1985 ŒæoºYz ªºçey Ìçªçu\Nÿ ŒçbNÿ

Yorumlar

Transkript

1985 ŒæoºYz ªºçey Ìçªçu\Nÿ ŒçbNÿ
86
ŸNÿºm uo̺z
1985 ŒæoºYz ªºçey Ìçªçu\Nÿ ŒçbNÿ
œçÅÄ|§îªy ©ÒmîŒ ®ç ŸNÿºmço 85 œîÄy|X®ç tÆNÿço ̪ç\ço VgÂzÁ®ç
ªÒnÄœîm| VbŒç Ä n®çæYç Œçb° ÌwÉbyĺ ^çÂzÂç œuºmçª ®çæYç uÄYçº ŸçªìP®çŒz
NÿºçÄ®çYç EçÒz. 1985 Œæoº ̪ç\ço EŒzNÿ ¤t VgÂz. ®çYy ÌìºÄço 1975
œçÌîŒY ^çÂzÂy utÌoz. 18 ªz 1974 §çºoçŒz œçuNÿËoçŒ ¤ç}g|º \Äp œçzQºm ®zsz
<Eç}œºzÆŒ ˪çFuÂæT ¤ìòç> ®ç ŒçÄçŒz œuÒÂç ‹®ìMÂyEº EmìuÄË¢ÿçzb NzÿÂç.1 §çºo Òz
EÆç ŸNÿçºYç EmìuÄË¢ÿçzb Nÿºmçºz \TçoÂz ÌÒçÄz ºçÉb~ eºÂz. \T§ºço n®çªìpz
§çºoçYy Ÿuoªç ¤tÂÂy. Œu\NÿX®ç Nÿçpço tçzŒ En®æo EuŸ® VbŒçæŒç tzÆçÌ Ìçªçzºz
\çÄz ÂçTÂz.
1) §çºoy® ºzÁÄzYç Ìæœ, 2) Eçmy¤çmy. ®çY Nÿçpço Fæug®Œ ºzÁÄzX®ç
Eçum §çºoçX®ç FuoÒçÌçoÂç LNÿ ªçzeç Ìæœ ^çÂç, [®çYz ŒzownÄ \ç}\| ¢ÿŒçúgyÌ ®çæŒy
NzÿÂz. ÄyÌ utÄÌ Òç Ìæœ YçÂÂç. 17 uªÂy®Œ ÂçzNÿçæŒy ®ço §çT VzoÂç. Fæutºç Tçæ‡y
̺Nÿ續z oçz tgœîŒ bçNÿl®çYç Ÿ®nŒ NzÿÂç. Ò\çºçz ÂçzNÿçæŒç N{ÿt Nÿºl®ço EçÂz. 27
ªz Âç Ìæœ ªçzgÂç. Ò\çºçõX®ç ŒçzNÿ¶®ç TzÁ®ç. EÌæP® ªçmÌz ¤zVº ^çÂy. Nìÿbìæ¤z
Gt½†ÄËo ^çÂy.
Eçmy¤çmy
25 \îŒ 1975 Eçmy¤çmy VçzuÊo Nÿºl®ço EçÂy.2 ÌðºyX®ç tÆNÿçoÁ®ç
®ç ªÒÜÄœîm| VbŒçæYç œuºmçª Ìªç\çoy uÄuć VbNÿçæĺ ^çÂç oÌçY oçz ÌçuÒn®
Eçum Œçb° ÌwÉbyĺÒy ^çÂç. ºçÒy ªçÌîª º^ç ®çæYy Nÿoºç sy Eçº\î, ºçzÒyoçzŒ
uªËÞëYy L ¢ÿçF|Œ ¤}‹Ì, Ì廍ΠºÅtëYy Midnight’s Children, ÃÒy. LÌ.
Œç}®œç} ®çæYz India a wonded Civilization, Ìæ\yÄ oçºy ®çæYz The Plunge,
EÆç uÄuć ÌçuÒn® Nwÿoy ®ç VbŒçæĺ Eç‡çºyo Òçzn®ç. Ìn®\yo ºz ®çæYç uÒºNÿ º\çº
tzÆz, ªÁ®çpª uYÞœb ®çÞç, œyºÄy, uÒæty uYÞœb Ò\çºçz PÄçF|Æz LzÌy EÆç EŒzNÿ
NÿÂçNwÿoy ®ç VbŒzĺY ¤zoÁ®ç Òçzn®ç.
ªºçey ÂzQNÿçŒy Eçmy¤çmyX®ç uĺçz‡ço EçÄç\ GeÄÂç. NÿçÒyŒy
YpÄpyoÒy ÌNÀÿy® §çT VzoÂç. œì. Â. tzÆœçægz, tìTç| §çTÄo ®ç ªægpëŒy EçœÂç
uĺçz‡ \çÒyºœmz îMo NzÿÂç. œm ®ç uÄÊ®çĺ Nÿçt椺y uÂuÒÂy oy EuŒÂ ¤Äz| ®çæŒy.
Nÿçt椺yYæ ŒçÄ Òçzoæ <gçõTº ©Òçoçºç ^çÂç>. EÆçzNÿ ̪zp ®çæŒy n®çY ŒçÄçŒz n®çYæ
ŒçbNÿÒy NzÿÂæ. Þ. uÄ. ̺tzƪìQ ®çæYz <s{ªçŒ> ÒzÒy ŒçbNÿ ŸçuouŒ‡yNÿ ËÄ¿œço ÒçY
uÄÊ® ªçægoz. ÌT¸®ç FËbzbyYç Qºç ÄçºÌ EÌmçºç ÂçÂ\y ºËn®çĺ ®zHŒ
ªçNÿgçÌçºQç Qzp Nÿºoçz. n®çYç ÌooYç Ò̺ç YzÒºç, Nÿçzºgz ªçºÂz oºy ÒÌo ºÒçmæ
87
Òy Nÿºçªo Ìçªç‹® ªçmîÌY Nÿ¿ ÆNÿoçz. ŸtzÆ NÿçåTÀzÌYç uYbmyÌ EÌmçºç ÌìQtzÄ
œçby ÌÄ| œì»ÊçæŒç EçœÁ®çY oçÂçĺ ŒçYÄmçºy Èyªoy Eçum EQzºyÌ ÂçÂ\yŒæ
uoYç NzÿÂzÂç œºç§Ä ®ç Ì綮ç VbŒç ŸçuouŒu‡Nÿ ËÄ¿œço œÒçîç ÂçToço. [®çoîŒ
Eçmy¤çmyYç Nÿçp Ÿuo†ÄuŒo Òçzoçz. <Èòç> ®ç œìg
æ uÂNÿçæX®ç ŒçbNÿçÂçÒy Eçmy¤çmyX®ç
NÿçpçYç ËœÆ| EçÒz. Eçmy¤çmyX®ç Nÿçpço \y ªçmÌæ oÜÄçÌçey Ÿçm œçQgç®Âç
o®çº Òçzoy n®çæX®ç Èòç Eçmy¤çmyŒæoº NÿÆç ¤tÂoçÒzo ®çYæ uYÞm Òz ŒçbNÿ ªçægoæ.
tyV|Nÿçp YçÂÂzÁ®ç ÌæœçŒæoº Nìÿbì¤æ çYy uÄËNÿbÂzÂy Vgy, ªçmÌçæYæ ^çÂzÂæ uÄVbyNÿºm,
Œ{uoNÿozYy ^çÂzÂy Òçzpy ®çYæ ̪s| uYÞm ®zoæ oz \®æo œÄçº ®çæX®ç <E‡çæoº> ®ç
ŒçbNÿço. œm Òz ŒçbNÿ ŒìÌozY uTºmyÌæœçÌçºP®ç Œ{uªun®Nÿ ÌæNÿbçYz ŒçÒy. oz ®ç
NÿçpçYz, §çzÄoçÂX®ç \yÄVzl®ç ¤tÂçYz, n®ço ÌœçgîŒ ¢ÿçbî œÒçm綮ç Nìÿbì¤æ îÄËszY,z
ªçmÌçªçmÌçæ ª‡Á®ç tºyYz, Tìæn®çæYz, ƺyºçŒz, Œçn®çŒz, ºMoçŒz LNÿªzNÿçæŒç \çzgÂzÁ®ç
ªçmÌç檆®z G¥®ç EÌÂzÁ®ç E§zù u§æoëYz Òz ŒçbNÿ eºoz.
YçÌŒçÂç Qçmyoy uÄË¢ÿçzb
27 ugÌõ¤º 1975 Âç YçÌŒçÂç Qçmyoy uÄË¢ÿçzb VgÂç. LNÿç uªuŒbçÂç
7 uªÂy®Œ T}ÂŒ ÄzTçŒz œçmy ¤çÒzº ¢zÿNÿÂz \ço Òçzoz. EÌæP® ªçmÌz ®ç VbŒzo
ªwn®îªQ
ì y œgÂy. Qçm NÿçªTçºçæX®ç \yÄŒªºmçYç ŸÅŒ Lzºmyĺ EçÂç.3 ®ç uÄÊ®çĺ
ÌÂyª \çÄzt ®çæX®ç Nÿszĺ ®Æ YçzŸçŒy NÿçÂç œnsº Òç uYÞœb ¤ŒÄÂç. ªºçeyo
EuŒÂ ¤Äz| ®çæYy <11 Nÿçzby T}ÂŒ œçmy> ®ç ŒçÄçYy Nÿçt椺y EçÂy Eçum n®çY ŒçÄçŒz
ŒçbNÿÒy EçÂz. ºç[®Œçb°Ëœ‡zo| n®çYç ®ÆËÄy Ÿ®çzT ^çÂç. n®çYz ÂzQNÿ Òçzoz EÆçzNÿ
̪zp.
ªæg Eç®çzTçYy Ës県ç
1979 ª†®z ªæg Eç®çzTçYy Ës県ç Nÿºl®ço EçÂy. 1980 ª†®z ªægÂ
Eç®çzTçŒz EçœÂç EÒÄç œæoŸ‡çŒ ªçzºçº\y tzÌçF| ®çæŒç Ìçtº NzÿÂç.4 n®ço ªÒÜÄçYy
ÌîYŒç EÆy Òçzoy Nÿy Foº ªçTçÌÄTy|®çæÌçey ̺Nÿçºy Ä Æ{qumNÿ qzÞço ºçQyÄoç
EÌçÄy. œm Òç EÒÄç ªçzºçº\ëŒæoº EçÂzÁ®ç œæoŸ‡çŒ Fæutºç\ëŒy Eªç‹® NzÿÂç. œìjz
ÃÒy. œy. uÌæT œæoŸ‡çŒ EÌoçŒç n®çæŒy oçz EÒÄ砪狮 Nÿ¿Œ ÂçTî NzÿÂç.5 ªægÂ
Eç®çzTçX®ç ¤ç\îŒz Eçum uĺçz‡ço ŸYæg YYç|, ÄçtuÄÄçt, œÞNzÿ, ŸoyœÞNzÿ EÌç ÌæVÊ|
^çÂç. ®ç VbŒzYç tyV| ËÄ¿œy œuºmçª tuÂoçæĺ ^çÂç. tuÂoçæX®ço LNÿ Y{o‹®çYy
Âçb uŒªç|m ^çÂy. ÌìuÆqyo tuÂoçæŒy EçœÁ®ç ̪ç\çX®ç NÿÁ®çmçÌçey ®ç Eç®çzTçoyÂ
uÆ¢ÿçºÌëYç Gœ®çzT Nÿ¿Œ VzoÂç. tuÂoçæYy œuÒÂy uœjy ugS®Àç VzHŒ ¤çÒzº œgÂy.
oy GXY uÆqmçNÿgz Äpî ÂçTÂy. n®çæŒy EçœÂz ÄzTpz ÌçuÒn® uŒªç|m NzÿÂz. ªçze°ç
Ÿªçmçĺ tuÂo Nÿsç, NÿuÄoç, EçnªNÿsŒz, ÌðºyX®ç tÆNÿço ®zoY Òçzoy. œm 85
Œæoº ŸçªìP®çŒz tuÂo ºæT§îªy ̪wò ^çÂy. EÌæP® uÄÊ® n®çæŒy ÒçoçpÂz. tuÂo
88
YpÄpyX®ç EÄËsçæYz ªŒçzr uYÞm ªçægÂz oz <Äçbç œpÄçbç> ®ç tðç §To ®çæX®ç
ŒçbNÿçŒz, oº ®ç YpÄpyÂç EçÂzÂy Nìæÿeyo EÄËsç ¢ÿçzgîŒ uoŒz œìjz \çl®çÌçey
¤ç¤çÌçÒz¤çæX®ç oÜÄrçŒçYç Eçum ¤ìòçX®ç \yÄŒtÆ|ŒçYç Gœ®çzT Nÿºl®çYz EçÄçÒŒ
NzÿÂz oz gç}. ÌtçŒæt ªçzºz ®çæX®ç <G\pÁ®ç utÆç> ®ç ŒçbNÿçŒz. ®çuÆÄç® tuÂo ÌÄmy|®
ÌæVÊ| Eçum tuÂo ÌÄmy|® uÄÄçtçŒz uŒªç|m ^çÂzÁ®ç ÌªË®ç ®ç uÄÊ®çĺ NÿçÒy
ªÒÜÄçYy ŒçbNzÿ EçÂy oy ©Òm\z <Nÿçzm ©Òmoçz bMNÿç utÂç> - ÂzQNÿ Ìæ\® œÄçº,
<¤çªŒÄçgç> - ÂzQNÿ ºçªŒçs YÃÒçm EÆç EŒzNÿ ŒçbNÿçoîŒ tuÂoçæX®ç ŸÅŒçĺ YYç|
^çÂy.
Nÿ©®ìuŒËbçæYy ºMoºæ\yo NÀÿçæoy (ªçzYy| ^›œy ÒÁÂç)
®çŒæoºYy ªÒÜÄçYy VbŒç ©Òm\z 31 \çŒzÄçºy 1979 ºçz\y [®çzoy ¤Ìî
®çæŒy ªçzYy| ^›œy ¤ætºçĺy ºz¡®ì\y N}ÿ©œÄº œçzuÂÌçæX®ç ªtoyŒz NzÿÂzÂç ÒÁÂç. ®ç
ÒÁÁ®ço EÌæP® ÂçzNÿ ªzÂ.z œm ̺Nÿ續z 36 ªwo ©ÒmîŒ VçzuÊo NzÿÂz.6 ¤çzNÿçºçz ®zsyÂ
Ìõb~ FægËb~y®Â ÌzM®ìuºby ¢ÿçzÌ|Œz (CISF) ̺Nÿçºy ‡çzºmçæX®ç uĺçz‡ço EçætçzÂŒ
G§çºÂz. ªçY| 1979 ª†®z n®çæŒy Eç} Fæug®ç EÌçzuÌLÆŒYy Ës県ç NzÿÂy. n®çYz
\ŒºÂ ÌzNÀzÿbºy ^çÂz ÌtçŒæt ^ç. tzƧºçoîŒ EçœÁ®çÂç ªç‹®oç uªpçÄy ®çÌçey
CISF Œz EçætçzÂŒ NzÿÂz. \îŒ 79 ª†®z CISF X®ç Nÿç®|Nÿn®çúŒç ªæà®çæŒy utÁÂyÂç
§zbyÌ ¤çzÂçÄÂz. œm ^ç ®çæŒç N{ÿt Nÿºl®ço EçÂz Ä ÌçzgîŒÒy tzl®ço EçÂz. œuºuËsoy
uYVpÂy. EçætçzÂŒ Ìì¿Y ºçuÒÂz. Provision of CISF Act 1968 ªç‹® ÃÒçÄç
©ÒmîŒ Nÿç®|Nÿn®çúŒy ÒæTºËb~çF|Nÿ NzÿÂç. 1000 Nÿç®|Nÿn®çúŒy n®ço §çT VzoÂç. 23 \îŒ
1979 Âç Eçªy|Œz ÒËoqzœ Nÿ¿Œ Òz ŸNÿºm ÌæœuÄÂz. Eçªy|Œz NzÿÂzÁ®ç ÒÁÁ®ço 29 ÂçzNÿ
ªçºÂz TzÂz.7
®ç ÌT¸®ç ŸNÿºmço Nÿ©®ìuŒËb Nÿç®|Nÿn®çúX®ço œgÂzÂy tì¢ÿpy,
n®çæX®çoyÂY ºMoºæ\yo NÀÿçæoyYy ªçTmy Nÿºmçºz uŒªç|m ^çÂzÂz Nÿç®|Nÿoz,| ®ç YpÄpyÂç
ÂçTÂzÂz uÒæÌNÿ Äpm, ®çYz œgÌçt tzƧº GªbÂz. ªºçey ŒçbNÿçoîŒÒy n®çYz uYÞm
EçÂz. Tçz. œì. tzÆœçægz ®çæX®ç ŒçbNÿçoîŒ n®çYz uYÞm Ÿç‡ç‹®çŒz EçÂz. <LNÿ Äç\îŒ TzÂç
EçÒz>, <ºËoz>, <ÆzÄbYç utÌ> Òy ®ç Ìæt§ç|oÂy ªÒÜÄçYy ŒçbNzÿ Òçzo. ®çuÆÄç® <ªÒæo>
ÂzQNÿ uÄ. Äç. uƺÄçgNÿº Eçum <gçõTº ©Òçoçºç ^çÂç> ÂzQNÿ EÆçzNÿ ̪zp ®çÒy
ŒçbNÿçŒy ĺy uÄÊ®çÂç ËœÆ| NzÿÂç EçÒz. 80 X®ç tÆNÿço Eç{ùçzuTNÿºmçYy ¤ÌÂzÂy
Vgy uÄËNÿbî ÂçTÂy.
GùçzT‡æùçæYz ºçÉb~y®yNÿºm
GùçzT‡æùçæYz ºçÉb~y®yNÿºm Nÿºl®çYç œuÒÂç ®ÆËÄy Ÿ®çzT VgÂç oçz
<ŒzÂNÿçz> Œ}ƌ E}Á®ìuªŒy®ªX®ç ¤ç¤oyo. Òy Ÿç®ÃÒzb NæÿœŒy œu£ÂNÿ ÌzMbºÌçey
Nÿçª Nÿ¿ ÂçTÂy. oy \TçoÂy LNÿ ªçzey uÂgëT Eçum ºuÆ®çoÂy LNÿ ªçzfy NæÿœŒy
89
©ÒmîŒ EçzpQÂy \çH ÂçTÂy.8 œm 1991 œçÌîŒ §çºo ̺Nÿ續z Public Sector
Yz ªÒÜÄ Nÿªy Nÿºl®çYç \çmyÄœîÄ|Nÿ Ÿ®nŒ NzÿÂç. 1951 X®ç œæYÄçuÊ|Nÿ ®çz\Œzo
Ÿç®ÃÒzb ÌzMbºÌçey 46.5% Eçum œu£ÂNÿ ÌzMbºÌçey 53.5% EÆy oºoît Nÿºl®ço
EçÂy Òçzoy.
ÒpîÒpî GùçzT‡æùçæYz Qç\TyNÿºm Ÿç®ÃÒzbç®^zÆŒ ÄçjÄl®çNÿgz ̺NÿçºYç
twuÉbNÿçzŒ ºçuÒÂç.9
ªÁbyŒ}ƌ Nÿç}œçz|ºzƌ̽Yz ®ìT
1990 X®ç tÆNÿço oº ªÁbyŒ}ƌ Nÿç}œçzº| Æ
z ŒÌ½Yz ®ìT Ìì¿ ^çÂz. œuÒÁ®ç
tÒç ªçze°ç \çTuoNÿ Nÿçœçz|ºzƋ̪†®z
1) \ŒºÂ ªçzbÌ|
2) ºç}®Â gY Æz TÀìœ (¤ÀybŒ uŒtºÂåg)
3) LMÌç}Œ (Exxon)
4) ¢ÿçzg| ªçzbº NæÿœŒy
5) IBM - International Business Machines
6) Toyota (Japan)
7) IRI (Italy Government owned)
8) British Petroleum
9) Mobile
10) General Electric ®çæYç ̪çÄzÆ EçÒz. 10
®çoÁ®ç ÌÒç Næÿœ‹®ç EªzuºNÿŒ EçÒzo. EuÄNÿuÌo tzÆçŒç En®ç‡ìuŒNÿ
oæÞrçŒçYç Âç§ ÒçzF| §çægÄÂçYç EçzV EuÄNÿuÌo tzÆçæNÿgz ÄpzÂ Ä n®ç ¤ºçz¤ºY
EçœÂç ¢ÿç®tçÒy ¤óºçÉb~y® Næÿœ‹®ç œì‹Òç TìæoÄmìNÿyÌçey Ä眺oyÂ. Eu‡Nÿ ŒçzNÿ¶®ç
uŒªç|m ÒçzoyÂ, ¤zNÿçºy VbzÂ. Ììºqç Eçum EçºçzS®çX®ç qzÞço ®ç Næÿœ‹®ç TìæoÄmîNÿ
Nÿºoy oº LNÿ ªçzez ̪ç\Nÿç®| ®çoîŒ G§z ºçÒyÂ. NÿçªTçº Eçum ªçÂNÿ ®çæYz Ìæ¤æ‡
Ìì‡çºoyÂ. ¤óºçÉb~y® Næÿœ‹®çŒç NìÿÆ NÿçªTçº ÂçToço n®çªìpz Foº tzçoy NÿçªTçºçŒç
oÆç ŸNÿçºYz ŸuÆqm tzHŒ NìÿÆ ¤ŒÄÂz \çF|Â. uÄuć ºçÉb~çY
æ z LNÿªzNÿçæÆy ÌÂçzP®çYz
Ìæ¤æ‡ uŒªç|m Òçzoy n®çªìpz \çTuoNÿ ÆçæoozX®ç twÉbyŒz oçz LNÿ ªçzeç ¢ÿç®tç eºzÂ.
Eç‡ìuŒNÿyNÿmçªìpz EuÄNÿÌyo ºçÉb~çæYç ¢ÿç®tç ÒçzF| EÆy EŒzNÿ ŸÂçz§Œz ¤óºçÉb~y®
Næÿœ‹®çæŒy tçQÄÂy.
®çY Nÿçpço \ìÂ{ 2, Fæ¢ÿçzÌyÌYy œìl®ço uŒuª|oy ^çÂy. Òy §çºoçoyÂ
tì̶®ç NÀÿªçæNÿçYy Eç®by NæÿœŒy EçÒz. 1 ÂçQ 30 Ò\çº 820 NÿçªTçº 2011 ªçY|
œ®úo Fsz Nÿçª Nÿºo Òçzoz. Œçºç®mªîoy|, ŒætŒ ŒyÂzNÿmy, NÀÿyÌ TçzœçÂNwÿÉmŒ, LÌ. gy.
uƤîÂçÂ, utŒzÆ Eçº, EÆçzNÿ Eºçzgç, Lª. LÌ. ºçVÄŒ Òy ŸªìQ ªçmÌz ®ç NæÿœŒyo
90
Eu‡Nÿ纜tçĺ Òçzoy. 1993 Fæ¢ÿçzÌyÌ œ£ÂyNÿ ÌzMbºÌçey QìÂy ^çÂy. Fæ¢ÿçzÌyÌŒz
100 uªÂy®Œ gç}º 20,000 ÂçzNÿ ¤Ìl®ç LÄjç ªçzeç N}Bå œÌ ÆçæV箪†®z G§çºl®çÌçey
QY| Nÿºz EÌz \çÒyº NzÿÂz. 2001 Yy ÌÄç|u‡Nÿ Ä ÌÄçz|𪠌çzNÿ¶®ç GœÂ£‡ Nÿ¿Œ
tzmçºy NæÿœŒy ©ÒmîŒ oy ŸuÌò ^çÂy. 1996 ª†®z Fæ¢ÿçzÌyÌ ¢ÿçGægzÆŒYy Ës県ç
Nÿºl®ço EçÂy. ŸNwÿoy ËÄçËs, Ìçªçu\Nÿ œìŒ»nsçŒ, TÀçªym ÂçzNÿçæYz \yÄŒªçŒ GæYçÄmz,
ÌçæËNwÿuoNÿ, Æ{qumNÿ Eçum NÿÂçnªNÿ œìŒ»nsçŒ Nÿºmz ®çÌçey n®çæŒy œìjçNÿçº VzoÂç.11
Òç EœÄçt ÌçzgÁ®çÌ ÒpîÒpî 2005 Œæoº ªÁby Œ}ƌ Næÿœ‹®çæYz Qºz ËÄ¿œ GVg
ÒçzH ÂçTÂz. Nÿçºm ®ç Næÿœ‹®çæªìpz EuÄNÿÌyo ºçÉb~çæYz ËÄçoæà® ŒÉb ^çÂz. EçœÂz
ÄY|ËÄ Tç\Äl®çYç Ÿ®nŒ ®ç Næÿœ‹®ç Nÿ¿ ÂçTÁ®ç. Tìoæ ÄmîNÿ NzÿÂzÁ®ç tzÆçæĺ tgœm
®zH ÂçTÂz. n®çæYz uŒm|® ËÄçoæà® ÌæœìÉbço ®zH ÂçTÂz. œºNÿy® ÌæËNwÿoyYç ŸYçº Ä
ŸÌçº ÒçzH ÂçTÂç. Òz Ìçºz EçœÁ®ç tzÆçoÒy VgÂz.
uÌTçºzb, NÿçzNÿ, ÂyNÿº ®çæX®ç \çuÒºçoyªìpz EçœÂy ªîp ÌæËNwÿoy ‡çzM®ço
EçÂy. œºNÿy® Næÿœ‹®ç §çægÄÂçX®ç \çzºçĺ ºç\Nÿy® uŒm|®ço ÒËoqzœ Nÿ¿ ÂçTÁ®ç.
FsÂz ¤ìuòªçŒ ÂçzNÿ œºtzÆy ŒzH ÂçTÁ®ç. LNÿ ¤ç{uòNÿ œçzNÿpy Fsz uŒªç|m ^çÂy. <¤ÀŒz
g~zŒ> Yy ÌªË®ç §zgÌçÄî ÂçTÂy. Ëœ‡ç|nªNÿoç ÄçjÂy. n®çÌçey Äçcz oz Nÿºl®çYy
ªçŒuÌNÿoç o®çº ^çÂy. GùçzT îÄÌç®çX®ç ÌÄ| qzÞço ®ç ŸNÿçºçªìpz ŸYæg Ëœ‡ç|
G§y ºçuÒÂy. <Œ¢ÿç> ®ç LNÿªzÄ oÜÄçĺ ÌÄ|Y GùçzT G§z ºçuÒÂz. ETty Ä{ùNÿy®
Eçum uÆqm îÄÌç®çÌçºQz îÄÌç®Òy ®çÂç EœÄçt GºÂz ŒçÒyo. 85 Œæoº ®ç
¤tÂçYz uYÞm EŒzNÿ ŒçbNÿçŒy NzÿÂz. GtçÒºmçs| \çuÒºçoyX®ç îÄÌç®çoy EŒ{uoNÿozYæ
uYÞm EçÂæ oz [®çYç n®çYç ŸÅŒ ®ç ŒçbNÿçoîŒ, gç}Mbºy îÄÌç®çYæ utÄçpz uŒVçÂz.
n®çYz uYÞm NzÿÂz <gç}Mbº oì©Òy Ììòç> ®ç Âz. Eu\o tpÄy Eçum <ÆzÄb ŒÌÂzÂy
TçzÉb> ®ç ÈyuŒÄçÌ §mTz ®çæX®ç ŒçbNÿçŒy u¤ÁgÌ|X®ç GùçzT‡æùçŒz oº ®ç Nÿçpço
FoNÿy ªŒªçŒy Nÿºl®çÌ Ìì»Äço NzÿÂy. gzÃÒÂœªõb̽X®ç ŒçÄçQçÂy ˪
uºÒ}u¤ÂybzÆŒÌçey ezÄÂzÁ®ç \çTç Ògœ Nÿºl®çYç Ìœçbç YçÂÄÂç. ªçze°ç ÆÒºço
YçpyoÂz ¡Â}b̽ VìÌQçzºy Nÿ¿Œ œpÄl®çYç YæT ¤çæ‡Âç. ®çYæ uYÞm \®æo œÄçº
®çæX®ç <Nÿç® gõ\º Äçºç ÌìbÂç®> ®ç ŒçbNÿçŒz NzÿÂæ. ªçze°ç ÆÒºço \çTzYç u¤Nÿb Òçzo
\çmçºç ŸÅŒ Eçum n®çÌçey ̇Œ ućÄzÂç eçº ªçºl®çYç Ÿ®nŒ Nÿºl®çX®ç ŸÄwðyYæ
uYÞm <œçómç> ®ç Eu§ºçª §gNÿªNÿºçæX®ç ŒçbNÿçŒz NzÿÂæ. <gçõTº ©Òçoçºç ^çÂç> ®ç
EÆçzNÿ ̪zp ®çæX®ç ŒçbNÿçoîŒÒy EçtÄçÌëÌçeyX®ç Òç}uËœbÂYy \çTç œpÄmç¶®ç ºðî
ÆzeYz EuoNÀÿªm uYoçºÂz TzÂz.
ªçuÒoy oæÞrçŒço ^çÂzÂy Äçj
ªçuÒoy oæÞrçŒçªìpz ªçmÌçYy \yÄŒœòoy ¤tÂÂy. ªçmÌçÌçey ®æÞz
ŒÌîŒ ®æÞçÌçey ªçmîÌ \Toçz EçÒz EÆy EÄËsç EçÂy. ŒÃÄtyŒæoº Òz ªçuÒoy oæÞrçŒ
91
FoM®ç ÄzTçŒz EæTçĺ ®zHŒ Eçtpî ÂçTÂz Nÿy ªçŒÄy §çÄ-§çÄŒç, Œçoy-Tçzoy Ìçºz
n®çŒz TçzeÄîŒ bçNÿÂz. FæbºŒzbX®ç ®ìTço ªçmîÌ n®çYç TìÂçª ^çÂç. Ÿn®zNÿ TçzÉbyÌçey
oçz n®çĺ EÄÂæ¤îŒ ºç÷ ÂçTÂç. ªNÿºæt Ìçe°çæX®ç eçõ£®ç, Tçz. œìæ. X®ç <©®ìu^Nÿ
uÌËbyª>, Eu§ºçª §gNÿªNÿºçæX®ç <®çY utÄÆy ®çY Äzpy> ÄT{ºz ŒçbNÿçoîŒ ®çYz
uYÞm EçÂz.
Nÿç{bìæu¤Nÿ ̪ˮçæYz uYÞm EÌmçºy ŒçbNzÿ
1985 ŒæoºX®ç Nÿçpço Nìÿbìæ¤ Ã®ÄËsç Eç‡yX®ç tÆNÿçœzqçÒy QîœY
¤tÂÂy. LNÿÞ Nìÿbìæ¤ œòoy ÌæœÂyY Òçzoy. œm Eçoç Nìÿbìæ¤çYzY ŒÃÒz oº n®çoÁ®ç
ªçmÌçæYÒy uÄVbŒ Ìì¿ ^çÂæ. Yç{NÿçzŒy Nìÿbìæ¤Òy tì§æTî ÂçTÂæ. LNÿ œçÂNÿnÄçYy
̪ˮç uŒªç|m ^çÂy. Œçoz Ìæ¤æ‡ tìºçÄÂz. ÌæÄçt oìbÂz. Ÿn®zNÿçX®ç Äçb°çÂç LNÿ
LNÿçNÿyœm îçœîŒ ºçuÒÂz. ®çYz uYÞm <Äçgç uYºz¤æty>, <EçnªNÿsç>, ÂzQNÿ ªÒzÆ
LÂNìÿæ YÄçº, <˪çF| ›Ây\> ÂzQNÿ ŸuÄm tÄmz, <IÿmçŒì¤‡
æ > ÂzQNÿ ª‡ìNÿº oçzºgªÂ,
<\çÄF| ªç^ç §Âç>, <Vº uoVçæYæ ÒÄæ> ÂzQNÿ ºnŒçNÿº ªoNÿºy, <E‡çæoº> ÂzQNÿ \®æo
œÄçº, <ºç‡ç Ä\ç ºçŒgz> ÂzQNÿ YzoŒ tçoçº ®ç ŒçbNÿçoîŒ ÂzQNÿçæŒy ̪s|œmz NzÿÂæ.
LNÿÞ Nìÿbìæ¤ œòoyoy EçÄNÿ, QY|, ÌæœðyYy Äçbmy, œçzNÿp Èyªæoy,
tçæu§Nÿœmç, uÆqmçYç E§çÄ, î̌yœmç Eçum ÆzÄby Nìÿbìæ¤çYz uħMo Òçzmz ®çYz
uYÞm ®zoz oz <Äçgç uYºz¤tæ y> ®ç LÂNìÿæ YÄçºçæX®ç ŒçbNÿçoîŒ. Ëœ‡zX| ®ç Eçum ‡çÄœpyX®ç
®ìTçoÂz tìºçÄÂzÂz ŒçozÌ¤æ ‡
æ , œoy - œnŒy Ä ªìÂTç ®çæYç oìbÂzÂç ÌæÄçt uYoçºoz ŸÄym
tÄmz ®çæYz <˪çF| ›Ây\> Òz ŒçbNÿ. gçzM®çŒz E‡ì EÌmçºç ªoyªæt ªìÂTç, n®çYæ
Ä®ço ®zmæ, VºçoÁ®ç ÌìŒzÂç Vc ‡¿Œ ezÄmæ, ¤çœçŒæY EçœÁ®ç ®ç EŒ{uoNÿ Ìæ¤æ‡çoîŒ
\‹ªçÂç EçÂzÁ®ç ªîÂçYç QîŒ Nÿºl®çYç Ÿ®nŒ Nÿºmæ ®çYæ uYÞm oçzºgªÂçæX®ç
<JÿmçŒì¤æ‡> ª‡îŒ ®zoæ. oº LNÿç ŸuoÉeyo ÂzQNÿçX®ç Nÿç{bìæu¤Nÿ œg^gyYæ œnŒyX®ç
¤uÒmyÆyY Ìæ¤æ‡ ezÄÁ®çŒæ oìbÂzÁ®ç uľççÌçYæ Eçum ªçzgÂzÁ®ç Nìÿbìæ¤çYæ uYÞm
LÂNìæÿYÄçºçæX®ç <EçnªNÿsç> ª‡îŒ ®zoæ. œç{TægçÄËszoy ªìÂçæX®ç ªŒço uŒªç|m Òçzmçºz
Ÿzª uÄÊ®Nÿ uÄYçº, ªç†®ªçæŒy n®çæX®ço uŒªç|m NzÿÂzÂy ENÿçÂy Ÿç{jnÄçYy §çÄŒç
ªoNÿºëX®ç <tçtçYy TÂ|¢BõzÀ g> ª‡îŒ uYoçºÂy \çoz. ÌæœðyÌçey œnŒyÂç ªçºl®çYç Nÿb
<Nÿç}bz\ Œæ. 54> Òz ÈyuŒÄçÌ §mS®çæYz ŒçbNÿ uYoçºoz. ªìÂçæŒy EçœÁ®ç Eç®ìÉ®çYç
\çzgytçº uŒÄgmæ ®çªìpz VºËÄçËs u¤Vgmæ Òy VbŒç uYoçºoz ªoNÿºëYz <\çÄF| ªç^ç
§Âç> Òz ŒçbNÿ. LQçtç ¤çœ EçœÁ®ç ªìÂçX®ç NÿÁ®çmçÌçeyY EÌz NÿçÒy ÄçToçz Nÿy
n®çYz \‹ªçYz ENÿÁ®çm Nÿ¿Œ \çoçz. ®çYz uYÞm Ìì‡yº NÿÄgëX®ç <¤çz ¤ç¤y ¤çzÂ>
ŒçbNÿçoîŒ ®zoz. tçzVçæX®ç ÌìQy ÌæÌçºço LQçty ETçH ŒQºz ËÞy VìÌÂy ©Òm\z n®ç
Nìÿbìæ¤çYy Vgy NÿÆy uÄËNÿboz ®çYz uYÞm <ÒÌo ÒÌo ¢ÿÌÄîŒy> ®ç ŒçbNÿço EçÂz
EçÒz. EçF|-¤çœ ®çæX®çoÁ®ç Eç̪æ\Ë®çYç, VbË¢ÿçzbçYç ªìÂçX®ç ªŒçĺ ^çÂzÂç
92
uÄœºyo œuºmçª ªoNÿºëŒy <Vº uoVçæYæ ÒÄæ> ®ç ŒçbNÿçoîŒ uYoçºÂç EçÒz.
uTºymyNÿçªTçºçæX®ç ÌæœçX®ç œç¾ç|§îªyĺ NÿçªTçº Nìÿbìæ¤çYy ^çÂzÂy ÄçoçÒço, n®çæX®ç
ÌÄ|Y ŸNÿçºX®ç §ìNÿz Yç Òçzmçºç Nÿçõgªçºç ®çYæ uYÞm \®æo œÄçºçæX®ç <E‡çæoº> ª‡îŒ
®zoæ. <ºç‡ç Ä\ç ºçŒgz> Òz YzoŒ tçoçº ®çæYæ ŒçbNÿ VçHNÿ ËsÂçæoºç¤ñ ¤çzÂoæ. ®ç
Nìÿbì¤æ çoÂy ªçmÌz ËsÂçæoºyo Òçzo EçÒzo. Nìÿmy TçÄçNÿgîŒ ÆÒºçNÿgz, Nìÿmy ÂçzÂœì ozNÿgîŒ
uĺMoyNÿgz, Nìÿmy LNÿÂNÿçõgzœmçNÿgîŒ Ìªç\ ÌzÄzNÿgz, FæbºŒzbX®ç ®ìTçoÂæ ªçmÌçYæ
\Tmæ uNÿoy Es|ÒyŒ EçÒz ®çYæ uYÞm Òz ŒçbNÿ Nÿºoæ. LNîÿmY Eç\Òy <Nìÿbìæ¤> Òz
̪ç\ ºYŒzX®ç NzBõ üËsçŒy EçÒz. n®çYy œg^g uYoçºmæ Òç ÂzQNÿçæX®ç twÉbyŒæ ªÒÜÄçYç
uÄÊ® Òçzo EÌÂzÂç utÌoz. ª†® ‡çºzo Nÿ‡yÒy ÌçuÒn®ço Œ EçÂzÂæ NÿçªTçºçYæ Nìÿbìæ¤
®ç Nÿçpço LNÿç ªÒÜÄçX®ç ŒçbNÿçÂç \‹ª tzoæ oz ŒçbNÿ ©Òm\z <E‡çæoº>. Foº
ŒçbNÿçoîŒ EçÂzÂæ uYÞm Òz Ÿç‡ç‹®çŒz ª†®ªÄTy|® Nìÿbìæ¤çYz uYÞm EçÒz. ®çoÂy œçÞz
Nÿ‡y ÂzQNÿ, Nÿ‡y NÿçºNîÿŒ, Nÿ‡y gç}Mbº, Fæ\yuŒ®º, ÄNÿy EçÒzo. vËÞ®çÒy ÌìuÆqyo
Eçum ÄzpŸÌæTy ŒçzNÿºtçºÒy EçÒzo.
̪ç\çoy ÄwòçæX®ç ̪ˮçæYz uYÞm EÌmçºy ŒçbNzÿ
̪ç\çoy ÄwòçæX®ç ̪ˮzYz uYÞm 85 œîÄy|Òy \®Äæo tpÄëX®ç
<Ì憮çZç®ç> Eçum uƺÄçgNÿºçæX®ç <Œb̪Àçb> ®ç ŒçbNÿçŒy NzÿÂz Òçzoz. œm 85 Œæoº
Òy ̪ˮç Eu‡Nÿ u¤Nÿb ^çÂy. tpÄëŒy œì‹Òç <NÿçÂYNÀÿ> ª‡îŒ Òç ŸÅŒ ªçægÂç. EçF|
¤çœ \g ^çÂz ©ÒmîŒ ËÄo:Yy ªìÂz n®çæX®çNÿgz œçe u¢ÿºÄoço ozÃÒç <NÿçÂYNÀÿ> ª‡yÂ
¤çœ EçF|¤çœ tðNÿ tzmz EçÒz EÆy \çuÒºço tzoçz Eçum ºçVÄ-FºçÄoy Òz \çzgœz n®çæŒç
tðNÿ Vzo.z EÆy LNÿ YªnNwÿoyœîm| NÿÁœŒç n®çæŒy ®ç ŒçbNÿço ªçægÂy. uÄÄzNÿ ¤ÃÄz ®çæŒy
<uYºæ\yÄ EçF|Ì> ®ç ŒçbNÿçoîŒÒy œºtzÆy TzÂzÂy LNÿ Äwò ËÞy Äzp VçÂÄl®çÌçey
Æz\çºX®ç LNÿç Äwò ªçmÌ示çz¤º oçz tzÆ œÒçl®çYç eºÄoz Ä n®çoîŒ uoX®ç ªìÂçYç
^çÂzÂç T{ºÌª\ n®çX®ç ªŒçoy tì§æTÂzÂy EçF|Yy Ÿuoªç Eçum EçF|Yz LNÿçNÿyœm
®çYæ uYÞm NzÿÂæ. §gNÿªNÿºçæX®ç <Ësp ËŒzÒªætyº> ®ç ŒçbNÿçoîŒ ÄwòçȪçoy ÄwòçæYz
ŸÅŒ Eçum o»mçæŒy VºçoÁ®ç ÄwòçæŒç utÂçÌç tzl®çYy Tº\ ®çYæ uYÞm EçÂæ.
n®çæX®çY œçómç ŒçbNÿçoîŒ Äwò ućÄzÂç ¢ÿÌÄîŒ uoYy FËbzb ¤pNÿÄl®çYç Ÿ®nŒ
Nÿºmçºç œçómç Eçum n®çYæ ªo œuºÄo|Œ ®çYæ uYÞm §gNÿªNÿºçæŒy NzÿÂæ. <EœîmçúNÿ>
®ç ŒçbNÿçoîŒ tpÄëŒy oç»l®ço ^T^Tyo ŸNÿçÆçX®ç uYÞœb tìuŒ®zo ¤çĺÂzÁ®ç Ä
Eçoç ÄwònÄçŒz LNÿçNÿy œgÂzÁ®ç Œçu®NzÿYz ŸÅŒ ªçægÂz. <uªÞ> ª‡îŒ EçF|¤çœçŒç ÌçzgŒî
tîº œºtzÆço ºÒçmçºy ªìÂæ Eçum ËÄoæÞ LNÿbç ºÒçmçºç ¤çœ n®çYy ª{ÞyYy Eœzqç
Eçum ̪ç\çYç ËÞy-œì»Ê ª{ÞyNÿgz œÒçl®çYç tîuÊo twuÉbNÿçzŒ ®çYæ uYÞm uƺyÊ
EçeÄÂz ®çæŒy NzÿÂæ. <Ìçs Ìçz¤o> ª‡îŒ o»m Ä®çoÂz EÌ¢ÿ ^çÂzÂz Ÿzª ÄwòçœNÿçpy
œºo uªpÄl®çYç Ÿ®nŒ Nÿºmç¶®ç ŸzªçYy Nÿsç uÄ\® ªçzgNÿºçæŒy ªçægÂy.
93
<Ì憮ç Zç®ç> oz <uªÞ> ®ç ŸÄçÌço ®ç tzÆçoy ÄwòçæYç Äç‡|M®çX®ç
̪ˮzNÿgz œÒçl®çYç ¤tÂÂzÂç twuÉbNÿçzŒ Ìçªçzºç EçÂç. 70 X®ç tÆNÿço ªìÂæ œºtzÆy
TzÂy Nÿy EçnªÒn®zuÆÄç® œ®ç|® ŒçÒy EÌæ ªçŒmçºz EçF|¤çœ 90 X®ç tÆNÿço ËÄo:Y
n®çæX®ç œçeçzœçe œºtzÆy \çH ÂçTÂz Eçum ozsY
z EçœÂz uªÞ \ªÄîŒ oçz tzÆ œÒçl®çX®ç
TçzÉby Nÿ¿ ÂçTÂz. oç»l®ço Œ \ªÂzÂæ Ÿzª Äwòœmy oºy uªpÄl®çYy Eœzqç Nÿ¿
ÂçTÂz. ªìÂçæ\Äp ºÒçl®çœzqç ËÄoæÞœmz LQçtç <uªÞ> §zbÂç oº \Tl®çÂç ¤p
®zF| EÌç uÄYçº ËœÉbœmz ¤çzÂîŒ tçQÄî ÂçTÂz. 85 ŒæoºX®ç ŒçbNÿçoy ÄwòçæX®ç
\Tl®çYz Òz ÄzTpz Eçum ªÒÜÄçYz Äpm EçÒz. ®çŒæoº NÿtçuYo Vºçæœzqç ÄwòçȪço
ºÒçl®çÂç ªçmÌz Eçœm÷Œ o®çº Òçzoy Eçum n®çæŒç EçNÿuÊ|o Nÿºmçºz ÄwòçȪÒy
Œu\NÿX®ç Nÿçpço G§z ºÒçoy oº n®ço Eç³ç®| Äçbî Œ®z.
1953 ÌçÂy NÿçÂzÂNÿº Eç®çzTçŒz ªçTçÌ ÄTç|Yç E¥®çÌ Nÿ¿Œ EçœÂç
EÒÄç ̺NÿçºNÿgz Ìçtº NzÿÂç.12 œm oçz ̺Nÿ續z ¤çÌŒço TìægçpîŒ ezÄÂç.
n®çŒæoº ªæg NÿuªÆŒYy Ës県ç Nÿºl®ço EçÂy. ¤y. œy. ªæg Òz u¤ÒçºYz ªìP®ªæÞy
ºçuÒÂz Òçzoz. EŒzNÿ ÄÊz| n®çæŒy ÂçzNÿ̧zYz ̧çÌt ©ÒmîŒ Nÿçª NzÿÂz Òçzoz. 1980 ª†®z
n®çæŒy EçœÂç EÒÄç ºçÉb~œoëŒç Ìçtº NzÿÂç. n®ço ªÒÜÄçYy ÌîYŒç EÆy Òçzoy Nÿy
Foº ªçTçÌ ÄTy|®çæÌçey ̺Nÿçºy Eçum Æ{qumNÿ qzÞço ºçQyÄoç EÌçÄy. Fæutºç
Tçæ‡yŒy ÌÄ| ºç[®çæX®ç ªìP®ªæà®çæNÿgîŒ ®ç EÒÄçÂçĺ ªoz ªçTÄÂy. œm ªìP®ªæà®çæŒy
YYç| Nÿºl®çYzY ŒçNÿçºÂz. 1979 ª†®z ozÃÒçYz ºçÉb~œoy uŒÂª Ìæ\yÄ ºzhy ®çæŒy ªægÂ
Eç®çzTçÂç u¤ŒÆo| ªç‹®oç utÂy. ÃÒy. œy. uÌæT ®çŒy œìjz tÒç ÄÊç|Œy oçz EÒÄ砪狮
Nÿ¿Œ ÂçTî NzÿÂç. n®çŸªçmz ªÒçºçÉb~ço Foº ªçTçÌ ÄT| ©Òm\z Nÿçzm Òz eºuÄl®ço
®zHŒ 80 bMNzÿ ÌÄÂoy \çÒyº ^çÁ®ç. n®ço QçÂy Ÿªçmz ºçQyÄoç Ÿªçm Òçzoz.13
Tb
ÂçzNÿÌæP®zÆy Ÿªçm
ºçQyÄ \çTç
EŒìÌîuYo \çoy
13%
13
EŒìÌîuYo \ªçoy
7%
07
§bM®ç Ä uĪìMo \çoy
5%
04
E‹® ªçTçÌ ÄT|
45%
10
ÌzÄçuŒÄwð Ì{uŒNÿ
1%
15
EϾT
0.5%
05
œìŒÄ|ÌŒ
03
ªçTçÌzoº Eçus|Nÿ
15%
23
œìjy Tb
®çYç Es| 45 bMNzÿ EeºçœTg \çoëŒç tÒçY bMNzÿ ÌÄÂoy uªpçÁ®ç
Eçum [®ç 25 bMNzÿ EŒìÌîuYo \çoy-\ªçoëŒç 24 bMNzÿ ÌÄÂoy utÁ®ç TzÁ®ç, n®çYz
94
Ÿªçm TzÁ®ç 30 ÄÊç|o 5 bMM®çæœzqç Eu‡Nÿ ŒçÒy, Òz Âqço VzoÂz ©Òm\z Eç\Òy
\çoy®ozYç ŸÅŒ tìÂ|ql®çÌçºQç ŒçÒy ÒzY \çmÄoz. ÌÒNÿçº qzÞz, NÿçºQçŒtçºy,
u\ÁÒç œuºÊt, TÀçª œæYç®oy, ÌT¸®çY ÌðzX®ç ËsçŒçœçÌîŒ ®ç \çoy ÄæuYo EçÒzo.
œm [®çæŒç ®ç EçºqmçYç Âç§ ^çÂç n®çæYç Eçus|Nÿ Ëoº GæYçÄÂç EçÒz. n®ç n®ç
\çoyo LNÿ ª†®ªÄT| o®çº ^çÂç EçÒz. n®çªìpY
z n®ç n®ç \çoëYz uÄVbŒÒy Òçzoz EçÒz.
Òz uÄVbŒY œìjz \çoyÄçtçÂç uŒÉNÀÿy® Nÿ¿ ÆNÿmçºz EçÒz. œm oçzĺ n®ç n®ç Eçºuqo
\çoy Eçum n®çoîŒ uŒªç|m ^çÂzÂz n®çæX®çoÂz <ª†®ªÄTy|® Eçºqyo> ®çæX®çoÂç ÌæVÊ|Òy
EœuºÒç®| EçÒz, [®çYz uYÞm EŒzNÿ ªºçey ŒçbNÿçoîŒ EçÂz. EçmQyÒy LNÿ TçzÉb ®ç
Nÿçpço EŒzNÿ ŒçbNÿçæŒy ªçægÂy oy ©Òm\z tuÂo ÌÄmy|® (¤ÀçÖm) uÄÄçÒ. \çoy®ozYç
\º u¤ªçzg Nÿºç®Yç EÌz oº Eçæoº\çoy® uÄÄçÒçuÆÄç® œ®ç|® ŒçÒy Òy TçzÉb
Eçæ¤g
z NÿºçæŒy ÌçæuToÂyY Òçzoy. n®çYz œgÌçt ®ç NÿçpçoÁ®ç EŒzNÿ ŒçbNÿçoîŒ GªbÂz.
tuÂo ÌÄmy|® uÄÄçÒ Eçum ̪ç\çoy tuÂo YpÄpyYz uYÞm EÌmçºy
ŒçbNzÿ
85 Œæoº ®ç Ìæt§ç|oy \y ŒçbNzÿ EçÂy oy œìjyŸªçmz - 1) <¤çªŒÄçgç>
- Âz. ºçªŒçs YÃÒçm - (1991), 2) <uNÿºÄæo> - Âz. ŸzªçŒæt T[Äy - (1991), 3)
<Nÿçzm ©Òmoçz bMNÿç utÂç> - Âz. Ìæ\® œÄçº - (1993), 4) <Äçbç œpÄçbç> - Âz. tðç
§To - (1987), 5) <G\pÁ®ç utÆç> - Âz. gç}. ÌtçŒæt ªçzºz - (2001), 6) <ŸzªçYy
TçzÉb> - Âz. Å®çª ªŒçzÒº - (1998). \®Äæo tpÄëX®ç <œì»Ê> Eçum uÄ\® oõgÂ
ì NÿºçæX®ç
<Nÿ‹®çtçŒ> ®ç ŒçbNÿçæX®ç œç¾ç|§îªyĺ tuÂoçŒy uÂÒyÂzÂy Òy ŒçbNzÿ ÄzTpy Eçum
ªÒÜÄçYy eºoço. tðç §ToçæYz <Äçbç œpÄçbç> Eçum ÌtçŒæt ªçzºz ®çæYz <G\pÁ®ç
utÆç> Òy tçzŒ ŒçbNzÿ Eu‡Nÿ îçœNÿ EçÆ® uYoçºmçºy YpÄpyX®ç tçzÊçæYzÒy uYÞm
Nÿ¿Œ n®çæŒç ®çzS® utÆç tçQÄmçºy LNÿçY Äzpy EŒzNÿ uÄÊ®çæŒç ËœÆ| Nÿºyo ̪ˮçYy
ÒpîÄ纜mz GNÿ Nÿºmçºy ŒçbNzÿ EçÒzo. Å®çª ªŒçzÒºçæŒy <ŸzªçYy TçzÉb> ª‡îŒ EÆç
ŸNÿçºX®ç Eçæoº\çoy® uÄÄçÒço Nÿç®ùçYz ËsçŒ Nÿç® EÌçÄz Òç ŸÅŒ GœuËso NzÿÂç
EçÒz. <Nÿçzm ©Òmoçz bMNÿç utÂç> ®ç ŒçbNÿçoîŒ Ìæ\® œÄçºçŒy EçœÂy \¤ç¤tçºy
^bNîÿŒ bçNÿm綮ç Ä NÿçQç ĺ Nÿ¿Œ u¢ÿºm綮ç ̪ç\çoy GXYÄmy|® Ä GXY
œtËsçæYy uQÁÂy GgÄÂy EçÒz. ®ç ÌÄç|o ÄzTpz GeîŒ utÌmçºz ŒçbNÿ EçÒz <uNÿºÄæo>.
Nÿçºm uosz LNÿç ¤ÀçÖmçYçY GðºuNÀÿ®ç Nÿºl®çYz Nÿçª Eç®ìÉ®§º NzÿÁ®çŒz tuÂo
^çÂç EçÒz Eçum n®çŒz ¤ÀçÖm ªìÂTy NzÿÂy oºy ̪ç\ uoÂç tuÂo ©ÒmîŒY ËÄyNÿçºmçº
EçÒz ®ç §îuªNzÿYz uYÞm ®zoz. Òy ÌÄ|Y ŒçbNzÿ Ÿ®çzT Eçum ÂzQŒ ©ÒmîŒ En®æo ÌÆMo
EçÒzo.
ªÒçºçÉb~ço uÆqmuÄÊ®Nÿ YpÄpyYy Ìì»Äço Qîœ œîÄy|Y Ìì¿ ^çÂzÂy
EÌÂy oºy n®çÂç Toy utÂy oy ªçGæb ËbìEg| LÂu¢ÿ‹ËbŒ ®çæŒy 1819 oz 1827 ®ç
95
Nÿçpço ªìæ¤F|Yç TÃÒŒ|º ©ÒmîŒ Nÿçª Nÿºyo EÌoçŒç œìmç uÒætî Nÿç}Âz\, Ìõb~ FæSÂyÆ
ËNîÿ Eç}¢ÿ ªìæ¤F|, EŒzNÿ ŸçsuªNÿ Æçpç, ŸçsuªNÿ uÆqNÿçæŒç ŸuÆqm tzmçºz ÄT|,
¤ç}©¤z ŒzbyÃÒ L[®ìNÿz ÆŒ ÌçzÌç®byYy Ës県ç EÌz uÄuć ËÄ¿œçYz Nÿç®| n®çŒz NzÿÂz.14
1840 ª†®z ¤çzg| Eç}¢ÿ L[®ìNzÿÆŒ Eçum 1855 ª†®z ugœçb|ªõb Eç}¢ÿ L[®ìNzÿÆŒ15
Ës県 ^çÂz. 1857 ¤ç}©¤z uÄùçœyeçYy Ës県ç ^çÂy. »œ®çoÂç 1 Eçmç Âåg ºzÃÒz‹®î
©ÒmîŒ EçNÿçºÂç \çÄç Ä oçz ŸçsuªNÿ uÆqmçĺ QY| NÿºçÄç EÌz eºÂz. ËÞy®çæÌçey
b~zuŒæT Nÿç}Âz\ Nÿçjl®ço EçÂy. œm ÌÄçúÌçey ªçz¢ÿo ŸçsuªNÿ uÆqmçYy ÌìuÄ‡ç Ÿç›o
Òçzl®çÌ 100 ÄÊz| Äçb œÒçÄy ÂçTÂy oy 1918 Yç œbz E}Mb ®zF|œ®úo. 1819 oz
1918 Æ槺 ÄÊç|Yç Òç Nÿçp EçÒz. ¤y. \y. Qzº L[®ìNzÿÆŒ uªuŒËbº EÌoçŒç 1937
oz 40 Eçum 46 oz 52 ®ç NÿçÂço n®çæŒy uÆqmçX®ç ÌÄ| qzÞçŒç ËœÆ| Nÿºyo uÆqmçYç
uÄËoçº NzÿÂç.16 œm ªºçeÄçg°çYy œçY Ëbzb̽ LMÌ Ò{üç¤çt ËbzbÆyY \çzgÂzÂy
ºçuÒÁ®çŒz oy EuÄNÿuÌoY ºçuÒÂy. 1961 œ®úo ªºçeÄçgç Æ{qumNÿtwÉb°ç Foº
ªÒçºçÉb~çoy §çTçæœzqç ªçTçÌY ºçuÒÂç. 1956 X®ç uÆqm ÌÄz|qmço ªºçeÄçg°ço
9165, uÄt§ç|o 13180, œ. ªÒçºçÉb~ço 31,544 ÄÌçÒoy EÌÁ®çYç Eçum n®çoyÂ
YçpyÌ bMM®ç÷Œ Eu‡Nÿ ÄÌçÒoëYy ÂçzNÿÌæP®ç 200 ÷Œ Nÿªy EÌÁ®çYç GÁÂzQ
Ìçœgoçz. n®çªìpz LNÿuÆqNÿy ÆçpçÒy uosĺ œçzÒçzYÂzÁ®ç utÌo ŒçÒyo. n®çªìpz
ErçŒ, Eæ‡Èòç ®çæYz Ÿç¤Á® utÌoz.
uÆqmuÄÊ®Nÿ ŸÅŒçæYy YYç| EÌmçºy ŒçbNzÿ
n®çoîŒ \z uÆqmuÄÊ®Nÿ ŸÅŒ œìjz EçÂz n®çYz uYÞm 85 ŒæoºX®ç ŒçbNÿçŒy
ªçægÂz œm n®çY ¤ºçz¤º Eç{ùçzuTNÿºmçŒæoº Äçjn®ç ÆÒºçoÂz uÆqmçYz ŸÅŒÒy ŒçbNÿçoîŒ
uYoçºÂz TzÂz. EÆç uÆqm uÄÊ®Nÿ ŸÅŒçæYy YYç| EÌÂzÂy ŒçbNzÿ œìjy Ÿªçmz 1) <uºªçzb Næÿb~çÂ
z > - ŒçzÃÒõ. 2004 - ÆzQº jÄpyNÿº, 2) <Å®çªYy ª©ªy>
- EÆçzNÿ œçbçzpz, 3) <oŒªç\çzºy> - Ÿ.Eç. 1985 - ŸzªçŒæt T[Äy, 4) <uNÿºÄæo> ŸzªçŒæt T[Äy, 5) <Ìn®Æçz‡Nÿ> - 1996 - Tçz. œì. tzÆœçægz, 6) <Vº uoVçæY ÒÄæ> ºnŒçNÿº ªoNÿºy, 7) <ÌìQçÆy §çægoçz Eç©Òy> - Eu§ºçª §gNÿªNÿº, 8) <[®çYç
n®çYç ŸÅŒ> - 1995 - Eu§ºçª §gNÿªNÿº, 9) <uNÿª®çTçº> - 1996 - uƺÄçgNÿº
/ EªºçœîºNÿº, 10) <tçtçYy TÂ|¢ÀzõBg> - 2007 - ºnŒçNÿº ªoNÿºy, 11) <Èòç> 2000 - uÄù燺 œìægÂyNÿ, 12) <Nìÿmy NÿgîŒ NÿçzmyNÿgz> - 2000 - uÄù燺 œìægÂyNÿ,
13) <G\pÁ®ç utÆç> - gç}. ÌtçŒæt ªçzºz.
uËÞ®çæX®ç ŸÅŒçYy YYç| EÌÂzÂy EŒzNÿ ŒçbNzÿ ®ç Nÿçpço EçÂy. EçœÁ®ç
§çºoy® ̪ç\ço LNÿyNÿgz ËÞyÂç tzÄy ªçŒÂz \çoz oº tì̺yNÿgz œç®çoÂy ÄÒçm.
uËÞ®çæX®ç ¤ç¤oyo ̪ç\ œîÄy| Òçzoç oÌçY Eç\Òy œì»ÊÌðçNÿ EÌÂzÂç utÌoçz. uÄÄçÒ
eºÄoçŒç ªìÂyÂç ŒNÿçº tzl®çYç Eu‡Nÿçº ŒçÒy. ćîœuºqzYz ËÄ¿œ Eçoç ¤tÂÂz
96
EçÒz. Eç\ FæbºŒzbX®ç ®ìTço ªìÂz ªìÂy Œzbĺ szb §zboço uNæÿÄç ªçze°ç TçÄço
ŒçzNÿºyÂç EÌmç¶®ç ªìÂy EçF| ¤çœçX®ç œºÄçŒTyŒz uÄÄçÒzXZìNÿ ªìÂçæŒç LQçùç Òç}bÂ
z ço
§zboço. EÌz \ºy EÌÂz oºy ªìÂëŒy ËÄo:X®ç œÌæoyŒz eºuÄÂzÂç uÄÄçÒ Nìÿbìæu¤®çæŒç
œÌæo œgzÂY EÌz ŒçÒy. óæg°çÌçey ªìÂëŒç EçnªÒn®ç Nÿºl®çYz ŸÌæT Eç\Òy ®zoço.
ËÞy uÆqmçX®ç ŸÌçºçªìpz LNÿç ¤ç\îÂç uÆNÿÂzÁ®ç ËÞy®ç ŒçzNÿºy Nÿ¿Œ œ{Ìç NÿªçÄoço.
oºy Q¶®ç Esç|Œz n®ç ËÄoæÞ ¤ŒÂzÁ®ç EçÒzo EÌz utÌo ŒçÒy. <<uÄÂç®oy uÆqm tzHŒ
ªìÂëŒç ÆÒçmæ Nÿºç®Yæ, ªçzezÒçzF| œ®úo ÄçjÄç®Yæ Eçum u¢ÿ¿Œ EçF|¤çœçŒy n®çæY
TçÄey œòoyŒæ n®çæY ÂSŒ \ªÄç®Yæ>> ®ç œuºuËsoyo Eç\Òy ¢ÿçºÌç ¢ÿºNÿ œgÂç
ŒçÒy. <GùçYç ÌæÌçº> ®ç Eà®çæX®ç ŒçbNÿçoÂy Nÿ»mç ĺy uÄ‡çŒ Nÿºoz oz Eç\Òy
Qºz EçÒz. <ŒÃ®ç Äçbç> ®ç ŒçbNÿço EçŒæty¤çF| uNÿÂçzË| NÿºçæŒy LNÿ œuºY® ªægp Ës県
Nÿºl®çYç Gœç® ÌìYÄÂç Òçzoç. Eç\ EŒzNÿ uÄÄçÒ ªægp EçÒzo Eçum oz EçœçœÂz
ćìĺ ªzpçÄzÒy §ºÄoço. n®çoîŒ ÂSŒz \ªoçoÒy œm EŒzNÿÄzpç n®çYz ËÄ¿œ Òz
îçÄÌçu®NÿY EÌoz. tçz‹Òy œqçŒç LNÿªzNÿçæYy ®çzS® oy ªçuÒoy œìºÄÂy \ço ŒçÒy.
ËÄo:Yz NÿuªÆŒ uªpÄmz ÒçY n®çYç GñzÆ EÌoçz. Eç\Òy ¤çœçÂç ªìÂTy ©Òm\z
T¸®çoÂy ‡çõg Äçboz Ä uoYz ÂSŒ NìÿezÒy NÿÌzÒy \ªÄîŒ oçz ªçzNÿpç Òçzoçz. 1916 ÌçÂy
EçÂzÁ®ç <ÒçY ªìÂçYç ¤çœ> ŒçbNÿçœçÌîŒ oz 2000 X®ç tÆNÿçoÁ®ç <Ä® ÂSŒçYæ>
œ®úoX®ç NÿçpçoÂy ŒçbNÿ œÒçoç ®ç œuºuËsoyo NÿçÒy ¢ÿçºÆy Ìì‡çºmç ^çÂzÂy utÌo
ŒçÒy. GÂb Eçoç uÆqmçŒz ªìÂëX®ç ÂSŒçYæ Ä® ÄçjÂæ EçÒzY œm Eç®by FægËb~yo
Nÿçª Nÿºmç¶®ç ªìÂëŒç n®çæX®ç ÂSŒçYæ Ä® GÂbîŒ TzÂæ oºy ÂSŒ Nÿºl®çYy œºÄçŒTy
utÂy \ço ŒçÒy. ªìÂçæX®ço ÒpîÒpî <ÂSŒ> ®ç TçzÉby uÄÊ®y LNÿ GtçuÌŒoç ®zH ÂçToz.
ª. ¢ìÿÂz Eçum ÌçuÄÞy¤çF| ¢ìÿÂz ®çæX®ç Ÿ®nŒçŒz ªÒçºçÉb~ço ËÞy uÆqmçYy
Ìì»Äço ^çÂy Qºy. œm 1960 œ®úo ËÞy uÆqmçÂç EçÄÅ®Nÿ uooNÿç ŸuoÌçt ªÒçºçÉb~ço
uªpçÂç ŒçÒy. ̺Nÿ續zÒy \çumÄœîÄ|Nÿ n®çÌçey Ÿ®nŒ NzÿÂz ŒçÒyo. 1960 œ®úo
ªÒçºçÉb~ço 32939 ŸçsuªNÿ Æçpç Òçzn®ç. œm n®ç ªìÂçæÌçey. ªìÂëÌçey EÄU®ç 1729
Æçpç Òçzn®ç. 1960 ª†®z ªìæ¤F|o ªç†®uªNÿ Æçpç Òçzn®ç 777 Eçum n®ço uÆNÿm綮ç
ªìÂçæYy ÌæP®ç Òçzoy 2,23,308 oº ªìÂëYy ÌæP®ç Òçzoy 1,03,112. ©Òm\z Òz ̪Ÿªçm
utÌoz. œm uÄùzYz ªçÒzºVº EÌmç¶®ç œìl®ço ªçÞ 545 Æçpço 1,14,268 ªìÂz Eçum
36,979 ªìÂy uÆNÿo Òçzn®ç. Òz Ÿªçm ‡MNÿçtç®NÿY EçÒz. ªìÂëX®ç uÆqmçYy Òy
EÄËsç 1960 œ®úo \º œìl®ç-ªìæ¤F|ÌçºP®ç ÆÒºço Òçzoy oº Foº ÆÒºçæYç uÄYçºY
NÿºçÄ®çÌ ŒNÿçz. 31 ªçY| 1960 œ®úo 11 uËÞ®ç Fæu\uŒEuºæTÂç, 242 uËÞ®ç Nÿç®tç
Âç} NÿçzÌÂ
| ç, 430 Nÿç}ªÌ|Âç, Eçum Eçb|Ì, Ì箋ÌÂç 17424, uºÌY|ª†®z 75 uÄùçsy|Œy
Òçzn®ç. Òz ÌÄ| ªÒçºçÉb~çX®ç L[®ìNzÿÆŒ uªuŒËb~yYz Eu‡Nwÿo EçNÿgz EçÒzo.
1981 X®ç uƺTmoyŸªçmz 6 oz 10 ®ç Ä®çzTbço œuÒÂy oz œçYÄy ®ç
97
ÄTç|o uÆNÿmç¶®ç ªìÂëYy ÌæP®ç 1000 ªìÂçæªçTz 740 ªìÂy FoNzÿ EçÒz. uÆqm Òy
ªçmÌçX®ç Eç®ìÉ®çoÂy ÌÄç|o ªÒÜÄçYy TçzÉb EçÒz. œm ËÞyNÿgz œÒçl®çYç [®ç
̪ç\çYç twuÉbNÿçzŒ <ÄËoî> ÒçY EÌoçz n®ç ̪ç\ço ËÞy uÆqmçYy ®çœzqç ÄzTpy
EÄËsç EÌîY ÆNÿo ŒçÒy. 1916 ª†®z §çºoy® ªuÒÂç uÄùçœyeçYy Ës県ç NÿÄz| ®çæŒy
NzÿÂy Òçzoy. œm Òz Ÿ®nŒ ªÒÜÄçYz EÌÂz oºy Eœìºz Òçzoz. 1960 Œæoº ªçÞ ËÞy
uÆqmçÂç Q¶®ç Esç|Œz ÄzT EçÂç. 1980 œ®úo Fæu\uŒEuºæT Eçum ªzugNÿ Nÿç}Â\
z ª†®z
uÆNÿmç¶®ç ªìÂëYy ÌæP®ç ÄzTçŒz ÄçjÂy. uÆqmçŒz ËÞyÂç LNÿ ŒÄz <Eçnª§çŒ> Ÿç›o
^çÂz.
19 \ìÂ{ 1969 ª†®z ¤åNÿçæYz ºçÉb~y®yNÿºm ^çÂz.17 n®çuŒuªðçŒz GXYÄmy|®
Nìÿbìæ¤çoy ªçmÌçæŒç Eçus|NÿtwÉb°ç Ës{®| Ÿç›o ^çÂz. ¤åNÿ窇îŒ, œçzËb窇îŒ, LIC
ª‡îŒ ªçze°ç Ÿªçmço §ºoy ^çÂy. n®ço uËÞ®çæYy ÌæP®çÒy ¤ºyY Òçzoy. 1975 Òz ÄÊ|
NÿçªTçº ®ìŒçzËNÿçzŒz EçæoººçÉb~y® ªuÒÂç ÄÊ| ©ÒmîŒ \çTuoNÿ œçopyĺ VçzuÊo NzÿÂz.18
n®çªìpz \çTuoNÿ œçopyĺY uËÞ®çæX®ç ŸÅŒçæYç ÌQçz îçœNÿ Ä Tæ§yºœmz uÄYçº
ÒçzH ÂçTÂç. <u̪ç}Œ t ¤ìÄç> ®ç ÂzuQNzÿŒz ŒÃ®ç ËÞyÄçty \çumÄç uŒªç|m Nÿºl®çYz
Nÿç®| Ÿsª NzÿÂz.19 n®çYç \T§ºX®ç ÌçuÒn®çĺ œuºmçª ^çÂç. ̪ç\ Eçum Nìÿbìæ¤
®çæX®ç EçQîŒ utÂzÁ®ç ¢îÿbœc°çæª‡îŒ ÄçĺoçŒç uËÞ®çæYç Òçzmçºç Nÿçõgªçºç, Esç|\Œ| çÌçey
¤çÒzº œgÁ®çŒæoº n®çæYy YçÂî EÌÂzÂy oçºzĺYy Nÿ̺o, Eç®ìÉ®çÂç EçÂzÂç ®çæuÞNÿœmç,
îuMoTo FXZç EçNÿçæqçæYy Òçzo \çmçºy Òçzpy Eçum Ìoo Äçb°çÂç ®zmçºy EÄÒzÂŒç
®çYç œuºmçª ©ÒmîŒ ËÞy ÒpîÒpî \çT¿Nÿ ^çÂy. ËÄoæÞ \çumÄç, EçœÁ®ç îuOÿnÄçYç
uÄNÿçÌ, ªçmîÌ ©ÒmîŒ \Tl®çYç EçœÂç ÒMNÿ Äzp ŸÌæTy ‡ªNÿçÄîŒÒy uªpÄl®çYy
u\ñ ÒpîÒpî uoX®ço ®zo TzÂy. »jy œºæœºçæYç oy ŒÃ®çŒz uÄYçº Nÿ¿ ÂçTÂy. ËÞy-œì»Ê
Œçn®çNÿgz œÒçl®çYç uoYç twuÉbNÿçzŒ ¤tÂÂç. oy LNÿç ¤ç\îŒz ËÄoæÞ Òçzo Òçzoy oº
tì̶®ç ¤ç\îŒz ªçŒuÌNÿ Nÿçõgy ^çÁ®çŒz EgNîÿŒÒy œgo Òçzoy. uoYç ªçŒuÌNÿ Nÿçõgªçºç
Òçzo Òçzoç. œm oy EçœÁ®ç ÒMNÿçuÄÊ®y \çT¿NÿÒy Òçzo Òçzoy. uÆqmçŒz uoÂç Ÿç›o
^çÂzÂy ^pçpy Eçum ̪ç\çŒz uoX®ç G[[Ä Ÿuoªzĺ Ìoo EçœÁ®ç ¤æ‡ŒçæYç
YjÄÂzÂç \çY, n®çoîŒ uŒªç|m ^çÂzÂz Nÿç{bìæu¤Nÿ, Eçus|Nÿ, ÆçºyuºNÿ, ªçŒuÌNÿ,
œçopyĺy ÌæVÊ| ®çÂç Ìoo uËÞ®çæŒç Ìçªçzºz \çÄz ÂçTÂz. ËÞy Òy ŒìÌoy Æçz§Y
z y ÄËoî
ŒçÒy oy utQçÄî, NÿYNÿg°çYy ¤çóÂy ŒçÒy. uoÂç ËÄo:Yz ªŒ EçÒz. uoÂç uÄYçº Ì朑ç
îuOÿªÜÄ EçÒz. ËÞy œì»Ê ̪çŒozX®ç \Tço oy n®çX®ç ¤ºçz¤ºyŒz YçÂzÂ. n®çX®ç
ªçTîŒ ËÄo:Yy ¢ÿº¢ÿb Nÿ¿Œ Vzo oy \Tmçº ŒçÒy. Äzp œgÂyY oº oy ËÄo:Yz ËÄoæÞ
EuËonÄ uÌò Nÿºyo \TzÂ. LNÿby ËÄoæÞœmz ! Fsĺ uoX®ç uÄYçºço ¤t Vgo
TzÂz. \z 85 ŒæoºX®ç ŒçbNÿçŒy uYoçºÂz. uËÞ®çæYz ŸÅŒ ÄçjoY Òçzoz. Vº Eçum ŒçzNÿºy
tìÒzºy Nÿ̺o uoX®ç Äçb°çÂç EçÂy Òçzoy. ŒçzNÿºyX®ç ueNÿçmYz ÄzTpz ŸÅŒ Òçzoz.
98
ÂSŒçYz Ä® Äçjo Òçzo.z ÂSŒçoy óægç Eçum Nÿ‹®ç ÆìÁNÿçYç ŸÅŒ Òçzoç. E\îŒÒy NÿçÒy
ueNÿçmy uËÞ®çæŒç TìÂçª ©ÒmîŒ ºç¤Äl®çYç, n®çæX®ç Qºzty uÄNÀÿyYç ŸÅŒ Òçzoç. n®çæX®ç
ªçownÄçX®ç Eu‡NÿçºçYz oº EŒzNÿ ŸÅŒ Òçzoz.
uËÞ®çæX®ç ŸÅŒçYy YYç| EÌÂzÂy EŒzNÿ ŒçbNzÿ
uËÞ®çæX®ç ĺy ÌÄ| ŸÅŒçæYy YYç| Nÿªy Eu‡Nÿ Ÿªçmço 1985 ŒæoºX®ç
ªºçey ŒçbNÿçŒy NzÿÂy. n®ço Eç‡yX®ç uœjyoy \®Äæo tpÄy, ºnŒçNÿº ªoNÿºy,
uÄ\® oõgìÂNÿº, ÄÌæo NÿçŒzbNÿº, ªÒzÆ LÂNìæÿYÄçº Òy ÂzQNÿ ªægpy EçÒzo Eçum
ŒæoºX®ç uœjyoy ŸÆçæo tpÄy, EÆçzNÿ œçbçzpz, Æ¢ÿçEo QçŒ Òy ÂzQNÿ ªægpy
ªÒÜÄçX®ç ŸÅŒçNÿgz uŒtz|Æ NÿºoçŒç utÌoço. ÌF| œºçæ\œz Eçum [®çzoy ©ÒçœÌzNÿº ®ç
uËÞ®çæŒy \çumÄœîÄN| ÿ ËÞy ŸÅŒçæĺ uÂQçm NzÿÂzÂz utÌoz. <gç}Mbº oì©Òy Ììòç> - 1991
- Eu\o tpÄy, <oŒªç\çzºy> - 1985 - ŸzªçŒæt T[Äy, <oìªYz EçªYz Tçmz> - 1989 ºnŒçNÿº ªoNÿºy, <óægç> - 1989 - [®çoy ©ÒçœÌzNÿº, <ESŒy utî> - 1989 - ºnŒçNÿº
ªoNÿºy, <Yçº Yç{Vy> - 1991 - ŸÆçæo tpÄy, <ªç^ç Qzp ªçægî tz> - 1996, ÌF| œºçæ\œz
- <EçF| uºb箺 Òçzoz> - EÆçzNÿ œçbçzpz, <Yç÷Â> - ŸÆçæo tpÄy, <œ®ç|®> - 1985 \®Äæo tpÄy, <uNÿŒçºç> - 1986 - \®Äæo tpÄy, <†®çŒy ªŒy> - 1995 - ŸÆçæo
tpÄy, <œçæjºç ¤ì‡Äçº> - ŸzªçŒæt T[Äy, <EœîmçúNÿ> - \®Äæo tpÄy, <NÿçÂYNÀÿ> 1988 - \®Äæo tpÄy, <ÂSŒ> - 1991 - \®Äæo tpÄy, <ËœÆ|> - 1987 - \®Äæo
tpÄy, <ÌuÄoç tçªçztº œºçæ\œz> - 1986 - ÆzQº oç©Òmz, ®ç ÌÄú ªÒÜÄœîm| ŒçbNÿçæYç
uÄYçº Fsz Nÿ¿.
uÄÄzYŒçX®ç Ìçz®yÌçey uËÞ®çæX®ç ŸÅŒçæYy YYç| EÌÂzÂy ŒçbNzÿ, uËÞ®çæX®ç
ªçownÄçYç ŸÅŒ uYoçºmçºy ŒçbNzÿ, ŒçzNÿºy Nÿºm綮ç uËÞ®çæYz ŸÅŒ ªçægmçºy ŒçbNzÿ EÌz
n®çYz §çT œçgÂz EçÒzo. 85 Œæoº óægç ̪ˮzĺ [®çzoy ©ÒçœÌzNÿºçæYz óægç, \®Äæo
tpÄëYz œ®ç|®, ªoNÿºëYz EuSŒutî Fn®çty ŒçbNzÿ EçÂy oº ªçownÄçX®ç ŸÅŒçĺ <ÆuŒÄçº ºuÄÄçº> - ÌoyÆ EçpzNÿº, <[®çYç n®çYç ŸÅŒ> - Eu§ºçª §gNÿªNÿº,
<\® \® ºVìÄyº ̪s|> - œzªÀ çŒæt T[Äy, <œçæjºç ¤ì‡Äçº> - ŸzªçŒæt T[Äy, <†®çŒy ªŒy>
- ŸÆçæo tpÄy, <gç}Mbº oì©ÒyÌìòç> - Eu\o tpÄy, <EuSŒ utî> - ºnŒçNÿº ªoNÿºy,
<YçºYç{Vy> - <uŸ® EçF|Ì> - Âz. ÄÌæo NÿçŒzbNÿº, <œœF| uœNÿÁ®ç Nÿç> - uÄÂçÌ ÌçºæT,
<oìªYz EçªYz Tçmz> - ºnŒçNÿº ªoNÿºy, <ÌçœnŒzNÿºçYæ ªîÂ> - ªNÿºæt Ìçez, <EçF|Y Vº
G‹ÒçYæ> Fn®çty ŒçbNzÿ EçÂy. ŒçzNÿºy Nÿºm綮ç uËÞ®çæYz ŸÅŒ ªçægÂz - <ªç^ç Qzp ªçægî
tz> - ÌF| œºçæ\œz, <[®çYç n®çYç ŸÅŒ> - Eu§ºçª §gNÿªNÿº, <uªÞ> - gç}. uƺyÊ
EçeÄÂz, <uNÿª®çTçº> - uÄ. Äç. uƺÄçgNÿº /ÌtçuÆÄ EªºçœîºNÿº, <ŒNÿpo Ìçºz
VgÂz> - ÆzQº jÄpyNÿº, <uNÿŒçºç> - \®Äæo tpÄy, <uºªçzb Næÿb~çÂ
z > - ÆzQº jÄpyNÿº,
<gç}Mbº oì©Òy Ììòç> - Eu\o tpÄy, <oŒªç\çzºy> - ŸzªçŒæt T[Äy, <oìªYz EçªYz Tçmz>
99
- ºnŒçNÿº ªoNÿºy, <YçºYç{Vy> - Æçz§ç tzƪìQ, <EçF| uºb箺 Òçzoz®> - EÆçzNÿ œçbçzpz,
<tzÒ§çŒ> - Eu§ºçª §gNÿªNÿº, <EœîmçúNÿ> - tpÄy, <E‡çæoº> - Âz. \®æo œÄçº,
<EçF|Yæ Vº G‹ÒçYæ> - T\õü EuÒºz, <Yç÷Â> - Âz. ŸÆçæo tpÄy Fn®çty ŒçbNÿçæŒy. ®ç
EŒzNÿ ŒçbNÿçoîŒ óæg°çÌçey uËÞ®çæŒç \çpîŒ ªçºÁ®çœçÌîŒ oz uËÞ®çæŒy EçœÁ®ç EçÄgn®ç
œì»Ê示çz¤º ÂSŒçuÆÄç®Òy LNÿÞ ®zHŒ ªî \‹ªçÂç VçÂîŒ ÌæÌçº Nÿºmæ Eçum
LNÿçYÄzpy tçzŒ œì»Êç椺çz¤º EçœÁ®çÂç LNÿÞ ºÒçÄÌæ Äçboæ ®çYy Nÿ¤ìÂy tzmæ Fsĺ
uËÞ®çæY ^çÂzÂæ œuºÄo|Œ uYoçºÂæ. ÂyÃÒ FŒ uºÂzÆŒÆyœ ËÄyNÿçºÂzÁ®ç uËÞ®ç (ŒçbNÿ
<tzÒ§çŒ> Âz. §gNÿªNÿº) ŒçÂç®Nÿ œoyœçÌîŒ VbË¢ÿçzb VzHŒ ËÄoæÞœmz ËÄo:Yæ
Nÿo|wnÄ uÌò Nÿºm綮ç uËÞy®ç (Âz. ªoNÿºy ŒçbNÿ <Vº uoVçæYæ ÒÄæ>) ªçze°ç ÆÒºço
ËÄoæÞœmz u¤Œ‡çËo LQçùç œì»Ê示çz¤º QçzÂy ÆzEº Nÿ¿Œ ºÒçm綮ç Eçum ƺyº
ÌìQçYy ªçTmy Nÿºm綮ç uËÞ®ç ®çæYæÒy uYÞm ªºçey ºæT§îªyĺ EçÂæ. ®ç ¤tÂçX®ç
Ìçªçu\Nÿ ¤ºzÄçF|b œmçYy YYç| Òçzo ºÒçmçº. œm ̪ç\ ¤tÂl®ço ®ç VbŒçæYz
ªÒÜÄçYz ËsçŒ EçÒz Òz ŒçNÿçºoç ®zmçº ŒçÒy.
\çTuoNÿyNÿºm Òy ŒÃÄtyX®ç tÆNÿçoÂy LNÿ ªÒÜÄçYy VbŒç \yÄŒçX®ç
Eçum ̪ç\çX®ç ÌÄ|Y qzÞçĺ ®ç VbŒzYç QçzÂĺ Ÿ§çÄ œgÂzÂç utÌoçz. \Tl®çYy
‡çºmç ¤tÂÂy. §ç{uoNÿ îÄÒçº ¤tÂÂz. ªçŒÄy Ìæ¤æ‡çYæ ËÄ¿œ ¤tÂÂæ. ŸYæg
GnœçtŒ Eçum n®çÂç Nÿ箪 ªçTmy ºçÒy EÆy œuºuËsoy uŒªç|m Nÿºmæ Òy îçœçºçYy
Tº\ ¤ŒÂy. Œ¢zÿQçzºy Òz Ÿ‡çŒªîÁ® ¤ŒÂæ. byNÿçHœmç ÌæœÂç. ªî§îo Tº\ç Eçum
Y{ŒyX®ç Tº\ç ®çoy ÌyªçºzÊç ‡î̺ ^çÁ®ç. ŸYæg ªçze°ç Ÿªçmçĺ GnœçtŒ Nÿºç®Yæ
oº §çægÄÂÒy ŸYæg ÒÄz. ©ÒmîŒ §çT§çægÄ G§çºmæ n®çÌçey ÆzEÌ| uÄNÿmæ,
uT¶ÒçF|NÿçÂç Ìoo ŒÄyŒ ŒÄyŒ ÄËoî tzo ºÒçmæ, n®çæX®ç Tº\ç ÄçjÄmæ ÒçÒy
\çTuoNÿyNÿºmçYç LNÿ ªÒÜÄçYç §çT. ÒpîÒpî \çTuoNÿyNÿºmçYæ Òz Äçºæ §çºoço Qzpî
ÂçTÂæ. 1991 ª†®z ŒÄy Eçus|Nÿ ®çz\Œç EuËonÄço EçÂy. Äy\, ºËoz, bzuÂNÿ©®ìuŒNzÿÆŒ,
¢îÿgŸçzÌuz ÌæT ®ç GùçzTço œºNÿy® §çægÄ Tìoæ ÄmîNÿ Nÿºl®çÌ §çºo ̺NÿçºŒæ œºÄçŒTy
utÂy. Ìç}¡bÄzEº GùçzTçŒz Foº ÌÄ| qzÞçŒç ªçTz bçNÿÂz. uÆqm, EçºçzS®, ºzÁÄz, ¤åNÿëT
ug¢zÿ‹Ì, uÌÃÒy LÃÒyLÆŒÌçºQy qzÞz œçtçæNÿÀ ço NzÿÂy. ÌÄç|u‡Nÿ ÄzTçŒz Òz qzÞ ÄçjÂz.
1996-97 oz 2002 ®ç Nÿçpço FÂzMb~ç}uŒNÿ Eçum ÌæTmNÿy® oæÞrçŒçX®ç ŸÌçºçŒz
Eç{ùçzuTNÿ ŸToyo uo›œbyŒz Äçj ^çÂy. \yÄŒçX®ç ÌÄ|Y qzÞçæĺ Òç Ÿ§çÄ ŸNÿÊç|Œz
\çmÄî ÂçTÂç. oÌç oçz ÌçuÒn®çĺÒy \çmÄî ÂçTÂç. Ì廍ΠºÅty Òç §çºoy® ÄæÆçYç
ªìÌ廍ΠÂzQNÿ ºÅtyYz gçzNÿæ GguÄm綮çÂç 30 ÂçQ gç}ºYæ ¤qyÌ Fºçmy ‡ª|Äg
z °çŒy
20
\çÒyº NzÿÂæ. ÂzQNÿçYæ ËÄçoæÞ ‡çzM®ço EçÂæ. œm ®çÂç Nÿçºm ºÅty ËÄo:Y
EçÒzo. Eçœm FæT\
À yoîŒ \Tçoy ºçÉb~çÌçey uÂuÒoçz ©Òm\z Eçœm Nÿçzmn®çÒy ªN|ÿbYzÉbç
NzÿÁ®ç oºy YçÂoço EÌç n®çæYç ̪\ ^çÂç. Eçœm NìÿeÁ®çY §îªyYz NìÿeÁ®çY
100
œºæœºzYz NÿçÒy tzmz ÂçTo ŒçÒy EÌæ n®çæŒç Äçbî ÂçTÂæ. Eª®ç|t ËÄçoæà®çX®ç uÄÇÄço
oz ºªÂz Eçum ÌŒçoŒy ªìÌ廍Π‡ª|Tì¿æX®ç ÌæoçœçYy uÆNÿçº ^çÂz.
ËÄo:X®ç tzÆçYæ, ̪ç\çYæ, œºæœºçæY uÄNwÿo uYÞm Nÿºmæ Òy ¢}ÿÆŒ
\çTuoNÿyNÿºmçªìpæ Ìì¿ ^çÂy. FæbºŒzbªìpz EªzuºNÿç, Eçu¢ÀÿNÿç EçœÁ®çÂç \Äp
EçÂy œm Æz\çºYy ÄËoy tîº ^çÂy. Ìçªçu\Nÿ, Eçus|Nÿ Ës{®| Vzl®ço ®zH ÂçTÂæ. Òç
\çTuoNÿyNÿºmçYç ªçzeç oçzbç Òçzoç. uÆqm îÄËszĺ ®çYç œuºmçª ^çÂç. œîÄy|
FæTÀ\y ªç†®ªçX®ç Æçpç Òçzn®ç Eçoç FæbºŒ}ƌ ËNîÿÁÌ EçÂy. ®ç Æçpço uÆNÿÂzÂy
ªìÂz ª}b~yNÿŒæoº G•ç uÆqmçÌçey œºtzÆy \çoy Eçum ozszY n®çæX®ç uÆqm Ä ŒçzNÿºy
GùçzTçYy îÄËsç œçuÒÂy \çF| EÆy Òªy Æçpç tzH ÂçTÁ®ç. ÆÒºçoÁ®ç YNÿYNÿçbçYæ
ŸÂçz§Œ TÀçªym ªçmÌçŒç §ìÂÄî ÂçTÂæ. 1989 Œæoº ÌçzuÄLo ®ìuŒ®Œ ªçzgÂy. u\uŒÃÒç
NÿºçºçŒæoº \Tço LNÿY ªÒçÌðç GºÂy. oy œMNÿy §çægÄÂQçzº EçÒz. \TçoÁ®ç
oìbœìæ[®ç Èyªæo ÂçzNÿçæÌçeyY ŒÄy Es|îÄËsç o®çº ^çÂy. n®çoîŒ ¤óÌçæËNwÿuoNÿoç,
¤ó§çuÊNÿnÄ ®çYç ¶ÒçÌ ^çÂç. EªzuºNÿç, N}ÿŒgç, ®ìŒç®bzg Ëbzb̽ Òz tzÆ ËÄo:Âç
\çTuoNÿyNÿºmçYz E†Ä®|î ©ÒmÄoço. uosÁ®ç §çÊçæYy œuºuËsoyÒy ÆçzYŒy® EçÒz.
Gðº EªzuºNzÿo N}ÿŒgç Eçum ®ìŒç®bzg Ëbzb̽ª‡Á®ç §çÊç ®ç 100 ÄÊçúœîÄy| 187
Òçzn®ç. ºzg Fæug®Œ, LuËNÿªçz ®çæX®ç ‡¿Œ Eç\ n®çoÁ®ç 38 GºÁ®ç EçÒzo. EÂçËNÿ窆®z
20 §çÊç Òçzn®ç Eç\ uosz 2 GºÁ®ç EçÒzo. Â}byŒ EªzuºNzÿo 400 œ{Nÿy 108 §çÊç
GºÁ®ç, Eç}Ëb~zu®ço EçutÄçÌëX®ç 300 œ{Nÿy 65 §çÊç GºÁ®ç EçÒzo.21 §çÊçæYy
ÒzpÌçæg Eçum n®çæY ŒçªÆzÊ Òçzmæ Òç \çTuoNÿyNÿºmçYç Euħç[® §çT EçÒz. ªºçey
ŒçbNÿçŒy \çTuoNÿyNÿºmçªìpz uŒªç|m ^çÂzÁ®ç ®ç ÌÄ| œuºuËsoyYæ uYÞm En®æo
§ztNÿœmz ªçægÂz EçÒz. ŸçªìP®çŒz \çTuoNÿyNÿºmçYç Ÿ§çÄ ©ÒmîŒ \çmÄÂzÂy TçzÉb
©Òm\z ªçmÌçYæ œºçÄÂæu¤nÄ. Nÿç}©›®ìbº Eçum FæbºŒzb ®ç Ìì‡çºmçŒy n®çYç <eçõ£®ç>
NzÿÁ®ç. ËÄo:X®ç §çÄŒçÒy oçz Nÿç}©›®ìbºNÿgîŒ Nÿªçæg VzHŒ îMo Nÿºoçz Nÿy Nÿç® EÆy
œuºuËsoy uŒªç|m ^çÂy. n®çYæ uYÞm ªNÿºæt ÌçeõX®ç <eçõ£®ç> ®ç ŒçbNÿço NzÿÂæ.
ŸzªçÌçºP®ç §çÄŒzYæÒy u¢Àÿu\æT Òçzo YçÂÂæ EçÒz. ÒÄæ ozÃÒç ÒÄæ ozÄjæ oz Ä眺çÄæ œì‹Òç
¢Àÿy\ª†®z bçNÿçÄæ. Òy \yÄŒçYy EÌÒç®Nÿoç Nìÿæ gÂNÿºçæX®ç <¢Àÿy\ª†®z ezÄÂzÂæ Ÿzª> ®ç
ŒçbNÿço ªçægÂy. ªçmîÌ Æz\çºX®ç ªçmÌçYy NÿŒzMbY Òçzo ŒçÒy oçz \çzgÂç \çoçz
¢ÿMo byÃÒyoÁ®ç œçÞçæÆy. ªç†®ªçæY Äçjoæ ŸËs Eçum EçœÁ®ç ÌæÌçºço n®çYy YçÂÂzÂy
jÄpçjÄp ®çYæ uYÞm §gNÿªNÿºçæX®ç <®çY utÄÆy ®çY Äzpy> ®ç ŒçbNÿçŒæ NzÿÂæ.
ªçmÌçYç Ì‹ªçŒçæYç ÌçzÌ Eçum n®ç ÒîçÌçeyY ^œçbÂzœm n®çoîŒ ªçmìÌNÿyYç Òçzo
EÌÂzÂç ¶ÒçÌ ®çĺ ubœmy NzÿÂy Nÿy Æçª ªŒçzÒºçæX®ç <Ì‹ªçŒ Òç{ÌŒæ>. uºªçzb Næÿb~çzÂ
ŒçbNÿçŒz FæbºŒ}ƌ ËNîÿ Eçum \çTuoNÿyNÿºmçoÂy uÆqmçYy EÄËsç ®çĺ §çÉ®
NzÿÂæ. Tçz. œìæ. X®ç <©®ìu^Nÿ uÌËbyªŒz> oìbÂzÁ®ç ÌæÄçtçYy \çmyÄ Nÿ¿Œ utÂy. Tçz. œìæ.
101
tzÆœçæg°çæX®ç ÌÄ|Y ŒçbNÿçoîŒ Òz uYÞm Nÿªy Eu‡Nÿ Ÿªmço ^çÂæ. ªçmÌçªçmÌçoÂç
ÌæÄçt Ìæœoçz® ®ç \çumÄzŒæ oz EËÄËs ^çÂzÂz utÌoço. EÆç ŸNÿçºz 75 X®ç tÆNÿçœçÌîŒY
\z Ìçªçu\Nÿ ¤t VgÂz [®ç Eçus|Nÿ Ä ºç\Nÿy® Vgçªçzgy ^çÁ®ç n®çYç œuºmçª
Œçb°ÌwÉbyĺ ^çÂy Eçum n®çoîŒ Nÿ‡y ÌNÿÌ oº Nÿ‡y onNÿçÂyNÿ ËÄ¿œçYy Œçb°uŒuª|oy
^çÂy EÌz ©Òmoç ®zF|Â.
uŒÉNÿÊ| : 1. ̪ç\ço VgÂzÁ®ç ªÒnÄœîm| VbŒçæYç œuºmçª Œçb° ÌwÉbyĺ ^çÂç Ä n®çoîŒ
ªÒÜÄYy Œçb°uŒuª|oy ^çÂy.
2. 25 \îŒ 1975 Eçmy¤çmy VçzuÊo Nÿºl®ço EçÂy. ÌðºyX®ç tÆNÿçoÁ®ç ®ç
ªÒÜÄœîm| VbŒzYç œuºmçª Ìªç\çoy uÄuć VbNÿçæĺ ^çÂç oÌçY oçz Œçb° ÌwÉbyĺÒy
^çÂç.
3. 85 Œæoº ŸçªìP®çŒz tuÂo ºæT§îªy ̪wò ^çÂy. EÌæP® uÄÊ® n®çæŒy ÒçoçpÂz.
tuÂo YpÄpyX®ç EÄËsçæYz ªŒçzr uYÞm ªçægÂz.
4. Nÿ©®ìuŒËb Nÿç®|Nÿn®çúX®ço ºMoºæ\yo NÀÿçæoyYy ªçTmy Nÿºmçºz uŒªç|m ^çÂzÂz
Nÿç®|Nÿoz|, ®ç YpÄpyÂç ÂçTÂzÂz uÒæÌNÿ Äpm, ®çYz œgÌçt tzƧº GªbÂz. ªºçey
ŒçbNÿçoîŒÒy n®çYz uYÞm EçÂz.
5. ªçuÒoy oæÞrçŒçªìpz ªçmÌçYy \yÄŒœòoy ¤tÂÂy. ŒÃÄtyŒæoº Òz ªçuÒoy oæÞrçŒ
FoM®ç ÄzTçŒz EæTçĺ ®zHŒ Eçtpî ÂçTÂz Nÿy ŒçbNÿçoîŒ Òy ®çYz uYÞm EçÂz.
6. tì§æTî ÂçTÂzÁ®ç Nìÿbìæ¤ Ã®ÄËszYz, ªçmÌçæYÒy uÄVbŒçYz uYÞm ŒçbNÿçoîŒ EçÂz.
7. tzÆçoy ÄwòçæYç Äç‡|M®çX®ç ̪ˮzNÿgz œÒçl®çYç ¤tÂÂzÂç twuÉbNÿçzŒ Ìçªçzºç
EçÂç. ªìÂçæ\Äp ºÒçl®çœzqç ËÄoæÞœmz LQçtç <uªÞ> §zbÂç oº \Tl®çÂç ¤p ®zFÂ
|
EÌç uÄYçº ËœÉbœmz ¤çzÂîŒ tçQuÄÂç \çH ÂçTÂç.
8. \çoy®ozYç \º u¤ªçzg Nÿºç®Yç EÌz oº Eçæoº\çoy® uÄÄçÒçuÆÄç® œ®ç|® ŒçÒy
Òy TçzÉb Eçæ¤g
z NÿºçæŒy ÌçæuToÂyY Òçzoy. n®çYz œgÌçt ®ç NÿçpçoÁ®ç EŒzNÿ ŒçbNÿçoîŒ
GªbÂz.
9. Eç{ùçzuTNÿºmçŒæoº Äçjn®ç ÆÒºçoÂz uÆqmçYz ŸÅŒÒy ŒçbNÿçoîŒ uYoçºÂz TzÂz.
10. ËÞy Òy ŒìÌoy Æçz§Y
z y ÄËoî ŒçÒy Äzp œgÂyY oº oy ËÄo:Yz ËÄoæÞ EuËonÄ uÌò
Nÿºyo \TzÂ. LNÿby ËÄoæÞœmz ! Fsĺ uoX®ç uÄYçºço ¤t Vgo TzÂz. \z 85
ŒæoºX®ç ŒçbNÿçŒy uYoçºÂz.
11. \çTuoNÿyNÿºm Òy ŒÃÄtyX®ç tÆNÿçoÂy LNÿ ªÒÜÄçYy VbŒç. ªºçey ŒçbNÿçŒy
\çTuoNÿyNÿºmçªìpz uŒªç|m ^çÂzÁ®ç ®ç ÌÄ| œuºuËsoyYæ uYÞm En®æo §ztNÿœmz
ªçægÂz.
102
Ìæt§|
1)
Derek O. Brien, The Penguin India Reference year book 2005 Penguin
Group Ltd. Page - 129
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
9)
H. uŒ.
10)
ILO (International Enterprises and social policy) report - Geneva ILO 1973 - p
- 3.
en.atropedia.net/article:5b5017
en.wikipedia.org/wiki/Mandal_commission
Manorama Page - 130, Malayala Manorama Group India (English)
en.wikipedia.org/wiki/1979_in_India
en.wikipedia.org/CISF_conflict_at_Bokaro
www.nalcoindia.com
Plan Documents of Five years plans Economic Survey 2006-2007, Industrial
Economics, page 10, table 1.1
11) www.infosys.com/about/pages/history.aspx
12) en.wikipedia.org/wiki/Kalelkar_commission
13) §To Ÿç. tðç, uŒpy ÄçbYçÂ, Ÿuoªç ŸNÿçÆŒ, œìmz., Ÿ.Eç. œw. NÀÿ.
14) en.wikipedia.org/wiki/Mountstuart_Elphinstone
15) en.wikipedia.org/wiki/jaganath_shvnkerseth
16) en.wikipedia.org/wiki/B._G._Kher
17) en.wikipedia.org/wiki/Banking_in_India
18) Ìæœç. gç}. ŒçF|NÿÄçgz ºç\õü, \®ËÄç gç}. ºç\Œ, ̪NÿçÂyŒ ªºçey ºæT§îªy, uÄ\®
ŸNÿçÆŒ, ŒçTœîº-12., Ÿ.Eç. 2010. œw. NÀÿ. 179.
19) H. uŒ.
20) Œzªçgz §çÂYæü : ÌçuÒn® ÌæËNwÿoy Eçum \çTuoNÿyNÿºm, ÂçzNÿÄçW½ª® TwÒ, ªìæ¤F|-25.
Yç{.Eç. 2005. œw. NÀÿ. 2.
21) oÞ{Ä, œw. NÀÿ. 18

Benzer belgeler