cıvalı franck-hertz deneyi amaç ue5020300

Yorumlar

Transkript

cıvalı franck-hertz deneyi amaç ue5020300
AT O M V E N Ü K L E E R F İ Z İ Ğ İ / AT O M K A B U Ğ U
UE5020300
CIVALI FRANCK-HERTZ DENEYİ
UE5020300
T E ME L İL K E L E R
DE ĞE RL E NDİRME
1914 yılında James Franck ve Gustav Hertz cıva buharından geçen
elektronların kesintili basamaklarda enerji transferi yaptıklarını ve
bunun da cıvanın mor ve öresi spektral çizgisinin (λ = 254 nm)
soğurumun gözlemlenmesiyle ilgili olduğunu belirtmişlerdir. Niels
Bohr aylar sonra bu öne sürülen bilginin kendisinin geliştirdiği atom
modelinin doğruluğu kanıtlayan nitelikte bir buluş olduğunu fark
etmiştir. Cıva ile yapılan Franck-Hertz deneyi bu sebeple kuantum
teorisini doğrulayan bir klasik deney olmuştur.
I(U)-karakteristiklerinde kaydedilen akımın şiddetli bir şekilde düştüğü gerilimlerin hepsi U1, U2, U3, … sabit bir aralıkta ΔU = 4.9 V
belirirler. Bu aralık cıva atomlarının 1S0 beyz durumundan ilk
3P -durumuna arttırıldığı uyarım enerjisine E
1
Hg = 4.9 eV (λ = 254 nm)
tekabül eder. Aşağıdaki denklem uygulanır:
Boşaltılmış bir cam tüpte sırayla yerleştirilmiş şekilde ısıtılmış bir
katot C, bir ızgara G ve hedef elektrot A bulunur (Şekil 1). Elektronlar
katottan salınır ve ızgaraya doğru U gerilimiyle hızlandırılırlar. Izgaradan geçerek hedefe ulaşırlar ve böylece ızgara ve hedef arasındaki
yavaşlatıcı voltajın UGA üstesinden gelebilecek kadar kinetik enerjileri
varsa hedef akıma I katılırlar (katkıda bulunurlar). Buna ek olarak cıvalı
(cıva damlalı) bir cam tüp vardır ve yaklaşık olarak 15 hPa buhar basıncı
üretmek için ısıtılır.
Böylece sonuçlar esnemez çarpışmaya bağlı cıva atomlarının kesintili enerji soğurması izlenebilir ve elektronlardan sabit enerji miktarının transferiyle ilgilidir.
C
Gerilim U arttıkça hedef akım I başlangıçta artar çünkü çok daha fazla
atom katodun çevresindeki uzay yük alanından elektrik alanı tarafından dışarı çekilir. U = U1 belli değerde ızgaranın önündeki bazı atomlar
DE NE Y
P R O S E DÜRL E Rİ
• Gerilim aralıklarını cıva atomlarının
uyarım enerjileriyle karşılatırın.
Cıva için Franck-Hertz eğrisinin kaydedilmesi ve değerlendirilmesi
ÖZET
Cıva için yapılan Franck-Hertz deneyi cıva buharından geçerken esnemez çarpışmanın sonucu
olarak elektronlardan enerjinin nasıl iletildiğinin incelenmesini içerir. Enerji transferi, cıva atomlarının içerisindeki farklı enerji geçiş seviyelerinin çarpışmasıyla ortaya çıkan uyarılmaya tekabül
eden kesintili basamaklarda meydana gelir. Bu sebeple bu deney Bohr atom modelinin ve bu
modelin öne sürdüğü kesintili enerji seviyelerinin doğrulanmasını sağlamıştır.
1
1
2
212
pHg = 15 hPa
pA
Gerilim daha fazla arttıkça elektronlar cıva atomlarını ızgaradan uzağa
uyarmak için yeterli enerji elde ederler. Böyle bir çarpışmadan sonra
tekrardan hızlandırılırlar ve tekrar hedefe ulaşmak için yeterli enerji
elde ederler ve böylece akım tekrardan artar.
UF
Yine daha yüksek bir gerilimde U = U2 elektronlar ilk çarpışmadan
sonra çok daha fazla enerji toplarlar böylece diğer bir cıva atomunu
uyarabilirler. Hedef akım şiddetli bir biçimde tekrar düşer. Fakat gerilim
arttıkça bir kez daha artar. Bu devamlı artan voltajda üçüncü zamanda
kadar devam eder ve hedef akım tekrar şiddetli bir şekilde düşer.
U
e ∆U = EHg
∆U
Cihazlar
Ürün no.
Cıva Dolgulu Franck-Hertz Tüpü ve Tüp Fırını (230 V, 50/60 Hz)
1006795 veya
Cıva Dolgulu Franck-Hertz Tüpü ve Tüp Fırını (115 V, 50/60 Hz)
1006794
UGA
Şekil 1: Cıva için yapılan Franck-Hertz eğrisinin ölçümü için deney kurulumunun şeması
I
GE RE K L İ CİH A Z L A R
Miktar
G A
yeterli kinetik enerjiye ulaşırlar böylece esnemez çarpışmayla cıva
atomlarını uyarmak için yeterli enerji sağlayabilirler. Sonrasında hedef
akım sıfıra kadar düşer. Çünkü böyle bir çarpışmadan sonra elektronların artık yavaşlatıcı voltajın üstesinden gelebilecek enerjileri kalmamıştır.
AMAÇ
• Katot ve ızgara arasındaki gerilimin U
fonksiyonu olarak hedef akımı I ölçün
• Akım maksimasının ya da minimasının
ayrılığını ΔU belirleyin
EHg = e ⋅ ΔU
(1)
∆U
∆U
∆U
Franck-Hertz Deneyi için Güç Kaynağı Ünitesi (230 V, 50/60 Hz) 1012819 veya
Franck-Hertz Deneyi için Güç Kaynağı Ünitesi (115 V, 50/60 Hz)
1012818
1
Analog Osiloskopu, 2x30 MHz
1002727
1
Dijital Multimetre P3340
1002785
1
HF kablosu
1002746
2
HF kablosu, BNC/4 mm soket
1002748
1
Takım 15 emniyetli deney kablosu, 75 cm
1002843
NO T
İlk minimumun kendisi 4.9 V’de değildir fakat katot ve ızgara arasındaki temas gerilimine tekabül eden bir miktar tarafından kaydırılır.
U
Şekil 2: Hızlandırıcı gerilimin U fonksiyonu olarak hedef akım I
3B Scientific® Experiments
...going one step further
213

Benzer belgeler

Yüklü su damlaları ― Yüklü su damlacıklarının

Yüklü su damlaları ― Yüklü su damlacıklarının Faraday kabına damlar. Faraday kabında biriken yük Q sığacın yüklenmesine sebep olur. Sığacın karşısındaki ortaya çıkan voltaj belli bir zaman için t gözlenir ve analog multimetre kullanılarak ölçü...

Detaylı

UE1030400 EĞİMLİ FIRLATMA AMAÇ ÖZET DENEY

UE1030400 EĞİMLİ FIRLATMA AMAÇ ÖZET DENEY Deneyde, bir bilyenin uçuş eğrileri atış açısının ve başlangıç hızının fonksiyonu olarak iki ibreli yükseklik ölçeği kullanılarak nokta nokta yöntemiyle ölçülür.

Detaylı

TURKİYE B SERİSİ NR : 06/01

TURKİYE B SERİSİ NR : 06/01 Havaaracının RVSM onay statüsüne dayalı olarak gerçekleştirilecektir. Sonuç itibariyle işleticilerin, bu sirkülerin Annex D, E, F ve G ‘sinde belirtildiği gibi Avrupa RVSM Uçuş Planlama gereklilikl...

Detaylı