunun çözümü nedir?
(Mahalle) sakinleri ana babanın aradığı küçük kızı
buldu. Tâcir insanların ihtiyacı olan şeyleri satar.
8- Babalar oğulların önem verdiği kitapları satın
alır. Oğul annenin düşündüğü hediyeyi getirdi.
9- Fâtıma Leylâ’nın yaptığı şeyleri duydu. İki
öğretmen mühendislerin yaptığı şeyleri duydu.
Adam kadının söylediği şeylere şahit oldu. Ahmet
İbrâhim’in söylediği şeylere şahit oldu. Ahmet
İbrahim’in dediği şeylerle başladı. Adam kadının
unuttuğu şeylerle başladı.
10- Allâhu Teâlâ: “Ey iman edenler! Sizden
öncekilere yazıldığı (farz kılındığı) gibi oruç size
(de) farz kılındı.
11- Soldaki kitap sağdaki kitap gibi midir?
12- Bildiğin sergi çeşitleri nelerdir? Resim, kitap,
araba ve elbise sergilerini biliyorum. İnsanlar niçin
sergilere gider? İçersindeki faydalar ve bilgiler
için.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
İSM-İ MEVSÛL İLE İLGİLİ AYETLER
1- َ‫ ھَﺬِهِ ﺟَﮭَﻨﱠﻢُ اﻟﱠﺘِﻲ ﯾُﻜَﺬﱢبُ ﺑِﮭَﺎ اﻟْﻤُﺠْ ِﺮﻣُﻮن‬.
(55/RAHMÂN, 43). İşte bu, suçluların
yalanladıkları cehennemdir.
suçlu, günahkar
ُ‫َاﻟْﻤُﺠْ ِﺮم‬
yalanladı
‫ﻛَﺬﱠبَ ﯾُﻜَﺬﱢبُ ﺗَﻜْﺬِﯾﺒًﺎ‬
2- ‫ن‬
َ ‫وَاذْﻛُﺮْنَ ﻣَﺎ ﯾُﺘْﻠَﻰ ﻓِﻲ ﺑُﯿُﻮﺗِﻜُﻦﱠ ﻣِﻦْ آﯾَﺎتِ اﻟﻠﱠﮫِ وَاﻟْﺤِﻜْﻤَﺔِ إِنﱠ اﻟﻠﱠﮫَ ﻛَﺎ‬
‫ ﻟَﻄِﯿﻔًﺎ ﺧَﺒِﯿﺮًا‬.
(33/AHZÂB, 34). (Ey Peygamber hanımları!)
Evlerinizde okunan Allah'ın âyetlerini ve hikmeti
hatırlayın. Şüphesiz Allah, her şeyin iç yüzünü
bilendir ve her şeyden haberi olandır.
okumak, kraat etmek [daha sonra göreceğimiz gibi
illetli fiillerde müfred muzârinin sonundaki (‫)و‬,
muzâri meçhûllerde üstünü temsil eden elifi
maksureye (‫ )ى‬dönüşür.]
‫ﻼوَ ًة‬
َ ‫ﺗَﻼَ ﯾَﺘْﻠُﻮ ِﺗ‬
hikmet (doğru olduğu tahakkuk eden her türlü söz,
amel)
ُ‫َاﻟْﺤِﻜْ َﻤﺔ‬
3- َ‫ ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا ﻟِﻢَ ﺗَﻘُﻮﻟُﻮنَ ﻣَﺎ ﻻَ ﺗَﻔْ َﻌﻠُﻮن‬.
(61/SAFF, 2). Ey iman edenler! Yapmayacağınız
şeyleri niçin söylüyorsunuz?
niçin
‫ﻟِ َﻢ‬
Ey iman eden kimseler!
‫ﯾَﺎ أَﯾﱡﮭَﺎ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا‬
4- َ‫ ﻛَﺒُﺮَ ﻣَﻘْﺘًﺎ ﻋِﻨْﺪَ اﻟﻠﱠﮫِ أَنْ ﺗَﻘُﻮﻟُﻮا ﻣَﺎ ﻻَ ﺗَﻔْ َﻌﻠُﻮن‬.
(61/SAFF, 3). Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz,
Allah katında büyük bir nefretle karşılanır.
büyümek, büyük olmak
‫ﻛَﺒُﺮَ ﯾَﻜْﺒُﺮُ ﻛِﺒَﺮًا‬
kızdırıcı husus, şiddetli kızma
ُ‫اَﻟْ َﻤﻘْﺖ‬
5- ِ‫ أَ رَأَﯾْﺖَ اﻟﱠﺬِي ﯾُﻜَﺬﱢبُ ﺑِﺎﻟﺪﱢﯾﻦ‬.
(107/MÂÛN, 1). Dini yalanlayanı gördün mü?
6- َ‫ ﻓَﺬَﻟِﻚَ اﻟﱠﺬِي ﯾَﺪُعﱡ اﻟْﯿَﺘِﯿﻢ‬.
(107/MÂÛN, 2). İşte o kimse yetimi itip kakar;
kovmak, itelemek, azarlayarak itip kakmak,
defetmek
(ayette: sert davranarak (azarlayarak) kovmak)
‫دَعﱠ َﯾﺪُعﱡ َدﻋًّﺎ‬
7- ِ‫ وَﻻَ ﯾَﺤُﺾﱡ ﻋَﻠَﻰ ﻃَﻌَﺎمِ اﻟْﻤِﺴْﻜِﯿﻦ‬.
(107/MÂÛN, 3). Yoksulun doyurulmasına teşvik
etmez;
teşvik etmek
‫ﺣَﺾﱠ ﯾَﺤُﺾﱡ ﺣَﻀﺎ‬
8- ُ‫َﻣﻦْ ﻛَﺎنَ ﯾُﺮِﯾﺪُ اﻟْﻌَﺎﺟِﻠَﺔَ ﻋَﺠﱠﻠْﻨَﺎ ﻟَﮫُ ﻓِﯿﮭَﺎ ﻣَﺎ ﻧَﺸَﺎءُ ﻟِﻤَﻦْ ﻧُﺮِﯾﺪُ ﺛُﻢﱠ ﺟَﻌَﻠْﻨَﺎ ﻟَﮫ‬
‫ ﺟَ َﮭﻨﱠﻢَ ﯾَﺼْﻼھَﺎ ﻣَﺬْﻣُﻮﻣًﺎ ﻣَﺪْﺣُﻮرًا‬.
(17/İSRÂ, 18). Her kim aceleyi (peşin mükafatlı
bu çarçabuk geçen dünyayı) dilerse ona, yani
dilediğimiz kimse için dilediğimiz şeyi
(dilediğimiz kadarını) dünyada acele (hemen
verir), sonra onu, kınanmış ve kovulmuş olarak
gireceği cehenneme kılarız (sokarız).
dünya
ُ‫اَﻟْﻌَﺎﺟَِﻠﺔ‬
çabuklaştırmak, hızlandırmak
‫ﻌْﺠِﯿﻼًﻋَﺠﱠﻞَ ﯾُﻌَﺠﱢﻞُ َﺗ‬
uzaklaştırılmış, kovulmuş (ism-i mef’ûl)
ٌ‫)دَﺣَﺮَ ﯾَﺪْﺣُﺮُ(ﻣَﺪْﺣُﻮر‬
ayıplanmış, zemmedilmiş (ism-i mef’ûl)
ٌ‫)ذَمﱠ( َﻣﺬْﻣُﻮم‬
(ateşe) atılmak, ateşe maruz bırakılmak, (ateşe)
yaslanmak
‫ﺻَﻠَﻰ ﯾَﺼْﻠَﻰ ﺻِﻠِﯿﺎ‬
9- ‫ﻻ‬
َ ‫ا ﻓِﻲ اﻟْﺄَرْضِ َو‬‫ﺗِﻠْﻚَ اﻟﺪﱠارُ اﻟْﺂﺧِﺮَةُ ﻧَﺠْﻌَﻠُﮭَﺎ ﻟِﻠﱠﺬِﯾﻦَ ﻻَ ﯾُﺮِﯾﺪُونَ ﻋُﻠُﻮ‬
‫ﻦ‬
َ ‫ ﻓَﺴَﺎدًا وَاﻟْﻌَﺎﻗِﺒَﺔُ ﻟِﻠْﻤُﺘﱠﻘِﯿ‬.
(28/KASAS, 83). İşte ahiret yurdu! Biz onu
yeryüzünde böbürlenmeyi ve bozgunculuğu
arzulamayan kimseler için kılarız (veririz.) (En
güzel) âkıbet, müttakîlerindir (takvâ
sahiplerinindir).
üstünlük, cebir, böbürlenmek
‫ا‬‫ﻋَﻼَ ﯾَ ْﻌﻠُﻮ ﻋُﻠُﻮ‬
10- ‫ وَاﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﻻَ ﯾَﺸْﮭَﺪُونَ اﻟﺰﱡورَ وَإِذَا ﻣَﺮﱡوا ﺑِﺎﻟﻠﱠﻐْﻮِ ﻣَﺮﱡوا ﻛِﺮَاﻣًﺎ‬.
(25/FURKÂN, 72). O kimseler (O mü’min kullar),
yalan yere şahitlik etmezler, boş sözlerle
karşılaştıklarında vakarlı olarak (oradan) geçip
giderler.
batıl, boş, hakikatsiz, asılsız
ُ‫اَﻟﺰﱡور‬
geçmek, uğramak, hareket etmek, yürümek
(ayette: geçmek, karşılaşmak, rastgelmek (“Boş işe
rastgeldikleri zaman, bulaşmadan güzelce geçip
giderler” mealinde)
‫ب‬
ِ ‫ﻣَﺮﱠ ﯾَﻤُﺮﱡ ﻣَﺮا‬
boş söz, çirkin söz/ boş şey (boş konuşma vs.)/ boş
yere yemin etme. (ayette: boş şey (faydasız söz ve
iş)
ُ‫اَﻟﻠﱠﻐْﻮ‬
şerefliler (boş sözler ve boş işlerden kaçınan
Allah’ın müttekî kulları)
ٌ‫ﻛِﺮَام‬
11- َ‫وَاﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﺟَﺎؤُوا ﻣِﻦْ ﺑَﻌْﺪِھِﻢْ ﯾَﻘُﻮﻟُﻮنَ رَﺑﱠﻨَﺎ اﻏْﻔِﺮْ ﻟَﻨَﺎ وَﻟِﺈِﺧْﻮَاﻧِﻨَﺎ اﻟﱠﺬِﯾﻦ‬
َ‫ ﻟِﻠﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا رَﺑﱠﻨَﺎ إِﻧﱠﻚ‬‫ﺳَﺒَﻘُﻮﻧَﺎ ﺑِﺎﻟْﺈِﯾﻤَﺎنِ وَﻻَ ﺗَﺠْﻌَﻞْ ﻓِﻲ ﻗُﻠُﻮ ِﺑﻨَﺎ ﻏِﻼ‬
ٌ‫ رَؤُوفٌ َرﺣِﯿﻢ‬.
(59/HAŞR, 10). Bunların arkasından gelenler
(şöyle) derler: Rabbimiz! Bizi ve bizden önce gelip
geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla;
kalplerimizde, iman edenlere karşı hiçbir kin
bırakma! Rabbimiz! Şüphesiz ki sen çok şefkatli,
çok merhametlisin!
bağışlamak, mağfiret etmek
‫ﻏَﻔَﺮَ ﯾَﻐْﻔِﺮُ ﻏُﻔْﺮاَﻧ ًﺎ‬
tekaddüm etmek, öne geçmek / geçmek.(Ayette:
önce geçmek)
‫ﺳَﺒَﻖَ ﯾَﺴْ ِﺒﻖُ ﺳَﺒْﻘًﺎ‬
galeyanlı kin, kinin galeyanı (kaynaşması)
‫اَﻟْﻐِﻞﱡ‬
çok merhametli, (Esmâ-i ilâhiyeden; Kullarını
kötülüklerden esirgeyen)
ٌ‫َرؤُوف‬
12- ‫ﻖ‬
َ ِ‫{ﻓَ ْﻠﯿَﻨْﻈُﺮِ اﻟْﺈِﻧْﺴَﺎنُ ﻣِﻢﱠ ﺧُﻠ‬86/5} ٍ‫ ﺧُﻠِﻖَ ﻣِﻦْ ﻣﺎَءٍ دَاﻓِﻖ‬.
(86/TÂRIK, 5, 6). İnsan neden yaratıldığına bir
baksın! Atılan bir sudan yaratıldı.
neden (ne + den)
‫ﻣِﻦْ ( ِﻣﻢﱠ‬+ َ‫)ﻣﺎ‬
birden boşalan, dökülen, def’aten akıtan, akıtılan
(ism-i fâil)
ٌ‫دَا ِﻓﻖ‬
13- ‫ا‬‫ﺳﯿَﺠْﻌَﻞُ ﻟَﮭُﻢُ اﻟﺮﱠﺣْﻤَﻦُ وُد‬
َ ِ‫ إِنﱠ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا وَﻋَﻤِﻠُﻮا اﻟﺼﱠﺎﻟِﺤَﺎت‬.
(19/MERYEM, 96). Gerçek şu ki, iman edip iyi
(şeyler) yapanlar için Rahman (olan Allah),
(gönüllerde) bir sevgi yaratacaktır.
sevgi, muhabbet (kalplerde sevgi besleme)
‫وُدﱞ‬
14- َ‫ ن وَاﻟْﻘَﻠَﻢِ وَﻣَﺎ ﯾَﺴْﻄُﺮُون‬.
(68/KALEM, 1). Nûn. Kaleme ve (satır satır)
yazdıklarına andolsun ki,
Kaleme .. andolsun ki, yemin olsun ki (Ayetlerin
başında gelen ve kendisinden sonraki kelimeyi
esreleyen (‫ )و‬vâvu’l-kasem’dir. Yâni yemin
vâvıdır.)
‫وَاﻟْﻘَﻠَ ِﻢ‬
yazmak, ifadeyi satıra dökmek/dizmek, saf yapmak
‫ﺴْﻄُﺮُ ﺳَﻄْﺮًاﺳَﻄَﺮَ َﯾ‬
15- ْ‫أَمْ ﺣَﺴِﺒْﺘُﻢْ أَن ﺗُﺘْﺮَﻛُﻮا وَﻟَﻤﱠﺎ ﯾَﻌْﻠَﻢِ اﻟﻠّﮫُ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﺟَﺎھَﺪُوا ﻣِﻨْﻜُﻢْ وََﻟﻢ‬
‫ﯾَﺘﱠﺨِﺬُوا ﻣِﻦْ دُونِ اﻟﻠّﮫِ وَﻻَ رَﺳُﻮﻟِﮫِ وَﻻَ اﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﯿﻦَ وَﻟِﯿﺠَﺔً وَاﻟﻠﱠﮫُ ﺧَﺒِﯿﺮٌ ﺑِﻤَﺎ‬
‫ن‬
َ ‫ ﺗَﻌْ َﻤﻠُﻮ‬.
(9/TEVBE, 16). Yoksa, Allah, sizden, cihad
edenleri, Allah, peygamber ve müminlerden
başkasını sırdaş edinmeyenleri bilmeden (ortaya
çıkarmadan) bırakılacağınızı mı (terk edileceğinizi
mi) sandınız? Allah yaptığınız şeylerden
haberdardır.
Allah’dan başkasını
‫ﻣِﻦْ دُونِ اﻟﻠّ ِﮫ‬
sırdaş, içte saklı iyi hisler
ٌ‫ﺠﺔ‬
َ ‫وَﻟِﯿ‬
16- ‫ ذَﻟِﻚَ اﻟْﻜِﺘَﺎبُ ﻻَ رَﯾْﺐَ ﻓِﯿﮫِ ھُﺪًى ﻟِﻠْﻤُﺘﱠﻘِﯿﻦَ ¯ ملا‬.
(2/BAKARA, 1,2). Elif. Lâm. Mîm. O (Kur’ân)
kendisinde hiç şüphe bulunmayan bir kitaptır. O,
müttakîler (sakınanlar ve arınmak isteyenler) için
bir yol göstericidir.
şüphe, tereddüt
ُ‫اَﻟﺮﱠﯾْﺐ‬
yol gösterici (sonu illetli harfle biten bu kelime
merfû mansûb ve mecrûr hallerinde de aynı gelir.)
‫ھُﺪًى‬
17- ‫ن‬
َ ‫ اَﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻨُﻮنَ ﺑِﺎﻟْﻐَﯿْﺐِ وَﯾُﻘِﯿﻤُﻮنَ اﻟﺼﱠﻼةَ وَﻣِﻤﱠﺎ رَزَﻗْﻨَﺎھُﻢْ ﯾُﻨْﻔِﻘُﻮ‬.
(2/BAKARA, 3). Onlar (müttakî kimseler) gayba
inanırlar, namaz kılarlar, kendilerini
rızıklandırdığımız şeylerden infak ederler (Allah
yolunda harcarlar).
ikame etmek, yerine getirmek
‫أَﻗﺎَمَ ﯾُﻘِﯿﻢُ إِﻗﺎَﻣَ ًﺔ‬
inandı, iman etti
‫ب‬
ِ ً‫آﻣَﻦَ ﯾُﺆْﻣِﻦُ إِﯾﻤﺎَﻧﺎ‬
harcadı, sarfetti
‫أَﻧْﻔَﻖَ ﯾُﻨْﻔِﻖُ إِﻧْﻔﺎَﻗًﺎ‬
18- ‫ ﮭِﻢْ وَأُوﻟَﺌِﻚَ ھُﻢُ اﻟْﻤُﻔْﻠِﺤُﻮنَأُوﻟَﺌِﻚَ ﻋَﻠَﻰ ھُﺪًى ﻣِﻦْ رَﺑﱢ‬.
(2/BAKARA, 5). İşte onlar, Rablerinden (gelen)
bir hidayet üzeredirler ve kurtulanlar (kurtuluşa
erenler de ancak) onlardır.
kurtulan (kurtuluşa eren)
ُ‫َاﻟْﻤُﻔِْﻠﺢ‬
19- ْ‫ﯾَﻮْمَ ﯾُﺤْﻤَﻰ ﻋَﻠَﯿْﮭَﺎ ﻓِﻲ ﻧَﺎرِ ﺟَﮭَﻨﱠﻢَ ﻓَﺘُﻜْﻮَى ﺑِﮭَﺎ ﺟِﺒَﺎھُﮭُﻢْ وَﺟُﻨُﻮﺑُﮭُﻢ‬
ْ‫ﺴﻜُﻢ‬
ِ ُ‫ وَﻇُﮭُﻮرُھُﻢْ ھَﺬَا ﻣَﺎ ﻛَﻨَﺰْﺗُ ْﻢ ﻷَﻧْﻔ‬...
(9/TEVBE, 35). (Bu paralar) cehennem ateşinde
kızdırılıp bunlarla onların alınları, yanları ve
sırtları dağlanacağı gün (onlara denilir ki): "İşte bu
kendiniz için biriktirdiğiniz servettir..."
kızdırmak, sıpsıcak hale getirmek, (ateşe) tutmak
(ayette meçhûlü)
‫ﺣَﻤَﻰ َﯾﺤْﻤِﻲ‬
alın, alnın ortası
ُ‫اَﻟْﺠَﺒْﮭَﺔُ ج َاﻟْﺠِﺒَﺎه‬
dağlamak
‫ﻛَﻮَى ﯾَﻜْﻮِي ﻛَﯿﺎ‬
yan. istiâre olarak iş, durum, yakın cihet
manalarına da gelir.
ُ‫اَﻟْﺠَﻨْﺐُ ج َاﻟْﺠُﻨُﻮب‬
sırtlar
ُ‫اَﻟﻈُّﮭُﻮر‬
biriktirmek
‫ﻛَﻨَﺰَ ﯾَﻜْﻨِﺰُ ﻛَﻨْﺰًا‬
20- ... ‫وَﻋَﺪَ اﻟﻠﱠﮫُ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ آﻣَﻨُﻮا وَﻋَﻤِﻠُﻮا اﻟﺼﱠﺎﻟِﺤَﺎتِ ﻣِﻨْﮭُﻢْ ﻣَﻐْﻔِﺮَةً وَأَﺟْﺮًا‬
‫ ﻋَﻈِﯿﻤًﺎ‬.
(48/FETİH, 29). ...Allah onlardan inanıp iyi işler
yapanlara mağfiret ve büyük mükâfat vâdetmiştir.
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
? ALIŞTIRMALAR ?
1. Aşağıdaki kelimeleri üçer kere yazınız.
‫غ‬
ِ ‫أَوْﻗﺎَتُ اﻟْﻔَﺮَا‬
boş vakitler
‫رَﺗﱠﺐَ ﯾُﺮَﺗﱢﺐُ ﺗَﺮْﺗِﯿﺒ ًﺎ‬
düzenledi, tertipledi
ُ‫أَﺳْﻠَﻢَ ﯾُﺴِْﻠﻢ‬
müslüman oldu
‫ﻋﻦْ (ﻋَﻤﺎﱠ‬+ َ‫)ﻣﺎ‬
şeyden, şeyler hakkında
‫ﺚ‬
َ َ‫َ–ﺑَﻌ‬
gönderdi
ُ‫اَﻟْﻌُﻄْﻠَﺔُ اﻟﺼﱠﯿْﻔِﯿﱠﺔ‬
yaz tatili
ُ‫اَﻟْﺠﺎَﻣِ َﻌﺔ‬
üniversite
‫ذَﻛَ َﺮ‬-ُ
zikretti, andı
‫ي‬
ِ ْ‫ﺳِﺒﺎَقُ اﻟْﺠَﺮ‬
koşu yarışması
ٌ‫ﻣُﺪَرﱢب‬
antrenör
َ ِ‫َ–ﻓَﺮ‬
‫ح‬
sevindi
ٌ‫ذَھَﺎب‬
gitme, gidiş
ُ‫ﺻﺔ‬
َ ْ‫َاﻟْﻔُﺮ‬
fırsat
ُ‫ﺗَﻜَﻠﱠﻢَ ﯾَﺘَﻜَﻠﱠﻢ‬
konuştu
ُ‫اَﻟْﺒَﻄَﻞ‬
kahraman
‫ﺟَﻤِﯿﻌًﺎ‬
hepsi, toptan
ُ‫ﻓﺎَزَ ﯾَﻔُﻮز‬
kazandı
ُ‫ﻣَﻨَﺢَ ﯾَﻤْﻨَﺢ‬
bağışladı
ُ‫ﻋَﻠﱠﻢَ ﯾُ َﻌﻠﱢﻢ‬
öğretti
ُ‫اَﻟْﺠﺎَرَة‬
komşu (kadın)
‫‪2. Aşağıdaki cümleleri Türkçe’ye çeviriniz.‬‬
‫ت اﻟْﻜِﺘﺎَبَ اﻟﱠﺬِي اﺷْﺘَﺮَﯾْﺘُﮫُ أَﻣْ ِ‬
‫ﺲ‬
‫ھَﺬَا اﻟْﻌﺎَﻣِﻞُ ھُﻮَ ﻣَﺴْﺆُولٌ ﻋَﻤﺎﱠ –ﻗَﺮَأْ ُ‬
‫ھَﻞْ ھُﻨﺎَكَ ﻣَﻜْﺘَﺒَﺔٌ ﻓِﻲ اﻟْﻐُﺮْﻓَﺔِ ؟ ﻣﺎَ اﻟْﻜُﺘُﺐُ اﻟﻠﱠﺘِﻲ ‪-‬ﺣَﺪَثَ ﻓِﻲ اﻟْ َﻤﺼْﻨَﻊِ‬
‫ﺴﺎَنَ اﻟﱠﺬِي ﯾَﻘُﻮلُ ﻓِﯿﮭﺎَ ؟ ﻣﺎَ ﻟَﻮْنُ اﻟْﺤﺎَﺋِﻂِ؟ وَ ﻣﺎَذاَ ﻋَﻠَﯿْﮫِ ؟ ﯾُﺤِﺐﱡ اﻟﻨﺎﱠسُ اﻟْﺈِﻧْ‬
‫ﻋَﻠِﻢَ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﺑِﻤﺎَ ‪-‬أَﺑُﻮ ﺑَﻜْﺮٍ أَوﱠلُ ﻣَﻦْ أَﺳْﻠَﻢَ ﻣِﻦَ اﻟﺮﱢﺟﺎَلِ –اﻟْﺤَﻘِﯿﻘَﺔَ داَﺋِﻤًﺎ‬
‫ﻓَﺮِﺣَﺖْ ﻓﺎَﻃِﻤَﺔُ ﺑِﻤﺎَ –ﻓَﺮِحَ اﻟْﻤُﺪَرﱢسُ ﺑِﻤﺎَ ذَﻛَﺮَهُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ –ﻓَﻌَﻠَﮫُ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ‬
‫ﻣﺎَ اﻟْﻌُﻠُﻮمُ ‪-‬إِﻟَﻰ اﻟْﻤَﻜْﺘَﺒَﺔِ اﻟﱠﺘِﻲ ﻓِﻲ ذَﻟِﻚَ اﻟﺸﺎﱠرِعِ ذَھَﺒْﺖُ ‪-‬ذَﻛَﺮَﺗْﮫُ ﻟَﯿْﻠَﻰ‬
‫اﻟﱠﺘِﻲ ﺳَﺘَﺪْرُﺳُﮭﺎَ ﻓِﻲ اﻟْﺠﺎَﻣِﻌَﺔِ؟ ﻣﺎَذاَ ﺗَﻘُﻮلُ ﻟِﻠْﻤُﺪَرﱢبِ ﻟِﺘَﻌْﺮِفَ َأﺳْﻤَﺎءَ‬
‫ﻣﺎَ اﺳْﻤﺎَءُ ‪:‬اﻟﻼﱠﻋِﺒِﯿﻦَ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﻓﺎَزُوا ﻓِﻲ ﺳِﺒﺎَقِ اﻟْﺠَﺮْيِ ؟ َأﻗُﻮلُ ﻟَﮫُ‬
‫ﻦ‬
‫اﻟﱠﺬِﯾﻦَ ﻓﺎَزُوا ﻓِﻲ ﺳِﺒﺎَقِ اﻟْﺠَﺮْيِ ؟ ﻣﺎَذاَ ﺗَﻘُﻮلُ ﻟِﻮاَﻟِﺪَﺗِﻚَ ﻟِﺘَﻌْﺮِفَ اﻟﻼﱠﻋِﺒِﯿ َ‬
‫ﻟِﻤﺎَذاَ ﺗَﺬْھَﺒِﯿﻦَ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ؟ ﻛَﺘَﺐَ ‪:‬ﺳَﺒَﺐَ ذَھﺎَﺑِﮭﺎَ إِﻟَﻰ اﻟﺴﱡﻮقِ؟ َأﻗُﻮلُ ﻟَﮭﺎَ‬
‫ﺑَﻌْﺾَ اﻟْﻤُﮭَﻨْﺪِﺳﺎَتِ ﻗﺎَﺑَﻠْﺖُ –اﻟﺘﱢﻠْﻤِﯿﺬُ ﻗِﺼﱠﺔَ اﻟْﺒَﻄَﻞِ اﻟﱠﺬِي ﺗَﻜَﻠﱠﻢَ ﻋَﻨْﮫُ اﻟْﺄُﺳْﺘَﺎذُ‬
‫اَﻟﻠﱡﻐَﺔُ اﻟﱠﺘِﻲ أَﺻْﺒَﺢَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ ﯾَﺘَﻜَﻠﱠﻤُﻮﻧَﮭﺎَ وَ ‪-‬اﻟﻼﱠﺗِﻲ ﯾَﻌْﻤَﻠْﻦَ ﻓِﻲ اﻟﺸﱠﺮِﻛَﺔِ‬
‫اَﻟْﻌُﻄْﻠَﺔُ اﻟﱠﺘِﻲ ﺳَﯿَﺒْﺪَؤُھﺎَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬُ –ﯾَﻔْﮭَﻤُﻮﻧَﮭﺎَ ﺟَﻤِﯿﻌﺎً ھِﻲَ اﻟﻠﱡﻐَﺔُ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠﺔُ‬
‫اَﻟْﻔُﺮْﺻَﺔُ اﻟﱠﺘِﻲ ﻣَﻨَﺤَﮭﺎَ اﻟﻠﱠﮫُ ﻟِﮭَﺆُﻻَءِ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬِ ھِﻲَ –ﻔِﯿﱠﺔُ ھِﻲَ اﻟْﻌُﻄَْﻠﺔُ اﻟﺼﱠﯿْ‬
‫ﻛَﺘَﺒْﺖُ –ﻣِﻦَ اﻟﺘﱠﻼَﻣِﯿﺬِ ﻣَﻦْ ﯾُﺮَﺗﱢﺐُ أَوْﻗﺎَتَ ﻓَﺮاَﻏِﮫِ ‪-‬ﺗَﻌَﻠﱡﻢُ اﻟﻠﱡﻐَﺔِ اﻟْﻌَﺮَﺑِﯿﱠ ِﺔ‬
‫ﻓْﺘَﺮُ اﻟْﺠَﺪِﯾﺪُ اﻟﱠﺬِي اﻟﺪﱠ ‪-‬اﻟﺪﱠرْسَ ﻓِﻲ اﻟﺪﱠﻓْﺘَﺮِ اﻟْﺠَﺪِﯾﺪِ اﻟﱠﺬِي اﺷْﺘَﺮَﯾْﺘُﮫُ أَﻣْﺲِ‬
‫س‬
‫‪.‬اﺷْﺘَﺮَﯾْﺘُﮫُ أَﻣْﺲِ ﻛَﺘَﺒْﺖُ ﻓِﯿ ِﮫ اﻟﺪﱠرْ َ‬
‫‪3. Aşağıdaki cümleleri harekeleyip Türkçe’ye‬‬
‫)‪çeviriniz.(Cevaplar için üzerine tıklayınız‬‬
‫ﺟﺎء اﻟﱠﺬي ‪-‬ھﻞ ﺗﻌﺮف ﻣﻦ زَارﻧﺎ اﻟﯿﻮم ؟ رَأَﯾْﺖُ اﻟﱠﺬِﯾﻦَ زَارُوا أﺧﻲ‬
‫اﻟﺔ اﻟﺘﻲ ﺑﻌﺜﮭﺎ اﻟﺮﺟﻞ اﻟﺬي ﺿﺮﺑﻨﻲ ﻃَﻮﯾَِﻠﺔٌ سرلا هذه – ملاع هوبأ‬
‫أَ رَأَﯾْﺖَ اﻟﻘَﻠَﻤَﯿْﻦِ اﻟﻠﱠﺬَﯾْﻦِ اﺷْﺘَﺮﯾْﺘُﮭُﻤَﺎ؟ ﻣَﺎ اﺳْﻢُ اﻟﺮﺟﻞ