Postüral Drenaj Uygulama

Yorumlar

Transkript

Postüral Drenaj Uygulama
Postüral Drenaj
Uygulama
AMAÇ
Akciğerlerdeki sekresyonun yer çekimi yardımıyla drenajının gerçekleştirilmesidir.
TEMEL İLKELER
• Spontan solunumda veya ventilatöre bağlı hastada akciğerlerin tüm
bronş ve bronşiollerini sekresyondan arındırmayı, akciğer kapasitesini
arttırmayı ve iyileşme sürecinin kısaltılmasını sağlar.
• Ventilatöre bağlı her hastaya postüral drenaj uygulanır.
• Akciğer lobları ve segmentlerine göre hastaya pozisyon verilir.
• Postüral drenajın uygulandığı durumlar:
a. Akut ve kronik akciğer hastalıkları.
b. Pulmoner komplikasyon riski olan hastalar.
c. Sekresyonu fazla olan ve çıkarmakta zorluk çeken hastalar.
d. Genel anestezi almış postoperatif dönemdeki hastalar.
e. Ventilatörde izlenen hastalar.
f. Çok yaşlı ve çok zayıf hastalar.
• Postüral drenajın uygulanmadığı durumlar:
a. Hemoraji
b. Pulmoner ödem, bronkospazm
c. Fraktürler
d. Konjestif kalp yetmezliği
e. Plevral ödem
453
Hemşirelik Bakım Standartları
f. Pulmoner emboli
g. Pnömotoraks, torakotomi
h. Kardiyak aritmi
i. Hipo-hipertansiyon
j. Yeni geçirilmiş miyokard infarktüsü
k. Yeni geçirilmiş nöro- cerrahi vakaları
Tanımlar
Perküsyon: Periferal bronş düzeyinden sekresyonların hareket etmesi
için göğüs kafesi üzerine kapalı parmaklar aracılığıyla vurulmasıdır (Bkz.
Şekil 1).
Vibrasyon: İki el üst üste konularak göğüs kafesi üzerinden enerji dalgaları yaratarak etkilenen bölgeden sekresyonların harekete geçirilmesidir
(Bkz. Şekil 2). Vibrasyon ekspirasyon sırasında uygulanır. Vibrasyon tekniği
intrapulmoner kanamada uygulanmaz.
Şekil 1. Perküsyon
Şekil 2. Vibrasyon
Kaynak: Annesi MS. (2005). Brunner and Suddath’s Textbook of Medical- Surgical Nursing. Lippincott
Williams& Wilkins, 10th Edition, p. 609.
Dikkat Edilecek Noktalar
• Oral beslenen hastalarda işlem yemeklerden en az iki saat sonra uygulanır.
• Uygulama sırasında hasta aynı pozisyonda en az 5-10 dk kalmalıdır. • Uygulama süresi 20-30 dk olmalıdır.
• Perküsyonda sürekli aynı noktaya vurulmamalı, büyük kemikler, vertebralar ve 11-12. kostalara perküsyon yapılmamalıdır.
454
Postüral Drenaj Uygulama
• Hasta dikkatle izlenmeli, gerekirse yaşam bulguları sık takip edilmelidir.
• İşlem öncesi bol sıvı alımı sağlanmalıdır.
• Postural drenajdan önce 30- 45 dk süresince sürekli gastrik beslenme tüplerinin tamamı kapatılmalı, hastanın midesinde kalan besin kontrol edilmeli, eğer içerik 100 ml’ den fazlaysa işleme başlanmamalıdır.
• Balgam kültürü alınması gerekiyorsa laboratuvar testleri için örnek alma
standardına uygun şekilde örnek alınmalıdır.
• Nazogastrik sonda veya gastrostomiden beslenen hastalarda işlemden
önce beslenme kesilip sonda drenaja alınmalıdır.
• Postural drenaj esnasında ve sonrasında hasta aspirasyon uygulama standardına uygun aspire edilmelidir.
• Tüm uygulama boyunca hasta gözlenir, dispne veya siyanoz durumunda
işlem sonlandırılmalıdır.
İŞLEM BASAMAKLARI
Not: İşlem sırasında kullanılacak malzemelere kitap sonu Ek-1’de yer verilmiştir.
1. Malzemeler hazırlanır.
2. Oda havalandırılır, dış uyaranlar azaltılır.
3. Eller el yıkama standardına göre yıkanır, eldiven giyilir, maske takılır.
4. Hasta ve ailesine işlem hakkında bilgi verilir, işlem öncesi mümkünse
hastaya 10 dk buhar verilir. Hekim istemine göre hastaya bronkodilatatör ilacı verilir.
5. Hasta, postural drenaj yapma ihtiyacını gösteren semptom ve bulgular
(anormal solunum sesleri, öksürmeyi zorlaştıran kalın, yapışkan, dirençli, rengi değişmiş balgam, etkin olmayan öksürük vb.) açısından değerlendirilir.
6. Hastanın sıkı ve sınırlayıcı kıyafetleri çıkarılır. Hastanın ağzının altına
koruyucu örtü serilir. Hastaya sekresyonun yerleştiği bölgeye uygun pozisyon verilir (Bkz. Şekil 3).
7. Yetişkin hastalar için eller, çocuk hastalar için işaret, orta ve yüzük parmakları kubbe şekline getirilerek sekresyonların bulunduğu lobun alt
kısmından yukarıya doğru hızlı ve ritmik olarak 5 dk perküsyon uygulanır.
8. Bu yolla el ve göğüs duvarı arasına hava hapsedilmiş olur. Perküsyon
işlemi kemik çıkıntılarına ve üst karın bölgesine uygulanmaz.
9. Sekresyonun bulunduğu bölgeye vibrasyon hareketi uygulanır.
455
Hemşirelik Bakım Standartları
10. Her pozisyon değiştirmede hastanın derin nefes alması ve öksürmesi
sağlanır.
11. Öksürürken hastanın ağzını mendille/ spançla kapatması sağlanır.
12. Her postural drenajdan sonra hastaya ağız bakımı standardına uygun ağız
bakımı verilir.
13. İçebiliyorsa rahatlaması açısından bir miktar su içmesi sağlanır.
14. Hastanın işlemi tolere etme durumu gözlenir.
15. Hastaya rahat edebileceği bir pozisyon verilerek vital bulguları alınır.
16. Eldiven ve maske çıkartılır.
17. Eller el yıkama standardına yıkanır.
18. Yapılan tüm işlem ve gözlemler kaydedilir.
Tablo 1. Yetişkinlerde Sekresyon Bölgelerine Göre Postüral Drenaj Pozisyonları (1)
Pozisyon
Uygulama Hedefi
Pozisyon -1
Hastanın sağ akciğerinin üst kısmında biriken sekresyonun
çıkmasına yardımcı olur.
Pozisyon -2
Hasta sol yan yatar, sağ orta lobun drenajını sağlar.
Pozisyon -3
Hasta sol yan yatar, sağ alt lobun drenajını sağlar.
Pozisyon -4
Hastanın sol akciğerinin üst kısmında biriken sekresyonun
çıkmasına yardımcı olur.
Pozisyon -5
Hasta sağ yan yatar, sol üst lobun alt kısının drenajını sağlar.
Pozisyon -6
Hasta sağ yan yatar, sol alt lobun drenajını sağlar.
456
Postüral Drenaj Uygulama
Sağ akciğer
Sol akciğer
Alt loblar, ön-bazal segment
Alt loblar, yan-bazal segment
Alt loblar, üst segment
Üst loblar, ön segment
Üst loblar, apikal segment
Üst loblar, posterior segment
Şekil 3. Yetişkinlerde Sekresyon Bölgelerine Göre Postüral Drenaj Pozisyonları
Kaynak: Annesi MS. (2005). Brunner and Suddath’s Textbook of Medical- Surgical Nursing. Lippincott
Williams& Wilkins, 10th Edition, p. 607.
457
Hemşirelik Bakım Standartları
Tablo 2. Çocuklarda Sekresyon Bölgelerine Göre Postüral Drenaj Pozisyonları (3)
Her iki üst lob
Çocuk, hemşirenin kucağında oturtulmalı
ve göğsü yastıkla desteklenerek hafif öne
eğik olacak pozisyonda tutulmalıdır.
Her iki tarafta orta
ön lob
Çocuk, hemşirenin kucağında hafif arkaya
yaslanacak şekilde oturtulmalıdır.
Her iki alt lobda ön Çocuk, gövdesi yastıkla desteklenmiş
segmentler
olacak şekilde hemşirenin kucağında sırt
üstü yatırılmalıdır.
Kaynaklar
1. Aştı T A, Karadağ A. (2011). Klinik Uygulama Becerileri ve Yöntemleri. Nobel Kitabevi, Ankara, s. 799- 805.
2. Birol L, Akdemir N, Bedük T. (1993). İç Hastalıkları Hemşireliği, Vehbi Koç Vakfı
Yayınları, İstanbul, s. 193- 195.
3. Demirel D, Erbaş D, Uludağ E. (2006). Hemşirelik Bakımında Kalite. Dr. Behçet Uz
Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir, s. 146- 150.
4. Eti Aslan F, Karadakovan A. (2009). Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım. s. 408.
5. Jane C, Rothroch /Alexander’s. (2011). Care of The Patient in Surgery. ELSEVIER
(Mosby), 14th Edition, p. 267.
6. Yıldırım A. (2001). Hemşirelik Bakım Protokolleri El Kitabı. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü, İstanbul, s. 312- 321.
Hazırlayanlar
Uzm. Hem. Seçil BEYECE İNCAZLI (Güney Genel Sekreterliği Sağ. Bak. Hiz. Koor.)
Hem. Ayfer KARAKAŞ YILMAZ (İKÇÜ Atatürk EAH KDC Klinik Hemşiresi)
Hem. Dilek SOYDEMİR (Bozyaka EAH Gündüz Süpervizör Hemşiresi)
Danışman
Yrd. Doç. Dr. Gülay OYUR ÇELİK (İKÇÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği A. D.)
458