Acil Serviste Girişimsel Sedasyon ve Analjezi

Yorumlar

Transkript

Acil Serviste Girişimsel Sedasyon ve Analjezi
Yrd. Doç. Dr. Seçgin SÖYÜNCÜ
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Giriş ve tanımlar
Analjezi ve sedasyonun amaçları
Analjezi ve sedasyon gerektiren durumlar
Önemli noktalar
Kullanılan ilaçlar
Analjezi ve sedasyon kombinasyonu
2
3
ƒ
Vücudun belirli bölgelerinden ortaya çıkarak farkına varılan ve sıklıkla dokuların zedelenmesi sonucu oluşan hoşa gitmeyen bir duygudur
4
5
ƒ
Analjezi:
ƒ Ağrının algılanmasının hafifletilmesi
ƒ
Anksiyetenin Hafifletilmesi: ƒ Korku ve endişenin azaltılması
ƒ
Disosiasyon
ƒ Amnezi, analjezi, sedasyon ve kas tonusunun korunduğu durum
6
ƒ
Bilinçli ve Yüzeyel Sedasyon: ƒ Değişmeyen vital bulgu
ƒ Spontan solunum ƒ Uyanıklılığın azaltılması
ƒ
Derin Sedasyon:
ƒ Uyanıklılığın baskılanması
ƒ Koruyucu reflekslerin tam ya da tama yakın kaybı
ƒ
Genel Anestezi:
ƒ Kas gevşemesi ve bilincin tam kaybı
7
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Anksiyete, korku ve huzursuzluğu gidermek
Ağrı eşiğini artırmak
Pozisyondan rahatsızlığı azaltmak
Amnezi oluşturmak
Haraketsiz kalmasını sağlamak
Gerektiğinde koopere olabilmek
Otonom sinir sisteminin aktivasyonuna bağlı hemodinamik
değişiklikleri minimalize etmek
8
ƒ
Akut ağrılı durumlar ƒ Renal kolik, Başağrısı, Travma, Akut inflamatuar olaylar
ƒ
Ortopedik girişimler
ƒ Kırık, çıkık redüksiyonu
ƒ
Bazı pansumanlar
ƒ Yanık, Abse drenajı, Yabancı cisim çıkartılması
ƒ
ƒ
ƒ
Endotrakeal entübasyon
Toraks tüpü takılması
Torasentez
9
ƒ
Kardiyoversiyon
ƒ
Perikardiyosentez
ƒ
Periton diyaliz kateteri takılması
ƒ
Diagnostik periton lavajı
ƒ
Santral kateter takılması
ƒ
Sütür atılması, alınması
ƒ
BT, MR, LP, EEG...
10
ƒ
Hemodinamik ve solunumsal bozukluk
ƒ
Hastanın tedaviyi kabul etmemesi
ƒ
Hekimin havayolu yönetimi, ileri kardiyak yaşam desteği bilgisinin yetersiz olması ve ilaçları
tanımaması
11
ƒ
Hastanın monitorizasyonu için gerekli malzemelerin olmaması
ƒ
Kullanılacak olan ilaçlara karşı alerji
12
1. Hastanın değerlendirilmesi
‐ SAMPLE
2. Girişim öncesi hazırlık
3. Monitorizasyon
▪
İnteraktif
▪
Mekanik
13
ƒ
ƒ
Sedasyon ve analjezi formu
Mekanik
ƒ KB, nabız, pulse oksimetre, ETCO2
ƒ
İnteraktif
ƒ Geliş vitalleri, bilinç durumu
ƒ Ağrı skalası 0‐10
14
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Oksijen ve maskesi Steteskop
Pulse‐oksimetre
Kardiyak monitor
ƒ Kan basıncı, EKG monitorizasyonu
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Aspiratör
Orotrakeal tüp ve laringoskop
Ambu
Defibrillatör
15
4. Kayıt
5. Yardımcı personel
6. Hekimin eğitimi
7. Acil malzemeler
8. Oksijen desteği
9. Birden fazla ilacın kullanımı
10. Yöntem, dozlar ve titrasyon
16
ƒ
Ağrılıdır
ƒ
Serum düzeyinde değişiklikler olur
ƒ
Titrasyonu zordur
ƒ
Etki geç ortaya çıkar
17
ƒ
Ramsey Sedasyon Skalası
ƒ
Addenbrooke Sedasyon skalası
18
19
20
21
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Anksiyete mevcut, ajite, huzursuz; Koopere, oriente, sakin; Uyuyor, sözlü iletişime cevaplı; Uyuyor, yüksek sesli uyarana veya glabellar uyarıya ılımlı
yanıt alınıyor; Uyuyor, yüksek sesli uyarana veya glabellar uyarıya yavaş
yanıt alınıyor; Uyuyor, ağrılı uyarana yanıt alınamıyor.
22
11. Damar yolu
12. Geri döndürücü ajanlar
13. Derlenme döneminde bakım
Taburcu: yürüyor, konuşuyor, içiyor
14. Özel durumlar
23
24
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Preperat adı: Morfin® HCl amp 10 mg/ml
Etki: Analjezik, anksiyolitik, sınırlı amnezi
Dozu: 0.1‐0.15 mg/kg iv
Etkinin başlangıcı: 5‐15 dk
Etki süresi: 3‐4 saat
Yan etkiler: Solunum depresyonu, hipotansiyon, histamin
salınımı, bulantı, kusma, konstipasyon, idrar retansiyonu, bilier spazm
25
ƒ
Preperat adı: Dolantin® veya Aldolan® amp 100 mg/2ml
ƒ
Etki: Analjezik, anksiyolitik, sınırlı amnezi
ƒ
Dozu: 0.75‐1.0 mg/kg iv
ƒ
Etkinin başlangıcı: 10‐20 dk
ƒ
Etki süresi: 2‐3 saat
ƒ
Yan etkiler: Solunum depresyonu, SSS stimülasyonu
26
ƒ
Preperat adı: Fentanyl® amp 50 µg/ml
ƒ
Etki: Analjezik, anksiyolitik, sedasyon
ƒ
Dozu: 0.5‐1.0 µg/kg iv
ƒ
Etkinin başlangıcı: 1‐2 dk
ƒ
Etki süresi: 1‐2 saat
ƒ
Yan etkiler: Solunum depresyonu, toraks rigiditesi
27
Naloksan
ƒ
Preperat adı: Naloxone® HCl amp 0.4 mg/ml
ƒ
Morfin, Meperidine, Fentanil
ƒ
Dozu: 0.1‐0.8 mg iv
ƒ
Sedasyon ve solunum depresyonu hemen geri döner
28
ƒ
Preperat adı: Ketalar® flak 50 mg/ml
ƒ
Etki: Disosiyatif analjezi, sedasyon, amnezi
ƒ
Dozu: 0.5‐1.0 mg/kg iv; 2‐4 mg/kg im
ƒ
Etkinin başlangıcı: 1‐2 dk
ƒ
Etki süresi: 30‐60 dk
ƒ
Yan etkiler: Halüsinasyon, katekolamin salınımı, kafa içi basınç artışı, laringospazm, hava yolu sekresyon artışı
29
1960’larda ABD’de...
Türkiye’de ticari formu
50mg/mL flakon
IM,IV uygulama, ağrısız..
Fensiklidin türevi...
Suda çözünür...
Yağda da iyi çözünür...
NMDA antagonist....
KC’de metabolize...
30
ƒ
Analjezi...
ƒ
Hafif sedasyon...
ƒ
Antegrad amnezi...
ƒ
Yoğun sedasyon...
ƒ
Disosiatif anestezi...
Minimum
Maksimum
31
ƒ
Diğer anesteziklerden farklı...
ƒ
Genel anestezinin planlarına uymaz..
ƒ
Anestezist olmayan hekimlerce güvenle...
ƒ
Sahada (savaş ve afet) güvenli...
ƒ
Çocuklarda kullanımı yaygın...
ƒ
Doz aralığı geniş...
32
ƒ
Acil serviste önerilen optimum dozlar:
ƒ 0.5 – 2 mg/kg IV ƒ 4 – 12 mg/kg IM
ƒ
Ek antikolinerjik erişkinde gerekmez.
Etki Başlama
Etki Süresi
IV
30-60 sn
10-15 dk
IM
3-4 dk
30-90 dk
33
ƒ
Aktif pulmoner enfeksiyon
ƒ
Şiddetli kafa travması
ƒ
KAH, KKY, kontrolsüz HT, anevrizma
ƒ
MSS kitle, hidrosefali, KİBAS
ƒ
Bilinç değişikliği ve fokal nörolojik defisit
ƒ
Glokom, akut glob hasarı
34
ƒ
Hipertiroidi
ƒ
Psikoz
ƒ
Porfiri
ƒ
Hamilelik ve emzirme
ƒ
3 ay altındaki çocuklar
ƒ
Posterior farenks girişimleri
35
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Bulantı ve kusma
Nistagmus
Hafif myoklonik seğirmeler
Halüsinasyon, kabus ve rüyalar
Sempatomimetik etkiler;
ƒ Hipertansiyon
ƒ Taşikardi
ƒ Ritim bozuklukları
36
ƒ
Tek ajanla GSA uygulayabilme...
ƒ
Komplikasyon riski relatif az...
ƒ
Kısa etki başlangıcı...
ƒ
Kısa sürede derlenme...
ƒ
Titre etmek gerekmez...
ƒ
Damaryolu gereksinimi yok...
ƒ
Aşırı monitörizasyon ihtiyacı yok...
ƒ
Bronkodilatasyon etkisi var….. Astım hastalarında!
37
ƒ
Halisünasyon ve kabus...
ƒ
Yaşlı, debil, altta kardiyopulmoner hastalık olanlarda sınırlı...
ƒ
< 3 ay sınırlı...
ƒ
Kontrendikasyonlarının fazlalığı..
38
ƒ
Etki: Sedatif‐Analjezik
ƒ
Dozu: %50:%50 N2O:O2 karışımı inhalasyonu
ƒ
Etkinin başlangıcı: 1‐2 dk
ƒ
Etki süresi: Dakikalar
ƒ
Yan etkiler: Kulak ağrısı, hava ile dolu boşlukların distansiyonu
39
ƒ
Preperat adı: Dormicum® amp
ƒ 5 mg/5ml, 15 mg/3 ml, 50 mg/10 ml
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Etki: Sedasyon, Amnezi, Anksiyoliz, İskelet kası
gevşemesi
Dozu: 0.03‐0.07 mg/kg iv
IM, IN, SL, PO, PR kullanılabilir
Etkinin başlangıcı: 2 dk
Etki süresi: 60‐90 dk
Yan etkiler: Solunum depresyonu, apne, hipotansiyon
40
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
ƒ
Preperat adı: Diazem® amp 10 mg/2ml, Etki: Sedasyon, Amnezi, Anksiyoliz, İskelet kası gevşemesi
Dozu: 0.1‐0.4 mg/kg iv
PO, PR kullanılabilir
Etkinin başlangıcı: 2‐5 dk
Etki süresi: 1‐2 saat
Yan etkiler: Solunum depresyonu, apne, hipotansiyon
41
Flumazenil
ƒ
Preparat adı: Anexate® amp 0.5mg/5ml
ƒ
Midazolam, Diazepam
ƒ
Dozu: 0.5‐1.0 mg iv
42
ƒ
Preperat adı: Pentothal® Sodium flak 0.5 ‐ 1 g
ƒ
Etki: Sedatif hipnotik, az miktarda analjezi ƒ
Dozu: 1‐2 mg/kg iv
ƒ
Etkinin başlangıcı: 30‐60 sn
ƒ
Etki süresi: 5‐10 dk
ƒ
Yan etkiler: Solunum depresyonu, laringospazm, hipotansiyon
43
ƒ
Preperat adı: Diprivan® %1 amp, flak 10 mg/ml
ƒ
Etki: Sedatif hipnotik
ƒ
Dozu: 0.5‐2.0 mg/kg iv
ƒ
Etkinin başlangıcı: 30 sn
ƒ
Etki süresi: 10‐15 dk
ƒ
Yan etkiler: Hipotansiyon, solunum depresyonu, apne, tromboz, flebit
44
ƒ
Preperat adı: Hypnomidate® amp 10 ml, 2 mg/ml
ƒ
Etki: Sedatif hipnotik
ƒ
Dozu: 0.1‐0.3 mg/kg iv
ƒ
Etkinin başlangıcı: 1 dk
ƒ
Etki süresi: 5 ‐10 dk
ƒ
Yan etkiler: Geçici solunum depresyonu, miyoklonik kasılmalar
45
ƒ
Sedatif, hipnotiktir; analjezik etkisi yok
ƒ
Doz: 25‐50 mg/kg PO ve Rektal
ƒ
Etkinin başlangıcı: 30 ‐ 60 dk.
ƒ
Etki süresi: 4 ‐ 8 saat
ƒ
Yan etkiler: Solunum yetmezliği, hipotansiyon paradoksal
ajitasyon, koma; ölüm bildirilmiş
ƒ
AS’de kullanımı kısıtlı, sürekli olarak etkili değil
46
ƒ
Midazolam + Fentanil
ƒ
Midazolam + Morfin veya Meperidine
ƒ
Midazolam + Ketamin
ƒ
Propofol + Fentanil
ƒ
Tiopental + Fentanil
ƒ
Etomidate + Fentanil
47
ƒ
Ne istiyorum?
ƒ
sadece analjezi? ƒ
analjezi ve sedasyon? ƒ
sadece sedasyon?
ƒ
Farmakolojik olmayan yöntemleri deneyebilir miyim?
ƒ
Çocuk farmakolojik tedavi için uygun mu?
ƒ
Riskler yarardan daha ağır mı?
ƒ
Bu durum için hangi ilaçlar daha uygun?
ƒ
Hastayı nasıl monitörize edeceğim?
ƒ
Taburculuk önerileri neler?
48
49

Benzer belgeler

Yoğun Bakımda Sedasyon ve Ağrı Kontrolü

Yoğun Bakımda Sedasyon ve Ağrı Kontrolü  Çekilme sendromunu önlemek için; kullanılan ajanlar önce %20‐40 azaltılmalı ve 12‐24 saatte bir  ilaç dozu % 10 azaltılarak kesilmelidir Calderon ve ark,Anesth Analg.2001;

Detaylı

Sedasyon Ve Analjezi Temel Prensipler

Sedasyon Ve Analjezi Temel Prensipler Manuel yada otomatik monitörle

Detaylı